Một phân tích tổng hợp mới đăng trên British Journal of Sports Medicine (Anh) cho thấy, tập kết hợp aerobic với kháng lực và HIIT giúp giảm huyết áp đáng kể suốt 24 giờ ở người tăng huyết áp.
Aerobic (liên tục hoặc ngắt quãng) kết hợp kháng lực là các bài tập khuyến nghị dựa trên bằng chứng tốt nhất để hạ huyết áp 24 giờ. Các hình thức mới như HIIT, pilates, thể thao giải trí giúp giảm nhàm chán, tăng khả năng duy trì hằng ngày – yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát tăng huyết áp, theo Medical News Today (Anh).
Các nhà nghiên cứu phân tích các thử nghiệm lâm sàng công bố từ 11.2024 đến 8.2025, với chương trình tập tối thiểu 4 tuần, gồm: Aerobic (đi bộ nhanh, chạy, đạp xe), tập kháng lực, bài tập đẳng trường (plank, wall sit), HIIT, yoga, pilates và các môn thể thao giải trí như bóng đá, tennis bãi biển, bóng ném. Tổng cộng có 31 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, với hơn 1.345 người tham gia và 67 chương trình tập luyện.
Kết quả cho thấy aerobic là phương pháp ổn định và hiệu quả nhất để hạ huyết áp cả ngày lẫn đêm. Ngoài ra, bài tập kết hợp (aerobic, kháng lực) và HIIT giúp giảm huyết áp suốt 24 giờ rõ rệt và làm giảm đáng kể huyết áp tâm thu. Cụ thể, so với không tập luyện:
Theo tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Rodrigo Ferrari, Đại học Liên bang Rio Grande do Sul, (Brazil), tập kết hợp có hiệu quả vì tận dụng cơ chế sinh lý của cả aerobic và kháng lực, giúp cải thiện đồng thời chức năng tim mạch và cơ xương, đặc biệt hữu ích khi tuổi tác làm suy giảm thể lực.
Một số nghiên cứu trước đây cho rằng bài tập đẳng trường (plank, wall sit) tốt nhất cho huyết áp. Tuy nhiên, nhóm tác giả cho rằng aerobic có lợi thế tim mạch đặc biệt vì nó giúp mạch máu giãn bền vững, cải thiện chức năng nội mạc mạch máu và giảm sức cản mạch máu.
Ngoài ra, aerobic có khối lượng bằng chứng khoa học lớn nhất, với nhiều thử nghiệm và người tham gia, nên độ tin cậy cao. Ngược lại, tập kháng lực có thể tạm thời làm tăng độ cứng động mạch do áp lực cao khi nâng tạ, vì vậy nên xem là phương pháp bổ trợ, không phải lựa chọn ưu tiên.
Tiến sĩ Ferrari khuyến nghị mọi người nên lấy aerobic làm nền tảng cho thói quen tập luyện, kết hợp thêm tập kháng lực để tăng sức mạnh cơ và cải thiện thể lực. Quan trọng nhất là phải chọn hình thức tập có thể duy trì lâu dài.
Chiều 24-5, trước yêu cầu của Bộ Y tế về hỏa tốc phòng chống bệnh do vi rút Ebola, ông Lê Văn Khoa - Giám đốc Sở Y tế Khánh Hòa - cho Tuổi Trẻ Online biết sở đã triển khai đồng loạt nhiều biện pháp phòng chống. Trong đó, ngành siết chặt kiểm soát nhiễm khuẩn, tổ chức sàng lọc, phân loại và cách ly nghiêm ngặt các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc vi rút này.
Theo ông Khoa, vì đặc thù là địa bàn du lịch nên ngành y tế của tỉnh đã khẩn trương xây dựng các kế hoạch, kịch bản phòng chống bệnh do vi rút Ebola ngay từ đầu năm 2026, nếu phát hiện dịch sẽ lập tức kích hoạt các kế hoạch ứng phó.
Đồng thời, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa và Trung tâm Kiểm dịch quốc tế Khánh Hòa cùng các đơn vị liên quan cũng được giao nhiệm vụ tăng cường lực lượng kiểm dịch tại tất cả cửa khẩu; phối hợp chặt với các đơn vị hàng không, hàng hải, cảng vụ và công an cửa khẩu để phát hiện sớm hành khách nhập cảnh có biểu hiện nghi ngờ hoặc từng có mặt tại vùng dịch.
"Trong tuần tới, sau khi Bộ Y tế tập huấn xong chúng tôi sẽ có văn bản chỉ đạo ngay cho các trạm y tế, cơ sở khám, chữa bệnh để cập nhật kịp thời", ông Khoa cho hay.
