Những cơn mưa đầu mùa vừa xuất hiện, anh Nguyễn Thanh Tâm, người có hơn 5 năm săn nấm mối tại Tây Ninh, cùng nhóm bạn mang theo đèn pin, bao đựng chạy xe khắp các rừng cao su để tìm nấm mối.
Theo anh Tâm, đầu vụ, nhóm khoảng 4 người của anh phải đi nhiều chuyến mới gom được hơn 15 kg nấm. Nguồn hàng khan hiếm nên những loại nấm búp đẹp vừa được mang ra khỏi rừng đã có thương lái chờ mua với giá 700.000-750.000 đồng mỗi kg.
Không chỉ tại Tây Ninh, tình trạng nấm mối khan hiếm cũng diễn ra ở nhiều khu vực của Bình Phước cũ và Đồng Nai. Sau cơn mưa đầu mùa, anh Thành ở Phú Giáo cùng một người bạn vào rừng săn nấm suốt đêm nhưng chỉ thu được khoảng 5 kg trong chuyến đầu tiên, bằng một nửa so với vụ trước.
Chị Lê Thị Thanh Nga, thương lái chuyên thu mua nấm mối tại Bình Phước và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, nói năm ngoái mỗi đợt chị có thể gom 50-100 kg nấm đầu mùa, nay sản lượng chỉ còn hơn chục kg mỗi đợt.
“Tùy loại nấm búp hay đã nở mà giá bán lẻ dao động 800.000-950.000 đồng mỗi kg”, chị Nga thông tin.
Trong khi đó, chị Hoàng Oanh, thương lái thu mua nấm tại Tây Ninh, nhận xét nấm ở khu vực Tây Ninh và Bến Tre cũ (nay thuộc Vĩnh Long) thường có giá cao nhất thị trường nhờ vị ngọt và độ thơm đặc trưng. Với loại nấm búp đẹp, giá bán ra có thể đạt 1-1,1 triệu đồng mỗi kg, tăng 7-8% so với năm ngoái.
Lý giải giá tăng cao, những người săn nấm cho biết do nguồn cung khan hiếm. Sản lượng đầu mùa năm nay giảm đáng kể do mưa đến muộn sau thời gian nắng nóng kéo dài, khiến nấm mọc ít và không đồng đều như các năm trước. “Có đêm, chúng tôi thu được đầy bao nhưng cũng có hôm đi cả đêm chỉ nhặt được vài lạng”, một người săn nấm nói.
Không chỉ sản lượng giảm, chi phí săn nấm năm nay cũng tăng lên. Theo anh Thành, trước đây một bộ đèn và pin chuyên dụng để soi nấm có giá khoảng 1-1,2 triệu đồng, nay lên 1,5-1,6 triệu đồng tùy loại, chưa kể chi phí xăng dầu và đi lại đều cao hơn trước.
“Nguồn cung giảm, chi phí đầu vào lại tăng nên giá nấm đầu mùa tăng khoảng 7-8% so với năm ngoái”, anh cho hay.
Theo các thương lái, nấm mối đầu mùa luôn được săn tìm dù giá cao do thời gian xuất hiện ngắn, nguồn cung ít và không thể nuôi trồng đại trà như nhiều loại nấm khác. Trong đó, loại nấm búp vừa nhú khỏi mặt đất được ưa chuộng nhất nhờ độ giòn, vị ngọt tự nhiên và hương thơm đặc trưng.
Anh Tâm cho biết đầu mùa, nhiều khách phải đặt trước cả tuần mới mua được, nên phần lớn số nấm anh thu hoạch ưu tiên bán cho khách quen thay vì giao cho thương lái. Theo anh, nửa cuối tháng 5, khi nấm rộ vụ, giá sẽ được điều chỉnh và nguồn hàng cũng dồi dào hơn.
Nấm mối là loại nấm tự nhiên mọc từ các tổ mối dưới lòng đất, thường xuất hiện sau những cơn mưa đầu mùa khoảng một tuần. Loại này phân bố nhiều tại các tỉnh miền Tây, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, nhất là ở những khu vực có nhiều rừng cao su và rừng trồng. Do không thể trồng đại trà như nhiều loại nấm khác nên sản lượng nấm hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên.
