Bài viết “Ra ngoài chưng diện sáng sủa thơm tho, về phòng trọ sống cùng ‘đống rác'” trên Tuổi Trẻ Online thu hút nhiều tranh luận của bạn đọc về lối sống không ngăn nắp của một số bạn trẻ hiện nay.
Câu chuyện nhiều bạn trẻ ra ngoài ăn mặc chỉn chu, thơm tho nhưng về đến phòng trọ lại sống giữa quần áo chất đống khiến không ít bạn đọc cho rằng vấn đề lớn nhất nằm ở thói quen trì hoãn và sự dễ dãi với chính không gian sống của mình.
Bạn đọc Trang thẳng thắn nhận xét: “Giới trẻ có thời gian ôm điện thoại 5-6 giờ liên tục mà bỏ ra 10-20 phút dọn dẹp thì viện đủ lý do”.
Theo bạn đọc này, nhiều trường hợp đơn giản là “lười nhác và ở dơ”.
Ý kiến này nhận được khá nhiều đồng tình khi không ít người cho rằng hiện nay nhiều bạn trẻ dành hàng giờ để lướt TikTok, xem phim, chơi game hoặc nằm dài trên mạng xã hội, nhưng lại xem việc dọn phòng là nhiệm vụ quá nặng nề.
Cùng quan điểm, một bạn đọc cho rằng việc nói không có thời gian dọn dẹp thực chất chỉ là biện hộ. “Làm gì không có thời gian dọn dẹp trong vòng 15-20 phút”, bạn đọc này nhấn mạnh.
Bạn đọc An cũng không đồng tình với lý do mệt nên không dọn. Theo bạn đọc này, cảm giác kiệt sức sau giờ học hay giờ làm là có thật, nhưng sống chung với rác trong thời gian dài thì không còn là chuyện thiếu thời gian nữa.
Trong khi đó, bạn đọc Như Ý chia sẻ một mẹo nhỏ để giữ nhà cửa gọn gàng: “Việc gì dưới 2 phút như rửa cái chén hay mang rác đi vứt thì làm ngay là phòng gọn gàng liền chứ có gì đâu. Nếu không trì hoãn những việc nhỏ, lâu dần sẽ tự hình thành thói quen sống ngăn nắp”.
Bạn đọc Phương Anh kể bản thân đi làm giờ hành chính, buổi tối còn đi học nhưng phòng vẫn gọn gàng bình thường. “Dọn nhà tốn bao nhiêu phút đâu mà đổ tại công việc”, bạn đọc Phương Anh viết thêm.
Nhiều ý kiến cho rằng chuyện “ra ngoài thơm tho, về nhà ở cùng đống rác” không đơn thuần là do bận rộn, mà phản ánh thói quen sinh hoạt đã hình thành từ rất sớm.
Bạn đọc Mai Van Duong thẳng thắn nhận xét việc lấy áp lực công việc hay thiếu thời gian để biện minh cho sự bừa bộn chỉ là ngụy biện, bởi dọn ngay khi bẩn thì không mất nhiều thời gian, để lâu sẽ thành bãi rác.
Theo bạn đọc này, nhiều người từ nhỏ đã không được rèn ý thức giữ gìn vệ sinh nên lớn lên xem chuyện sống bừa bộn là bình thường.
Quan điểm đó cũng nhận được sự đồng tình từ bạn đọc Trần Hải. Người này cho rằng nhiều bạn trẻ thiếu các kỹ năng cơ bản về giữ gìn không gian sống vì từ bé không được gia đình hoặc trường học hướng dẫn.
“Chắc cứ nghĩ đấy là chuyện bình thường, quyền sống trong không gian riêng của mình”, bạn đọc này bình luận.
Bạn đọc Pha SiL mô tả hình ảnh đối lập khi từng thấy nhiều người ra ngoài quần áo thơm tho nhưng phòng trọ đồ đạc chất thành đống, rác sinh hoạt nằm lẫn với mỹ phẩm, sách vở.
Trong khi đó, bạn đọc Bảo nhận xét đây giống kiểu “sống cho người khác nhìn”, tức chăm chút hình ảnh bên ngoài để xuất hiện đẹp đẽ trước xã hội nhưng phía sau cánh cửa phòng trọ lại hoàn toàn khác.
