Ở thời đại streaming và mạng xã hội, ăn cắp bản quyền thể thao đã phát triển thành một hệ sinh thái ngầm quy mô toàn cầu. Vài website phát lậu bóng đá, những đường link “xem miễn phí” mọc lên mỗi tối cuối tuần rồi biến mất sau vài giờ.
Từ bóng đá, quần vợt, bóng chuyền đến võ thuật đối kháng, hầu như mọi sự kiện thể thao lớn hiện nay đều trở thành mục tiêu của các mạng lưới ăn cắp bản quyền. Nổi tiếng nhất là vụ beoutQ ở Trung Đông – được xem là “đế chế phát lậu thể thao” lớn nhất thập niên qua.
Nền tảng này bị cáo buộc lấy tín hiệu của beIN Sports rồi phát lại hàng loạt sự kiện như World Cup, UEFA Champions League, Premier League, Formula 1, NBA hay ATP Tour. BeoutQ không hoạt động kiểu website lậu nghiệp dư, mà có hẳn đầu thu kỹ thuật số, hệ thống thuê bao và giao diện chuyên nghiệp chẳng khác một đài truyền hình trả tiền thực thụ.
Theo báo cáo “The Theft of Sport” do beIN Sports công bố, tín hiệu gốc bị lấy trực tiếp từ đơn vị sở hữu bản quyền, sau đó thay logo rồi phát lại cho hàng triệu người dùng. Vụ việc nghiêm trọng đến mức LĐBĐ thế giới (FIFA), LĐBĐ châu Âu (UEFA), các giải bóng đá vô địch quốc gia châu Âu như Premier League (Anh), La Liga (Tây Ban Nha), Bundesliga (Đức) và ATP (Hiệp hội Quần vợt chuyên nghiệp) từng đồng loạt lên tiếng phản đối, coi đây là mối đe dọa lớn với toàn bộ ngành công nghiệp thể thao toàn cầu.
Nếu beoutQ đại diện cho kiểu “cướp tín hiệu” quy mô công nghiệp, thì ở Đông Nam Á, hình thức phổ biến hơn lại là các website phát bóng đá lậu. Những trang như Xoilac, Cakhia hay Rakhoi thường không trực tiếp sở hữu tín hiệu gốc mà kéo stream từ các nguồn upstream quốc tế. Sau đó nhúng vào website riêng, chèn quảng cáo cá cược và liên tục đổi tên miền để tránh bị chặn. Chỉ cần một trận đấu lớn của Premier League hay Champions League diễn ra, hàng chục website dạng này sẽ xuất hiện với lượng truy cập cực lớn.
Tại Việt Nam, sự phát triển của các trang web lậu là nguyên nhân gián tiếp khiến K+ (truyền hình vệ tinh) rút khỏi thị trường Việt Nam sau nhiều năm thua lỗ không thể cứu vãn. Một chuyên gia trong lĩnh vực bản quyền truyền hình nói: “K+ đã chịu thiệt hại lớn từ việc xâm hại bản quyền. Đó cũng là bài học với rất nhiều doanh nghiệp khác”.
Một xu hướng khác đang khiến các nhà đài đau đầu là sự bùng nổ của IPTV lậu. Đây được xem là “Netflix thể thao” phiên bản… ăn cắp. Các nhóm vận hành gom hàng trăm kênh thể thao từ nhiều quốc gia, đóng gói thành ứng dụng hoặc Android box rồi bán thuê bao với giá rất rẻ. Người dùng chỉ cần cài ứng dụng là có thể xem gần như mọi sự kiện lớn, từ Premier League, NBA, UFC cho đến Olympic hay Formula 1.
Năm 2025, Europol phối hợp nhiều quốc gia châu Âu triệt phá một mạng IPTV lậu phục vụ hơn 22 triệu người dùng toàn cầu. Theo AP, hệ thống này thu hàng triệu euro từ thuê bao trái phép và liên quan hoạt động rửa tiền và quảng cáo cá cược bất hợp pháp.
