Những cơn mưa đầu mùa vừa xuất hiện, anh Nguyễn Thanh Tâm, người có hơn 5 năm săn nấm mối tại Tây Ninh, cùng nhóm bạn mang theo đèn pin, bao đựng chạy xe khắp các rừng cao su để tìm nấm mối.
Theo anh Tâm, đầu vụ, nhóm khoảng 4 người của anh phải đi nhiều chuyến mới gom được hơn 15 kg nấm. Nguồn hàng khan hiếm nên những loại nấm búp đẹp vừa được mang ra khỏi rừng đã có thương lái chờ mua với giá 700.000-750.000 đồng mỗi kg.
Không chỉ tại Tây Ninh, tình trạng nấm mối khan hiếm cũng diễn ra ở nhiều khu vực của Bình Phước cũ và Đồng Nai. Sau cơn mưa đầu mùa, anh Thành ở Phú Giáo cùng một người bạn vào rừng săn nấm suốt đêm nhưng chỉ thu được khoảng 5 kg trong chuyến đầu tiên, bằng một nửa so với vụ trước.
Chị Lê Thị Thanh Nga, thương lái chuyên thu mua nấm mối tại Bình Phước và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, nói năm ngoái mỗi đợt chị có thể gom 50-100 kg nấm đầu mùa, nay sản lượng chỉ còn hơn chục kg mỗi đợt.
“Tùy loại nấm búp hay đã nở mà giá bán lẻ dao động 800.000-950.000 đồng mỗi kg”, chị Nga thông tin.
Trong khi đó, chị Hoàng Oanh, thương lái thu mua nấm tại Tây Ninh, nhận xét nấm ở khu vực Tây Ninh và Bến Tre cũ (nay thuộc Vĩnh Long) thường có giá cao nhất thị trường nhờ vị ngọt và độ thơm đặc trưng. Với loại nấm búp đẹp, giá bán ra có thể đạt 1-1,1 triệu đồng mỗi kg, tăng 7-8% so với năm ngoái.
Lý giải giá tăng cao, những người săn nấm cho biết do nguồn cung khan hiếm. Sản lượng đầu mùa năm nay giảm đáng kể do mưa đến muộn sau thời gian nắng nóng kéo dài, khiến nấm mọc ít và không đồng đều như các năm trước. “Có đêm, chúng tôi thu được đầy bao nhưng cũng có hôm đi cả đêm chỉ nhặt được vài lạng”, một người săn nấm nói.
Không chỉ sản lượng giảm, chi phí săn nấm năm nay cũng tăng lên. Theo anh Thành, trước đây một bộ đèn và pin chuyên dụng để soi nấm có giá khoảng 1-1,2 triệu đồng, nay lên 1,5-1,6 triệu đồng tùy loại, chưa kể chi phí xăng dầu và đi lại đều cao hơn trước.
“Nguồn cung giảm, chi phí đầu vào lại tăng nên giá nấm đầu mùa tăng khoảng 7-8% so với năm ngoái”, anh cho hay.
Theo các thương lái, nấm mối đầu mùa luôn được săn tìm dù giá cao do thời gian xuất hiện ngắn, nguồn cung ít và không thể nuôi trồng đại trà như nhiều loại nấm khác. Trong đó, loại nấm búp vừa nhú khỏi mặt đất được ưa chuộng nhất nhờ độ giòn, vị ngọt tự nhiên và hương thơm đặc trưng.
Anh Tâm cho biết đầu mùa, nhiều khách phải đặt trước cả tuần mới mua được, nên phần lớn số nấm anh thu hoạch ưu tiên bán cho khách quen thay vì giao cho thương lái. Theo anh, nửa cuối tháng 5, khi nấm rộ vụ, giá sẽ được điều chỉnh và nguồn hàng cũng dồi dào hơn.
Nấm mối là loại nấm tự nhiên mọc từ các tổ mối dưới lòng đất, thường xuất hiện sau những cơn mưa đầu mùa khoảng một tuần. Loại này phân bố nhiều tại các tỉnh miền Tây, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, nhất là ở những khu vực có nhiều rừng cao su và rừng trồng. Do không thể trồng đại trà như nhiều loại nấm khác nên sản lượng nấm hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên.
Theo người dân địa phương, nấm thường bắt đầu nhú lên khỏi mặt đất từ khoảng 5-6h chiều và mọc rõ vào buổi tối. Vì vậy, nhiều người chọn đi săn nấm từ đêm đến rạng sáng để dễ phát hiện dưới ánh đèn pin, đồng thời kịp hái nấm búp khi tai còn khép, giữ được độ giòn, vị ngọt nên bán được giá cao nhất.
