Nhiều người có xu hướng khắt khe với chế độ ăn uống hàng ngày vì mục tiêu sức khỏe, thậm chí lo ngại cơm trắng không phải là nguồn carbohydrate (tinh bột) lành mạnh. Tuy nhiên, bác sĩ nhi khoa nổi tiếng Thương Lam Cách (Wu Qiying) khẳng định trên trang cá nhân rằng: Trong thế giới tinh bột, cơm trắng từ lâu đã sở hữu sức mạnh thuộc nhóm “PR90” (top 10% dẫn đầu).
Trong cộng đồng giảm mỡ, cơm trắng có lẽ là một trong những thực phẩm bị “bạo lực mạng” nặng nề nhất. Kể từ khi chế độ ăn ít tinh bột (low-carb) trở nên phổ biến, nhiều người vừa bước vào phòng khám đã tự hào tuyên bố: “Bác sĩ ơi, tôi đã cai cơm trắng nửa năm nay rồi!”, như thể chỉ cần ăn một miếng cơm thôi cũng là phạm phải tội lỗi tày đình.
Bác sĩ Thương Lam Cách giải thích, những cuộc tranh luận về việc cơm trắng có phải là nguồn tinh bột chất lượng cao hay không vốn dĩ vẫn diễn ra không hồi kết trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đứng ở góc độ y học và dinh dưỡng học, chủ đề này hoàn toàn không có gì phải bàn cãi. Bởi lẽ, việc đánh giá một loại thực phẩm là tốt hay xấu luôn phụ thuộc vào việc bạn đặt nó lên bàn cân so sánh với ai.
Nếu đem cơm trắng ra “đối đầu” với những món ăn chính được người dân ưa chuộng hàng ngày dưới đây, cơm trắng chắc chắn là nguồn tinh bột cực kỳ chất lượng mà không cần phải bàn cãi:
Sủi cảo, bánh xếp áp chảo: Vỏ sủi cảo làm từ bột mì tinh luyện, phần nhân thịt băm bên trong lại càng là một “quả bom béo” ẩn giấu đáng sợ. Ăn nhiều sủi cảo và bánh xếp, lượng calo từ chất béo dung nạp vào cơ thể thường vượt xa bản thân lượng tinh bột.
Bánh quẩy, bánh nướng vừng (món ăn sáng truyền thống): Bản chất của những món ăn này là sự kết hợp giữa bột mì trộn mỡ nướng và chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao. Đây là tổ hợp điển hình của thực phẩm giàu chất béo, hàm lượng calo cao và dễ thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể.
Mì ăn liền, mì nước (mì súp): Sợi mì ăn liền đã qua chiên dầu. Trong khi đó, các loại mì nước như mì súp thịt sệt, mì lòng heo thường đi kèm với nước dùng đặc chứa nhiều tinh bột tạo độ sệt, hàm lượng natri và dầu mỡ cao. Chúng không chỉ chứa lượng calo cao mà sau khi ăn còn dễ khiến đường huyết dao động dữ dội và gây tích nước, phù nề.
So với những thực phẩm phức hợp chứa đầy chất béo ẩn mình và bị chế biến quá mức này, một bát cơm trắng tinh tươm, thành phần chỉ có gạo và nước, tuyệt đối là một “dòng nước trong lành” chuẩn mực. Nó cung cấp nguồn năng lượng thuần túy cho cơ thể mà không ép bạn phải nhận khuyến mãi “mua một tặng một” bằng cách nuốt thêm các loại chất béo kém chất lượng.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng thừa nhận, khi đối thủ là các loại ngũ cốc nguyên hạt – tức đem cơm trắng so sánh với các loại tinh bột thô chưa tinh chế như gạo lứt, gạo ngũ cốc hay yến mạch, cơm trắng thực sự bị lép vế về mặt số liệu dinh dưỡng.
