Để tổng hợp những bản đồ phản ánh trái đất về đêm, các nhà nghiên cứu NASA phân tích dữ liệu đến từ chương trình có tên “Black Marble” (tạm dịch: Viên bi đen của vũ trụ), theo Đài CBS News.
Chương trình này sử dụng cảm biến chuyên dụng để ghi lại hình ảnh trái đất vào ban đêm trong điều kiện ánh sáng yếu. Dữ liệu được thu thập từ 3 vệ tinh khác nhau trong giai đoạn từ năm 2014 – 2022.
Trước khi tổng hợp, các nhà nghiên cứu hình dung sẽ phát hiện “sự gia tăng dần theo từng năm về lượng ánh sáng nhân tạo trong đêm”.
Tuy nhiên, cuối cùng họ lại đứng trước một kết quả thực tế mà theo đó những mô hình biến đổi độ sáng trở nên phức tạp hơn nhiều.
“Quá trình phân tích cho phép khắc họa một thế giới liên tục biến động với những đợt bùng nổ và suy giảm công nghiệp, hoạt động xây dựng, tình trạng mất điện, cũng như sự chuyển dịch theo thời gian đến từ việc cải tạo liên quan đến chính sách”, NASA cho biết.
Đội ngũ các nhà nghiên cứu phát hiện mỗi vị trí được cảm biến theo dõi qua nhiều năm đã trải qua các đợt chuyển đổi rõ rệt trong suốt 9 năm dữ liệu được thu thập.
Trong khoảng thời gian đó, cường độ phát sáng tăng 34%, trong khi hiện tượng giảm sáng bù trừ mức tăng đó khoảng 18%.
Cả xu hướng tăng sáng lẫn giảm sáng đều “gia tăng đáng kể trong thập niên qua”, theo báo cáo đăng trên chuyên san Nature.
Tất cả những chuyển động này phản ánh mức độ biến động ngày càng tăng của hoạt động con người về đêm. Các thông tin thu thập được đã mang đến cơ hội hiểu sâu hơn về quá trình đô thị tiến hóa, chuyển dịch năng lượng, những ảnh hưởng chính sách và hậu quả đối với sinh thái đến từ sự thay đổi nhanh chóng trong môi trường ánh sáng ban đêm
Ở Mỹ, các thành phố Bờ Tây sáng hơn do dân số gia tăng. Ở Bờ Đông, ánh sáng yếu hơn, mà theo các nhà nghiên cứu đến từ việc sử dụng bóng đèn tiết kiệm năng lượng và sự tái cấu trúc kinh tế trên bình diện rộng hơn.
Trên thế giới, ban đêm trở nên sáng hơn ở Trung Quốc và miền bắc Ấn Độ, do quá trình phát triển đô thị được mở rộng. Xuyên suốt châu Âu, các nhà nghiên cứu ghi nhận một xu hướng tối đi, nhiều khả năng do áp dụng những biện pháp tiết kiệm năng lượng tại các địa phương.
Đặc biệt họ ghi nhận một đợt giảm mạnh vào năm 2022 sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine và gây khủng hoảng năng lượng ở khu vực.
Theo Hãng tin Reuters, đêm 29-4, Israel đã bắt giữ một đội thuyền dân sự chở hàng viện trợ nhân đạo hướng đến Dải Gaza tại vùng biển quốc tế gần Hy Lạp.
Các thuyền thuộc đoàn Global Sumud Flotilla - đội thuyền dân sự quốc tế được thành lập giữa năm 2025 với mục tiêu phá vỡ vòng phong tỏa của Israel với Gaza để đưa hàng viện trợ vào đây.
Đội thuyền này xuất phát từ cảng Barcelona (Tây Ban Nha) ngày 12-4 và bị chặn lại ở vùng biển ngoài khơi bán đảo Peloponnese của Hy Lạp, cách Gaza hàng trăm hải lý.
Động thái làm dấy lên làn sóng chỉ trích từ nhiều bên.
"Đây là hành vi cướp biển. Đây là vụ bắt giữ người bất hợp pháp trên vùng biển quốc tế ở gần Crete, là tuyên bố cho thấy Israel có thể hành động ở xa bên ngoài biên giới của mình mà không phải chịu trách nhiệm, hậu quả.
Không quốc gia nào có quyền tuyên bố chủ quyền, tuần tra kiểm soát hay chiếm đóng vùng biển quốc tế. Vậy mà đó lại chính là điều Israel đang làm: mở rộng chế độ kiểm soát của mình ra bên ngoài, chiếm đóng vùng biển Địa Trung Hải ngoài khơi châu Âu", Ban tổ chức đội thuyền nêu trong thông cáo.