Các môn thể thao khác cũng trở thành “mỏ vàng” của ăn cắp, mà quần vợt là ví dụ. Do ATP và WTA diễn ra gần như quanh năm với hàng chục sân đấu cùng lúc, việc kiểm soát phát lậu cực kỳ khó khăn. Nhiều trận đấu bị stream trái phép trên các website cá cược hoặc Telegram. Các giải đấu nhỏ thuộc hệ thống ITF hay ATP Challenger thậm chí gần như không thể kiểm soát hoàn toàn tín hiệu.
Trong khi đó, UFC và boxing lại là “thiên đường” của stream lậu vì mô hình trả tiền theo sự kiện (pay-per-view). Một trận UFC lớn ở Mỹ có thể có giá lên tới 70 – 90 USD. Nó khiến hàng triệu khán giả tìm đến Reddit, Discord hoặc Telegram để xem miễn phí. Chủ tịch Ultimate Fighting Championship Dana White tuy từng nhiều lần tuyên bố sẽ “truy quét đến cùng” các nhóm stream lậu, nhưng thừa nhận việc kiểm soát hoàn toàn gần như bất khả thi.
Điều đáng nói ăn cắp bản quyền thể thao hiện không còn gói gọn trong các website truyền thống. World Cup và Euro gần đây chứng kiến làn sóng phát lậu trên TikTok, Facebook Live và Discord. Chỉ cần một chiếc điện thoại quay màn hình TV hoặc phần mềm capture màn hình, người dùng đã có thể phát trực tiếp trận đấu cho hàng nghìn người xem. Khi một tài khoản bị khóa, tài khoản khác lập tức xuất hiện.
Ông Kieron Sharp, Giám đốc điều hành Liên minh chống vi phạm bản quyền nội dung số của Anh (FACT), nhận định trong cuộc phỏng vấn với Wired: “Piracy ngày nay là một ngành kinh doanh xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ rất hiện đại, có doanh thu lớn và phản ứng nhanh không kém bất kỳ nền tảng số hợp pháp nào”.
Lý do đầu tiên do giá bản quyền ngày càng đắt đỏ. Theo Deloitte và nhiều báo cáo truyền thông quốc tế, giá trị bản quyền truyền hình của các giải đấu lớn liên tục tăng trong hai thập niên qua. Để xem đầy đủ bóng đá ở nhiều quốc gia, khán giả buộc phải đăng ký cùng lúc nhiều nền tảng khác nhau như Sky, TNT Sports, DAZN hay Amazon Prime. Chi phí cộng dồn khiến không ít người chuyển sang stream lậu.
Nhà phân tích truyền thông thể thao Tom Harrington của Enders Analysis từng nhận định trên Financial Times: “Người xem hiện không chỉ trả tiền cho bóng đá, họ đang trả tiền cho sự phân mảnh. Khi các giải đấu bị chia nhỏ cho nhiều nền tảng khác nhau, piracy gần như trở thành phản ứng tự nhiên của một bộ phận khán giả”.
Thứ hai là công nghệ streaming đã trở nên quá dễ tiếp cận. Nếu trước đây phát lậu cần hệ thống vệ tinh hoặc thiết bị giải mã phức tạp thì nay chỉ cần đường truyền Internet ổn định là đủ. Các server cloud, CDN quốc tế và mạng xã hội khiến việc phát tán tín hiệu gần như tức thời.
Ngoài ra nhiều mạng lưới ăn cắp hiện còn kiếm tiền rất mạnh từ quảng cáo cá cược trực tuyến. Với lượng truy cập khổng lồ trong các trận cầu lớn, các website phát lậu trở thành “mảnh đất vàng” cho quảng cáo cờ bạc và ứng dụng cá độ.
