Với tỷ lệ bỏ phiếu 50-47, Thượng viện Mỹ ngày 19/5 đã thúc đẩy biện pháp nhằm hạn chế quyền hạn phát động chiến dịch quân sự của Tổng thống Donald Trump bằng cách yêu cầu phải có sự chấp thuận của quốc hội cho bất kỳ hành động quân sự nào với Iran trong tương lai.
Đây là lần đầu tiên một trong 2 viện của quốc hội Mỹ thúc đẩy một dự luật nhằm giới hạn các hoạt động quân sự của chính quyền chống lại Iran kể từ khi cuộc chiến nổ ra hồi cuối tháng 2.
Tuy nhiên, nghị quyết này vẫn phải trải qua một cuộc bỏ phiếu quyết định cuối cùng và ngay cả khi đó, nó sẽ phải đối mặt với những trở ngại lớn tại Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát, nơi vốn đã bác bỏ các nỗ lực tương tự trước đây.
Hơn nữa, gần như chắc chắn nó sẽ bị ông Trump phủ quyết nếu được trình lên Tổng thống.
Dù vậy, cuộc bỏ phiếu đã nhấn mạnh nỗi bất an ngày càng lớn ngay trong nội bộ đảng của Tổng thống Trump khi xung đột bước sang tháng thứ ba, làm cạn kiệt kho dự trữ vũ khí của Mỹ, đặt ra những dấu hỏi về mức độ sẵn sàng chiến đấu của quân đội và đẩy các ước tính chi phí chính thức cho đến nay lên trên mốc 30 tỷ USD.
Nghị quyết này sẽ yêu cầu chính quyền phải đình chỉ hành động quân sự chống lại Iran trừ khi quốc hội cho phép một cách rõ ràng đối với cuộc xung đột, viện dẫn Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973 nhằm hạn chế các chiến dịch quân sự kéo dài được phát động mà không có sự chấp thuận của các nhà lập pháp.
Về phía chính quyền Tổng thống Trump, các quan chức nói rằng Mỹ thực tế đã chấm dứt các hành động thù địch với Iran kể từ khi ban bố lệnh ngừng bắn vào ngày 7/4.
Mặc dù vậy, Tổng thống Trump và các trợ lý của ông nhiều lần cảnh báo Mỹ sẽ nối lại chiến dịch tấn công quân sự Iran với tên gọi mới nếu Tehran không nhanh chóng đạt thỏa thuận.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết chính quyền của ông Trump vẫn ưu tiên một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột với Iran, nhưng đã sẵn sàng tái khởi động cuộc chiến nhằm đảm bảo rằng Tehran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ông Vance khẳng định Mỹ đã làm suy yếu năng lực quân sự thông thường của Iran thông qua 6 tuần đầu tiên của cuộc chiến.
“Điều đó đã được thực hiện thành công. Chúng ta luôn có thể làm nhiều hơn một chút, nhưng vị thế của chúng ta hiện nay là Tổng thống đã chỉ thị cho chúng tôi phải đàm phán một cách quyết liệt với Iran. Chúng ta đã đạt được nhiều tiến triển”, ông nói.
Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi nghĩ rằng Iran muốn thực hiện một thỏa thuận. Vì vậy, chúng ta đang ở một vị thế khá tốt, nhưng vẫn có một phương án B, và phương án B là chúng ta có thể tái khởi động chiến dịch quân sự để tiếp tục theo đuổi tiến trình nhằm đạt được các mục tiêu của nước Mỹ. Chúng ta sẽ không chấp nhận một thỏa thuận cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Vì vậy, như Tổng thống vừa nói với tôi, chúng ta đã sẵn sàng nạp đạn, khóa mục tiêu”.
Ngành công nghiệp tên lửa Ukraine phát triển nhanh chóng
Theo tạp chí Mỹ Military Watch Magazine, mặc dù Kiev chưa chính thức xác nhận loại vũ khí được sử dụng, các nguồn tin quân sự Nga và nhiều báo cáo cho rằng đây là một tên lửa đạn đạo mới do Ukraine sản xuất.