Bạn đọc Khánh An chia sẻ: “Càng thấy áp lực thì môi trường sống càng phải gọn gàng sạch đẹp. Rất khó để có tâm trạng vui vẻ khi mỗi ngày đi làm về lại đối diện đống chén chưa rửa, quần áo ngổn ngang và rác chưa đổ”.
Tuy nhiên, bên cạnh những lời phê phán, cũng có ý kiến cho rằng không nên nhìn mọi trường hợp bằng ánh mắt quá khắt khe.
Bạn đọc Dũng viết rằng: “Ra ngoài chưng diện xinh đẹp là tốt rồi, không có nhiều người làm được đâu”.
Theo bạn đọc này, chuyện phòng riêng của người khác như thế nào vốn khó biết rõ, nên tránh xoi mói quá mức. Chỉ khi việc ở dơ gây ảnh hưởng đến người xung quanh, phát sinh dịch bệnh hay mất vệ sinh chung thì mới cần lên án hoặc xử phạt.
Từ năm ba tuổi, anh có biểu hiện vàng da, được chẩn đoán viêm gan do nhiễm Cytomegalovirus (CMV) - loại virus thuộc họ Herpes, có khả năng lây nhiễm ở mọi lứa tuổi qua dịch cơ thể như nước bọt, nước tiểu, máu, sữa mẹ. Dù tuân thủ điều trị, tình trạng vàng da chỉ thuyên giảm tạm thời rồi tái diễn. Suốt 12 năm tuổi thơ, anh phải điều trị liên tục cả nội lẫn ngoại trú tại bệnh viện nhi.
Sang tuổi trưởng thành, chàng trai tiếp tục đến nhiều bệnh viện đầu ngành có chuyên khoa gan mật tại TP HCM, nhận chẩn đoán "viêm gan tắc mật chưa rõ nguyên nhân". Từ năm 2020, anh liên tục nhập viện vì vàng da, suy gan cấp và thiếu máu nặng đến mức phải truyền máu nhiều lần.
Ngày 8/4, TS.BS Lê Hữu Phước, Phó Khoa Viêm gan, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết hồ sơ ghi nhận khi điều trị tại bệnh viện nhi, các chuyên gia đã nghi ngờ khả năng bệnh nhân mắc Wilson - căn bệnh di truyền hiếm gặp về rối loạn chuyển hóa đồng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, tất cả kết quả cận lâm sàng như phân tích gene, xét nghiệm máu đều không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán. Rào cản lớn nhất là bệnh nhân không có đột biến gen ATP7B - "tiêu chuẩn vàng" để xác định bệnh, mọi hướng điều trị sau đó rẽ sang ngả khác.
Bước ngoặt đến vào tháng 5/2023, quá trình điều trị tại Khoa Viêm gan, các bác sĩ đặc biệt chú ý đến chi tiết bệnh nhân từng có một người anh và một người chị ruột qua đời năm 6 tuổi và 8 tuổi vì chứng vàng da kéo dài. Dựa trên y văn thế giới ghi nhận vẫn có dưới 1% bệnh nhân Wilson không mang đột biến gene ATP7B, cộng với yếu tố tiền sử gia đình, các bác sĩ mạnh dạn đưa ra nghi ngờ bệnh Wilson thể hiếm và quyết định điều trị thử.
Quá trình theo dõi hai năm cho thấy các bất thường như vàng da hay thiếu máu đều cải thiện rõ. Tái khám ngày 7/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, trở lại sinh hoạt bình thường. Vì Wilson là một bệnh lý di truyền nên bệnh nhân vẫn tiếp tục được theo dõi, kiểm soát các triệu chứng và điều trị suốt đời.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Phó giám đốc phụ trách quản lý điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy, nhận định sự kiên trì không nản lòng trước ca khó, liên tục đặt lại vấn đề để xâu chuỗi thông tin toàn diện đã giúp tìm ra "lời giải" cho căn bệnh ẩn nấp suốt nhiều năm. Đây là ca thứ 2 mắc Wilson thể hiếm (không phát hiện đột biến gene ATP7B) được Khoa Viêm gan điều trị thành công, trong tổng số hơn 500 bệnh nhân Wilson mà đơn vị tiếp nhận tron 10 năm qua.
