Những số liệu tuyển dụng mới nhất cho thấy sự lệch pha rõ rệt giữa lựa chọn nghề nghiệp của người trẻ và nhu cầu thực tế của thị trường.
Sau gần nửa năm tốt nghiệp ngành ngôn ngữ Anh tại một trường ĐH, Nguyễn Hoàng Minh (24 tuổi, ngụ đường 3 Tháng 2, P.Diên Hồng; trước là P.14, Q.10, TP.HCM) vẫn chưa tìm được công việc đúng mong muốn. “Mình gửi hơn 25 hồ sơ nhưng chỉ vài nơi gọi phỏng vấn; có chỗ yêu cầu kinh nghiệm, có nơi ứng viên quá đông”, Minh kể.
Theo Minh, trước đây bản thân từng nghĩ chỉ cần có bằng ĐH sẽ dễ tìm được công việc ổn định, nhưng khi bước vào thị trường lao động mới thấy thực tế khác xa kỳ vọng. “Nhiều bạn học cùng khóa cũng chật vật, có người thất nghiệp nhiều tháng, có người phải làm trái ngành”, Minh nói.
Câu chuyện của Minh phản ánh phần nào bức tranh thị trường lao động hiện nay tại TP.HCM. Theo thống kê của Trung tâm dịch vụ việc làm TP.HCM về nhu cầu người tìm việc và việc tìm người tháng 4.2026 tại TP.HCM, tổng số người tìm việc là 18.595, trong khi doanh nghiệp cần tuyển tới 27.103 lao động. Tuy nhiên, sự chênh lệch nằm ở cơ cấu ngành nghề và trình độ. Ở nhóm trình độ ĐH, có 2.450 người tìm việc, chiếm 13,18% tổng số lao động tìm việc. Trong khi đó, số vị trí tuyển dụng dành cho nhóm này chỉ có 1.754, tương đương 6,47% nhu cầu tuyển dụng toàn thị trường. Đáng chú ý, ở trình độ thạc sĩ, có 25 người tìm việc nhưng thống kê không ghi nhận nhu cầu tuyển dụng riêng cho nhóm này.
Theo ông Đào Thanh Tuấn, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH sản xuất thương mại Hưng Gia Phát (P.Long Trường, TP.HCM), điều này cho thấy bằng cấp cao không đồng nghĩa với việc cơ hội nghề nghiệp rộng mở hơn nếu kỹ năng và chuyên môn không phù hợp nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Chuyên gia xã hội học Đỗ Hồng Tuyên, Công ty TNHH tư vấn Insight Sociology (P.Thạnh Mỹ Tây; trước là P.19, Q.Bình Thạnh, TP.HCM), cho rằng nhiều năm qua tồn tại tâm lý xem ĐH là con đường gần như bắt buộc để thành công. “Điều đó khiến số lượng cử nhân tăng nhanh nhưng thị trường không thể hấp thụ hết. Có những ngành đào tạo rất đông sinh viên nhưng nhu cầu tuyển dụng thực tế lại không cao như kỳ vọng. Vấn đề hiện nay không đơn giản là thiếu việc làm mà là sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu thị trường”, bà Tuyên nhận định.
Đỗ Văn Linh (25 tuổi, ngụ đường Tản Đà, P.Chợ Lớn; trước là P.11, Q.5, TP.HCM) cho biết chọn học marketing vì nghĩ đây là ngành “hot”, dễ xin việc. “Lúc đăng ký học, mình nghĩ sau này sẽ có công việc ổn định, nhưng đến khi tốt nghiệp mới thấy cạnh tranh rất lớn”, Linh nói.
Thống kê của Trung tâm dịch vụ việc làm TP.HCM cũng cho thấy nhóm ngành kinh doanh, bán hàng hiện có 2.469 người tìm việc, trong khi nhu cầu tuyển dụng chỉ 2.198 vị trí. Tương tự, lĩnh vực dịch vụ, nhà hàng, du lịch có 1.205 người tìm việc nhưng chỉ có 713 vị trí tuyển dụng.
Theo bà Đặng Mỹ Duyên, tư vấn nhân sự, Công ty TNHH giải pháp nhân sự Hub (P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM), những con số này cho thấy nhiều lĩnh vực vốn được người trẻ ưa chuộng đang dần rơi vào trạng thái dư cung lao động. Bà Duyên cho rằng việc quá nhiều người cùng chạy theo các ngành “hot” đang tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn. “Khi quá nhiều người chọn cùng một hướng đi, thị trường sẽ nhanh chóng bão hòa. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực khác lại thiếu nhân lực nhưng ít được quan tâm”, bà Duyên nói.