Theo người dân địa phương, nấm thường bắt đầu nhú lên khỏi mặt đất từ khoảng 5-6h chiều và mọc rõ vào buổi tối. Vì vậy, nhiều người chọn đi săn nấm từ đêm đến rạng sáng để dễ phát hiện dưới ánh đèn pin, đồng thời kịp hái nấm búp khi tai còn khép, giữ được độ giòn, vị ngọt nên bán được giá cao nhất.
Các “thợ săn nấm” cho rằng, mùa nấm rộ nhất thường rơi vào dịp mùng 5 tháng 5 âm lịch. Mỗi đợt nấm chỉ kéo dài khoảng 4 ngày rồi ngưng, sau đó phải chờ thêm từ một đến hai tuần mới xuất hiện đợt mới. Hiện trên thị trường cũng có nấm mối đen được nuôi trồng nhân tạo, tuy nhiên nhiều người tiêu dùng đánh giá loại này không thơm và ngọt bằng nấm tự nhiên.
Bộ Tài chính Mỹ hôm 22/6 công bố miễn trừ toàn diện các lệnh trừng phạt đã áp dụng lâu nay với hoạt động mua bán dầu của Iran. Theo đó, Iran được phép sản xuất, bán và vận chuyển dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu đến ngày 21/8, trong thời gian hai bên tiếp tục đàm phán.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Iran nhiều khả năng vẫn đối mặt với các thách thức trong việc giải phóng lượng dầu tồn kho. Lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ hồi tháng 4 đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu, khiến dầu thô tích trữ trong kho chứa của họ ngày một đầy hơn.
Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - đến nay vẫn không tỏ ra quá hào hứng với việc mua thêm dầu Iran, dù họ là khách hàng truyền thống của sản phẩm này. "Trung Quốc không tỏ ra muốn mua dầu của nước nào", Fereidun Fesharaki - Chủ tịch FGE NexantECA nhận định trên CNBC.
Nhiều năm qua, các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc luôn là khách mua chính của dầu Iran. Giai đoạn 2020-2023, Tehran tăng sản xuất thêm 1 triệu thùng một ngày, do nhu cầu từ Bắc Kinh lên cao.
Bộ Tài chính Mỹ sau đó áp lệnh trừng phạt với một số hãng lọc dầu tư nhân Trung Quốc vì hoạt động này. Bắc Kinh tuyên bố không công nhận các lệnh trừng phạt đơn phương với đối tác thương mại của mình. Dù vậy, lượng dầu thô Iran mà họ mua vào cũng giảm dần.
Nhập khẩu dầu của Trung Quốc tiếp tục đi xuống từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra cuối tháng 2, kéo nhu cầu nhiên liệu toàn cầu giảm theo. Hồi tháng 5, lượng dầu nhập khẩu của nước này giảm 29% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống 7,82 triệu thùng một ngày - thấp nhất kể từ tháng 2/2018, theo Wind Information.
Sang tháng 6, Bloomberg cho biết lượng dầu Trung Quốc nhập từ Iran giảm một nửa so với tháng trước đó, còn 654.000 thùng một ngày.
Theo một báo cáo của Viện Chính sách phát triển và An ninh (ISDP), xung đột tại Trung Đông "khiến Trung Quốc tập trung vào chiến lược và tiếp thêm động lực cho nỗ lực chuyển đổi xanh của họ". Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường tái khẳng định nước này cần mở rộng các nguồn năng lượng phi hóa thạch, xây dựng hệ thống năng lượng mới, đồng thời khuyến khích đổi mới và đẩy nhanh cải cách.
Trong khi đó, nguồn cung dầu toàn cầu tăng lên sau khi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và Đồng minh (OPEC+) liên tiếp nâng hạn ngạch sản lượng thời gian qua. "Đợt tăng này nằm trong kế hoạch của họ, nhằm đảo ngược các đợt cắt giảm sản lượng được thực hiện vài năm trước. OPEC+ đã nâng hạn ngạch tổng cộng 940.000 thùng một ngày kể từ khi chiến sự bùng phát", báo cáo của ngân hàng United Overseas Bank cho biết.