Các “thợ săn nấm” cho rằng, mùa nấm rộ nhất thường rơi vào dịp mùng 5 tháng 5 âm lịch. Mỗi đợt nấm chỉ kéo dài khoảng 4 ngày rồi ngưng, sau đó phải chờ thêm từ một đến hai tuần mới xuất hiện đợt mới. Hiện trên thị trường cũng có nấm mối đen được nuôi trồng nhân tạo, tuy nhiên nhiều người tiêu dùng đánh giá loại này không thơm và ngọt bằng nấm tự nhiên.
Có bao giờ bạn quan sát kỹ một mẻ giấm đang lên men hay hũ trà Kombucha sủi bọt trong gian bếp gia đình?
Bên dưới lớp nước sóng sánh ấy là một "nhà máy" vi sinh vật đang vận hành với độ chính xác tuyệt đối. Đầu tiên, những anh thợ "nấm men" (Saccharomyces) cặm cụi ăn đường để tạo ra cồn. Ngay sau đó, đội quân vi khuẩn (Gluconacetobacter xylinus) tiếp quản, chúng "uống" những giọt cồn ấy và dệt nên một lớp màng dai dẳng, trơn láng nổi trên bề mặt, thứ mà các bà, các mẹ vẫn quen gọi là "con giấm" hay màng SCOBY.
Bằng mắt thường, ta chỉ thấy một hiện tượng tự nhiên thú vị. Nhưng dưới lăng kính của những người làm R&D (nghiên cứu & phát triển), lớp màng dai dẳng ấy chính là Bacterial Cellulose, một dạng mạch polymer sinh học nguyên thủy nhất.
Hình ảnh từ gian bếp ấy bất chợt nhen nhóm trong tôi một lối thoát cho cuộc khủng hoảng vật liệu đang bủa vây toàn cầu.
Khi giá dầu mỏ biến động dữ dội, chuỗi cung ứng hạt nhựa nguyên sinh (vốn đi từ hóa dầu) liên tục bị đe dọa đứt gãy. Đã đến lúc, chúng ta phải đưa nguyên lý "ăn đường, uống cồn, nhả polymer" của mẻ giấm quê nhà lên tầm vóc công nghiệp, biến những cánh đồng bạt ngàn của Việt Nam thành cứu cánh cho ngành bao bì thế giới.
Nông nghiệp Việt Nam từ bao đời nay vẫn luôn là "trụ đỡ" của nền kinh tế. Thế nhưng một củ khoai mì Tây Ninh hay một tấn rỉ đường (mật mía), phụ phẩm từ các nhà máy như của AgriS - hiện tại chỉ được định giá quanh quẩn làm thức ăn chăn nuôi hoặc cồn đốt giá rẻ.
Nếu chỉ xuất khẩu thô, chúng ta mãi kẹt trong điệp khúc "được mùa mất giá". Nhưng nếu áp dụng công nghệ sinh học, lượng sinh khối khổng lồ đó chính là "vàng đen" của thế kỷ 21.
Sự kỳ diệu của vi sinh vật nằm ở chỗ: Tùy thuộc vào chủng khuẩn ta sử dụng, chúng có thể biến sinh khối nông nghiệp thành những mạch polymer và hóa chất hoàn toàn khác biệt. Cồn sinh học (Bio-Ethanol) không phải là điểm kết thúc để pha vào xăng, mà chính là "viên gạch" nền móng vĩ đại để thay thế dầu mỏ trong ngành sản xuất nhựa bao bì.
Hãy tưởng tượng một mô hình sản xuất khép kín mang tính cách mạng: Từ rỉ đường đến lớp màng bảo vệ, vận hành qua 3 phân xưởng cốt lõi:
Bước 1: Lên men vi sinh tạo cồn: Tận dụng rỉ đường của AgriS hoặc tinh bột khoai mì, chúng ta dùng nấm men công nghiệp để chuyển hóa carbon thành Bio-Ethanol tinh khiết (giống như giai đoạn 1 của Kombucha).
Bước 2: Khử nước xúc tác: Dòng cồn này được đưa qua lò phản ứng ở 300°C - 400°C. Phản ứng tách nước sẽ biến cồn (dạng lỏng) thành khí Bio-Ethylene (dạng khí).
Bước 3: Trùng hợp tạo hạt nhựa: Khí Bio-Ethylene được trùng hợp để kết nối thành các chuỗi phân tử dài, tạo ra hạt nhựa Bio-LLDPE (Linear Low-Density Polyethylene sinh học).