Trước thực trạng này, các tổ chức thể thao và nhà đài đã mở ra một cuộc chiến chống ăn cắp bản quyền. Đi đầu là Premier League. Từ năm 2017, giải đấu này đã xin lệnh tòa cho phép các nhà mạng tại Anh chặn luồng phát lậu theo thời gian thực. Khi hệ thống phát hiện server vi phạm, danh sách IP sẽ được gửi ngay cho ISP để khóa truy cập trong lúc trận đấu còn đang diễn ra.
Một số tổ chức khác lại tập trung vào công nghệ truy vết. FIFA, UEFA hay IOC hiện sử dụng watermark vô hình và fingerprint video để xác định nguồn rò rỉ tín hiệu. Mỗi feed phát sóng được nhúng mã nhận diện riêng, giúp truy ngược xem tín hiệu bị phát tán từ đối tác nào.
Ý còn triển khai hệ thống quốc gia mang tên Piracy Shield, cho phép tự động chặn các luồng IPTV lậu trong vòng khoảng 30 phút. Tại Mỹ, nhiều mạng IPTV bị điều tra như các tổ chức tội phạm tài chính, liên quan rửa tiền và gian lận thuế.
Ông Mark Mulready, Phó chủ tịch phụ trách an ninh mạng của tập đoàn Irdeto, nhận định trong báo cáo về chống ăn cắp bản quyền thể thao rằng: “Các mạng lưới phát lậu ngày nay vận hành như doanh nghiệp công nghệ xuyên quốc gia. Muốn chống lại chúng, ngành thể thao phải phối hợp cùng chính phủ, nhà mạng và cả các công ty an ninh mạng”.
Dù vậy phần lớn chuyên gia đều thừa nhận công nghệ giúp các đơn vị sở hữu bản quyền mạnh hơn nhưng cũng đồng thời trao cho kẻ cắp nhiều công cụ mới để thích nghi. Trong cuộc đua ấy, bóng đá, quần vợt, UFC hay Olympic vẫn sẽ tiếp tục là những “mặt trận nóng nhất” của ngành truyền hình thể thao toàn cầu.
Trong số 3 đội nêu trên, có đến 2 đội cực kỳ giàu truyền thống ở sân chơi V-League. Đội thứ nhất là Becamex TP.HCM, họ từng 4 lần vô địch giải đấu này (các năm 2007, 2008, 2014 và 2015, khi họ còn mang tên Becamex Bình Dương), từng là thế lực hàng đầu của bóng đá trong nước vài năm trước. Tiếp theo là Đà Nẵng, đội bóng từng 2 lần vô địch V-League (2009 và 2012), cộng thêm 1 lần vô địch quốc gia trước khi giải đấu được đổi tên (năm 1992, khi đó CLB Đà Nẵng mang tên CLB Quảng Nam Đà Nẵng).
Ấy vậy mà hiện tại 2 đội bóng nói trên phải cạnh tranh suất trụ hạng với tân binh V-League PVF-CAND. Mỗi đội Đà Nẵng, Becamex TP.HCM và PVF-CAND đang có 21 điểm. Họ có điểm chung là ở vòng đấu cuối cùng, họ chỉ gặp những đối thủ đã không còn mục tiêu cụ thể tại giải năm nay.
CLB Đà Nẵng sẽ đối đầu với đội Thanh Hóa trên sân Hòa Xuân (Đà Nẵng), PVF-CAND làm khách trên sân Vinh của SLNA. Còn Becamex TP.HCM tiếp HAGL trên sân nhà Gò Đậu (TP.HCM).
Đặt trường hợp cả 3 đội cùng thắng ở vòng 26 V-League diễn ra ngày 7.6, mỗi đội cùng có 24 điểm, thứ hạng của cả 3 sẽ không thay đổi. Khi đó, PVF-CAND sẽ nhận suất xuống hạng trực tiếp, Becamex TP.HCM sẽ phải thi đấu trận play-off giữ hạng với đội đứng thứ nhì giải hạng nhất 2025-2026. Còn đội Đà Nẵng sẽ an toàn trụ lại V-League.