"Làn sóng tăng nguồn cung là có thật", Tiago Lacerda - chuyên gia phân tích thị trường tại sàn giao dịch trực tuyến Axi cho biết trên CNBC. Lượng dầu lênh đênh trên biển đang tăng mạnh, khi Iran xuất khẩu hơn 40 triệu thùng kể từ khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa cảng biển. Xuất khẩu dầu của Nga trước đó cũng tăng vọt lên mức cao kỷ lục.
Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz vẫn chưa thể hoàn toàn loại trừ. Điều này có thể khiến bài toán đảm bảo nguồn cung năng lượng thêm phức tạp.
Chủ tịch FGE NexantECA cho biết Iran đã tuyên bố việc đi lại "tự do" qua eo biển Hormuz chỉ kéo dài trong 60 ngày, trước khi họ áp dụng cơ chế thu phí theo nhiều mức.
Dầu thô Mỹ WTI giao tháng 5 và dầu Brent giao tháng 6 đều tăng giá, trong đó WTI đã vượt Brent do lo ngại gián đoạn nguồn cung trong ngắn hạn tại eo biển Hormuz. Mỗi thùng dầu Brent tăng 7,8% lên mức 109,03 USD, còn WTI đắt thêm 11,4% lên 111,5 USD.
Thậm chí, theo dữ liệu của S&P Global, giá giao ngay với các lô hàng Brent lên 141,36 USD mỗi thùng - mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008.
Giá giao ngay phản ánh nhu cầu đối với dầu Brent sẽ được giao trong vòng 10-30 ngày tới. Mức giá cao với các lô hàng giao sớm cho thấy nguồn cung vật chất đang rất khó khăn khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20-25% lượng dầu thô, 30% khí LNG toàn cầu.
Giá dầu thô tiếp tục đi lên sau phát biểu của Tổng thống Donald Trump ngày 2/4 rằng chiến sự có thể kéo dài thêm ít nhất 2-3 tuần, và để ngỏ khả năng leo thang khi Mỹ có thể nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ của Iran.
Nhà đầu tư lo ngại xung đột kéo dài sẽ đẩy chi phí năng lượng toàn cầu tăng cao, từ đó làm gia tăng lạm phát và kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Giá xăng tại Mỹ tăng 37% kể từ khi chiến sự nổ ra, với mức trung bình đạt 4,08 USD mỗi gallon (khoảng 1,08 USD một lít), theo số liệu mới nhất từ Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA). Người tiêu dùng nước này đang chịu sức ép chi phí gia tăng, khi giá cả từ thực phẩm đến vé máy bay đều leo thang, buộc nhiều gia đình phải cân nhắc lại chi tiêu.
"Làn sương mù chiến sự vẫn dày đặc và nguồn cung dầu còn quá thấp để có thể phát tín hiệu an toàn", chiến lược gia trưởng Felix Vezina-Poirier tại BCA Research nhận định.
Trong khi đó, thị trường chứng khoán Mỹ hôm qua mở cửa trong sắc đỏ, nhưng dần phục hồi sau thông tin Iran cùng Oman xây dựng một cơ chế nhằm tạo điều kiện cho tàu thuyền qua lại Hormuz. Nhà đầu tư hiện tập trung vào thời điểm dòng chảy dầu có thể được nối lại qua tuyến vận tải biển chiến lược này.
Chỉ số DJIA giảm 61 điểm, tương đương 0,13%, thu hẹp đà đi xuống sau khi có lúc mất hơn 650 điểm trong phiên. Còn S&P 500 và Nasdaq Composite lần lượt tăng 0,11% và 0,18%, đảo chiều sau khi hạ hơn 1,5%.
Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh phát triển nhà ở thương mại phân khúc phù hợp với khả năng chi trả và nhà ở cho thuê là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.
Trong đó Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo về ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê là định hướng chiến lược, có ý nghĩa căn bản.
Thủ tướng cho rằng việc chọn Hà Nội để bàn kỹ, thống nhất phương án khả thi, làm trước, làm điểm về phát triển nhà ở cho thuê chính là để rút kinh nghiệm, từ đó hoàn thiện cơ chế, chính sách nhanh, đồng bộ và nhân rộng ra các đô thị lớn.
