Khi ứng dụng nhắn tin ngày càng lưu giữ nhiều thông tin cá nhân hơn, các chuyên gia cảnh báo những lo ngại về cách dữ liệu riêng tư được bảo mật tại Việt Nam.
Vấn đề bảo mật “dậy sóng” toàn cầu
Đầu tháng 5, Meta thông báo ngừng hỗ trợ mã hóa đầu cuối (End-to-End Encryption – E2EE) trên tính năng nhắn tin trực tiếp của Instagram.
Thay đổi này làm dấy lên nhiều lo lắng với người dùng. Mã hóa đầu cuối (E2EE) là cơ chế giúp nội dung cuộc trò chuyện chỉ có thể được đọc bởi người gửi và người nhận, hạn chế khả năng truy cập từ bên thứ ba.
Theo CyberSafe, việc gỡ bỏ E2EE có thể khiến người dùng đối mặt với các nguy cơ như rò rỉ dữ liệu, bị đánh cắp thông tin hoặc gia tăng rủi ro lừa đảo trực tuyến.
Tuy nhiên, không chỉ với Instagram, người dùng thế giới đã nhiều lần lên tiếng về việc các ứng dụng nhắn tin có thể “bí mật” thu thập dữ liệu cá nhân, bất chấp việc nền tảng đó có mã hóa đầu cuối hay không.
Nóng nhất là vụ kiện tập thể liên quan tới nghi vấn thu thập và lưu trữ nội dung tin nhắn người dùng trên WhatsApp. Các nguyên đơn đã tố cáo rằng nhân viên Meta và nhà thầu bên thứ ba có quyền truy cập rộng rãi vào nội dung tin nhắn WhatsApp – vốn được quảng cáo là vẫn duy trì E2EE và “không ai xem được”.
Vụ kiện cho rằng hành vi bí mật chặn, đọc, lưu trữ và xem tin nhắn này là sự xâm phạm nghiêm trọng quyền riêng tư của người dùng.
Trên mạng xã hội X, tỷ phú Elon Musk tuyên bố “Không thể tin WhatsApp” để bình luận về vụ kiện này. CEO Telegram Pavel Durov trong một bài đăng cũng gọi tuyên bố mã hóa của WhatsApp là “lời nói dối thế kỷ”.
Bài đăng của hai ông lớn hàng đầu ngành công nghệ khiến mạng xã hội toàn cầu cũng nhanh chóng “dậy sóng” với các từ khóa như #WhatsAppPrivacy, #DeleteWhatsApp.
Theo WIRED và TechCrunch, một bộ phận lớn người dùng tại Mỹ và châu Âu đã chuyển sang sử dụng các ứng dụng nhắn tin khác ưu tiên tính riêng tư, hạn chế quảng cáo và minh bạch trong xử lý dữ liệu.
Người dùng Việt Nam cần làm gì?
Không chỉ là câu chuyện ở Mỹ hay châu Âu, các tranh cãi liên quan tới quyền riêng tư trên ứng dụng nhắn tin cũng từng bùng nổ tại Việt Nam.
Tại Việt Nam, đầu năm 2026, Zalo gây tranh cãi dữ dội khi liên tục cập nhật các điều khoản thỏa thuận mới, buộc người dùng phải đồng ý cho nền tảng thu thập, xử lý và chia sẻ dữ liệu cá nhân, nếu không tài khoản sẽ bị hạn chế hoặc khóa. Việc đặt ra “tối hậu thư” này khiến hàng triệu người dùng bức xúc, đồng loạt thả đánh giá 1 sao trên các kho ứng dụng vì cảm giác bị tước đi quyền riêng tư.
Vụ việc của Zalo khiến nhiều người “giật mình” về cách thông tin của mình được xử lý từ trước tới nay. Với phần lớn người dùng Việt Nam, ứng dụng nhắn tin không chỉ là nơi nhắn tin mà còn là nơi lưu trữ ảnh gia đình, giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng, tài liệu công việc và những cuộc trao đổi riêng tư.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực bảo mật, người dùng thường chỉ quan tâm đến nội dung tin nhắn mà quên mất các “dữ liệu hành vi ẩn” đi kèm. Từ việc người dùng sử dụng điện thoại gì, lên mạng vào khung thời gian nào, với tần suất ra sao… tất cả đều được các ứng dụng ghi lại.
Mô hình kiếm tiền của ứng dụng cũng ảnh hưởng trực tiếp tới cách dữ liệu người dùng được khai thác. Những ứng dụng phụ thuộc nhiều vào quảng cáo thường sẽ thu thập nhiều dữ liệu hành vi hơn để hiểu rõ người dùng thích gì, vừa trao đổi về sản phẩm nào, sau đó ngay lập tức hiển thị nội dung quảng cáo liên quan.
Trong bối cảnh các ứng dụng thúc đẩy tính năng sao lưu đám mây (cloud backup), câu chuyện quyền riêng tư không còn dừng ở việc “ai đọc được tin nhắn của bạn”, mà mở rộng sang việc dữ liệu đang bị khai thác như thế nào và người dùng kiểm soát được thông tin của mình tới đâu.