Trong khi nhiều cử nhân khó tìm việc, thị trường lao động lại đang thiếu hụt lượng lớn lao động phổ thông và lao động kỹ thuật.
Cũng theo thống kê của Trung tâm dịch vụ việc làm TP.HCM, nhóm lao động phổ thông và công việc giản đơn có nhu cầu tuyển dụng cao nhất với 9.163 vị trí, chiếm gần 34% tổng nhu cầu tuyển dụng. Tuy nhiên, số người tìm việc ở nhóm này chỉ 6.752 người.
Nhóm vận hành máy móc, sản xuất có tay nghề cũng thiếu hụt rõ rệt. Doanh nghiệp cần tuyển 3.505 người nhưng chỉ 2.275 lao động tìm việc. Nhiều lĩnh vực như cơ khí, điện, điện tử, kỹ thuật nhà máy, bảo trì… cũng rơi vào tình trạng tuyển mãi không đủ người.
Theo bà Tô Thị Hải Vân, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH CoreLink HR (P.Thới An, TP.HCM), xu hướng này phản ánh việc nhiều người trẻ hiện nay ưu tiên công việc văn phòng hơn lao động kỹ thuật hoặc sản xuất. “Nhiều bạn nghĩ làm việc trong nhà máy hay công việc tay nghề là vất vả, không có hình ảnh đẹp. Nhưng thực tế, nhiều vị trí kỹ thuật hiện nay thu nhập ổn định và doanh nghiệp rất khó tuyển”, bà Vân nói.
Thực tế, đại diện một số doanh nghiệp Khu công nghiệp VSIP 1 (P.Bình Hòa, TP.HCM; trước là P.Bình Hòa, TP.Thuận An, Bình Dương) cũng cho biết khó tuyển người. Nhiều công ty liên tục treo bảng tuyển lao động phổ thông với thu nhập từ 10 – 15 triệu đồng/tháng nhưng không có người lao động ứng tuyển suốt thời gian dài.
Hà Thị Lệ Thu (24 tuổi, ngụ đường Dương Văn Dương, P.Tân Sơn Nhì; trước là P.Tân Quý, Q.Tân Phú, TP.HCM) cho biết từng từ chối nhiều công việc vì nghĩ không đúng ngành. “Mình từng nghĩ học ĐH mà đi làm việc phổ thông thì phí”, Thu kể.
Trong khi đó, Nguyễn Thị Lan Anh (23 tuổi, ngụ đường Nguyễn Thị Thập, P.Tân Hưng; trước là P.Tân Quy, Q.7, TP.HCM) kể từng nghỉ việc sau hai tuần vì cảm thấy không có tương lai. “Mình muốn công việc có môi trường tốt, cơ hội phát triển và đúng sở thích nên thấy không phù hợp thì nghỉ”, Anh nói.
Theo các chuyên gia, nhiều lao động trẻ hiện nay không chỉ quan tâm thu nhập mà còn tìm kiếm giá trị cá nhân, môi trường làm việc và sự phát triển lâu dài. Tuy nhiên, điều này cũng khiến không ít người đặt kỳ vọng quá cao vào công việc đầu tiên.
Sáng 28.5, T.Ư Đoàn tổ chức Lễ trao giải Cuộc thi Sáng tác tranh cổ động, tuyên truyền Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026 - 2031, với sự tham dự của anh Bùi Quang Huy, Ủy viên T.Ư Đảng, Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn.
Theo ban tổ chức, năm 2026 là dấu mốc đặc biệt quan trọng đối với tuổi trẻ cả nước khi diễn ra Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII - sự kiện chính trị trọng đại, ngày hội lớn của thanh niên Việt Nam. Cuộc thi sáng tác tranh cổ động được tổ chức nhằm lan tỏa tinh thần, khí thế của đại hội đến đông đảo đoàn viên, thanh niên trong và ngoài nước.
Sau 2 tháng phát động, cuộc thi đã nhận được 1.852 tác phẩm dự thi của các tác giả chuyên và không chuyên đến từ 32/34 tỉnh, thành trên cả nước. Đối tượng tham gia đa dạng, từ họa sĩ chuyên nghiệp đến đoàn viên, thanh niên trường học, thanh niên quân đội, học sinh THCS và tiểu học.
Ban tổ chức đánh giá các tác phẩm năm nay đã thể hiện rõ tầm vóc và ý nghĩa của Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, đồng thời truyền tải tinh thần "Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai" của thanh niên Việt Nam.