Điểm chói sáng của công nghệ này là hạt nhựa Bio-LLDPE đi từ cồn nông sản có cấu trúc hóa học, độ bền cơ lý giống hệt 100% nhựa đi từ dầu mỏ. Các nhà máy bao bì có thể đưa ngay loại hạt này vào dây chuyền thổi màng hiện tại mà không tốn một đồng thay mới máy móc.
Lớp màng sinh học này sau đó trở thành những chiếc bao bì, quay ngược lại bảo vệ chính những trái mãng cầu Bà Đen thanh ngọt của Tây Ninh.
Chúng kiểm soát tốc độ hô hấp của trái cây, kéo dài thời gian bảo quản lên gấp 2-3 lần, biến giấc mơ xuất khẩu nông sản tươi sang châu Âu, Mỹ thành hiện thực. Đứa con của đất cuối cùng lại trở thành "tấm khiên" bảo vệ tài sản của đất.
Mô hình này sẽ không được gọi là kinh tế tuần hoàn nếu chúng ta bỏ rơi các phụ phẩm. Trong lăng kính sinh thái học, mọi thứ sinh ra đều có giá trị:
Khi nấm men "ăn" đường, chúng nhả ra CO2. Lượng khí này được thu hồi, hóa lỏng thành đá khô (Dry Ice) để phục vụ làm lạnh container xuất khẩu nông sản. Sau chưng cất, xác nấm men rất giàu protein được trích ly thành "chiết xuất nấm men" - gia vị tự nhiên cao cấp thay thế bột ngọt, hoặc làm thực phẩm bổ sung dinh dưỡng.
Nước thải chưng cất cồn vốn là "cơn ác mộng" môi trường, nay lại trở thành môi trường hoàn hảo để nuôi cấy chính chủng vi khuẩn Gluconacetobacter xylinus (loài vi khuẩn trong hũ giấm nhắc đến ở đầu bài).
Chúng sẽ "ăn" sạch các dưỡng chất còn sót lại trong nước thải và dệt nên những tấm màng Bacterial Cellulose siêu sạch. Bản chất của màng này tương tự món "thạch dừa" thanh mát, hoặc tiến xa hơn là nguyên liệu sản xuất mặt nạ y tế sinh học đắp vết thương.
Một hệ sinh thái Việt Nam Xanh đòi hỏi chúng ta phải có trách nhiệm đến tận cùng vòng đời sản phẩm. Khi chiếc túi bao bì bảo quản mãng cầu kết thúc sứ mệnh, tính "xanh" của nó lại một lần nữa tỏa sáng.
Vì có cấu trúc y hệt nhựa PE, nó dễ dàng được thu gom và tái chế cơ học 100% trong hệ thống của Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam (PRO Vietnam).
Hoặc ở viễn cảnh công nghệ sinh học (Bio-recycling) đang bùng nổ, những chiếc bao bì này sẽ được đưa vào các lò phản ứng vi sinh. Tại đây, những chủng vi khuẩn "ăn nhựa" (như Ideonella sakaiensis đột biến) sẽ dùng enzyme bẻ gãy các liên kết polymer cứng đầu [5], chuyển hóa chiếc túi ni lông thành khí sinh học (Biogas) chạy máy phát điện, và các hợp chất hữu cơ vô hại trả lại độ phì nhiêu cho đất mẹ.
Bao bì sinh ra từ vi sinh vật, và cuối cùng lại được vi sinh vật phân rã để hóa thành năng lượng.
Công ty TNHH Hàng không Mặt trời Phú Quốc (Sun PhuQuoc Airways) vừa tăng vốn điều lệ từ 7.300 tỷ đồng lên 13.300 tỷ đồng, đồng thời nâng số lượng thành viên góp vốn lên 10 sau khi xuất hiện thêm 5 pháp nhân góp vốn mới.
Trong đó, Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Mặt Trời Sài Gòn, Công ty TNHH Công viên Châu Á, Công ty TNHH Tập đoàn Sun World và Công ty TNHH Mặt Trời Vũng Tàu cùng nắm giữ 4,95% vốn điều lệ mỗi doanh nghiệp.
4 pháp nhân này đều thuộc hệ sinh thái của CTCP Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group).
Song song đó, Công ty TNHH Lan Anh - Phú Quốc sở hữu 19,5% vốn điều lệ, qua đó trở thành thành viên góp vốn lớn nhất tại Sun PhuQuoc Airways. Doanh nghiệp này được biết có liên hệ với hệ sinh thái Sun Group khi Công ty TNHH Mặt Trời Phú Quốc đang nắm giữ 29,48% vốn điều lệ, còn CTCP Mặt Trời Hà Nam sở hữu 23,24% vốn tại Lan Anh - Phú Quốc.