Điều này càng đáng lo hơn khi các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi. Chỉ cần một đoạn tin nhắn, một bức ảnh hay một tệp tin ghi âm bị rò rỉ, kẻ xấu có thể tận dụng để dựng lên các kịch bản phishing, deepfake hoặc thao túng tâm lý nhắm trực tiếp vào nạn nhân và người thân của họ.
Nói cách khác, dữ liệu cá nhân bị lộ không chỉ là rủi ro thông tin, mà còn là rủi ro cho chính an toàn cá nhân.
Từ đầu năm 2026, Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân đã chính thức có hiệu lực tại Việt Nam, tạo hành lang pháp lý bảo vệ người dùng. Các chuyên gia khuyến cáo, để không biến mình thành nạn nhân, người dùng cần tỉnh táo và chủ động hiểu rõ dữ liệu của mình đang được thu thập, lưu trữ và chia sẻ ra sao, từ đó chủ động lựa chọn nền tảng và cách chia sẻ để tự bảo vệ bản thân.
Người dùng cũng cần phân tách rõ ràng không gian mạng xã hội để giải trí, tương tác công khai… và những ứng dụng nhắn tin chuyên dụng (để trao đổi thông tin cần bảo mật).
Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, bài toán được đặt ra lúc này không còn đơn thuần là ứng dụng nào tiện lợi hơn, mà là người dùng thực sự hiểu và kiểm soát được bao nhiêu dữ liệu của chính mình trên không gian số.
Theo Neowin, trong một động thái thuộc dự án 'Windows K2' nhằm cải thiện độ tin cậy và hiệu suất, gã khổng lồ xứ Redmond đã bổ sung một cơ chế cho phép CPU tạm thời đẩy xung nhịp lên mức tối đa ngay khi người dùng mở ứng dụng trên Windows 11, với tính năng mới mang tên 'Low Latency Profile'.
Với nỗ lực mới, mục tiêu của Microsoft rất rõ ràng, đó là triệt tiêu cảm giác phản hồi chậm chạp (lag) vốn bị phàn nàn bấy lâu nay trên Windows 11. Thế nhưng, đằng sau sự mượt mà nhất thời đó là một sự thật gây tranh cãi: Phải chăng hệ điều hành này đang ngày càng trở nên cồng kềnh đến mức không thể chạy bình thường nếu thiếu 'thuốc kích thích'?
Về mặt lý thuyết, việc ứng dụng mở nhanh hơn là một tin mừng. Tuy nhiên, giới chuyên gia tin rằng đây chỉ là một 'mẹo' để lấp liếm những phần mềm chưa được tối ưu hóa. Nếu một hệ điều hành cần phải vắt kiệt sức mạnh của bộ vi xử lý chỉ để thực hiện những tác vụ cơ bản, thì vấn đề nằm ở chính mã nguồn của nó, không phải do phần cứng yếu.
Cách tiếp cận này vô tình tạo ra một tiền lệ xấu là khuyến khích các lập trình viên viết code kém, thiếu hiệu quả và đẩy gánh nặng sang vai người dùng, buộc họ phải chi tiền nâng cấp những mẫu CPU đời mới nhất chỉ để duy trì trải nghiệm bình thường.
Đáng ngại hơn, ngay cả những thành phần cốt lõi của Microsoft như menu Start, File Explorer hay Outlook cũng đang phải 'dựa dẫm' vào tính năng tăng tốc này. Thay vì tìm cách sửa chữa tận gốc nguyên nhân khiến File Explorer chạy chậm hơn so với thời Windows 10, Microsoft lại chọn cách nạp sẵn ứng dụng vào bộ nhớ RAM hoặc kích xung CPU để đánh lừa cảm giác của người dùng.
Vậy, tại sao các nhà phát triển bên thứ ba phải nỗ lực tối ưu phần mềm, khi ngay cả công ty mẹ của hệ điều hành cũng không đụng tay vào?
Dù Low Latency Profile cho thấy Microsoft đã biết lắng nghe và thừa nhận vấn đề hiệu suất, nhưng cái giá phải trả là không nhỏ. Khi phần mềm không còn được ưu tiên tối ưu hóa, những chiếc máy tính cũ sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau.
Điều này gián tiếp ép người dùng vào một cuộc đua phần cứng không hồi kết để bù đắp cho những dòng code lãng phí tài nguyên. Càng nhiều tài nguyên được ném vào để giải quyết vấn đề bằng sức mạnh vật lý, các lỗi rò rỉ bộ nhớ và sự cồng kềnh của hệ thống càng có đất diễn.
Với Low Latency Profile, Microsoft dường như đang chọn cách điều trị triệu chứng thay vì chữa dứt điểm căn bệnh 'ngốn' tài nguyên của Windows 11.
