Trao đổi với phóng viên Dân trí, TS.BS Hồ Đặng Trung Nghĩa, Trưởng khoa Nhiễm Việt – Anh của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM cho biết, chỉ trong 4 tháng đầu năm, đơn vị đã tiếp nhận 8 trường hợp mắc bệnh não mô cầu. Đây là con số cần lưu ý, khi các năm trước, bệnh viện chỉ tiếp nhận trung bình 2-3 ca/năm.
Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cũng thông tin việc tiếp nhận điều trị một trường hợp mắc não mô cầu biến chứng nguy hiểm.
Theo đó, bé trai tên A. (7 tuổi, ngụ phường Long Trường, TPHCM) có bệnh sử sốt và lừ đừ hai ngày, nổi các ban xuất huyết tập trung ở chân. Tại bệnh viện tuyến trước, kết quả xét nghiệm ghi nhận bạch cầu của bệnh nhi lên đến 83.000/mm³ máu (người bình thường khoảng 10.000/mm³ máu).
Khi vào cơ sở chuyên khoa nhi tuyến cuối, bé trai được theo dõi bệnh não mô cầu type B, có biến chứng nhiễm trùng huyết, sốt cao, các ban rải rác toàn thân. Xét nghiệm CRP (định lượng protein đánh giá tình trạng viêm) cho kết quả tăng gấp 20 lần giá trị bình thường.
Vì nguy cơ diễn biến nặng, bệnh nhi được chuyển sang khoa Hồi sức Nhiễm để điều trị cách ly riêng biệt, hỗ trợ hô hấp, tiêm kháng sinh và theo dõi các dấu hiệu sinh tồn. Nhờ được can thiệp tích cực, bệnh nhi may mắn qua cơn nguy kịch.
Tại hội nghị khoa học “Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn”, do Đại học Y Dược TPHCM tổ chức mới đây, các chuyên gia cho biết, từ đầu năm, cả nước ghi nhận hàng chục trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, với 4 ca tử vong đã được công bố.
Số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, trẻ em dưới 15 tuổi chiếm 46% tổng số ca bệnh.
Não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có thể gây nhiễm trùng huyết và tổn thương não nghiêm trọng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến hơn 50%.
Ngay cả khi được điều trị kịp thời, người sống sót vẫn phải đối mặt với nguy cơ cao về di chứng nặng, như tổn thương thần kinh vĩnh viễn (thể viêm màng não mủ) hoặc hoại tử chi do tắc mạch (dẫn đến cắt cụt chi).
PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm bộ môn Khoa học Y sinh của Viện Pasteur TPHCM nhận định, dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành.
Với mức độ nguy hiểm, khả năng gây tử vong nhanh và nguy cơ để lại di chứng nặng nề, các chuyên gia cho rằng, bệnh não mô cầu xâm lấn cần được chủ động phòng ngừa từ sớm.
TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, chia sẻ, để phòng bệnh do não mô cầu, cần chủ động tiêm vaccine phòng ngừa.
Các nhóm nguy cơ cao nên được ưu tiên gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền và những người sống hoặc làm việc tại nơi tập trung đông người như trường học, nhà dưỡng lão, doanh trại quân đội.
Bên cạnh đó, cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện bệnh đường hô hấp…
Keratin là một loại protein tồn tại tự nhiên trong tóc, móng và da. Nó tạo thành một lớp bảo vệ quanh thân tóc, giúp tóc duy trì độ đàn hồi và chắc khỏe.
Các sản phẩm bổ sung keratin thường được cho là giúp ngăn rụng tóc, thúc đẩy mọc móng và cải thiện kết cấu da. Tuy nhiên, một số thực phẩm lành mạnh có thể hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp keratin tự nhiên.
Trứng
Ăn trứng là cách đơn giản để tăng cường sản xuất keratin tự nhiên. Ngoài ra, trứng còn cung cấp biotin (vitamin B7) dồi dào - dưỡng chất thiết yếu tham gia vào quá trình tổng hợp keratin. Trứng cũng chứa nhiều dưỡng chất có lợi khác như selen, riboflavin (vitamin B2) và các vitamin A, B12.
Keratin là một loại protein tồn tại tự nhiên trong tóc, móng và da. Nó tạo thành một lớp bảo vệ quanh thân tóc, giúp tóc duy trì độ đàn hồi và chắc khỏe.
Các sản phẩm bổ sung keratin thường được cho là giúp ngăn rụng tóc, thúc đẩy mọc móng và cải thiện kết cấu da. Tuy nhiên, một số thực phẩm lành mạnh có thể hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp keratin tự nhiên.
Trứng
Ăn trứng là cách đơn giản để tăng cường sản xuất keratin tự nhiên. Ngoài ra, trứng còn cung cấp biotin (vitamin B7) dồi dào - dưỡng chất thiết yếu tham gia vào quá trình tổng hợp keratin. Trứng cũng chứa nhiều dưỡng chất có lợi khác như selen, riboflavin (vitamin B2) và các vitamin A, B12.