Ngoài 5 pháp nhân trên, cơ cấu sở hữu của Sun PhuQuoc Airways còn có sự góp mặt của các cá nhân, bao gồm ông Trịnh Hải Đông sở hữu 15,96% vốn điều lệ, ông Huỳnh Phan Hoàng Nhật Thiên nắm 14,82% và ông Nguyễn Xuân Hậu sở hữu 18,47%.
Bên cạnh đó, Công ty TNHH Đầu tư Tập đoàn Mặt Trời nắm 10,7% vốn điều lệ, công ty TNHH Mặt Trời Phú Quốc sở hữu 0,737%.
Sun PhuQuoc Airways được biết đến là “tân binh” trong ngành hàng không, được thành lập vào cuối tháng 1/2025. Trong giai đoạn cuối năm 2025, Sun PhuQuoc Airways cũng đã tăng vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng lên 7.300 tỷ đồng.
Sự gia nhập và đầu tư mạnh của tập đoàn này diễn ra trong bối cảnh ngành hàng không Việt bước vào thời kỳ tăng trưởng nóng trở lại. Không chỉ Sun Group, "đại gia" Masterise cũng gia nhập, cùng loạt tân binh như LOTHA Airlines, Crystal Bay Airlines...
Sự sôi động của thị trường còn được tiếp sức bởi những điều chỉnh quan trọng về mặt pháp lý. Luật Hàng không dân dụng (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra khung hành lang thông thoáng, phù hợp với tốc độ phát triển hạ tầng hiện nay.
Các siêu dự án như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cùng kế hoạch mở rộng sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất đang đóng vai trò là thỏi nam châm thu hút các dòng vốn lớn.
Giới chuyên môn nhận định, với đà tăng trưởng hai con số và sự xuất hiện của các định chế tài chính mới, hàng không Việt Nam đang đứng trước thềm bứt phá, sớm lấy lại quy mô vận chuyển như thời điểm trước đại dịch và hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kết nối hàng đầu khu vực.
Ngày 7/5, CIT ra phán quyết thuế nhập khẩu 10% Tổng thống Donald Trump đang áp dụng trên toàn cầu là không có cơ sở theo Đạo luật Thương mại năm 1974. Tuy nhiên, Tòa án chỉ chặn thuế này với 2 doanh nghiệp nhỏ và bang Washington - nhóm đã nộp đơn kiện thuế này từ đầu tháng 3.
Tòa án từ chối ban hành lệnh cấm áp thuế với các hãng nhập khẩu, qua đó bác bỏ đề nghị từ nhóm 24 bang, chủ yếu do đảng Dân chủ lãnh đạo. Tòa cho rằng các bang không có tư cách pháp lý để yêu cầu biện pháp đó.
Các thẩm phán cho rằng phần lớn bang khởi kiện, trừ Washington, không phải là bên nhập khẩu trả tiền thuế hoặc có thể phải trả thuế. Riêng Washington đã nộp được bằng chứng cho thấy họ trả thuế thông qua Đại học Washington - một tổ chức nghiên cứu công. Vì vậy, với các hãng nhập khẩu khác, thuế 10% vẫn được áp dụng trong thời gian chính phủ Mỹ kháng cáo.
Hai doanh nghiệp nhỏ thắng kiện là hãng đồ chơi Basic Fun! và công ty nhập khẩu gia vị Burlap & Barrel. Họ cho rằng việc ông Trump áp thuế mới là để lách phán quyết hồi tháng 2 của Tòa án Tối cao Mỹ. Khi đó, Tòa bác bỏ các loại thuế nhập khẩu mà ông Trump áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và thuế riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc.
Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục đích là giải quyết "tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán" nghiêm trọng, hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng USD mất giá trong ngắn hạn.
Phán quyết ngày 7/5 cho rằng đạo luật này không phù hợp với loại thâm hụt thương mại mà ông Trump viện dẫn trong sắc lệnh tháng 2. "Quyết định này là một chiến thắng quan trọng cho các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào sản xuất toàn cầu để cung cấp sản phẩm an toàn với giá hợp lý. Các mức thuế trái luật khiến những doanh nghiệp như chúng tôi khó cạnh tranh và tăng trưởng", CEO Basic Fun Jay Foreman nhận xét.
Chính quyền ông Trump lập luận rằng Mỹ đang thâm hụt cán cân thanh toán nghiêm trọng, thể hiện qua thâm hụt thương mại hàng hóa ở mức 1.200 tỷ USD và thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương 4% GDP. Tuy nhiên, một số nhà kinh tế học và luật sư thương mại cho rằng Mỹ chưa đứng trước nguy cơ khủng hoảng cán cân thanh toán, khiến các mức thuế mới dễ gặp thách thức về mặt pháp lý.