Vấn đề xuất phát từ điểm này, người hâm mộ bóng đá trong nước và bản thân từng đội trong nhóm 3 đội đang tranh suất trụ hạng, luôn hy vọng rằng các đối thủ của nhóm 3 đội này thi đấu với tinh thần cao thượng, sòng phẳng.
Nhóm các đội Thanh Hóa (25 điểm), HAGL (26 điểm) và SLNA (27 điểm) là nhóm các đội xếp ngay trên nhóm 3 đội tranh suất trụ hạng. Đội bóng xứ Thanh, đội bóng phố núi và đội bóng xứ Nghệ đã trụ hạng trước 1 vòng đấu. Các đội này càng không có cơ hội cải thiện vị trí của mình, không còn khả năng tranh huy chương, nên động lực của họ không rõ ràng, sự tập trung của họ cũng không còn như trước.
Nhưng nếu từng đội trong nhóm các đội Thanh Hóa, HAGL và SLNA buông xuôi thì quả là nguy hiểm cho V-League. Giới bóng đá và người hâm mộ cả nước hy vọng rằng 3 đội này sẽ chiến đấu quyết liệt với nhóm 3 đội cuối bảng. Các đội Thanh Hóa, HAGL và SLNA càng đá thật, cuộc đua trụ hạng của Đà Nẵng, Becamex TP.HCM và PVF-CAND càng đẹp và càng hấp dẫn. Khi đó, niềm tin của người hâm mộ bóng đá trong nước về tính sòng phẳng và chất lượng của V-League sẽ tăng lên.
Bất kỳ đội nào trong số 3 đội PVF-CAND, Becamex TP.HCM và Đà Nẵng nếu phải xuống hạng, đều là kết quả đáng tiếc cho từng CLB. Đặt trường hợp họ buộc phải xuống hạng vì đối thủ thi đấu thiếu sòng phẳng ở các trận đấu khác diễn ra song song, nỗi đau của người hâm mộ những đội này sẽ càng lớn, càng khó nuốt trôi!
Có thể nói, sau khi xem các cầu thủ U.17 VN thể hiện tài năng và giành chức vô địch U.17 Đông Nam Á 2026, hầu hết giới chuyên môn và người hâm mộ bóng đá đều khẳng định đây là lứa cầu thủ trẻ đáng xem nhất từ trước đến nay của bóng đá VN. Đáng xem bởi lứa cầu thủ trẻ này có kỹ thuật cá nhân hoàn chỉnh, thể lực dồi dào, thể hình đủ tầm và nhất là tư duy chơi bóng hiện đại.
Dù tập hợp từ nhiều trung tâm đào tạo trẻ khác nhau, nhưng các nhân tố tài năng vẫn tạo thành một khối gắn kết như đã từng ăn tập với nhau một thời gian rất dài. HLV Roland lại rất hiểu cầu thủ VN, nên đã phát huy được những điểm mạnh của học trò thành vũ khí sắc bén, có thể đánh bại những đối thủ được đánh giá cao hơn như U.17 Úc tại giải Đông Nam Á vừa qua.
Với tư duy chơi bóng hiện đại, lối chơi rõ nét và nền tảng thể hình được cải thiện, U.17 VN có nhiều tiềm năng để tiến sát trình độ châu lục. Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá VN (VFF) Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh, VFF sẽ tiếp tục đầu tư trọng điểm cho đội tuyển U.17 nam, coi đây là lực lượng nòng cốt hướng tới vòng loại World Cup 2034. Tất cả những kế hoạch này đều nằm trong định hướng chuẩn bị lâu dài, liên tục và có hệ thống, nhằm đưa bóng đá VN tiến gần hơn tới mục tiêu World Cup. Theo đánh giá của ông Trần Quốc Tuấn, nếu được góp mặt tại World Cup U.17 sẽ là bước tiến cực kỳ to lớn, có ý nghĩa rất tích cực đối với sự phát triển của các cầu thủ trẻ.
