Nga không can thiệp vào đàm phán Mỹ – Iran

Hình ảnh vệ tinh được Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA) công bố tuần này cho thấy thủ đô Mexico City (Mexico) đang lún xuống gần 25cm mỗi năm - trở thành một trong những đô thị có tốc độ lún nhanh nhất thế giới, theo Hãng tin AP ngày 3-5.

Là một trong những khu vực đô thị rộng lớn và đông dân nhất thế giới, với diện tích khoảng 7.800km vuông và khoảng 22 triệu dân, Mexico City và các thành phố xung quanh được xây dựng trên nền một hồ nước cổ đại. Nhiều con phố của thủ đô Mexico từng là kênh đào.

Việc bơm nước ngầm quy mô lớn và quá trình đô thị hóa đã làm thu hẹp đáng kể tầng chứa nước ngầm, dẫn đến Mexico City bị sụt lún trong hơn một thế kỷ.

Nhiều di tích và công trình kiến trúc cổ - như nhà thờ Metropolitan khởi công xây dựng từ năm 1573 - bị nghiêng hẳn sang một bên. Tầng chứa nước ngầm bị thu hẹp cũng góp phần gây ra tình trạng thiếu nước trong nhiều năm.

Ông Enrique Cabral, nhà nghiên cứu địa vật lý tại Đại học Tự trị quốc gia Mexico, cho biết: "Một phần cơ sở hạ tầng của Mexico bị thiệt hại, bao gồm tàu điện ngầm, hệ thống thoát nước, hệ thống cấp nước, hệ thống nước sinh hoạt, nhà ở và đường phố. Đây là một vấn đề rất lớn".

Theo báo cáo mới được công bố, ở một số khu vực, hiện tượng này đang diễn ra với tốc độ trung bình 2cm mỗi tháng. Đáng chú ý, các khu vực này gồm sân bay và tượng đài Thiên thần Độc lập nổi tiếng.

Các ước tính của NASA dựa trên các phép đo được thực hiện từ tháng 10-2025 đến tháng 1-2026 bởi vệ tinh NISAR, có khả năng theo dõi những thay đổi theo thời gian thực trên bề mặt Trái đất. Đây một phát kiến chung giữa NASA và Tổ chức Nghiên cứu không gian Ấn Độ.

Trong nhiều thập kỷ, Chính phủ Mexico hầu như phớt lờ vấn đề này và chỉ gia cố nền móng cho vài công trình. Nhưng sau những đợt khủng hoảng nước bùng phát gần đây, ông Cabral cho biết các quan chức đã bắt đầu tài trợ cho nhiều nghiên cứu hơn.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Lực lượng Mỹ đang ráo riết triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn để giải cứu một phi công F-15 mất tích sau khi máy bay bị bắn hạ tại Iran hôm 3/4.

Có hai phi công trên máy bay gặp nạn và đã phóng dù thoát hiểm thành công. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, trong khi công tác tìm kiếm người còn lại vẫn tiếp diễn.

Theo ông Ravi Chaudhary, cựu phi công vận tải cơ C-17 thuộc không quân Mỹ, người từng giữ chức giám đốc Trung tâm Giải cứu Phi công tại Iraq vào năm 2008, khi một phi công tiêm kích buộc phải nhảy dù thoát hiểm, đặc biệt là trên vùng lãnh thổ đối địch, "tất cả nhân lực" tại trung tâm điều hành quân sự phụ trách sứ mệnh đó sẽ lập tức dồn toàn bộ nỗ lực vào việc tìm kiếm và giải cứu họ nhanh nhất có thể.

"Họ sẽ điều phối các nguồn lực để yểm trợ hỏa lực trên không cho công tác cứu hộ, trong khi cơ quan tình báo xác định vị trí máy bay rơi", Chaudhary giải thích. "Đây là một chiến dịch điều phối và huy động nhân lực khổng lồ, chỉ để đảm bảo rằng chúng ta đưa được người của mình trở về nhà".

Nhiệm vụ khó khăn

Trước khi tham gia bất kỳ nhiệm vụ nào, các phi công tiêm kích Mỹ phải trải qua quá trình huấn luyện chuyên sâu không chỉ về cách nhảy dù an toàn mà còn về cách sinh tồn sau khi tiếp đất tại vùng lãnh thổ nguy hiểm. Tổ bay hai người thường nhảy dù gần như đồng thời, tuy nhiên họ thường bị tách rời nhau do tác động của gió và các yếu tố khác sau khi rời máy bay.

Phi công Mỹ được huấn luyện thế nào khi tiêm kích bị bắn rơi

Phi công sau khi tiếp đất phải thực hiện quy trình Sinh tồn, Né tránh, Kháng cự và Thoát hiểm (SERE), với ưu tiên hàng đầu là sống sót và đảm bảo mình được lực lượng cứu hộ nhận diện, thông qua tín hiệu hình ảnh hoặc liên lạc.

Đội giải cứu phi công "có những phương thức hết sức tinh vi" để tìm kiếm không chỉ chiếc máy bay gặp nạn mà cả thành viên tổ bay, Chaudhary cho biết.