Ông Lê Văn Tùng - Giám đốc Trung tâm Kiểm dịch quốc tế Khánh Hòa - cho biết trung tâm này đã có văn bản chỉ đạo gởi đến các cảng hàng không, cảng hàng hải, doanh nghiệp du lịch lữ hàng, hãng hàng không... về việc phòng chống, cảnh báo dịch bệnh do vi rút Ebola.
Trung tâm nêu trên đã thành lập các đội phản ứng nhanh tại các cửa khẩu sân bay, hàng hải để sẵn sàng ứng phó khi phát hiện bệnh.
"Hàng giờ chúng tôi đều cập nhật thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới để có phản ứng kịp thời, đồng thời đơn vị cũng tập huấn các tình huống để không bị động", ông Tùng nói.
Một nghiên cứu chung của Đại học Flinders và Đại học Newcastle (Australia) công bố trên tạp chí khoa học Science of the Total Environment mới đây chỉ ra rằng mỗi khi sử dụng chảo chống dính đã bị hư hại, lớp phủ này sẽ giải phóng hơn một triệu hạt vi nhựa và nhựa nano có kích thước dưới 5 milimét. Những hạt này hoàn toàn không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng công nghệ hình ảnh Raman để đo lường lớp phủ Teflon trên dụng cụ nấu nướng chống dính và phát hiện ra rằng trong quá trình nấu, một vết nứt nhỏ (tầm 5 cm) có thể giải phóng khoảng 9.100 hạt nhựa hoặc nhựa nano. Tại những khu vực lớp phủ bị hư hại có thể quan sát được bằng mắt thường, con số này có thể lên tới 2,3 triệu hạt nhựa hoặc nhựa nano.
Lớp phủ Teflon trên chảo chống dính được làm từ polytetrafluoroethylene (PTFE), một loại chất thuộc nhóm alkyl perfluorinated (PFAS). Chất này có đặc tính bền vững và không phân hủy trong tự nhiên. Ngoài việc hiện diện trên chảo chống dính, PFAS còn thường được sử dụng làm lớp phủ chống thấm dầu mỡ bên trong các hộp giấy hoặc túi đựng thực phẩm. Để bảo vệ môi trường và tránh các nguy cơ gây hại cho sức khỏe, người dùng được khuyến cáo nên tự mang theo dụng cụ ăn uống cá nhân.
Các hóa chất PFAS có liên quan đến hàng loạt rủi ro về sức khỏe ở người gồm ung thư, rối loạn hệ miễn dịch, bất thường về sinh sản và các vấn đề đối với sự phát triển của thai nhi. Nếu hấp thụ thực phẩm bị nhiễm hóa chất PFAS, cơ thể người có thể phải mất từ 4 đến 5 năm mới có thể phân hủy được một nửa lượng hóa chất đã nạp vào.
Năm 2018, Hội đồng Người tiêu dùng Hong Kong thử nghiệm 25 mẫu dụng cụ nấu ăn chống dính trên thị trường về hàm lượng axit perfluorooctanoic (PFOA), perfluorooctane sulfonate (PFOS) và mức độ giải phóng các chất kim loại. Tất cả mẫu thử đều vượt qua bài kiểm tra với mức độ giải phóng đo được nằm dưới giới hạn khuyến nghị của Viện Liên bang Đức về Đánh giá Rủi ro (BfR) đối với dụng cụ nấu ăn dễ làm sạch. Mức độ giải phóng kim loại cũng thấp hơn giới hạn khuyến nghị của Hội đồng châu Âu đối với dụng cụ nấu nướng bằng kim loại và hợp kim. Hội đồng Người tiêu dùng Hong Kong lưu ý người tiêu dùng rằng khi lựa chọn dụng cụ nấu ăn chống dính, có thể ưu tiên các mẫu có lớp phủ có khả năng chịu mài mòn và chống trầy xước tốt hơn.
Nếu chảo chống dính được bảo quản đúng cách, loại vật dụng này sẽ tránh được tình trạng nhanh hư hỏng và sớm trở thành rác thải tiêu dùng, đồng thời giúp bảo vệ sức khỏe và ngăn ngừa việc vô tình nuốt phải các mảnh bong tróc. Hội đồng Người tiêu dùng Hong Kong từng đưa ra các hướng dẫn về cách sử dụng chảo chống dính đúng phương pháp, bởi việc sử dụng sai cách có thể dễ dàng làm hỏng lớp phủ của sản phẩm.
Để chảo chống dính không trở thành vật dụng dễ hư hỏng và gây hại, người dùng cần tránh những sai lầm phổ biến trong quá trình sử dụng. Việc đun nóng chảo ở nhiệt độ cao khi không có thực phẩm bên trong, hay sử dụng các loại xẻng nấu bằng kim loại sắc nhọn đều là những tác nhân hàng đầu làm bong tróc lớp phủ. Bên cạnh đó, thói quen rửa chảo bằng nước lạnh ngay sau khi vừa nấu xong hoặc dùng miếng cọ rửa thô ráp cũng khiến bề mặt chống dính nhanh chóng xuống cấp.