Đoạn phim lan truyền sau vụ tấn công cho thấy một vụ đánh chặn ở độ cao lớn trên bầu trời thủ đô Nga, được cho là do hệ thống phòng không tầm xa S-400 thực hiện. Quỹ đạo của vụ đánh chặn này khác biệt rõ rệt so với các quỹ đạo ở độ cao thấp thường thấy ở tên lửa hành trình và UAV tấn công.
Các nhà phân tích suy đoán rộng rãi rằng tên lửa được đề cập có khả năng là FP-9 mới.
Việc đưa tên lửa đạn đạo tầm trung vào hoạt động cho thấy sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp tên lửa nội địa Ukraine, được củng cố bởi nguồn tài trợ, chuyên môn và linh kiện khổng lồ từ phương Tây. Việc phát triển tên lửa hành trình Neptune và FP-5 Flamingo là những cột mốc quan trọng trước đó, với FP-5 được sử dụng ngày càng nhiều trong những tháng gần đây.
Khái niệm tên lửa đạn đạo FP-7 và FP-9 đều được công bố vào năm 2025, cả hai đều được thiết kế để bay theo quỹ đạo đạn đạo trước khi lao xuống mục tiêu với tốc độ cực lớn.
Tên lửa FP-9 tầm xa hơn được cho là có khả năng tấn công mục tiêu cách xa khoảng 850km với độ chính xác cao, đưa Moscow vào tầm bắn từ lãnh thổ do Ukraine kiểm soát. Việc phát triển tên lửa này được trình bày như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm thiết lập một dòng tên lửa đạn đạo chiến thuật nội địa.
Moscow tăng cường phòng thủ tên lửa
Các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo có thể gây ra mối đe dọa ít hơn nhiều đối với các thành phố của Nga so với các cuộc tấn công bằng số lượng lớn UAV dùng một lần có chi phí tương đối thấp.
Mặc dù Moscow sở hữu những hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo tiên tiến nhất thế giới, nhưng cả Nga và các thành viên NATO đều gặp khó khăn trong việc phát triển các biện pháp đối phó với các cuộc tấn công bằng UAV quy mô lớn.
Vào cuối tháng 6, hình ảnh vệ tinh cho thấy việc xây dựng một vành đai phòng không mới xung quanh Moscow, với ít nhất 5 trận địa mới được chuẩn bị phù hợp cho việc triển khai hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400.
Một số trận địa dường như đã có bệ phóng và các phương tiện khác thuộc hệ thống S-400, cho thấy vành đai phòng thủ mới đang bắt đầu đi vào hoạt động hoặc có thể đã trực chiến.
Việc triển khai thêm các hệ thống S-400 xung quanh thủ đô có thể là phản ứng trực tiếp đối với thông tin tình báo về sự sẵn sàng của Ukraine trong việc tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo vào Moscow. Hệ thống này đã chứng minh khả năng bắn hạ các mục tiêu di chuyển với tốc độ Mach 8 trong các cuộc thử nghiệm cả ở Nga và nước ngoài, và dự kiến sẽ có khả năng đánh chặn hiệu quả các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Ukraine.
Vào cuối những năm 2010, tầm bắn của hệ thống này đối với tên lửa đạn đạo đã được mở rộng lên 400km thông qua việc tích hợp tên lửa 40N6, cung cấp tầm bắn gấp đôi so với các hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot và THAAD của Mỹ.
Mỗi hệ thống S-400 cung cấp khả năng phòng thủ đa tầng với nhiều loại tên lửa có khả năng tấn công mục tiêu ở các tầm bắn khác nhau, cho phép bắn bồi để hạ mục tiêu lần thứ hai và thứ ba nếu lần bắn đầu tiên thất bại. Đây là một lợi thế quan trọng hơn so với khả năng phòng thủ đơn tầng của các hệ thống phương Tây đối thủ.
Theo Hãng tin AFP ngày 19-4, Cơ quan hàng không dân dụng Iran thông báo sẽ nối lại các chuyến bay quốc tế từ sân bay Mashhad kể từ ngày 20-4.
