Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Huỳnh Công Minh – cựu giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, người từng trực tiếp điều hành ngành giáo dục thành phố trong giai đoạn này – cho biết:
– Tôi cho rằng bản chất của kỳ thi lớp 10 là để xếp lớp chứ không phải đánh giá năng lực học sinh. Các em đã học hết lớp 9 và được thầy cô giáo đánh giá hoàn thành chương trình THCS là coi như đã đạt chuẩn của chương trình rồi. Thế thì học sinh đã tốt nghiệp lớp 9 đương nhiên có quyền vào học lớp 10.
Với suy nghĩ đó nên năm học 2007-2008, Sở GD-ĐT TP.HCM đã xin ý kiến UBND TP và được chấp thuận thực hiện thí điểm xét tuyển lớp 10 tại ba huyện Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi.
Những quận, huyện còn lại vẫn tổ chức thi tuyển. Sau đó việc xét tuyển mở rộng dần dần, đến năm học 2011-2012 TP.HCM có chín quận, huyện thực hiện xét tuyển vào lớp 10 là huyện Bình Chánh, Củ Chi, Cần Giờ, Hóc Môn, Thủ Đức, Bình Tân, quận 9, 2, 6.
* Thưa ông, vậy sau này vì sao TP.HCM lại bỏ hình thức xét tuyển vào lớp 10?
– Tôi đã nghỉ hưu từ năm 2011 nên sẽ không bình luận hoặc lý giải vấn đề này.
Tuy nhiên tôi muốn chia sẻ một góc nhìn khác. Hiện nay nhiều người lo ngại rằng nếu không tổ chức thi lớp 10 thì học sinh sẽ lơ là việc học, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Theo tôi, điều quan trọng hơn là chúng ta cần thay đổi cách nhìn về việc học.
Học không phải để thi mà học để biết, học để làm, học để chung sống và hoàn thiện bản thân. Đây là bốn trụ cột giáo dục cốt lõi do UNESCO đề xướng, hướng đến việc giúp người học phát triển toàn diện: có kiến thức nền tảng, biết vận dụng vào thực tiễn, thấu hiểu xã hội và không ngừng hoàn thiện nhân cách.
Lâu nay chúng ta vẫn còn chịu ảnh hưởng của quan niệm “học để thi”, thậm chí có tâm lý “không thi thì không học”. Điều đó dẫn đến tình trạng dạy và học mang tính đối phó, học chỉ để vượt qua kỳ thi, thi xong rồi có khi trong đầu không đọng lại được điều gì.
Vấn đề đáng suy nghĩ là có những học sinh chỉ tập trung vào điểm số, xem việc học là để làm hài lòng cha mẹ. Vì vậy, khi gặp khó khăn là nhiều em sẽ chùn bước. Từ đó tạo ra thực trạng học sinh phải trải qua quá trình học tập vất vả, áp lực thi cử lớn, thi xong đạt điểm rất cao nhưng khi bước vào cuộc sống có em lại thiếu tự tin, lúng túng trong ứng xử, khó thích nghi với những hoàn cảnh mới, thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề…
Còn nếu đã xác định học để biết thì người học sẽ có động lực mạnh mẽ hơn. Tức là cái gì chưa biết thì phải học để biết. Yếu tố này sẽ làm cho học sinh tò mò, khát khao khám phá và chủ động tìm kiếm tri thức.
* Như vậy quan điểm của ông là bỏ thi lớp 10?
– Đúng như vậy. Quan điểm của tôi là nên giảm những kỳ thi không cần thiết như kỳ thi vào lớp 10 công lập. Nếu muốn tiến tới bỏ kỳ thi, các địa phương cần có một “hệ sinh thái” giáo dục phù hợp đi kèm. Điều đó không chỉ là điều kiện về cơ sở vật chất mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong nhận thức của giáo viên, phụ huynh và học sinh về mục tiêu thực sự của việc học.
Bên cạnh đó nhà quản lý giáo dục và đội ngũ giáo viên cũng cần thay đổi quan niệm về dạy học. Việc đánh giá học sinh không nên chỉ phụ thuộc vào kết quả của một kỳ thi mà cần nhìn vào cả quá trình học tập, rèn luyện và phát triển của các em: từ thái độ học tập, khả năng tương tác với thầy cô, bạn bè đến năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn…
Và trước hết, vai trò dẫn dắt cần đến từ Bộ GD-ĐT thông qua việc đổi mới đào tạo ngành sư phạm, cải tiến phương pháp kiểm tra – đánh giá học sinh, thay đổi cách ra đề thi, tôn vinh và nhân rộng những mô hình, địa phương thực hiện hiệu quả…
Hôm nay 23.5, Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng đã công bố đề tham khảo bài thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng khối trường quân đội (QDA) năm 2026. Đề bài thi QDA được xây dựng theo hướng đánh giá các năng lực cốt lõi của học sinh THPT đạt được theo chương trình giáo dục phổ thông ban hành năm 2018 của Bộ GD-ĐT.
Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng cho biết, thông qua nội dung chương trình giáo dục phổ thông, bài thi đánh giá các năng lực thuộc 3 nhóm năng lực cốt lõi: giải quyết vấn đề và sáng tạo; giao tiếp và hợp tác; tự chủ và tự học, tìm hiểu, khám phá, vận dụng kiến thức khoa học tự nhiên và/hoặc khoa học xã hội và một số năng lực đặc thù.
Bài thi gồm 3 phần, tổng điểm 150, tổng thời gian làm bài 159 phút (không tính thời gian hướng dẫn và chuyển đổi giữa các phần thi, trường hợp có câu hỏi thử nghiệm, bài thi sẽ được cộng thêm thời gian tương ứng nhưng không kéo dài quá 5 phút).
Điểm bài thi được xác định dựa trên tổng số câu trả lời đúng, độ khó, độ phân biệt của mỗi câu hỏi. Câu trả lời sai hoặc không trả lời không được tính điểm. Bảng điểm bao gồm điểm tổng và điểm của 3 phần thi. Thí sinh làm bài thi trực tiếp trên máy tính tại các phòng thi tiêu chuẩn. Điểm của bài thi được chấm tự động bằng phần mềm tổ chức thi.
Phần 1 là toán học và xử lý số liệu/tư duy định lượng, thời gian 80 phút, gồm 50 câu hỏi (chưa bao gồm câu hỏi thử nghiệm không tính điểm), thang điểm 50. Trong đó, 35 câu hỏi trắc nghiệm khách quan 4 lựa chọn và 15 câu hỏi điền đáp án, có tối thiểu 1 chùm câu hỏi gồm 1 ngữ cảnh đi kèm 3 câu hỏi.
Phần 2 là văn học - ngôn ngữ/tư duy định tính, thời gian làm bài 55 phút, gồm 50 câu hỏi (chưa bao gồm câu hỏi thử nghiệm không tính điểm), thang điểm 50. Dạng thức câu hỏi là trắc nghiệm khách quan 4 lựa chọn, trong đó có 25 câu hỏi đơn và 5 chùm câu hỏi gồm 1 ngữ cảnh đi kèm 5 câu hỏi.
Phần 3 là tự chọn giữa khoa học hoặc tiếng Anh (trong phần khoa học cũng được chọn trong 4 mã bài thi), thời gian làm bài 60 phút, gồm 50 câu hỏi (chưa bao gồm câu hỏi thử nghiệm không tính điểm), tổng điểm 50. Câu hỏi là dạng trắc nghiệm khách quan 4 lựa chọn và điền đáp án.
Thí sinh lựa chọn thi một trong các mã bài thi trong bảng dưới đây:
Đối với lựa chọn khoa học ở phần thi thứ 3, thí sinh chọn 1 trong 4 mã bài thi: QĐ01, QĐ02, QĐ03 và QĐ04. Mỗi môn thi trong 4 mã này có 25 câu hỏi. Trong đó, có các câu hỏi đơn và từ 1 đến 3 chùm câu hỏi gồm 1 ngữ cảnh đi kèm 3 câu hỏi. Các môn khoa học tự nhiên đều có tối thiểu 1 câu hỏi điền đáp án/môn.
Đối với lựa chọn tiếng Anh ở phần thi thứ 3, thí sinh làm mã bài thi QĐ05 gồm 50 câu hỏi trắc nghiệm khách quan 4 lựa chọn, trong đó có 35 câu hỏi đơn và 3 chùm câu hỏi gồm 1 ngữ cảnh đi kèm 5 câu hỏi về từ vựng, ngữ pháp, diễn đạt trong văn bản viết, đọc hiểu văn bản, tình huống…
Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng cũng cho biết, độ khó của các phần thi toán học và xử lý số liệu, văn học - ngôn ngữ, khoa học tăng dần từ cấp độ 1 đến cấp độ 3 và được phân định theo tỷ lệ: cấp độ 1 là 20%, cấp độ 2 là 60% và cấp độ 3 là 20%.
Còn độ khó của phần thi tiếng Anh gồm 4 cấp độ (bậc 2, bậc 3, bậc 4, bậc 5) theo khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dành cho Việt Nam, tương đương bậc A2, B1, B2 và C1 theo khung tham chiếu chung châu Âu. Tỷ lệ các bậc này cụ thể như sau: bậc 2 là 25%, bậc 3 là 35%, bậc 4 là 35%, bậc 5 là 5%.
Nhìn chung, nội dung bài thi được phân bổ như sau theo chương trình THPT: lớp 10 khoảng 10%, lớp 11 khoảng 30%, lớp 12 khoảng 60%. Các môn thi vật lý, sinh học có thể thay đổi trong khoảng 5% theo phân bố chương trình giữa các lớp.
Phần thi tiếng Anh kiến thức trong chương trình lớp 12 chiếm khoảng 45%; kiến thức tổng hợp, vận dụng bậc cao trong chương trình khoảng 15%.
Hàng năm, số câu hỏi được rà soát, bổ sung, thay thế mới tối thiểu 15%.