Thẳng thắn nhận diện những tồn tại, điểm nghẽn, Thủ tướng chỉ rõ thị trường nhà ở còn lệch pha nghiêm trọng giữa cung và cầu. Cơ cấu sản phẩm thiên về nhà ở thương mại và nhà ở để bán, trong khi phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn có giá phù hợp với thu nhập người dân còn rất hạn chế.
Một bộ phận tài sản công về nhà ở bị sử dụng kém hiệu quả, gây lãng phí. Cơ chế, chính sách chưa đủ hấp dẫn để thu hút khu vực tư nhân đầu tư nhà ở cho thuê dài hạn.
Đây là vấn đề không thể giải quyết trong một sớm một chiều, nhưng phải bắt tay vào làm ngay, làm quyết liệt, không thể trì hoãn. Thủ tướng đã nhấn mạnh các yêu cầu cần triển khai.
Đó là phải chuyển mạnh tư duy về nhà ở: từ chủ yếu phát triển nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời cả nhà ở thương mại lẫn nhà ở cho thuê.
Trong đó nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược, dài hạn, phục vụ đông đảo người dân - nhất là công nhân, người lao động, sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang có nhu cầu lớn về thuê nhà với giá hợp lý.
"Nếu chúng ta phát triển tốt phân khúc nhà ở cho thuê thì sẽ lan tỏa tới các phân khúc khác, nhu cầu sở hữu nhà cũng sẽ giảm rất nhiều", Thủ tướng khẳng định.
Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không hoàn toàn để thị trường tự điều tiết, mà giữ vai trò kiến tạo chính sách.
Phát triển nhà ở cho thuê phải đặt trong tổng thể quy hoạch về khu công nghiệp, giao thông, lao động và quản lý dân cư. Ưu tiên gắn với mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), khu vực cải tạo và chỉnh trang đô thị, các khu công nghiệp, hành lang kinh tế quan trọng và hạ tầng đồng bộ.
Huy động đa dạng nguồn lực; khơi thông dòng vốn tư nhân, dòng vốn dài hạn từ các quỹ đầu tư, tổ chức tín dụng. Sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước để dẫn dắt, tạo lực đẩy cho thị trường.
Kiên quyết, kiên trì xử lý dứt điểm tình trạng tài sản công về nhà ở bị bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả; phòng, chống lãng phí gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các đối tượng hưởng chính sách ưu tiên; kiên quyết ngăn chặn trục lợi chính sách và đầu cơ nhà ở.
Về giải pháp cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Hà Nội ưu tiên làm điểm phát triển mô hình nhà ở cho thuê; nếu thực hiện hiệu quả sẽ nhân rộng ra cả nước.
Thành phố cần tập trung rà soát nhu cầu, đối tượng, cơ chế để khởi công một số dự án trong tháng 6-2026, gắn với cơ chế huy động nguồn lực xã hội và việc đầu tư xây dựng, vận hành.
Bộ Xây dựng phải chủ động đề xuất kịp thời các chính sách mới, cơ chế tổng thể phát triển nhà ở cho thuê. Trong đó lưu ý nghiên cứu chính sách cho thuê từ 15-20 năm và dài hơn; yêu cầu các dự án nhà ở thương mại dành một tỉ lệ nhất định để xây nhà cho thuê, có cơ chế tài chính nhà nước, tư nhân tham gia, đột phá về thủ tục…
Bộ Tài chính hướng dẫn cơ chế hạch toán nguồn thu nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng tiền, phương án bảo toàn vốn và cơ chế ưu đãi tài chính theo thẩm quyền.
Ngân hàng Nhà nước có chính sách tín dụng ưu đãi đối với chủ đầu tư dự án nhà ở cho thuê dài hạn, theo hướng lãi suất ổn định, thời hạn vay phù hợp.
Bộ Quốc phòng, Bộ Công an phối hợp chặt chẽ với Hà Nội về quỹ đất và đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang.
Các địa phương có đô thị lớn chủ động nghiên cứu kinh nghiệm của Hà Nội để sớm nhân rộng và triển khai mô hình.
