Ra ngoài chưng diện đẹp là tốt rồi, chỉ khi sự bừa bộn ảnh hưởng xung quanh mới đáng lên án?

Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận có khả năng bù trừ rất tốt nên nhiều người mắc bệnh thận trong thời gian dài mà không hề biết. Khi có biểu hiện triệu chứng thì bệnh đã ở giai đoạn muộn, điều trị khó khăn và hiệu quả thấp.

Để không bỏ qua "giai đoạn vàng" bảo vệ cơ thể, bác sĩ chỉ ra những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ bệnh thận song dễ bị bỏ sót:

Tiểu đêm nhiều hơn bình thường

Trước đây, bạn không thức dậy đi tiểu nhưng gần đây phải dậy 2-3 lần mỗi đêm. Nhiều người nghĩ do uống nhiều nước hoặc tuổi tác, nhưng đây có thể là dấu hiệu thận bắt đầu suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu.

Nước tiểu có bất thường

Nước tiểu sủi bọt kéo dài như bọt bia. Tiểu ra máu, nước tiểu màu hồng hoặc màu trà. Nước tiểu đục, có cặn. Lượng nước tiểu tăng hoặc giảm bất thường. Đây có thể là dấu hiệu mất protein qua nước tiểu hoặc tổn thương cầu thận.

Phù nhẹ ở mặt hoặc chân

Buổi sáng ngủ dậy mí mắt hơi sưng, còn cổ chân hoặc bàn chân phù nhẹ vào chiều tối cũng là dấu hiệu cảnh báo bệnh dễ bị bỏ sót. Lý do, thận giữ muối và nước hoặc cơ thể mất protein qua nước tiểu.

Mệt mỏi, giảm tập trung

Bạn dễ mệt hơn trước, làm việc kém tập trung, hay buồn ngủ. Nguyên nhân có thể do thận giảm sản xuất hormone tạo hồng cầu dẫn đến thiếu máu.

Tăng huyết áp hoặc khó kiểm soát huyết áp

Nhiều người chỉ phát hiện bệnh thận khi đi khám do tăng huyết áp. Thực tế thận và huyết áp có mối liên hệ rất chặt chẽ.

Một số dấu hiệu khác như ngứa toàn thân nhưng không phát hiện bệnh da liễu. Nguyên nhân có thể liên quan đến sự tích tụ các chất thải trong máu khi chức năng thận suy giảm. Chán ăn, buồn nôn nhẹ, ăn không ngon miệng, đầy bụng, khó tiêu thường dễ nhầm với bệnh lý tiêu hóa thông thường.

Nhiều người bị đau vùng hông lưng, đau âm ỉ một hoặc hai bên thắt lưng kèm sốt, tiểu buốt, tiểu máu hoặc tiền sử sỏi thận.

Xét nghiệm nước tiểu, creatinin máu và siêu âm thận định kỳ có thể phát hiện bệnh từ rất sớm. Nhóm người có nguy cơ cao gồm đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì, tiền sử sỏi thận. Gia đình có người mắc bệnh thận, người thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau kéo dài cần thận trọng.

Tin Gốc: Vnexpress

Thạc sĩ - bác sĩ nội trú Ngô Thanh Hùng, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết mỡ dưới da nằm ngay dưới da, có thể sờ, véo được ở bụng, hông, đùi, cánh tay... Về sinh học, mỡ dưới da không hoàn toàn "vô hại", nhưng nó thường đóng vai trò như kho dự trữ năng lượng tương đối an toàn.

Mỡ nội tạng nằm sâu trong ổ bụng, bao quanh ruột, gan, tụy và các cơ quan nội tạng. Không thể đánh giá chính xác bằng cách véo da bụng. Người có bụng căng, eo lớn nhưng lớp mỡ dưới da không quá dày vẫn có thể có nhiều mỡ nội tạng. Mỡ nội tạng hoạt động như một "cơ quan nội tiết - miễn dịch" bất lợi: nó thúc đẩy đề kháng insulin, tăng sản xuất triglyceride, rối loạn lipid máu, tăng tình trạng viêm mức độ thấp.

