Thảm kịch lặn biển xảy ra tại hệ thống hang động ngầm ở đảo san hô Vaavu, Maldives hôm 14/5 khiến 5 du khách Italy thiệt mạng. Họ là các nhà khoa học và sinh viên của Đại học Genoa (Italy). Nhóm do Giáo sư Monica Montefalcone, 51 tuổi, dẫn đầu, tiến hành lặn để nghiên cứu về một loài san hô chưa được công bố. Trong nhóm tử nạn có Giorgia Sommaca, 22 tuổi, con gái bà Montefalcone.
Đến sáng 19/5, đội cứu hộ đã trục vớt được ba thi thể. Hai người còn lại dự kiến được đưa lên trong ngày 20/5.
Các thông tin từ truyền thông Italy cho biết nhóm lặn sở hữu giấy phép lặn xuống độ sâu 50 m để nghiên cứu khoa học, không vi phạm tiêu chuẩn độ sâu 30 m áp dụng với lặn giải trí. Tuy nhiên, giấy phép chỉ đăng ký tên bà Montefalcone và hai người khác. Hai người còn lại, bao gồm con gái bà, không có trong danh sách.
Hiện chưa có kết luận cuối cùng về điều gì đã xảy ra bên trong hệ thống hang động do không còn người sống sót. Dựa trên việc trục vớt thi thể và cấu trúc địa hình, giới chuyên gia đưa ra các kịch bản chính dẫn tới thảm kịch.
Nhóm thợ lặn đã đi vào một hệ thống hang động ngầm phức tạp tại đảo san hô Vaavu ở độ sâu khoảng 50 m. Độ sâu thực tế của hang khoảng 60 m. Hệ thống hang này cấu thành từ ba khoang lớn nối với nhau bằng các lối đi hẹp, mỏm đá nhô ra, đường vách mở và một số đường hầm xuyên qua cấu trúc rạn san hô, đi kèm nguy cơ có dòng chảy mạnh. Tầm nhìn tại đây thấp, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết xấu, đáy có nhiều bùn mịn và không gian chật hẹp.
Các thợ lặn đã phát tín hiệu cứu hộ vào khoảng 13h45 và được báo cáo mất tích sau khi không trồi lên mặt nước theo đúng thời gian.
Chuyên gia lặn biển Maurizio Uras nhận định hiện tượng “ngộ độc oxy” bên trong hang có thể là một yếu tố dẫn đến tai nạn. Đây là hiện tượng có thể xảy ra khi lặn rất sâu. Nếu hỗn hợp khí oxy không phù hợp, có thể trở thành chất độc ở một độ sâu nhất định.
“Điều kiện thời tiết cũng là yếu tố quan trọng và Ấn Độ Dương không giống như Địa Trung Hải vốn tương đối lặng sóng. Ở Ấn Độ Dương có những dòng chảy mạnh, có thể kéo thợ lặn từ bên này sang bên kia. Đó là một mối nguy hiểm thực sự”, ông Uras nói.
Chuyên gia hô hấp Claudio Micheletto – Giám đốc khoa hô hấp tại Bệnh viện Đại học Verona – nhận định nhiều khả năng “đã có sự cố xảy ra với các bình khí” trong quá trình lặn. Ông Micheletto cho biết ngộ độc oxy là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất khi lặn sâu.
“Tử vong do ngộ độc oxy hay tăng oxy máu là một trong những dạng tử vong thảm khốc nhất có thể xảy ra trong một chuyến lặn – một kết cục tồi tệ”, ông nói.
Khi lặn, thợ lặn hít thở không khí nén chứa 21% oxy và 79% nitơ. Tuy nhiên, một số thợ lặn sử dụng hỗn hợp khí chuyên dụng gọi là nitrox (không khí giàu oxy), chứa nhiều oxy và ít nitơ hơn không khí nén thông thường.