Trong quá trình xay xát, hạt gạo trắng đã bị tách bỏ lớp cám và phôi mầm giàu dinh dưỡng. Điều này dẫn đến lượng chất xơ, vitamin nhóm B và các nguyên tố vi lượng bị thất thoát nghiêm trọng, đồng thời tốc độ tiêu hóa và hấp thụ cũng nhanh hơn, tương đối dễ gây ra biến động chỉ số insulin.
Tuy nhiên, nhược điểm này đối với một số người lại biến thành ưu điểm “cứu rỗi” sức khỏe của họ. Chính vì đã loại bỏ lớp chất xơ thô ráp, cơm trắng trở thành lựa chọn tinh bột thân thiện nhất cho những người có hệ tiêu hóa kém, dễ bị đầy hơi, hoặc bệnh nhân đang trong giai đoạn phục hồi sau viêm đường ruột. Đối với nhóm này, việc ép buộc họ ăn gạo lứt khó tiêu hóa ngược lại sẽ gây ra những kích ứng vật lý và gánh nặng cực lớn cho niêm mạc dạ dày. Trong trường hợp đó, cơm trắng dễ tiêu hóa, ít cặn bã chính là nguồn tinh bột hoàn hảo nhất ở giai đoạn hiện tại của họ.
Bác sĩ Thương Lam Cách nhấn mạnh, cơm trắng đã chiến thắng 90% các loại tinh bột khác. Trong thế giới y học thực tế, không có bất kỳ một loại thực phẩm nào là hoàn hảo tuyệt đối. Chỉ cần bạn biết cách kiểm soát khẩu phần, đồng thời kết hợp đầy đủ rau xanh trong bữa ăn để bù đắp lượng chất xơ đã mất, cùng với protein chất lượng cao để làm chậm tốc độ rỗng của dạ dày và ổn định đường huyết, thì cơm trắng hoàn toàn có thể trở thành người bạn đồng hành tuyệt vời trong giai đoạn giảm mỡ của bạn.
Cơm trắng có thành phần đơn giản, không chứa chất phụ gia nhân tạo, dễ tiêu hóa và không kèm theo chất béo ẩn. Giữa môi trường ăn uống hiện đại ngập tràn các loại bánh ngọt và mì sợi chế biến sẵn, cơm trắng thực sự đã đạt tiêu chuẩn đỉnh cao PR90 trên bảng xếp hạng carbohydrate. Không có thực phẩm tốt hay xấu tuyệt đối, tất cả phụ thuộc vào cách bạn ăn và cách bạn phối hợp chúng như thế nào.
Báo cáo mới nhất tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) ở Chicago hôm 31/5 cho thấy viên uống daraxonrasib giúp kéo dài thời gian sống thêm gần gấp đôi cho người mắc ung thư tụy giai đoạn muộn.
Thử nghiệm lâm sàng quốc tế pha 3 do Viện Ung thư Dana-Farber (Mỹ) dẫn đầu thực hiện trên 500 bệnh nhân tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Kết quả ghi nhận nhóm sử dụng daraxonrasib đạt thời gian sống thêm trung vị 13,2 tháng, cao gấp đôi so với mức 6,6 tháng của nhóm tiếp nhận hóa trị.
Hãng dược Revolution Medicines chế tạo loại thuốc này nhằm nhắm trúng đích gene đột biến KRAS - nguyên nhân gây ra hơn 90% số ca bệnh. Daraxonrasib hoạt động bằng cách gắn kết các phân tử để bắt giữ và vô hiệu hóa hoàn toàn loại protein chuyên nuôi dưỡng tế bào ung thư này.
Không chỉ kéo dài tuổi thọ, viên uống sử dụng một lần mỗi ngày này còn thể hiện độ an toàn cao. Thống kê cho thấy tỷ lệ bệnh nhân gặp tác dụng phụ nghiêm trọng khi dùng daraxonrasib ở mức 43,6%, thấp hơn đáng kể so với mức 57,5% của phương pháp hóa trị.