Dù vậy, cựu tướng không quân Mỹ Houston Cantwell, đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, cho hay giải cứu phi công trong lãnh thổ đối địch là nhiệm vụ "đặc biệt phức tạp".

Ngay khi phi công nhảy dù, quân đội thường nhận được thông báo về việc máy bay gặp nạn và kích hoạt một tín hiệu cảnh báo. Ưu tiên hàng đầu và trước hết là xác định vị trí các thành viên tổ bay.

"Thông tin quan trọng nhất chính là vị trí của phi hành đoàn. Nhưng mẩu thông tin đó lại cực kỳ khó thu thập", Cantwell cho biết, đồng thời lưu ý rằng lực lượng đối phương có khả năng sẽ cố gắng "đánh lừa" hoặc đưa ra thông tin giả mạo về vị trí phi công tiếp đất.

"Điều này nghe có vẻ rất cơ bản, nhưng thực tế lại vô cùng khó khăn", ông nói. "Đối với những phi công bị mắc kẹt, tình hình thực địa thay đổi liên tục đến mức không có một khuôn mẫu nào áp dụng được cho mọi trường hợp".

Để hỗ trợ quá trình định vị, theo cựu thiếu tướng không quân Mỹ Thomas Kunkel, người từng giữ chức Tư lệnh Lực lượng Cảnh báo sớm và Kiểm soát Trên không của NATO, các phi công thường mang theo bộ dụng cụ sinh tồn gắn liền khi nhảy dù khỏi máy bay, trong đó có thể chứa một số thiết bị vô tuyến để liên lạc với lực lượng Mỹ.

Khi đã biết thông tin vị trí phi công, một "biệt đội giải cứu" gồm nhiều phương tiện và nhân sự sẽ được thiết lập dựa trên đánh giá về hàng loạt yếu tố môi trường cũng như thực địa nhằm tăng tối đa khả năng thành công của sứ mệnh.

Dựa trên kinh nghiệm từ các nhiệm vụ trước đây, Kunkel ước tính một đội hình giải cứu khoảng 10-20 thành viên sẽ được huy động để tìm kiếm phi công gặp nạn tại Iran.

Dòng trực thăng được sử dụng cho các cuộc giải cứu kiểu này là HH-60W, vốn có thiết kế chuyên biệt cho những sứ mệnh tương tự. Do trực thăng cứu hộ thường phải di chuyển quãng đường rất dài, các máy bay tiếp dầu, cụ thể là HC-130J, sẽ được triển khai để đảm bảo phi đội HH-60W luôn đủ nhiên liệu hoạt động.

Cantwell cho biết thêm một máy bay gây nhiễu điện tử cũng có thể được huy động nhằm hỗ trợ công tác bảo vệ chiến dịch. Cùng với đó, cường kích A-10 với lớp giáp dày cùng khả năng tấn công mục tiêu mặt đất sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ khác để đối phó lực lượng mặt đất đối phương.

"Nếu có bất kỳ lực lượng đối phương nào cần bị chế áp trong lúc diễn ra cuộc giải cứu, cường kích A-10 sẽ dội hỏa lực giúp máy bay cứu hộ tiếp cận mục tiêu", ông nói.

Bất chấp những rủi ro và tính chất phức tạp của chiến dịch cứu hộ đang diễn ra tại Iran, Kunkel khẳng định không lực lượng nào được chuẩn bị tốt bằng không quân Mỹ khi đối đầu với thử thách này. Dù vậy, hàng loạt yếu tố khó lường có thể tác động đến mức độ thành công của chiến dịch giải cứu.

Những rủi ro

"Yếu tố ban ngày hay ban đêm đóng vai trò cực kỳ quan trọng", tướng Kunkel cho hay. Ông lưu ý thêm rằng các đợt giải cứu vào ban ngày thường trở thành một cuộc "đua tốc độ" với đối phương, bởi mọi hoạt động tác chiến lúc này rất dễ làm lộ vị trí của phi công.

"Nếu đối phương biết chúng ta chuẩn bị điều quân giải cứu, họ cũng sẽ tìm cách bắn hạ lực lượng của ta", ông giải thích. "Khả năng tác chiến trong bóng đêm giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể, nhất là trước một lực lượng lạc hậu hơn chúng ta".

Một yếu tố then chốt khác là liệu phi công bị mắc kẹt có còn khả năng di chuyển hay không. "Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng", Cantwell nhấn mạnh, bởi nếu phi công mất khả năng vận động, phạm vi các điểm triển khai giải cứu tiềm năng sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Lực lượng giải cứu cũng sẽ cân nhắc các yếu tố môi trường, như liệu phi công có đang ẩn nấp ở rừng rậm hoặc khu vực nhiều cây cối hay không, vì điều này có thể triệt tiêu khả năng hạ cánh của trực thăng. Trong tình huống đó, đội cứu hộ sẽ sử dụng một thiết bị gọi là "tời cứu hộ xuyên rừng" giúp kéo người lên trực thăng mà không cần đáp xuống mặt đất.