Chúng ta hẳn còn nhớ lứa cầu thủ từng tham dự World Cup U.20 năm 2017 đã có vai trò quan trọng ra sao trong những thành tích nổi bật của bóng đá VN giai đoạn 2018 - 2022. Chính các cầu thủ lứa này như Hoàng Đức, Quang Hải, Văn Hậu, Đình Trọng... đã giúp đội tuyển VN đoạt nhiều danh hiệu của khu vực và lần đầu tiên lọt vào đến vòng loại thứ 3 một kỳ World Cup (2022).
Đáng tiếc, đó cũng là giới hạn cuối cùng của lứa cầu thủ này. Họ không thể giúp đội tuyển VN vươn cao hơn được nữa dù đã rất nỗ lực. Đặc biệt, sau gần 3 năm kể từ khi hiện thực hóa một phần "giấc mơ World Cup" cho bóng đá VN, ngoại trừ Đoàn Văn Hậu đã từng được đến châu Âu thử sức, hơn 3/4 trong tổng số 21 cầu thủ thuộc lứa tài năng đó vẫn chưa thể có được chỗ đứng vững chắc tại giải hạng nhất, V-League và dần chìm vào quên lãng. Ngay như tiền đạo Trần Thành - tác giả bàn duy nhất vào lưới Bahrain ở trận tứ kết U.19 châu Á và giúp U.19 VN giành vé dự World Cup U.20 năm 2017, cũng lận đận trong sự nghiệp khi trôi dạt hết đội hạng nhất này đến đội hạng nhất khác.
Đào tạo ra một lứa cầu thủ trẻ tài năng đã khó, giữ được và kích phát tiềm năng của những cầu thủ đó lên tầm cao mới càng khó hơn gấp bội. Với lứa U.17 VN tài năng hiện do HLV Roland dẫn dắt, giới chuyên môn cũng như người hâm mộ tin rằng nếu tiếp tục được đầu tư, chăm lo đúng cách, các nhân tố trẻ sẽ tiếp tục khẳng định tài năng và hướng đến những mục tiêu cao hơn cho bóng đá VN.
Các cầu thủ U.17 VN cần được cọ xát với các đối thủ đỉnh cao của thế giới càng nhiều càng tốt, vì ở lứa tuổi này, chỉ có thi đấu nhiều mới giúp họ trưởng thành. Ngoài ra, có thể tổ chức các chuyến tập huấn ở nước ngoài, đến những nền bóng đá phát triển hoặc tham gia các giải đấu mời, để các cầu thủ có thể tiếp cận, làm quen với môi trường bóng đá đỉnh cao càng nhiều càng tốt. Hơn nữa, những cầu thủ xuất sắc như Nguyễn Lực, Văn Dương, Sỹ Bách… có thể đưa cho các đội hạng nhất hoặc thậm chí cả V-League mượn để được mài giũa ở môi trường bóng đá đỉnh cao, giúp họ trưởng thành vững vàng, như những đàn anh Việt Thắng, Quang Hải… từng trải qua và thành công trước đây.
Trước mắt, U.17 VN sẽ bước vào vòng bảng giải U.17 châu Á 2026 tại Ả Rập Xê Út, với các đối thủ mạnh gồm U.17 Yemen, U.17 Hàn Quốc và U.17 UAE. Tấm vé đi World Cup U.17 phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả thi đấu của thầy trò HLV Roland.
Phút 37, trận đấu trên sân King Abdullah Sports City, Jeddah ngày 17/4, trong nỗ lực móc bóng, hậu vệ Ali Majrashi đã tung chân trúng vào vùng mặt tiền đạo JDT Jairo Da Silva. Cú va chạm với lực mạnh khiến cầu thủ người Brazil đổ gục xuống sân và có dấu hiệu bất tỉnh tại chỗ. Các cầu thủ JDT lập tức phản ứng dữ dội, trong khi nhiều người ra hiệu khẩn cấp yêu cầu đội ngũ y tế vào sân.