Wilson (phát hiện năm 1912) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, do đột biến gene ATP7B gây ra rối loạn chuyển hóa đồng. Nếu cả cha và mẹ mang gene bệnh, tỷ lệ con sinh ra mắc bệnh là 25%. Đây là căn bệnh hiếm và khó chẩn đoán, nhưng nếu được phát hiện kịp thời, quá trình điều trị sẽ nhẹ nhàng, ít tốn kém. Ngược lại, nếu bỏ sót, hầu hết bệnh nhân sẽ tử vong ở tuổi đời rất trẻ.
Người dân, đặc biệt là người trẻ tuổi, cần đi khám ngay nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tăng men gan kéo dài, vàng da không rõ nguyên nhân, thiếu máu hoặc các triệu chứng thần kinh, tâm thần không rõ nguyên nhân.
Tại Phòng khám 2 - Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng, mỗi ngày có hơn 50 lượt người đến khám với những triệu chứng đau cổ vai gáy. Thời gian gần đây ghi nhận tỷ lệ người dưới 30 tuổi tăng báo động, ở mức hơn 50% trong nhóm bệnh này. Đặc biệt có cả bệnh nhân (BN) mới 17 tuổi, còn đang đi học. Nhiều trường hợp chỉ mới ngoài 20 tuổi đã gặp phải tình trạng thoái hóa sớm, thoát vị đĩa đệm cổ, vốn thường chỉ xuất hiện ở người trung niên và cao tuổi.
BN N.M.L (23 tuổi, một nữ lập trình viên tại Đà Nẵng) đến khám trong tình trạng cổ bị cứng cục bộ, hạn chế tầm vận động quay đầu sang hai bên, đau cả vùng cổ lan xuống vai và lưng. Qua khai thác bệnh sử, L. cho biết mỗi ngày bạn dành trung bình hơn 10 tiếng ngồi làm việc trước máy tính và tiếp tục sử dụng điện thoại nhiều giờ sau đó.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Công Lý (Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng) cho hay: Các triệu chứng thường gặp ở BN trẻ bắt đầu bằng cảm giác mỏi nhẹ vùng gáy, sau đó chuyển sang đau, co cứng cơ thang, cơ trám, và lan dần xuống cánh tay. Nghiêm trọng hơn, nhiều BN xuất hiện tình trạng đau nhức, giảm lực cầm nắm.
Nguyên nhân chủ yếu là do tư thế sai lệch kéo dài trong sinh hoạt, làm việc, học tập... Việc cúi đầu quá thấp khi sử dụng điện thoại hoặc ngồi sai tư thế trước màn hình máy tính cũng gây áp lực rất lớn lên cột sống cổ. Bên cạnh đó, thói quen ít vận động; thiếu thời gian phơi nắng; làm việc liên tục trong môi trường máy lạnh nhiệt độ thấp khiến co cơ, cứng cổ, giảm tuần hoàn máu; ngủ gối cao… Tất cả những thói quen này khiến khí huyết lưu thông kém, gây co thắt các khối cơ, dẫn đến tình trạng đau nhức dai dẳng.
Khác với việc chỉ sử dụng các loại thuốc giảm đau tạm thời, các chuyên gia cho biết, nhiều bạn trẻ đã chọn y học cổ truyền để "đi đường dài", điều trị theo nguyên lý thông kinh hoạt lạc, điều hòa khí huyết, khu phong, tán hàn, trừ thấp… làm ấm cơ thể, giải phóng kinh mạch bị tắc, khí huyết ứ trệ gây đau.
Với những người trẻ bị đau cổ vai gáy, y học cổ truyền áp dụng phổ biến phương pháp châm cứu kích thích các huyệt đạo quan trọng, tác động trực tiếp vào các điểm co thắt cơ, giúp giảm đau nhanh chóng và tăng cường lưu thông máu đến vùng cổ vai bị tổn thương. Ngoài ra, các kỹ thuật viên xoa bóp, bấm huyệt, chườm thuốc y học cổ truyền làm giãn các nhóm cơ bị cứng, giải phóng sự chèn ép thần kinh…
"Trường hợp nặng, các bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng phương pháp thủy châm, tiêm các thuốc vào huyệt vị để giảm đau, giảm viêm, tái tạo tế bào tổn thương", bác sĩ Nguyễn Công Lý cho biết.
