Sáng 18-5, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ chào mừng Ngày Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.
Tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Yêu cầu phát triển đất nước đã xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, là động lực, là đột phá chiến lược hàng đầu để bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Bên cạnh những kết quả, thành tựu đã đạt được, cần thẳng thắn nhìn nhận hoạt động khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn những hạn chế và cũng chưa thực sự trở thành động lực và đột phá để phát triển kinh tế – xã hội.
Trong đó, việc huy động nguồn lực cho khoa học – công nghệ chưa được chú trọng đúng mức. Công tác đào tạo, trọng dụng cán bộ khoa học – công nghệ tuy đã có nhiều đổi mới, nhiều tiến bộ nhưng vẫn còn những bất cập.
Cơ chế để phát triển hoạt động khoa học – công nghệ vẫn chậm được hoàn thiện, đến nay vẫn phải đang tiếp tục triển khai rất nhiều các công việc: về hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, về tập trung đào tạo nguồn nhân lực, cơ chế tài chính…
Cần có những đột phá trong cơ chế chính sách để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa cho hoạt động phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự để đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống.
Theo Thủ tướng, cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng và quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm chắc cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững.
Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển thu nhập cao vào năm 2045, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là chìa khóa vàng, yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.
Để đạt được mục tiêu đó, Thủ tướng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò là hạt nhân cùng các bộ, cơ quan, địa phương, các doanh nghiệp, các viện, trường trong thực hiện phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Thứ nhất, phải phát triển công nghệ chiến lược, tạo được ra sản phẩm cụ thể. Những sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn phải được thương mại hóa và có tỉ lệ nội địa hóa cao.
Thứ hai, doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái.
Các bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng nhiệm vụ.
Thứ ba, cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay và phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể và thẩm quyền để xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời.
Đặc biệt khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ. Thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
“Cơ chế phải đột phá, nếu áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường chúng ta sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Cho nên bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước”, Thủ tướng nói.
Thứ tư, Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò là người mua đầu tiên đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện.
Ngoài ra, Thủ tướng yêu cầu phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có hiệu quả, tăng cường hợp tác quốc tế, phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài.
“Phải chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tư duy “tạo ra sản phẩm” một cách thực chất và có giá trị thực chất, hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước và phải phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp và lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa để làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo cuốn Tốc độ của Trung Quốc: Phát triển Đường sắt cao tốc của tác giả Wang Xiong, tháng 10/1978, lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình sang Nhật Bản và sắp xếp thời gian trải nghiệm tàu cao tốc dù lịch làm việc dày đặc. "Nó rất nhanh, nhanh như gió vậy. Cảm giác như nó thôi thúc anh phải chạy", ông nói trong buổi họp báo sau đó.
Hai tháng sau chuyến thăm, Trung Quốc tổ chức phiên họp toàn thể của Ủy ban trung ương Đảng khóa 11 tại Bắc Kinh và thảo luận các ưu tiên cho phát triển kinh tế. Khi đó, tốc độ tối đa của tàu trên đường ray truyền thống chỉ là 80 km/h và mọi người bàn bạc về sự cần thiết của đường sắt cao tốc.
Năm 1990, báo cáo đề xuất xây dựng đường sắt cao tốc được nộp lên Chính phủ Trung Quốc. Năm 2008, tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên của nước này bắt đầu hoạt động, kết nối Bắc Kinh và Thiên Tân, rút ngắn thời gian di chuyển từ 70 phút xuống còn 30 phút.
Đến cuối năm 2025, chiều dài mạng lưới đường sắt cao tốc Trung Quốc đã vượt mốc 50.000 km, là mạng lưới dài nhất thế giới, vượt xa tổng chiều dài của mọi quốc gia khác cộng lại và hơn chu vi Trái Đất khoảng 10.000 km. Trong số những tàu hoạt động thương mại trên đường ray, Fuxing CR400 của Trung Quốc là phương tiện nhanh nhất thế giới với tốc độ tối đa 350 km/h. Tàu TGV (Pháp) và Shinkansen (Nhật Bản) đứng thứ hai với mức 320 km/h, KTX-Sancheon (Hàn Quốc) đạt tốc độ tối đa 305 km/h.