Ban tổ chức đội thuyền cũng đăng tải đoạn video cho thấy binh sĩ Israel lên thuyền, thủy thủ đoàn mặc áo phao và giơ tay đầu hàng trước khi bị đưa lên tàu chiến Israel.
Nhiều quốc gia Địa Trung Hải cũng đã lên tiếng về vụ việc.
Người phát ngôn Chính phủ Hy Lạp Pavlos Marinakis xác nhận có 55 thuyền cỡ nhỏ di chuyển cách Peloponnese khoảng 50 hải lý, hướng về đảo Crete bị tàu chiến Israel cùng tàu tuần duyên Hy Lạp bám theo.
Thủy thủ đoàn từ 17 thuyền hiện an toàn trên các tàu chiến Israel. Athens cho biết không hề được thông báo trước về vụ chặn bắt, vốn diễn ra bên ngoài vùng tài phán Hy Lạp.
Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng dữ dội, gọi đây là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế rõ ràng, đe dọa an toàn hàng hải, đồng thời tuyên bố sẽ có hành động ủng hộ đội thuyền.
Văn phòng Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cũng lên án vụ bắt giữ, yêu cầu Israel "lập tức trả tự do cho mọi công dân Ý đang bị giam giữ trái pháp luật" và bảo đảm an toàn cho những người trên tàu. Tuy nhiên Rome không nêu cụ thể số lượng người Ý có mặt trên các thuyền trên.
Phản ứng vụ việc, Bộ Ngoại giao Israel ngày 30-4 gọi ban tổ chức đội thuyền Global Sumud Flotilla là "những kẻ khiêu khích chuyên nghiệp", "chỉ tìm cách gây chú ý", đồng thời khẳng định lực lượng nước này hành động hợp pháp.
"Trước số lượng thuyền tham gia lớn, nguy cơ leo thang và yêu cầu ngăn chặn việc phá vỡ một lệnh phong tỏa hợp pháp, hành động sớm là cần thiết và phù hợp luật pháp quốc tế", thông cáo của bộ này nêu.
Trong nhiều tháng qua, Israel bác bỏ các cáo buộc cắt nguồn cung cho hơn 2 triệu cư dân vùng đất này.
Tuy vậy, nhiều tổ chức cứu trợ quốc tế cho rằng lượng hàng viện trợ đến Gaza không hề đủ, dù lệnh ngừng bắn đạt được tháng 10-2025 đã bao gồm cam kết tăng viện trợ.
Cập nhật từ Hãng tin AFP ngày 25-5 cho biết khoảng 50.000 cư dân sống tại khu vực thành phố Garden Grove thuộc quận Cam (Mỹ) đã được yêu cầu sơ tán từ ngày 22-5, sau khi một bồn chứa hóa chất độc hại methyl methacrylate tại một nhà máy ở đây gặp sự cố, liên tục nóng lên và đứng trước nguy cơ phát nổ.
Các cơ quan quản lý liên bang đã cử nhóm chuyên gia đến đánh giá các kịch bản có thể xảy ra. Người đứng đầu Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA), ông Lee Zeldin, nói với Đài CNN ngày 25-5 rằng "kịch bản thảm khốc nhất" là bồn chứa phát nổ và kéo theo các bồn xung quanh phát nổ dây chuyền, đó là lý do lệnh sơ tán được triển khai trên diện rộng.
Tuy nhiên, ông Zeldin cho rằng khả năng cao nhất là bồn hóa chất chỉ rò rỉ một lượng nhỏ và tình hình có thể được kiểm soát.
Quyền giám đốc lực lượng cứu hỏa quận Cam, ông TJ McGovern, cho biết tối 24-5 lực lượng cứu hỏa đã tiếp cận bồn chứa để thu thập thông tin và phát hiện "một vết nứt bên ngoài bồn chứa, có thể đang giúp giải phóng một phần áp suất bên trong".
Ông McGovern nói thêm rằng việc lực lượng cứu hỏa tiếp cận thành công bồn chứa đã cung cấp dữ liệu và thông tin tích cực để chính quyền đưa ra các quyết định phù hợp trong những ngày tiếp theo.
Đồng thời ông cho biết hiện chưa rõ nguyên nhân gây ra vụ rò rỉ được phát hiện lần đầu ngày 22-5 và cũng chưa thể xác định liệu vết nứt có liên quan trực tiếp đến sự cố hay không.