Trải qua 2 vòng chấm sơ khảo và chung khảo, ngoài cơ cấu giải thưởng theo thể lệ ban đầu, ban tổ chức quyết định bổ sung 1 giải nhì, 1 giải ba, 1 giải phong trào và 3 giải sáng tạo, nâng tổng số giải thưởng cá nhân lên 15 giải cùng 2 giải tập thể.
Trong đó, giải nhất thuộc về tác giả Nguyễn Duy Thành (P.Phúc Lợi, Hà Nội) với tác phẩm Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai. Tác phẩm được phát triển từ biểu trưng Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII với hình tượng chim bồ câu - biểu tượng của hòa bình và khát vọng tuổi trẻ.
Tác phẩm sử dụng các nét vẽ tối giản, đồng bộ với đường nét của biểu trưng đại hội, kết hợp đồ họa công nghệ hiện đại để tạo nên tổng thể thống nhất. Nội dung tác phẩm khẳng định vai trò tiên phong của thanh niên Việt Nam trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và làm chủ tương lai, góp phần đưa đất nước phát triển mạnh mẽ, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Anh Thành cũng là người gửi tới 30 tác phẩm dự thi và là người gửi nhiều tác phẩm nhất của cuộc thi.
Phát biểu tại chương trình, anh Nguyễn Thái An, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó trưởng ban Công tác Đoàn T.Ư Đoàn, cho rằng kết quả của cuộc thi hôm nay mới là bước khởi đầu.
"Điều quan trọng hơn trong thời gian tới là phải tiếp tục phát huy, lan tỏa mạnh mẽ giá trị của các tác phẩm tham gia cuộc thi để các tác phẩm thực sự trở thành những sản phẩm tuyên truyền có sức sống trong đời sống thanh niên và xã hội", anh Nguyễn Thái An nói.
Theo anh Nguyễn Thái An, sau cuộc thi này, các cấp bộ Đoàn tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giới thiệu các tác phẩm tham gia cuộc thi trên các phương tiện truyền thông, báo chí, đặc biệt là trên các nền tảng số, mạng xã hội, các ứng dụng số của tổ chức Đoàn để đông đảo đoàn viên, thanh thiếu nhi và nhân dân được tiếp cận, thưởng thức và lan tỏa rộng rãi hơn nữa tinh thần của đại hội.
Đồng thời, tổ chức các hoạt động trưng bày, triển lãm, giới thiệu các tác phẩm tiêu biểu tại không gian Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII và các hoạt động bên lề đại hội. Qua đó, tạo điểm nhấn sinh động, góp phần xây dựng hình ảnh một kỳ đại hội đổi mới, sáng tạo, hiện đại, gần gũi với thanh niên.
"Chúng tôi tin tưởng rằng, từ những tác phẩm được trao giải hôm nay, từ sự sáng tạo của các tác giả, từ sự vào cuộc của các cấp bộ Đoàn, công tác tuyên truyền Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII sẽ góp phần làm cho đại hội thực sự trở thành ngày hội của niềm tin, trí tuệ, khát vọng và hành động của tuổi trẻ Việt Nam", anh Nguyễn Thái An nhấn mạnh.
Từng có mặt tại các buổi lễ tốt nghiệp ở nhiều trường đại học tại TP.HCM, người viết có dịp chứng kiến hình ảnh các tân cử nhân trong trang phục chỉn chu, trang điểm rạng rỡ, tạo dáng trước ống kính của những thợ chụp ảnh chuyên nghiệp. Việc chụp ảnh tốt nghiệp giờ đây không còn đơn thuần là ghi lại khoảnh khắc, mà trở thành một khoản đầu tư đáng kể đối với nhiều sinh viên.
Lê Thảo Vy, cựu sinh viên Trường ĐH Công thương TP.HCM, vừa làm lễ tốt nghiệp ngày 21.4, cho biết đã chi hơn 2 triệu đồng cho bộ ảnh. “Mình thuê thợ chụp ảnh hết 1,3 triệu đồng, trang điểm 450.000 đồng, thuê váy và giày 340.000 đồng, dây sash và làm móng khoảng 150.000 đồng”, Vy chia sẻ.
Để có những bức ảnh ưng ý, Vy thuê thợ chụp từ trước đến sau buổi lễ, kéo dài từ 11 đến 17 giờ. Với cô, đây là khoản chi xứng đáng cho một dịp đặc biệt. “Mình cảm thấy bộ ảnh tốt nghiệp đại học rất xứng đáng với những gì bản thân đã bỏ ra và chuẩn bị”, Vy nói.