Đây là lý do "người gầy nhưng bụng to" không nên tự trấn an bằng cân nặng. Y học gọi tình trạng này là người cân nặng bình thường nhưng tỷ lệ mỡ cao hoặc rối loạn chuyển hóa với kiểu hình đặc trưng là BMI bình thường nhưng tỷ lệ mỡ cao, cơ thấp, vòng eo lớn hoặc có mỡ nội tạng. Nhóm này có thể có huyết áp, đường huyết, triglyceride, men gan và nguy cơ tim mạch xấu hơn người cùng BMI nhưng nhiều cơ, ít mỡ bụng.

Theo bác sĩ Hùng, nhiều người chỉ chú trọng mục tiêu giảm cân, tuy nhiên điều quan trọng là giảm vòng eo, giảm mỡ nội tạng, tăng khối cơ và cải thiện chỉ số chuyển hóa. Những người làm việc có xu hướng tĩnh tại (công việc văn phòng, công việc ít vận động) nên tự đo vòng eo mỗi tháng, đo huyết áp để kiểm tra tình trạng sức khỏe. Trong đó vòng eo nên nhỏ hơn một nửa chiều cao; nếu vòng eo/chiều cao ≥ 0,5 thì nguy cơ chuyển hóa tăng. Nếu có tiền sử gia đình tiểu đường, tăng huyết áp hoặc bệnh mạch vành có thể là một yếu tố nguy cơ cho mắc các bệnh tim mạch sớm.

Về vận động, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành nên đạt 150 - 300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75 - 150 phút cường độ mạnh, kèm tập tăng sức mạnh cơ ít nhất 2 ngày mỗi tuần. Với người ngồi nhiều, không nên chờ đến cuối tuần mới tập bù. Các khuyến cáo đái tháo đường cũng nhấn mạnh việc ngắt quãng thời gian ngồi ít nhất mỗi 30 phút để có lợi cho kiểm soát đường huyết. Cũng cần lưu ý việc giảm mỡ bụng cần sự phối hợp vận động toàn thân, tập sức bền cơ và kiểm soát ăn uống, thay vì chỉ tập trung vào các bài tập đơn lẻ ở vùng bụng.

Về ăn uống, nguyên tắc nền tảng là giảm năng lượng dư thừa nhưng không ăn kiêng cực đoan. Mô hình phù hợp gồm: 1/2 đĩa là rau; 1/4 là đạm tốt như cá, trứng, đậu, thịt nạc, sữa chua không đường; 1/4 là tinh bột nguyên hạt hoặc ít tinh chế như gạo lứt, khoai, yến mạch. Hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh ngọt, rượu bia, thịt chế biến, thức ăn chiên và thực phẩm siêu chế biến.

"Nghiên cứu cho thấy can thiệp lối sống với mục tiêu giảm khoảng 7% cân nặng và vận động ít nhất 150 phút/tuần làm giảm 58% nguy cơ tiến triển tiểu đường loại 2 ở người nguy cơ cao. Giảm mỡ nội tạng không cần phương pháp cầu kỳ nhưng cần chú ý giảm ngồi lâu, tăng cơ, ăn đúng và duy trì các thói quen trên đủ lâu", bác sĩ Hùng khuyến cáo.

Tin Gốc: Thanh Niên

Thảo mũm mĩm từ nhỏ nhưng cân nặng vẫn trong mức kiểm soát. Ra trường đi làm, áp lực công việc, quỹ thời gian eo hẹp khiến cô dần bỏ thói quen vận động, thường xuyên ăn ở ngoài và ít nấu nướng. Trong một năm, Thảo tăng 20 kg, kéo theo hàng loạt vấn đề sức khỏe.

Nặng 90 kg, cao 1,57 m, BMI khoảng 36,5 - mức béo phì độ 2. Sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của Thảo suy giảm rõ rệt. Thảo mắc hội chứng buồng trứng đa nang khiến chu kỳ kinh nguyệt rối loạn nghiêm trọng. Ngoài ra, cô bị mỡ máu cao, đường huyết tăng, xuất hiện gai đen ở cổ và nách khiến vùng da thâm sạm sần sùi.

"Nhiều người tưởng tôi bị bẩn lâu ngày không kỳ cọ, khiến tôi rất xấu hổ", Thảo nói. Gai đen là tình trạng thường gặp ở người béo phì, tức da ở nách và cổ xuất hiện các vệt sần sùi giống gai.