Màn hình cong bốn cạnh của iPhone 20 được dự đoán sẽ là một trong những thách thức lớn nhất mà Apple phải đối mặt từ trước đến nay. Tuy nhiên, với vị thế của một gã khổng lồ công nghệ trị giá nghìn tỉ USD, Apple không dễ dàng lùi bước trước khó khăn. Dù vậy, một báo cáo mới đây chỉ ra rằng công ty có trụ sở tại California (Mỹ) có thể gặp phải một số vấn đề trong thiết kế này.
Theo thông tin từ trang công nghệ Hàn Quốc ETNews, lớp cực âm của màn hình iPhone 20 được làm từ hợp kim magie-bạc có nguy cơ gây biến dạng ở các cạnh màn hình, dẫn đến giảm độ sáng. Để khắc phục vấn đề, Apple có thể sẽ thay thế hợp kim magie-bạc bằng oxit kẽm-indi (IZO). Tuy nhiên, người dùng không nên kỳ vọng rằng iPhone 20 sẽ được hưởng lợi từ sự thay đổi này ngay trong năm tới, thay vào đó Apple có thể thực hiện điều này vào năm 2028.
Đáng chú ý, LG không được nhắc đến như một đối tác chuỗi cung ứng cho iPhone 20, trong khi Samsung được cho là đã thiết lập quan hệ đối tác độc quyền với Apple. Việc chỉ có một nhà sản xuất có thể làm tăng giá thành của màn hình cong bốn cạnh, đó là lý do LG có thể sẽ được thêm vào danh sách nhà cung cấp vào năm 2028. Công ty này dự kiến sẽ đầu tư khoảng 741,29 triệu USD để xây dựng và vận hành một cơ sở mới.
Lớp catốt IZO dự kiến sẽ được sản xuất hàng loạt tại một trong những nhà máy mới của LG, trong khi Samsung cũng đang lên kế hoạch xây dựng các nhà máy sản xuất để đáp ứng nhu cầu của Apple. Mặc dù chi phí của màn hình này chưa được công bố, nhưng thiết kế cong bốn cạnh hứa hẹn sẽ không dễ thực hiện, điều đó có thể khiến iPhone 20 trở thành sản phẩm đắt nhất trong lịch sử của Apple.
Trong trường hợp xấu nhất, Apple có thể sẽ phải ngừng phát triển màn hình này và iPhone 20 sẽ được bán ra với màn hình phẳng thông thường. Với việc năm 2028 được dự đoán là thời điểm sản xuất hàng loạt màn hình cong bốn cạnh cải tiến, có thể Apple sẽ trì hoãn công nghệ này cho đến khi vấn đề biến dạng được khắc phục hoàn toàn.
Nhiều người dùng internet thường xuyên mở hàng chục tab trang web trên trình duyệt, từ những tab đã lưu lại từ nhiều ngày trước cho đến các trang liên quan đến công việc hay kế hoạch du lịch. Trong trường hợp này, không ít người có câu hỏi: "Nên đóng những tab đó trong trình duyệt vào cuối ngày hay để chúng tiếp tục mở vào ngày hôm sau?".
Nhìn chung, không có câu trả lời duy nhất cho vấn đề này vì nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại máy tính sử dụng và thói quen cá nhân. Các thiết bị mới thường có hiệu suất tốt hơn, trong khi các trình duyệt hiện đại đã được cải tiến để giảm thiểu việc tiêu tốn tài nguyên. Đối với người dùng máy tính xách tay, việc quản lý ứng dụng và thời lượng pin trở nên quan trọng hơn so với người dùng máy tính để bàn. Đối với những người sử dụng thiết bị di động, việc mở nhiều tab cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu suất.
Theo các nghiên cứu, người dùng thường lo lắng về việc trình duyệt tiêu tốn quá nhiều RAM và làm hao pin. Tuy nhiên, các trình duyệt hiện đại đã triển khai nhiều biện pháp để giảm mức sử dụng tài nguyên. Ví dụ, Microsoft Edge đã giới thiệu khả năng ngủ đông các tab không hoạt động nhằm tiết kiệm bộ nhớ và năng lượng. Google cũng cải thiện hiệu suất của Chrome, cho phép tiết kiệm tới 40% bộ nhớ.
Mặc dù công nghệ đã giúp giảm thiểu tác động của việc mở nhiều tab, yếu tố tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng. Một nghiên cứu từ Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) cho thấy người dùng thường cảm thấy áp lực khi số lượng tab mở tăng lên, nhưng cũng lo sợ mất quyền truy cập vào thông tin quan trọng. Các tab có thể giúp người dùng nhớ các nhiệm vụ chưa hoàn thành và dễ dàng quay lại các trang web thường xuyên truy cập.
Tóm lại, việc để các tab mở hay đóng lại vào cuối ngày phụ thuộc vào thói quen và cảm xúc của từng người dùng. Nếu cảm thấy thoải mái với việc giữ nhiều tab mở, không có lý do gì để đóng chúng. Ngược lại, nếu cảm thấy quá tải, việc đóng bớt các tab không sử dụng có thể giúp người dùng tập trung hơn.