Trọng tài Adham Makhadmeh nhanh chóng rút thẻ đỏ trực tiếp với Majrashi, rồi mới theo dõi chấn thương của Jairo. Cựu trọng tài quốc tế và chuyên gia phân tích của báo Al Jazeera, Saad Al-Kathiri đánh giá trọng tài Makhadmeh đã quyết định chính xác do hành vi bạo lực và sử dụng lực quá mức.
Tuy nhiên, tâm điểm tranh cãi không dừng lại ở thẻ đỏ. Phản ứng chậm của đội ngũ y tế khiến các cầu thủ JDT nổi giận. Jairo nằm bất động trong vài chục giây nhưng chưa được tiếp cận kịp thời. Trước tình hình đó, đội trưởng Natxo Insa chạy thẳng ra đường biên, giật cờ từ tay trọng tài biên để gây chú ý, sau đó tiếp tục lao tới khu vực y tế, đá đổ một chiếc ghế và tự mang cáng vào sân.
Hành động mang tính khẩn cấp này của Insa lại khiến anh bị phạt thẻ vàng vì vi phạm quy trình. Bởi các nhân viên y tế và khiêng cáng sẽ chỉ vào sân khi được trọng tài cho phép. Trong lúc các cầu thủ Malaysia la hét kêu gọi nhân viên y tế vào sân, trọng tài Makhadmeh bận rút thẻ đỏ cho cầu thủ Al Ahli.
Đồng đội Jonathan Silva cũng bị cảnh cáo khi phản ứng với đối phương ngay sau pha va chạm. Quyết định này bị phản đối vì trọng tài quá cứng nhắc trong lúc cầu thủ đang đối mặt nguy cơ chấn thương nghiêm trọng.
Trên mạng xã hội, nhiều cổ động viên chỉ trích phản ứng "chậm chạp đến đau đớn" của đội ngũ y tế. Chính sự chậm trễ này buộc cầu thủ JDT phải tự hành động để đảm bảo an toàn cho đồng đội. Jairo sau đó được đưa tới bệnh viện và được xác nhận trong tình trạng ổn định, tiếp tục kiểm tra chuyên sâu vùng đầu và mặt.
Ngoài pha bóng dẫn tới thẻ đỏ, trận đấu còn gây tranh cãi bởi hàng loạt quyết định điều hành khác. Chuyên gia Al-Kathiri cho rằng bàn mở tỷ số của JDT ở phút 19 đáng ra không nên được công nhận, do có lỗi đẩy người từ phía sau. Ngược lại, bàn thắng quyết định của Al Ahli ở hiệp hai cũng bị ông đánh giá là không hợp lệ, khi cho rằng có pha vào bóng nguy hiểm của cầu thủ đội bóng Saudi nhưng không được VAR xem xét.
Những nhận định này khiến công tác trọng tài bị đặt dấu hỏi lớn. Al-Kathiri thậm chí mô tả trận đấu là một thảm họa điều hành, khi cả trọng tài chính lẫn tổ VAR đều mắc sai sót trong các tình huống then chốt.
Trong khi đó, Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) cho biết đang chờ các báo cáo chính thức từ giám sát trận đấu và bộ phận y tế để đánh giá toàn diện sự việc. Tổng thư ký AFC Windsor John chỉ đưa ra phản hồi ngắn gọn, cho biết cơ quan này sẽ xem xét các tình huống liên quan trước khi kết luận.
Cầu thủ gây ra pha phạm lỗi, Majrashi cũng rơi vào trạng thái suy sụp. Hình ảnh sau trận cho thấy anh ôm đầu, bật khóc sau khi chứng kiến hậu quả từ pha xử lý của bản thân.
JDT mở tỷ số ở phút 19, chính từ pha phản lưới của Majrashi. Tiền vệ Franck Kessie gỡ hòa 1-1 cho Al Ahli cuối hiệp một. Đến phút 54, Wenderson Galeno ghi bàn ấn định thắng lợi 2-1, đưa Al Ahli vào bán kết.