Trung Quốc muốn tiến xa hơn nữa với Fuxing CR450, mẫu tàu cao tốc mới đang chạy thử nghiệm, dự kiến khai thác thương mại với tốc độ lên tới 400 km/h. Như vậy, khi đi vào hoạt động chính thức, phương tiện này sẽ trở thành tàu cao tốc thương mại nhanh nhất thế giới.
Dự án CR450 bắt đầu vào năm 2021, hướng đến phát triển tàu viên đạn thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng và thông minh hơn. Mẫu tàu mới do Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc (CR), Tập đoàn Chế tạo Phương tiện Đường sắt Trung Quốc (CRRC), Viện hàn lâm Khoa học Đường sắt Trung Quốc (CARS), phối hợp cùng một số tổ chức khác phát triển và sản xuất.
CR450 đã hoàn thành hàng loạt thử nghiệm trên đường ray thông thường và trong hầm nhằm đánh giá đặc tính động lực học, khí động học, lực cản, tiếng ồn cùng nhiều yếu tố khác trong điều kiện chạy tốc độ cao và tàu đi qua nhau. Trong thử nghiệm tháng 10/2025, tàu đạt tốc độ 453 km/h, tốc độ tương đối khi hai đoàn tàu chạy ngược chiều qua nhau là 896 km/h.
Một nhân viên CR nói với People’s Daily, việc tàu đi qua nhau là không thể tránh khỏi trên các tuyến đường sắt cao tốc. Khi hai đoàn tàu chạy ngược chiều, luồng không khí mạnh xung quanh chúng có thể tạo ra áp suất gió tức thời 5-10 kPa, khiến các toa rung lắc và hành khách giảm mức độ thoải mái, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. "Đó là lý do tại sao Trung Quốc luôn tiến hành những thử nghiệm chạy qua nhau với tàu cao tốc", nhân viên này giải thích.
Wang Feng, phó chủ tịch CRRC, nhấn mạnh CR450 đại diện cho một bước tiến toàn diện về lý thuyết, công nghệ, thiết bị, tiêu chuẩn và quản lý vận hành tàu cao tốc. Để đạt được tốc độ vận hành chưa từng có là 400 km/h, đoàn tàu sử dụng hệ thống kéo nam châm vĩnh cửu làm mát bằng nước, bộ bánh xe thế hệ mới với độ ổn định cao và nhiều cải tiến hệ thống.
Theo CMG, CR450 sử dụng động cơ kéo nam châm vĩnh cửu với hiệu suất chuyển đổi cao hơn 3% so với động cơ trên mẫu CR400, cung cấp công suất kéo 11.000 kW. Mẫu tàu mới có thể tăng tốc từ trạng thái đứng yên lên 350 km/h chỉ trong 4 phút 40 giây, nhanh hơn 100 giây so với mẫu cũ.
Wang cho biết thêm, 7 công nghệ tiên tiến về giảm ồn, bao gồm vật liệu hấp thụ âm thanh và hình dạng khí động học tối ưu hóa, giúp giảm 2 decibel tiếng ồn trong cabin, mang đến chuyến đi yên tĩnh hơn. Ngoài ra, tàu cũng tăng 4% không gian phục vụ hành khách và nâng cấp các tính năng thông minh như hệ thống điều khiển tiên tiến, tương tác với người lái, giám sát an toàn và dịch vụ hành khách.
Theo Shao Jun, nhà nghiên cứu tại CARS, việc tăng tốc độ vận hành thương mại từ 350 km/h lên 400 km/h dẫn đến lực cản tăng 30% và mức tiêu thụ năng lượng lớn hơn. 95% lực cản của tàu đến từ không khí. Để tăng tốc độ và tiết kiệm năng lượng, các nhà khoa học điều chỉnh hình dạng đầu tàu, lấy cảm hứng từ những loài chim bay nhanh trong tự nhiên, nhờ đó giảm lực cản khoảng 2,6%.