Xem đề cương chi tiết đề thi của bài thi QDA ở đây.
Ban tổ chức Đấu trường VioEdu đã ra thông báo hủy toàn bộ kết quả thi của các thí sinh ở một số cụm thi tại Hà Nội vì phát hiện hành vi gian lận. Giám thị coi thi đã điều chỉnh camera để tạo góc khuất can thiệp bài thi, đến cạnh từng thí sinh để nhắc bài.
Nỗi lo ngại về căn bệnh thành tích cùng hệ lụy của sự gian dối trong giáo dục lại tiếp tục khơi lên làn sóng tranh luận của cộng đồng.
Và một lần nữa chúng ta phải chững lại, soi chiếu và thẳng thắn trả lời câu hỏi: Bạn đã chú tâm dạy trẻ bài học về sự trung thực chưa?
Trung thực là đức tính cần vun bồi cho trẻ ngay từ tấm bé ở gia đình và chân ướt chân ráo cắp sách đến trường. Bài học ấy cần được neo giữ để uốn rèn suốt hành trình học tập, lớn khôn, trưởng thành.
Rất nhiều cuộc thi dành cho học sinh cùng vô số phong trào được phát động rầm rộ trong ngành giáo dục hiện nay. Nhiều sản phẩm được vinh danh, học trò vinh quang bước lên khán đài nhận thưởng nhưng đằng sau ánh hào quang ấy là gì?
Phải chăng tên trò chỉ được gán vào bài thi sau khi thầy đã miệt mài nghiên cứu, viết đề tài, thử nghiệm và thu nhận kết quả? Phải chăng mỗi mùa thi lại rầm rộ các trang mạng chuyên rao giá đề tài và mạnh miệng đảm bảo chất lượng để người ta vung tiền ra mua lấy hư danh?...
Người ta to nhỏ về những bài thi đạt điểm tuyệt đối là do giáo viên dạy kèm ngồi cạnh đọc đáp án. Người ta thầm thì về cảnh giáo viên phụ trách chọn góc khuất camera để chỉ bài cho trò ở các vòng thi kết nối trực tuyến.
Dạy trẻ thế nào về tính trung thực khi người lớn đồng lõa với sự giả dối, tiếp tay cho sự gian lận thi cử như thế?
Tất nhiên chúng ta đừng chỉ đẩy trái bóng trách nhiệm về căn bệnh sính thành tích cho nhà trường. Bởi mỗi phụ huynh cũng cần nhìn lại về hành trình ươm mầm tài năng con trẻ, hành trình uốn nắn năng lực của trẻ.
Không ít mẹ cha đang biến đứa con bé bỏng thành trang sức hào nhoáng để khoe khoang với thiên hạ về cách dạy con thành công của mình.
Mỗi mùa tổng kết năm học là trăm hoa đua nở trên mạng xã hội về cách khoe con: giấy khen sáng trưng, bảng điểm rực rỡ, huy chương bóng loáng…
Mạng xã hội đang đẩy căn bệnh khoe thành tích của trẻ trượt dài không lối thoát. Từ đây vấn nạn xin điểm, chạy trường chạy lớp, hô biến học bạ đều tăm tắp điểm 10 ngày càng trầm kha.
Xin hãy nhớ rằng: Sự giả dối ở bất kỳ môi trường nào cũng sẽ hằn vô vàn vết rạn nứt về niềm tin. Sự giả dối trong giáo dục lại càng đáng lo hơn.
Nhân tài được sản sinh từ quá trình học thật - thi thật sẽ là viên gạch nền móng dựng xây đất nước giàu đẹp và bền vững.
Ngược lại, nhân tài nếu chẳng may sinh ra từ sự đánh tráo điểm số, tô hồng năng lực, làm đẹp hồ sơ sẽ chỉ là những viên gạch rỗng khiến các giá trị xã hội bị đảo lộn, người thực tài và kẻ bất tài nhập nhằng ranh giới vô hình trung cản trở sự phát triển của quốc gia, chặn đường hội nhập quốc tế.
Chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 sẽ phát sóng chuyên đề đầu tiên của môn vật lý tại địa chỉ thanhnien.vn , Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=_NMvSDuFtmo
Chuyên đề đầu tiên của môn vật lý do giáo viên Lộ Đàng Đăng Try, Trường quốc tế Á Châu (Asian School) thực hiện.
Với chủ đề ''Cấu trúc của chất – sự chuyển thể'', giáo viên sẽ ôn tập các kiến thức về mô hình động học phân tử; Cấu trúc vật chất của chất rắn, chất lỏng, chất khí; Sự chuyển thể của vật chất; Các đặc điểm của sự nóng chảy của chất rắn kết tinh và chất rắn vô định hình; Các đặc điểm của sự hóa hơi (gồm sự bay hơi và sự sôi). Ngoài ra, giáo viên sẽ cùng học sinh tập làm các ví dụ và bài tập minh họa.
Bắt đầu từ ngày 20.4, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) từ thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 20 đến 25.4 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