Khoai lang
Khoai lang rất giàu dinh dưỡng, có lợi cho việc thúc đẩy sản xuất keratin. Chúng đặc biệt chứa nhiều beta-carotene - chất sẽ được chuyển hóa thành vitamin A trong cơ thể. Vitamin A giúp tăng tổng hợp keratin, rất cần thiết cho sức khỏe da, tóc.
Khoai lang
Khoai lang rất giàu dinh dưỡng, có lợi cho việc thúc đẩy sản xuất keratin. Chúng đặc biệt chứa nhiều beta-carotene - chất sẽ được chuyển hóa thành vitamin A trong cơ thể. Vitamin A giúp tăng tổng hợp keratin, rất cần thiết cho sức khỏe da, tóc.
Cá hồi
Cá hồi rất giàu protein đồng thời cung cấp biotin dồi dào - một dưỡng chất quan trọng hỗ trợ sản xuất keratin. Các axit béo omega-3 trong cá hồi còn giúp cải thiện sự phát triển của tóc, tăng độ dày, giảm gãy rụng.
Cá hồi
Cá hồi rất giàu protein đồng thời cung cấp biotin dồi dào - một dưỡng chất quan trọng hỗ trợ sản xuất keratin. Các axit béo omega-3 trong cá hồi còn giúp cải thiện sự phát triển của tóc, tăng độ dày, giảm gãy rụng.
Xoài
Xoài không chỉ thơm ngon mà còn bổ sung thêm dưỡng chất, hỗ trợ quá trình tổng hợp keratin. Loại quả này giàu provitamin A, giúp thúc đẩy sản xuất keratin. Xoài cũng chứa nhiều dưỡng chất quan trọng khác như vitamin C, folate.
Xoài
Xoài không chỉ thơm ngon mà còn bổ sung thêm dưỡng chất, hỗ trợ quá trình tổng hợp keratin. Loại quả này giàu provitamin A, giúp thúc đẩy sản xuất keratin. Xoài cũng chứa nhiều dưỡng chất quan trọng khác như vitamin C, folate.
Hạt hướng dương
Hạt hướng dương có vị béo, dễ ăn và giàu dinh dưỡng. Đây là nguồn cung cấp biotin, protein tốt, hỗ trợ sản xuất keratin. Ngoài ra, hạt này còn chứa nhiều vi chất khác như vitamin E, đồng, selen, axit pantothenic.
Hạt hướng dương
Hạt hướng dương có vị béo, dễ ăn và giàu dinh dưỡng. Đây là nguồn cung cấp biotin, protein tốt, hỗ trợ sản xuất keratin. Ngoài ra, hạt này còn chứa nhiều vi chất khác như vitamin E, đồng, selen, axit pantothenic.
Cà rốt dồi dào vitamin C, thúc đẩy tổng hợp collagen để hỗ trợ sức khỏe tóc, da và móng. Vitamin này cũng giúp làm lành vết thương, giảm viêm, bảo vệ da khỏi tổn thương. Ngoài ra, cà rốt còn cung cấp nhiều biotin, vitamin B6, K1 và kali.
Cà rốt
Cà rốt dồi dào vitamin C, thúc đẩy tổng hợp collagen để hỗ trợ sức khỏe tóc, da và móng. Vitamin này cũng giúp làm lành vết thương, giảm viêm, bảo vệ da khỏi tổn thương. Ngoài ra, cà rốt còn cung cấp nhiều biotin, vitamin B6, K1 và kali.
Biến thể Covid-19 BA.3.2 còn gọi "Cicada" (Ve sầu) được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024. Đây là "hậu duệ" của BA.3, một nhánh phụ của biến thể Omicron xuất hiện từ năm 2022. Ryan Gregory, Giáo sư ngành sinh học tiến hóa tại Đại học Guelph, đặt biệt danh "Cicada" cho biến thể này do virus đã âm thầm tích lũy đột biến trong nhiều năm giống như loài ve sầu ẩn mình dưới lòng đất trước khi tăng tốc lây lan mạnh mẽ.
Tiến sĩ Andrew Pekosz, nhà vi trùng học tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg, cho biết BA.3 từng có giai đoạn mờ nhạt và tưởng chừng đã bị lấn lướt bởi các nhánh khác, thực tế nó chưa bao giờ biến mất hoàn toàn. Sau hai năm âm thầm tích lũy hàng chục đột biến, BA.3 tiến hóa thành BA.3.2, rồi tiếp tục phân nhánh thành hai biến thể phụ là BA.3.2.1 và BA.3.2.2.
Từ năm 2024, sự hiện diện của BA.3.2 tương đối mờ nhạt do sự áp đảo bởi các dòng biến thể chiếm ưu thế như Nimbus hay XFG (đều thuộc nhánh BA.2). Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi từ tháng 9 năm ngoái khi BA.3.2 bắt đầu ghi nhận sự tăng trưởng đột biến về số ca nhiễm. "Biến thể này từng ẩn mình để âm thầm nhân bản cho đến khi bắt đầu lây lan rộng hơn trong cộng đồng", tiến sĩ Pekosz nói.