Tiếp theo, nhóm chuyên gia xem xét gầm tàu, khu vực trước đây thường bị bỏ qua nhưng có tiềm năng giảm lực cản. Một thành viên trong nhóm đề xuất dùng cấu trúc che chắn để bảo vệ phần lộ ra của bộ bánh xe, mang lại hình dạng khí động học tốt hơn.
Ngoài ra, CR450 có phần mũi được kéo dài lên 15 m (so với mức 12,5 m ở mẫu tàu cũ tốc độ 350 km/h) với hình dạng nhọn hơn, đường mái thấp hơn 20 cm và trọng lượng giảm 50 tấn.
Sau khi tối ưu hóa cấu trúc, lực cản giảm 22%, đồng nghĩa ngay cả khi tăng tốc độ thêm 50 km/h, mức tiêu thụ năng lượng của tàu mới vẫn chỉ tương đương CR400.
Nhóm dự án cũng phát triển vật liệu mới để đối phó thách thức về nhiệt độ, biến dạng và độ mỏi, đáp ứng yêu cầu về phanh. Họ đặt mục tiêu giữ quãng đường phanh tương đương CR400, giảm tốc từ 400 km/h xuống 0 km/h trong khoảng 6.500 m. Năng lượng giải phóng trong quá trình này đủ để đun sôi 6,8 tấn nước vốn ở trạng thái đóng băng chỉ trong khoảng hai phút. Dù không tiết lộ kim loại dùng cho vật liệu mới, nhóm nghiên cứu cho biết đã thực hiện hàng trăm thử nghiệm để hoàn thiện công thức và mất hơn một năm để đánh giá hiệu suất.
Ngoài vật liệu mới, CR450 cũng trang bị công nghệ phanh khẩn cấp đa cấp và điều khiển chống trượt. Các chuyên gia đã dành hơn 20 tháng tiến hành thử nghiệm trong nhiều điều kiện khác nhau nhằm kiểm chứng công nghệ.
Tao Guidong, kỹ sư tại CRRC, cho biết CR450 đang trải qua thử nghiệm vận hành 600.000 km, tương đương chạy quanh Trái Đất 15 vòng. Tính đến tháng này, thử nghiệm đã hoàn thành hơn một nửa.
"CR450 là thế hệ tàu mới với tốc độ cao hơn, độ an toàn lớn hơn, hiệu quả năng lượng tốt hơn, vận hành thông minh hơn và mang lại sự thoải mái nhiều hơn cho hành khách", Zhao Hongwei, nhà nghiên cứu tại CARS, cho biết. Zhao nói thêm, mẫu tàu mới hướng đến củng cố và tăng cường vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong công nghệ đường sắt cao tốc.
Dữ liệu từ Binance, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng mạnh 4,61% so với hôm qua. Tính đến 9 giờ ngày 14.4 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 74.427 USD.
Đà tăng của Bitcoin cũng kéo cả thị trường tiền mã hóa đi lên. Vốn hóa toàn ngành tăng 3,99% lên 2.520 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới tăng mạnh 7,72%, vượt mốc 2.300 USD mỗi token. Những dự án khác như BNB, XRP và Solana lần lượt tăng 2,2%, 2,8% và 4,45%.
Theo các nhà phân tích, thị trường tiền mã hóa đã có một chuyến "tàu lượn" trong vòng 48 giờ. Từ đầu năm đến nay, những pha đảo chiều như thế này không còn lạ với các nhà đầu tư. Hôm đầu tuần, Bitcoin mất khoảng 4% giá trị sau khi Phó tổng thống Mỹ JD Vance rời Pakistan mà không đạt được thỏa thuận hòa bình với Iran. Thị trường tiền mã hóa tiếp tục lao dốc khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo phong tỏa eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, trong diễn biến mới nhất, khi tàu dầu từng bị Mỹ trừng phạt do có liên quan đến Iran vẫn an toàn đi qua eo biển Hormuz, bất chấp lệnh phong tỏa của ông Trump - đã khiến thị trường đảo chiều mạnh.