Cuối cùng, việc xếp chồng các dụng cụ nhà bếp lên nhau khi lưu trữ mà không có lớp lót bảo vệ cũng vô tình tạo ra các vết trầy xước, dẫn đến nguy cơ thôi nhiễm hạt nhựa vào thực phẩm trong những lần nấu nướng tiếp theo. Việc duy trì và bảo quản chảo đúng cách không chỉ kéo dài tuổi thọ sản phẩm mà còn là cách trực tiếp để bảo vệ sức khỏe gia đình khỏi việc nuốt phải các hạt vi nhựa độc hại.
Một chế độ ăn hợp lý vừa giúp ổn định chỉ số glucose máu, vừa đảm bảo thể lực cho người bệnh tiểu đường.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Hải Yến, Bệnh viện đa khoa quốc tế Vinmec Smart City, bệnh tiểu đường là một nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose máu mạn tính, kết hợp với rối loạn chuyển hóa carbohydrat, protein và lipid. Tình trạng này kéo dài sẽ gây tổn thương, suy yếu chức năng của nhiều cơ quan, đặc biệt là tim, mắt, thận và thần kinh.
Trong quá trình điều trị, chế độ ăn là yếu tố quan trọng nhất nhằm điều chỉnh đường huyết, duy trì cân nặng lý tưởng và đảm bảo sức khỏe cho người bệnh. Trước đây, nhiều bệnh nhân thường ăn kiêng quá mức dẫn đến thiếu chất hoặc hạ đường huyết đột ngột, điều này cũng rất nguy hiểm. Do đó, một chế độ dinh dưỡng đúng đắn phải đạt được sự cân bằng, không gây tăng đường huyết sau ăn và cũng không gây hạ đường huyết khi xa bữa ăn.
Chế độ dinh dưỡng của người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất:
Theo bác sĩ Yến, để quản lý đường huyết và cân nặng, người bệnh nên nạp khoảng 30 kcal/kg trọng lượng mỗi ngày.
Cơ cấu bữa ăn cần tuân thủ theo tỷ lệ: Ưu tiên 50 - 60% chất bột đường (loại hấp thu chậm), 15 - 20% đạm để giữ cơ và 20 - 30% chất béo để bảo vệ tim mạch.
Không phải loại tinh bột nào cũng có tác dụng như nhau đối với đường huyết. Bác sĩ Yến khuyên người bệnh nên ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp (< 55%) như gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì đen giúp đường huyết tăng từ từ. Ngược lại, cần hạn chế thực phẩm có GI cao (> 70%) như đường kính, bánh kẹo, nước ngọt, vải, nhãn và các loại tinh bột tinh chế (bánh mì trắng, bột dong).
Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, mọi người nên ưu tiên kết hợp đạm từ thịt nạc, cá, trứng với các loại đậu, đỗ; đồng thời thay thế mỡ động vật bằng chất béo lành mạnh từ dầu thực vật hoặc cá.
Ngoài ra, cần bổ sung ít nhất 450 g rau xanh mỗi ngày và ưu tiên ăn rau trước bữa chính để làm chậm quá trình hấp thu đường. Với trái cây, nên chọn các loại ít ngọt như ổi, thanh long, bưởi và nên ăn nguyên miếng thay vì ép lấy nước để tận dụng tối đa lượng chất xơ quý giá.
Bác sĩ Yến cho biết, để tránh tình trạng đường huyết dao động quá lớn, người bệnh cần có kế hoạch phân bổ bữa ăn hợp lý, cụ thể:
Phân bổ bữa ăn: Duy trì 3 bữa chính đúng giờ. Bữa phụ chỉ cần thiết nếu người bệnh có nguy cơ hạ đường huyết về đêm hoặc tập luyện cường độ cao.
Vận động: Đi bộ nhanh hoặc aerobic tối thiểu 30 phút/ngày (ít nhất 150 phút/tuần). Không nên ngưng tập quá 2 ngày liên tiếp.
Thói quen sinh hoạt: Ăn nhạt (dưới 5 g muối/ngày), không hút thuốc lá và hạn chế bia rượu, tránh ngồi một chỗ quá lâu.
Dinh dưỡng cho người tiểu đường không phải là một chế độ ăn kiêng hà khắc, mà là một lối sống khoa học. Việc làm chủ thực phẩm giúp người bệnh “sống chung” hòa bình với bệnh và ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng lâu dài.