Mối quan ngại lớn nhất của ông Cantwell đối với chiến dịch cứu hộ là khả năng phi công bị bắt làm tù binh.

"Phía Iran không mong gì hơn ngoài việc bắt sống một phi công Mỹ", ông nói. "Chính phi đội tiêm kích của chúng ta đã dội hỏa lực tàn phá đất nước họ suốt nhiều tuần qua".

Nếu phi công không bị bắt, điều khiến Cantwell lo ngại tiếp theo là khả năng sinh tồn của người này trong điều kiện sa mạc khắc nghiệt.

"Điều tôi sợ nhất chỉ đơn giản là nguy cơ thiếu nước uống. Nếu lạc giữa sa mạc, bạn chẳng có mấy nơi để ẩn náu", ông nói.

Vũ Hoàng (Theo TIME, CNN, AFP)

Nguồn: https://vnexpress.net/my-co-the-cuu-phi-cong-tren-dat-iran-the-nao-5058391.html

Theo cáo trạng công bố ngày 23/4, đặc nhiệm lục quân Gannon Ken Van Dyke đã mở tài khoản trên sàn cá cược quốc tế vào cuối tháng 12/2025. Anh ta đặt cược hơn 33.000 USD rằng Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro sẽ bị lật đổ trước ngày 31/1/2026. Đây là khoản đặt cược có tỷ lệ thắng rất thấp.

Giới chức cho biết Van Dyke đã "tham gia quá trình lập kế hoạch và thực hiện chiến dịch quân sự nhằm bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro". Anh ta đã đặt cược 13 lần và thu lợi hơn 409.000 USD.

Van Dyke đối mặt các tội danh gồm "sử dụng bất hợp pháp thông tin mật của chính phủ để trục lợi cá nhân, trộm cắp thông tin chính phủ không được công khai, gian lận hàng hóa, gian lận chuyển tiền và thực hiện giao dịch tiền tệ bất hợp pháp".

"Các cáo buộc phát sinh từ một âm mưu, trong đó Van Dyke được cho là đã sử dụng thông tin mật nhạy cảm để cá cược", thông báo từ Văn phòng công tố quận Nam New York cho hay.

Theo Bộ Tư pháp Mỹ, Van Dyke đã chuyển phần lớn lợi nhuận vào một ví lưu trữ tiền mã hóa ở nước ngoài, trước khi nộp số tiền vào một tài khoản giao dịch trực tuyến khác. "Vào đúng ngày chiến dịch hoàn thành, Van Dyke đã rút phần lớn số tiền bị cáo buộc là thu lợi bất chính", cơ quan này cho hay.

3 ngày sau cuộc đột kích vào Venezuela, Van Dyke còn yêu cầu sàn cá cược xóa tài khoản của mình với lý do "đã mất quyền truy cập vào địa chỉ email".

Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), cơ quan quản lý liên bang của Mỹ, cho biết họ đang "tìm cách buộc bồi thường, thu hồi các khoản lợi bất chính, áp đặt những hình phạt hành chính bằng tiền" đối với Van Dyke.

Sàn cá cược cho biết đã chuyển thông tin cho Bộ Tư pháp Mỹ và hợp tác với cuộc điều tra khi phát hiện một người dùng giao dịch dựa trên thông tin mật của chính phủ.

Khi được đề nghị bình luận về sự việc, Tổng thống Donald Trump nói rằng ông không thích những gì liên quan đến cá cược. "Tôi không biết gì về chuyện đó, tôi sẽ xem xét. Thật đáng buồn là cả thế giới phần nào đã trở thành một sòng bạc. Tôi không hài lòng với những việc như vậy", ông cho hay.

Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche nhấn mạnh những người lính được giao phó thông tin mật để hoàn thành nhiệm vụ một cách an toàn, hiệu quả nhất trong khả năng và bị cấm sử dụng các thông tin cực kỳ nhạy cảm như vậy để trục lợi tài chính cá nhân.

Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) Kash Patel cho biết cáo trạng đối với Van Dyke "là minh chứng rõ ràng rằng không ai đứng trên luật pháp" và FBI sẽ làm mọi cách để bảo vệ đất nước cũng như bí mật quốc gia.

Mỹ rạng sáng 3/1 tiến hành chiến dịch "Quyết tâm Tuyệt đối", triển khai khoảng 150 máy bay đồng loạt không kích nhiều mục tiêu ở Venezuela, tạo điều kiện cho đặc nhiệm di chuyển bằng trực thăng vào thủ đô Caracas để bắt vợ chồng Tổng thống Maduro.

Tổng thống Venezuela bị giam tại trung tâm giam giữ Metropolitan ở Brooklyn. Ông chỉ được phép liên lạc với gia đình và luật sư qua điện thoại, tối đa 15 phút mỗi cuộc gọi, theo các nguồn tin.

Lãnh đạo Venezuela hiện nay là Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez, người vốn là Phó tổng thống dưới quyền ông Maduro.

Tin Gốc: Vnexpress