Cô ngủ ngáy lớn do béo, nhiều đêm tỉnh giấc bởi cảm giác nghẹt thở, hụt hơi. "Nỗi sợ chết đột ngột ở tuổi 26 vì ngưng thở khi ngủ bám lấy tôi mỗi đêm", cô kể, thêm rằng nhận ra "mình buộc phải giảm cân".

Thảo từng nhiều lần quyết tâm giảm cân nhưng đều thất bại vì thiếu kiên trì. Cô nhịn ăn, bỏ bữa nhưng chỉ khiến cơ thể suy nhược, rụng tóc, da xám xịt, sau đó cân nặng tăng trở lại nhanh chóng.

Theo bác sĩ Nguyễn Văn Tiến, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nguyên tắc cốt lõi để giảm cân là tạo thâm hụt calo, tức năng lượng nạp vào thấp hơn năng lượng tiêu hao. Tuy nhiên, nhịn đói là cách phản khoa học, có thể gây hại sức khỏe và khiến cân nặng tăng trở lại nhanh hơn. Ngay cả khi giảm cân, cơ thể vẫn cần đủ protein, rau xanh, hạn chế tinh bột tinh chế và ưu tiên chất béo lành mạnh. Protein từ hải sản, trứng, thịt gà, sữa giúp tạo cảm giác no lâu và hỗ trợ duy trì cơ bắp.

Cuối năm 2024, Thảo tự nhủ "không thay đổi thì sức khỏe sẽ ngày càng tệ hơn". Sau Tết, cô chính thức bước vào hành trình giảm cân. Lần này, Thảo nói "không" với nhịn ăn, thuốc giảm cân hay các sản phẩm "giảm mỡ cấp tốc" bán trên thị trường.

Cô thuê huấn luyện viên cá nhân để xây dựng lộ trình tập luyện bài bản nhưng không phụ thuộc hoàn toàn bởi cho rằng ép buộc cơ thể vào khuôn khổ quá mức dễ gây nản lòng và bỏ cuộc nhanh.

Thảo duy trì tập luyện 6 buổi mỗi tuần, gồm hai buổi tập cho thân trên, hai buổi tập thân dưới và hai buổi tập cardio để tăng đốt mỡ. Về dinh dưỡng, cô không ăn cơm trắng, thay bằng các loại tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, khoai lang, yến mạch, bánh mì đen. Thảo ăn nhạt, hạn chế gia vị, không ăn nước mắm và muối, chỉ sử dụng một chút nước tương hoặc tương ớt để tăng hương vị.

Mỗi bữa ăn, cô đảm bảo đủ ba nhóm chất gồm tinh bột phức hợp, protein và rau xanh. Nguồn đạm chủ yếu đến từ ức gà, má đùi gà, thịt bò, tôm và hải sản, hạn chế tối đa thịt mỡ lợn. "Ăn uống và tập luyện là hai trụ cột phải song hành nghiêm túc mới hiệu quả", Thảo nói.

Để tránh táo bón, cô ăn thêm thanh long, đồng thời chọn các loại trái cây ít đường như chuối, ổi, dứa và hạn chế loại quả có tính ngọt cao như xoài, nhãn, chôm chôm. Cô cũng tự thiết lập "kỷ luật thép" bằng cách hạn chế tối đa tiệc tùng. Khi đi chơi, cô chỉ trung thành với nước lọc hoặc nước ngọt không đường.

"Mọi người nói tôi quá khắt khe với bản thân, nhưng ý thức về một cơ thể đang kiệt quệ giúp tôi kiên trì mỗi ngày", Thảo nói.

Sau tháng đầu tiên, Thảo giảm 6-7 kg. Những tháng sau, tốc độ giảm cân chậm lại nhưng sức khỏe cải thiện rõ rệt, cô ăn ngon hơn, ngủ sâu giấc hơn. Sau một năm, cô giảm từ 90 kg xuống 58 kg, tức gần 40 kg.

Giảm cân giúp cuộc sống của Thảo thay đổi hoàn toàn. Tình trạng gai đen ở cổ và nách biến mất, làn da sáng khỏe hơn, mùi cơ thể do mỡ thừa tích tụ cũng được cải thiện. Cô không còn ngủ ngáy hay tỉnh giấc vì khó thở.

Tin Gốc: Vnexpress