Bác sĩ Rachna Shroff, Trưởng khoa Huyết học và Ung bướu tại Trung tâm Ung thư (Đại học Arizona), đánh giá kết quả thử nghiệm sẽ thay đổi hoàn toàn bức tranh lâm sàng cho bệnh nhân ung thư tụy di căn mang đột biến gene KRAS.
Tiến sĩ Sam Godfrey, Trưởng bộ phận Thông tin Nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR), giải thích thêm rằng giới y khoa từng coi đột biến KRAS là mục tiêu bất khả xâm phạm. Ông ví cơ chế truyền tín hiệu nội bào này giống như một công tắc đèn kẹt ở chế độ bật mà trước đây con người chưa tìm ra nút tắt.
Y giới nhận định ung thư tụy là một trong bệnh ác tính khó kiểm soát nhất hiện nay do khối u tăng sinh nhanh và kháng các liệu pháp truyền thống. Thống kê chỉ ra hơn một nửa số bệnh nhân tử vong trong vòng ba tháng kể từ khi nhận chẩn đoán xác định. Người bệnh rất khó phát hiện sớm do các dấu hiệu lâm sàng như vàng da, ngứa da, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, sụt cân hoặc mệt mỏi thường xuất hiện ở giai đoạn muộn và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường khác.
Bà Anna Jewell, Giám đốc Dịch vụ, Nghiên cứu và Đổi mới tại Tổ chức Ung thư Tụy Anh, khẳng định loại thuốc mới là bước tiến đáng mong đợi nhất trong lĩnh vực này suốt thời gian qua. Bà kêu gọi các cơ quan chức năng đẩy nhanh quá trình đưa phương pháp này vào ứng dụng thực tế.
Ông Mark Goldsmith, Giám đốc điều hành Revolution Medicines, cho biết hãng đã bắt đầu mở rộng thử nghiệm daraxonrasib ở các giai đoạn bệnh sớm hơn. Ông Menta "Steve" Wallace, 74 tuổi tại Texas (Mỹ), là một trong những người tham gia chương trình này tại Trung tâm Ung thư MD Anderson. Ông Wallace phát hiện bệnh hồi tháng 1 và bắt đầu dùng thuốc từ ngày 12/2.
Sau vài triệu chứng nhẹ ban đầu như buồn nôn và phát ban, sức khỏe ông hiện rất ổn định. Kết quả chẩn đoán hình ảnh mới nhất ghi nhận khối u của ông đã thu nhỏ tới 46%. Bác sĩ điều trị vừa cho phép ông mang theo thuốc bảo quản lạnh để đi du lịch biển Caribbean cùng vợ vào cuối tháng 6.
Ngày 4/6, đại diện Bệnh viện Nhân dân 115 TPHCM cho biết, hôm qua (3/6), các bác sĩ nơi này đã phối hợp cùng Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, Bệnh viện Trung ương Huế triển khai phẫu thuật hiến ghép mô tạng thành công từ người cho chết não.
Người hiến tạng là anh N.P.M.N. (32 tuổi), nhập viện sáng 2/6 với chẩn đoán xuất huyết não lượng lớn, không còn khả năng điều trị. Nén nỗi đau, gia đình bày tỏ nguyện vọng được hiến mô tạng của anh để cứu chữa cho những người bệnh khác.
Từ sự vào cuộc của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, các chuyên gia của Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM và Bệnh viện Trung ương Huế đã khẩn trương phối hợp thực hiện đúng theo quy trình, quy định sau khi người bệnh được xác định chết não.
Ngay trong đêm, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Nhân dân 115 đã ghép thận thành công cho 2 người bệnh suy thận giai đoạn cuối. Trong khi đó, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã ghép tim thành công cho 1 bệnh nhi được chẩn đoán bệnh cơ tim giãn nở giai đoạn cuối.
Tình trạng những bệnh nhân sau ghép hiện ổn định, đang tiếp tục được theo dõi và điều trị tích cực. Đây cũng là trường hợp ghép tạng từ người cho chết não thứ 4 được thực hiện thành công tại Bệnh viện Nhân dân 115.