Tương tự, Lê Thị Diễm Quỳnh, cựu sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho biết đã chi khoảng 3,5 triệu đồng cho ngày tốt nghiệp. Trong đó, bao gồm phí làm lễ tốt nghiệp cùng trang phục cử nhân, váy chụp ảnh, trang điểm, làm tóc, thuê thợ chụp ảnh.
“Thợ chụp ảnh là khoản mình đầu tư nhất, bao gồm cả chụp, hướng dẫn tạo dáng và chỉnh sửa hậu kỳ”, Quỳnh cho biết.
Còn Phan Trịnh Ngọc Anh, cựu sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, đã đầu tư hai bộ ảnh: trước lễ và trong ngày tốt nghiệp. Với Ngọc Anh, đây không chỉ là cách lưu giữ kỷ niệm mà còn ghi dấu hành trình trở thành cử nhân sau nhiều năm nỗ lực.
Cô bày tỏ sự tự hào khi là sinh viên của trường, nơi đã gắn bó với nhiều kỷ niệm trong học tập và hoạt động Đoàn – Hội. Ngọc Anh cho biết những bó hoa, món quà xuất hiện trong ảnh cũng là tình cảm của gia đình, bạn bè đã đồng hành cùng cô trong suốt chặng đường trưởng thành.
Ngọc Anh cho rằng việc đầu tư cho ảnh tốt nghiệp tùy thuộc vào nhu cầu mỗi người. Với cô nàng, giá trị không nằm hoàn toàn ở chi phí, mà ở những khoảnh khắc được lưu giữ cùng người thân và cách mỗi cá nhân ghi dấu hình ảnh của mình. “Khi nhận ảnh và xem lại, mình thấy khá xứng đáng. Có những khoảnh khắc chỉ đến một lần trong đời, nên mình muốn lưu giữ và tận hưởng trọn vẹn”, Ngọc Anh chia sẻ.
Với nhiều sinh viên, việc đầu tư cho ảnh tốt nghiệp không chỉ dừng lại ở yếu tố hình thức mà còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc.
Thảo Vy cho biết cô muốn lưu giữ những khoảnh khắc quan trọng cùng gia đình và bạn bè, đồng thời đánh dấu chặng đường nỗ lực suốt thời gian học tập. “Mình mong muốn bản thân xuất hiện thật chỉn chu, tự tin và có những bức ảnh đẹp để sau này nhìn lại vẫn cảm thấy tự hào và hạnh phúc”, Vy chia sẻ.
Trong khi đó, Diễm Quỳnh xem bộ ảnh tốt nghiệp như một dấu mốc chuyển tiếp. “Mình xem đây là dấu gạch nối giữa thanh xuân và bước chân đầu tiên vào đời. Sau khi ngắm nhìn bộ ảnh hoàn chỉnh và nhìn thấy nụ cười hạnh phúc của ba mẹ trong từng khung hình, mình thấy khoản đầu tư bỏ ra hoàn toàn xứng đáng. Có những khoảnh khắc về cảm xúc và sự tự hào mà tiền bạc không thể đong đếm được. Dù có chút tốn kém nhưng giá trị tinh thần mà bộ ảnh mang lại, sự công nhận cho nỗ lực của chính mình là điều vô giá”, cô bày tỏ.
Lê Thị Phương Linh, cựu sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết đã chi khoảng 2 triệu đồng cho các khoản chụp ảnh trong dịp tốt nghiệp và xem đây là khoản đầu tư xứng đáng cho hành trình đại học.
Theo Linh, việc đầu tư cho bộ ảnh tốt nghiệp không chỉ để lưu giữ kỷ niệm cùng gia đình, bạn bè mà còn để đánh dấu một cột mốc đặc biệt của thanh xuân. “Với mình, những khoảnh khắc này giống như một thước phim nhỏ để sau này có thể nhìn lại”, Linh chia sẻ và cho biết thêm bộ ảnh tốt nghiệp nhận được nhiều lời khen, khiến cô cảm thấy vui và hạnh phúc.
Vào mùa tốt nghiệp, các thợ chụp ảnh cũng liên tục "chạy show". Nguyễn Hoàng Ngọc Sơn (30 tuổi), thợ chụp ảnh tự do tại TP.HCM, cho biết từ tháng 4 đến nay luôn trong tình trạng quá tải. “Một ngày mình chỉ nhận tối đa 3 khách. Có những ngày đông quá phải tuyển thêm thợ ngoài. Nhưng nhiều khi phải từ chối nhận khách vì quá tải”, Sơn cho biết.