Cicada sở hữu khoảng 70-75 đột biến ở protein gai. Ông Pekosz đánh giá số lượng đột biến khổng lồ giúp biến thể thay hình đổi dạng hoàn toàn, khiến hệ miễn dịch khó nhận diện để kích hoạt cơ chế bảo vệ. Tuy nhiên, tiến sĩ Dana Mazo, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại NYU Langone Health, cho hay một số đột biến này dường như làm giảm khả năng liên kết của virus với tế bào người. Điều đó có nghĩa dù hệ miễn dịch gặp khó khăn trong việc nhận diện virus, bản thân virus cũng không còn nhạy bén trong việc tấn công và xâm nhập vào cơ thể người như trước.
Vậy biến thể Covid mới có gây bệnh nặng hơn không? Hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra kết luận chính xác về độc lực của biến thể mới, theo PBS News. Các chuyên gia cho hay hiện chưa có bằng chứng nào cho thấy nó gây bệnh nặng hơn các biến thể trước đó.
Tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt, cho hay vì biến thể này còn quá mới, những hiểu biết hiện tại về cơ chế hoạt động của nó chủ yếu đến từ các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm thay vì dữ liệu lâm sàng. Tuy nhiên, các dữ liệu ban đầu cho thấy biến thể này không nguy hiểm hơn và không có biểu hiện lâm sàng nào khác biệt. "Đây là đặc điểm điển hình của các biến thể Covid-19 trong hai năm qua. Nhìn chung, độc lực của virus không tăng lên đáng kể và các triệu chứng vẫn duy trì sự ổn định, ít có sự thay đổi giữa các chủng virus khác nhau", ông Schaffner giải thích.
Tính đến tháng 2, báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho thấy biến thể đã xuất hiện tại 23 quốc gia. Cicada hiện chiếm một tỷ lệ nhỏ trong số ca Covid-19 tại Mỹ, dưới 0,2% các trình tự gene được thu thập từ ngày 1/12/2025 đến ngày 11/2/2026. Tuy nhiên, tình hình tại châu Âu đáng chú ý hơn nhiều khi Ve sầu chiếm 30% tổng số ca nhiễm.
Tại Mỹ, chương trình CDC giám sát bộ gene lần đầu ghi nhận sự hiện diện của Cicada vào tháng 6 năm ngoái ở một hành khách đến từ Hà Lan. Theo báo cáo công bố ngày 19/3 trên tạp chí Morbidity and Mortality Weekly Report, biến thể này sau đó tiếp tục được tìm thấy trong mẫu dịch tỵ hầu của 4 hành khách, 3 mẫu nước thải trên máy bay, 5 mẫu lâm sàng từ bệnh nhân và 132 mẫu nước thải tại 25 bang khác nhau.
Các chuyên gia lưu ý rằng triệu chứng lâm sàng của BA.3.2 tương đồng với các chủng đang lưu hành hiện nay. Các biểu hiện phổ biến gồm sốt hoặc rùng mình ớn lạnh, ho, khó thở hoặc hụt hơi, đau họng, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Ngoài ra, người bệnh có thể bị mất vị giác hoặc khứu giác, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn mửa và tiêu chảy. Theo tiến sĩ Robert H. Hopkins Jr., Giám đốc Y khoa của Hiệp hội Quốc gia về Bệnh Truyền nhiễm (Mỹ), triệu chứng được ghi nhận nhiều nhất vẫn là đau họng.
Các đột biến ở protein gai có khả năng làm giảm hiệu quả ngăn ngừa lây nhiễm của vaccine đối với biến thể Cicada, các chuyên gia khẳng định vaccine vẫn phát huy tác dụng bảo vệ người bệnh khỏi các biến chứng nặng. Bên cạnh việc tiêm chủng, các biện pháp như rửa tay sát khuẩn, đeo khẩu trang và giữ khoảng cách an toàn vẫn là những cách hiệu quả để phòng chống dịch Covid-19.
Bình Minh (Theo Today, Scientific American, Fox59)
Việc chẩn đoán hình ảnh chính xác ngay từ đầu và can thiệp đúng thời điểm chính là chìa khóa vàng để bảo tồn chức năng vận động an toàn cho người bệnh.
Làm sao để phát hiện sớm và điều trị trúng đích? Cùng tìm câu trả lời tại chương trình giao lưu trực tuyến do Báo Thanh Niên tổ chức với chủ đề: Bí quyết điều trị bệnh lý cột sống an toàn và hiệu quả từ chuyên gia
Đồng hành cùng chương trình là hai chuyên gia uy tín đến từ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.
Bạn đọc quan tâm theo dõi và đặt câu hỏi hoặc truy cập website benhviennamsaigon.com, hotline 18006767 để được tư vấn thêm các vấn đề sức khỏe với bác sĩ.