"Quyết định hiến tặng mô tạng của người thân không chỉ cứu giúp được nhiều người mà còn lan tỏa thông điệp yêu thương, sẻ chia lòng nhân ái và trách nhiệm với cộng đồng. Thay mặt các bệnh viện và người được ghép tạng, chúng tôi xin tri ân người hiến và gia đình vì nghĩa cử cao đẹp này", phía Bệnh viện Nhân dân 115 chia sẻ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng dù mang lại nhiều lợi ích, nước chanh không phải lúc nào cũng phù hợp. Uống vào một số thời điểm nhất định có thể gây ảnh hưởng đến dạ dày, thực quản và sức khỏe răng miệng.
Những người thường bị trào ngược dạ dày thực quản (GERD) cần đặc biệt thận trọng với các loại đồ uống có tính axit. Khi nằm xuống ngủ, axit trong dạ dày dễ trào ngược lên thực quản hơn, gây cảm giác nóng rát, ợ chua và khó chịu, theo Cleveland Clinic.
Do chứa nhiều axit citric, nước chanh có thể làm các triệu chứng này nặng hơn ở một số người nhạy cảm. Vì vậy, nếu thường xuyên bị trào ngược hoặc ợ nóng về đêm, nên tránh uống nước chanh trong vài giờ trước khi ngủ.
Nhiều người cho rằng nước chanh có thể giúp "kiềm hóa" cơ thể hoặc giảm axit dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chưa chứng minh được điều này.
Một số người cảm thấy dễ chịu hơn sau khi uống nước chanh pha loãng, nhưng ở nhiều trường hợp khác, thức uống này lại khiến triệu chứng trào ngược trở nên nghiêm trọng hơn, theo Medical News Today.
Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa Saurabh Sethi (Mỹ) cũng cho biết những người bị trào ngược nên theo dõi phản ứng của cơ thể khi dùng nước chanh, bởi tính axit của chanh có thể kích thích cảm giác nóng rát ở thực quản.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Julia Zumpano (Mỹ), axit citric trong chanh có thể làm mòn men răng nếu sử dụng thường xuyên hoặc uống quá đậm đặc.
Các chuyên gia nha khoa cho biết đồ uống có tính axit làm bề mặt men răng tạm thời mềm hơn. Nếu uống nước chanh ngay sau khi đánh răng hoặc đánh răng ngay sau khi uống nước chanh, nguy cơ tổn thương men răng sẽ tăng lên.
Để hạn chế tác động này, nên pha loãng nước chanh, uống bằng ống hút và súc miệng lại bằng nước lọc sau khi uống.
Nếu miệng đang có vết loét, nhiệt miệng hoặc cổ họng bị kích ứng, nước chanh có thể khiến cảm giác đau rát tăng lên.
Nguyên nhân là axit citric tiếp xúc trực tiếp với vùng niêm mạc tổn thương, gây kích thích và làm vết loét khó chịu hơn. Các chuyên gia khuyến nghị nên tạm ngưng sử dụng nước chanh cho đến khi các tổn thương này lành lại hoàn toàn.
Nước chanh vẫn là thức uống có lợi nếu được sử dụng hợp lý. Chuyên gia Julia Zumpano khuyến nghị nên pha loãng nước cốt chanh với nước, tránh uống quá đặc và không nên nhâm nhi liên tục trong nhiều giờ, theo Cleveland Clinic.
Đối với người khỏe mạnh, một ly nước chanh pha loãng vào buổi sáng hoặc sau bữa ăn có thể là lựa chọn tốt để bổ sung nước và vitamin C. Tuy nhiên, những người mắc bệnh dạ dày, trào ngược hoặc có răng nhạy cảm nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi duy trì thói quen này hằng ngày.
Không phải thời điểm nào uống nước chanh cũng mang lại lợi ích. Hiểu rõ cơ thể và lựa chọn thời điểm phù hợp mới là cách giúp thức uống quen thuộc này phát huy tác dụng tốt nhất.