Bitcoin và thị trường tiền mã hóa tăng giá khi giá dầu thô giảm, chỉ số Nasdaq tăng, bất chấp rủi ro địa chính trị ở Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chỉ một ngày trước đó, giá Bitcoin sập mạnh từ 73.000 USD xuống 70.000 USD. Khi đó, nhiều phân tích cho rằng kinh tế suy yếu do chiến tranh tái bùng nổ có thể buộc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) phải bơm thanh khoản bất chấp lạm phát gia tăng.
Trong khi đó, chiến lược của Strategy - công ty đại chúng nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới - đang trở thành động lực tăng giá của thị trường. Dữ liệu cho thấy tuần trước, công ty đã mua 13.927 BTC với giá 1 tỉ USD. Diễn biến giao dịch trên thị trường cổ phiếu cho thấy sẽ có thêm nhiều giao dịch mua lớn trong tuần này. Các tín hiệu đều cho thấy Strategy sẽ mua thêm Bitcoin quy mô lớn.
Được sản xuất bởi công ty UBTech, robot mang tên U1 này có khung kim loại được bọc da mềm mại để trông như người thật, trang bị camera, cảm biến và micro thu âm. U1 được quảng cáo là robot hình người kích thước thật đầu tiên trên thế giới được sản xuất hàng loạt, với giá khởi điểm từ 119.800 nhân dân tệ (khoảng 463,7 triệu đồng) cho phiên bản cơ bản và lên đến 990.000 nhân dân tệ (khoảng 3,83 tỉ đồng) cho phiên bản "Ultra".
Michael Tam, người đứng đầu thương hiệu UWorld của UBTech, cho biết tại sự kiện ra mắt ở Thâm Quyến rằng: "Robot sinh học của chúng tôi có thể đồng hành cùng bạn suốt đời. Nó sẽ không bao giờ phản bội bạn, luôn trung thành và yêu thương bạn vô điều kiện". Người sử dụng có thể tùy chỉnh ngoại hình của robot để giống với người thân yêu hoặc nhân vật yêu thích.
Theo thông tin từ UBTech, robot U1 có khả năng giao tiếp thông qua trí tuệ nhân tạo (AI), giúp robot hiểu và phản ứng với cảm xúc của người dùng, từ đó cung cấp sự hỗ trợ tinh thần. Robot U1 chủ yếu nhắm đến người độc thân và người cao tuổi - một thị trường lớn tại Trung Quốc với khoảng 120 triệu người độc thân và 320 triệu người trên 60 tuổi.
UBTech cho biết đã nhận được hơn 13.300 đơn đặt trước cho robot U1 và công ty dự kiến việc giao hàng bắt đầu vào tháng 9 tới. Mặc dù U1 không thể làm việc nhà hay nấu ăn, nhưng nó có thể thảo luận về các mối quan tâm hằng ngày, nhắc nhở người dùng uống thuốc và thậm chí đề xuất các hoạt động giải trí như xem World Cup.
Ngành công nghiệp robot đang phát triển mạnh mẽ, với Trung Quốc dẫn đầu trong việc sản xuất robot hình người. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng robot đồng hành cần phải vượt qua các bài kiểm tra để trở nên chấp nhận được về mặt cảm xúc và vật lý. UBTech cam kết chính sách bảo mật dữ liệu người dùng và không sử dụng thông tin này để huấn luyện các mô hình AI khác.
Với sự phát triển của công nghệ, robot đồng hành như U1 có thể trở thành một phần quan trọng trong việc giảm bớt nỗi cô đơn, đặc biệt trong cộng đồng người cao tuổi.