Tuy nhiên, việc điều trị chỉ thực sự bền vững khi BN chủ động điều chỉnh lối sống. Cụ thể là điều chỉnh tư thế, giữ màn hình máy tính ngang tầm mắt, không cúi đầu quá sâu khi dùng điện thoại. Thực hiện các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng sau mỗi 45 - 60 phút làm việc. Tránh để luồng gió máy lạnh thổi trực tiếp vào vùng cổ gáy, duy trì thói quen tập luyện các bộ môn bổ trợ như yoga, bơi lội hoặc các bài tập vận động nhẹ tăng tính dẻo dai. Có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, khi ngủ tránh nằm gối quá cao hoặc quá mềm.
Đau cổ vai gáy ở người trẻ không chỉ đơn thuần là triệu chứng nhất thời mà là tín hiệu cảnh báo sức khỏe cột sống đang bị tổn thương. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách, kết hợp thay đổi thói quen, sinh hoạt sẽ giúp người trẻ bảo vệ được hệ xương khớp, duy trì năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Dịch vụ lấy máu xét nghiệm tại nhà ngày càng phổ biến, vì thuận tiện, không phải xếp hàng chờ đợi. Đây là một phần trong tổng thể khám chữa bệnh từ xa, với mục tiêu giúp người dân không cần đến bệnh viện mà vẫn được đảm bảo chăm sóc sức khỏe. Song, mọi người cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi gọi xét nghiệm, tránh bỏ sót các chỉ số quan trọng.
"Nếu là trường hợp tái khám định kỳ hoặc đang theo dõi dài hạn, bạn chỉ cần lấy tờ kết quả cũ và làm lại đúng các xét nghiệm như vậy", phó giáo sư nói.
Tuy nhiên, nhiều kỹ thuật viên thường có xu hướng gợi ý làm thêm xét nghiệm A, B, C... với tâm lý "đằng nào cũng một lần lấy máu" của người bệnh và gia đình. Vì vậy, rất nhiều xét nghiệm không cần thiết đã được thực hiện, đặc biệt là các xét nghiệm marker ung thư.
Ngoài ra, người bệnh cần lưu ý tính chính xác của kết quả, bởi chất lượng ống máu sau khi vận chuyển một quãng đường dài khó so sánh được với mẫu lấy ngay tại bệnh viện. "Bộ bảo quản mẫu vận chuyển chuyên nghiệp có giá lên tới hàng trăm triệu đồng nên không Lab xét nghiệm nào trang bị đồng bộ cho toàn bộ dịch vụ lấy máu tại nhà của mình", phó giáo sư nói.
Do đó, khi thấy một kết quả bất thường, bệnh nhân cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị. Ví dụ bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng nhưng xét nghiệm Creatinin lên tới 135 µmol/L, vượt ngưỡng bình thường hơn 20%. Trong khi đó, Ure và các chỉ số khác lại hoàn toàn bình thường. Bác sĩ khuyên bệnh nhân làm lại xét nghiệm chức năng thận, kết quả Creatinin chỉ 67 µmol/L, trong giới hạn bình thường.
Một yếu tố nữa ảnh hưởng đến chất lượng xét nghiệm tại nhà là tay nghề của kỹ thuật viên lấy máu. Nhiều người chưa được đào tạo bài bản để xử trí các sự cố có thể xảy ra khi lấy máu ví dụ như phản ứng cường phế vị.
Cường phế vị là cảm giác choáng váng hoặc ngất xỉu do cơ thể phản ứng thái quá với nỗi sợ kim tiêm, cảm giác đau hoặc khi nhìn thấy máu.
Bác sĩ khuyên người bệnh cần thông thái, lựa chọn cẩn thận đơn vị lấy máu tại nhà. Xác định rõ danh mục xét nghiệm cần thiết qua tư vấn của bác sĩ, trao đổi thẳng thắn với kỹ thuật viên lấy mẫu. Không nên tự suy luận khi thấy kết quả bình thường hay bất thường so với lần trước mà cần chuyển kết quả đến bác sĩ của mình.