Đầu tháng 4, bộ ảnh về một cô gái chụp tại công viên Thống Nhất (Hà Nội) được chia sẻ rộng khắp trên các nền tảng mạng xã hội. Trong ảnh, cô gái có mái tóc dài, hơi xoăn, buông xõa tự nhiên. Gương mặt thanh tú được trang điểm nhẹ, tạo cảm giác tinh khôi. Đặc biệt, ánh mắt của cô trong veo, có chiều sâu, cuốn hút mọi ánh nhìn.
Bộ ảnh mang phong cách cổ điển khiến nhiều người liên tưởng đến ảnh chụp của những mỹ nhân đình đám thập niên 90. Vì vậy, nhiều hội nhóm, cá nhân chọn đăng lại bộ ảnh của cô gái kèm nhận xét: Cô gái xinh như diễn viên những năm 1990, giống các nữ hoàng ảnh lịch…
Cô gái nổi tiếng và được mọi người tìm kiếm với bộ ảnh ở công viên Thống Nhất là Đàm Phương Linh (21 tuổi). Linh đến từ TP.Hải Phòng, hiện tạm trú tại P.Đống Đa, Hà Nội. Cô đang theo học tại Trường ĐH Ngoại Thương Hà Nội.
Linh kể bộ ảnh được chụp vào ngày 31.3. Hôm đó, Linh và các bạn uống cà phê trong công viên Thống Nhất. Lúc chuẩn bị về, cả nhóm rủ nhau chụp ảnh kỷ niệm vì thấy nắng ở công viên đẹp và thử máy ảnh compact vừa được tặng của bạn.
Sau đó, Linh tự điều chỉnh màu máy ảnh, rồi tạo dáng cho bạn chụp. Việc chụp ảnh diễn ra trong 20 phút, hoàn toàn ngẫu hứng. Trang phục chụp ảnh cũng là quần áo mặc hàng ngày của Linh.
Tối cùng ngày, Linh đăng tải một số ảnh vừa chụp ở công viên lên các nền tảng mạng xã hội. Trong đó, bài đăng trên Threads được nhiều người xem nhất, đến nay được hơn 460.000 lượt xem. Các video trên TikTok cá nhân của Linh cũng hơn 600.000 lượt xem.
"Tôi không biết ảnh được viral, chỉ nhận ra khi biết nhiều fanpage lớn đăng lại ảnh của mình. Tôi thấy vui và bất ngờ lắm. Tôi không ngờ ảnh chụp bình thường để kiểm tra màu máy lại được mọi người yêu thích", Linh bày tỏ.
Trên các nền tảng mạng xã hội, rất nhiều người để lại bình luận với những lời khen tuyệt mỹ dành cho vẻ đẹp của người trong ảnh: "Bạn mà xuyên không về thời thập niên 90 thì đảm bảo lịch treo tường ở tiệm gội đầu, cắt tóc nào cũng có hình bạn", "Đẹp vậy! Giống người mẫu báo với ảnh lịch hồi xưa ghê", "Chị ấy thực sự quá xinh đẹp!", hay "Giờ mà khen xinh thì có vẻ quá dư thừa"…
Linh cho biết cô đang học năm 3, song bằng ngành kinh tế chính trị quốc tế và kinh tế đối ngoại. Ngoài thời gian học tập, cô còn làm thêm mẫu ảnh tự do. Cô làm công việc này được hơn 1,5 năm.
Tuy nhiên, Linh luôn ưu tiên việc học, còn công việc mẫu ảnh chỉ như một cách theo đuổi đam mê và có thêm một phần chi phí sinh hoạt. Cô chủ động nhận những lời mời hợp tác không trùng với lịch học.
Việc làm mẫu ảnh không chỉ là sở thích mà còn là cách để Linh lưu giữ thanh xuân. Sở thích này được truyền cảm hứng từ những bức ảnh thời trẻ của mẹ cô.
"Lúc trẻ, mẹ tôi đẹp lắm. Xem ảnh của mẹ, tôi có thêm động lực để lưu giữ thanh xuân của chính mình", Linh nói.
Sau khi nổi tiếng trên mạng xã hội, Linh nhận được thêm một số lời mời chụp ảnh nhưng không quá nhiều. Cô vẫn giữ quan điểm chọn những dự án phù hợp, cân đối với việc học ở trường.