"Giấy phép khai thác các chuyến bay chở hành khách quốc tế tại sân bay Mashhad đã được cấp, bắt đầu từ ngày mai" - truyền hình nhà nước Iran dẫn thông báo cho biết.
Hãng thông tấn IRNA sau đó xác nhận hành khách đã có thể mua vé cho các chặng bay quốc tế đi và đến sân bay Mashhad qua hệ thống đặt vé chính thức.
Theo AFP, các sân bay trên toàn Iran đã phải đóng cửa kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát hôm 28-2.
Giới chức hàng không nước này cho biết sẽ triển khai kế hoạch mở cửa không phận theo từng giai đoạn, tùy thuộc vào tiến độ chuẩn bị kỹ thuật cũng như năng lực vận hành của cả khối quân sự và dân dụng.
Theo kế hoạch, Iran sẽ bắt đầu bằng các chuyến bay quá cảnh, sau đó nối lại hoạt động tại các sân bay ở khu vực phía đông, trong đó có Mashhad.
Hai sân bay lớn tại thủ đô Tehran - Imam Khomeini và Mehrabad - dự kiến sẽ được mở cửa trở lại trong giai đoạn ba, còn các sân bay phía tây sẽ là những điểm cuối cùng nối lại hoạt động.
Động thái này được xem là tín hiệu cho thấy Iran đang dần nới lỏng kiểm soát không phận và từng bước khôi phục kết nối quốc tế sau gần hai tháng gián đoạn vì xung đột.
Nhóm cường kích A-10 thuộc Phi đoàn 107 không quân Mỹ ngày 8/4 xuất phát từ căn cứ Lakenheath ở Anh, với sự hỗ trợ từ hai máy bay tiếp dầu KC-135. Phi đội này đáp xuống Anh từ cuối tháng 3 và dự kiến tới Trung Đông hôm 3/4, nhưng phải quay đầu về sân bay Lakenheath do vấn đề lịch trình và thủ tục ngoại giao đối với máy bay tiếp dầu.
Ảnh chụp từ bên ngoài căn cứ Lakenheath cho thấy các chiến đấu cơ Mỹ mang theo thùng dầu phụ dưới bụng, thùng chứa hàng MXU-648 dưới hai cánh, cùng một cụm chỉ thị mục tiêu và chiếu xạ laser AN/AAQ-28 Litening bên cánh phải.
Đợt chuyển quân diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn trong hai tuần để thảo luận.
Toàn bộ cường kích A-10 Mỹ ở Lakenheath đã rời đi, căn cứ hiện chỉ còn số ít tiêm kích tàng hình F-22 và chiến đấu cơ hạng nặng F-15E. Theo biên tập viên Kai Greet của chuyên trang quân sự Aviationist, những phi cơ này dường như gặp sự cố kỹ thuật và không thể xuất phát cùng các đơn vị khác.
"Các tiêm kích F-22 ở Lakenheath có thể quay về Mỹ thay vì đến Trung Đông. Điều này phản ánh những thay đổi trên chiến trường khi phòng không Iran ngày càng bị vô hiệu hóa. Iran dường như đang dùng tên lửa phòng không với đầu dò hồng ngoại thay vì radar, do đó tính năng tàng hình của F-22 không còn phát huy tác dụng mạnh mẽ", Greet cho hay.
Tổng cộng gần 50 máy bay Mỹ đồn trú tại Lakenheath đã được triển khai tới Trung Đông, trong đó có các phi đội F-35 và F-15.
Chiến đấu cơ hạng nặng F-15E bị Iran bắn rơi hôm 5/3 thuộc biên chế Phi đoàn tiêm kích số 494 đóng quân tại căn cứ Anh và đã triển khai tới Trung Đông từ đầu chiến sự. Một cường kích A-10 cũng bị bắn rơi sau đó vài giờ khi yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ phi công Mỹ.
A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977.
Đây là máy bay được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.
Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.
Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.