Bồn chứa thuộc sở hữu của GKN Aerospace, tập đoàn công nghệ hàng không có trụ sở tại Birmingham (Vương quốc Anh). Công ty này hiện vận hành 32 cơ sở sản xuất tại 12 quốc gia và có khoảng 16.000 nhân viên.
Trong thông báo ngày 25-5, tập đoàn khẳng định đang "làm việc suốt ngày đêm để giảm thiểu nguy cơ rò rỉ" đồng thời gửi lời xin lỗi cộng đồng địa phương vì những gián đoạn kéo dài.
Tính đến ngày 25-5, người dân vẫn chưa được phép trở về nhà và lực lượng chức năng đang mở thêm các điểm trú ẩn để tiếp nhận người sơ tán.
Bồn chứa gặp sự cố hiện lưu trữ khoảng 26.000 lít methyl methacrylate - chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy, được sử dụng trong sản xuất nhựa acrylic và các linh kiện phục vụ ngành hàng không vũ trụ.
Theo Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA), methyl methacrylate có thể gây kích ứng da, mắt và niêm mạc, đồng thời có thể gây phản ứng về hô hấp và thần kinh nếu tiếp xúc trực tiếp hoặc kéo dài.
Lực lượng ứng phó cũng đang triển khai các hàng rào ngăn chặn nhằm tránh hóa chất tràn vào hệ thống thoát nước mưa và các kênh dẫn ra đại dương.
Ông Ronald Dela Rosa từng là cảnh sát trưởng quốc gia, đứng đầu thực thi chiến dịch chống ma túy dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterte.
Hồi tuần trước Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã công bố lệnh bắt giữ ông Dela Rosa, cáo buộc ông cùng với ông Duterte và các "đồng phạm" khác phạm tội "tội ác chống lại nhân loại".
Sau lệnh của ICC, cựu tướng cảnh sát người có biệt danh "Đá tảng" đã cố thủ tại trụ sở Thượng viện, đồng thời yêu cầu Tòa án tối cao Philippines ngăn chặn các cơ quan chính phủ bắt giữ ông.
"Bằng hành vi của chính mình, ông ta đã tự đặt mình ra ngoài sự bảo vệ của pháp luật", Tổng biện lý Darlene Berberabe, người có nhiệm vụ đại diện cho Chính phủ Philippines trước Tòa án tối cao, nêu lập luận trong một kiến nghị yêu cầu tòa án bác bỏ đơn của ông Dela Rosa.
"Cho đến khi ông ta tự trình diện trước các cơ quan chức năng hợp pháp, ông ta phải được coi là kẻ trốn truy nã và không được phép tìm kiếm bất kỳ sự cứu trợ nào từ tòa án", bà Berberabe nêu trong tài liệu đề ngày 16-5 nhưng chỉ được công bố cho giới truyền thông ngày 17-5.
Hiện chưa rõ tung tích của ông Dela Rosa sau khi ông này lặng lẽ rời khỏi tòa nhà Thượng viện hôm 14-5, sau khi xảy ra nổ súng tại đây.
Bộ Tư pháp Philippines khẳng định lệnh bắt giữ của ICC sẽ chỉ được thi hành sau khi Tòa án Tối cao giải quyết đơn kháng cáo của ông Dela Rosa. Nhà chức trách chỉ có thể bắt giữ trong trường hợp ông ta tìm cách trốn ra nước ngoài.
Tòa án tối cao Philippines chưa đưa ra bình luận nào ngay lập tức.
Theo Hãng tin Reuters, trong đơn gửi lên Tòa tối cao, ông Dela Rosa cho rằng lệnh bắt giữ của ICC là bất hợp pháp vì Philippines đã rút khỏi hiệp ước thành lập tòa án này vào năm 2019.
Đáp lại, bà Berberabe lập luận rằng việc rút khỏi hiệp ước "không giải phóng một quốc gia thành viên khỏi nghĩa vụ hợp tác trong các thủ tục tố tụng đã được khởi xướng tại ICC".
ICC đã khởi động cuộc điều tra về chiến dịch trấn áp ma túy của Philippines năm 2018 dưới thời ông Duterte. Các tổ chức nhân quyền cáo buộc chiến dịch đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, nhiều người trong số đó là người sử dụng ma túy và những kẻ buôn bán ma túy cấp thấp.
Ông Duterte bị bắt vào tháng 3 năm ngoái, được đưa đến Hà Lan cùng ngày và hiện đang bị giam giữ tại The Hague chờ xét xử.
Sau khi rời ghế cảnh sát trưởng quốc gia, ông Dela Rosa được bầu vào Thượng viện năm 2019 và giữ vững ghế của mình trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm ngoái.