Nếu hít phải oxy ở nồng độ quá cao, loại khí này sẽ trở thành chất độc đối với cơ thể. Trong quá trình lặn, hiện tượng chóng mặt, đau đớn, suy giảm nhận thức và mất phương hướng sẽ xảy ra, khiến thợ lặn không thể trồi lên mặt nước.
Vào ngày xảy ra tai nạn, điều kiện thời tiết tại khu vực này rất xấu, cảnh báo vàng đã được ban hành đối với tàu chở khách và ngư dân. Các cảnh báo bao gồm thời tiết nguy hiểm và dòng chảy mạnh, có thể làm thợ lặn mất phương hướng, khuấy động bùn mịn làm tầm nhìn giảm xuống gần như bằng không, gây khó khăn cho việc định vị hoặc thoát ra ngoài.
Ông Alfonso Bolognini, Chủ tịch Hiệp hội Y học Dưới nước và Cao áp Italy, nhận định nhóm thợ lặn có thể đã gặp nạn trong lúc kiểm tra hang động để chuẩn bị cho các ca lặn trong tương lai.
Nhóm thợ lặn bị hút vào bên trong bởi một dòng chảy rất mạnh, hình thành từ cấu trúc đặc biệt của cửa hang. Đường dẫn hẹp của hang có thể đã tạo ra “hiệu ứng Venturi” – hiện tượng dòng nước biển phải tăng tốc để duy trì lưu lượng liên tục, gây sụt giảm áp suất và tạo ra một lực hút cực mạnh vào lòng hang.
Ông Bolognini đưa ra giả thuyết này sau khi tiếp nhận thông tin về các điều kiện dưới nước từ các thợ lặn chuyên gia của Tổ chức DAN Europe. Theo ông, ban đầu, nhóm đã đưa một thiết bị lặn điều khiển từ xa (ROV) đến cửa hang. Họ không thể đưa thiết bị vào trong do dòng chảy quá mạnh nên đã tự mình xuống đó.
“Hai kịch bản có thể đã xảy ra sau giả thuyết lực hút này”, ông Bolognini giải thích.
“Hoặc là tất cả mọi người cùng bị hút vào trong, hoặc một người bị hút vào và những người còn lại cố gắng thực hiện việc giải cứu”. Ngoài ra, sự hoảng loạn cũng là nguyên nhân thúc đẩy thảm kịch xảy ra.
Giả thuyết này cung cấp một lời giải thích cho lý do tại sao một nhóm thợ lặn có năng lực chuyên môn cao như vậy lại mất tích.
Tới sáng 19/5, ba thi thể đã được trục vớt, hai thi thể còn lại dự kiến được trục vớt vào 20/5 (giờ địa phương). Mỗi lượt lặn để tiếp cận và trục vớt thi thể kéo dài khoảng ba giờ và chiến dịch sẽ ngay lập tức bị hủy bỏ nếu gặp phải bất kỳ chướng ngại vật nào.
Trước đó, các nỗ lực tìm kiếm bị cản trở do thời tiết xấu vào cuối tuần. Một thợ lặn cứu hộ thuộc quân đội Maldives, ông Mohamed Mahudhee, đã tử vong do hội chứng giảm áp khi đang tìm kiếm nạn nhân vào hôm 16/5, nâng tổng số người chết lên 6.
Maldives là đảo quốc có địa hình thấp, đặc trưng bởi các bãi cát trắng và các rạn san hô có mật độ sinh vật biển cao. Hoạt động lặn bình khí tại đây rất phổ biến, thường được thực hiện theo hình thức lặn trôi (drift diving) nhờ vào dòng hải lưu gió mùa Ấn Độ Dương.
Dòng chảy này di chuyển dọc theo các chuỗi đảo, mang theo nguồn chất dinh dưỡng bồi đắp cho hệ sinh thái. Nguồn nước giàu dinh dưỡng này chảy dọc theo các vách đá ngầm, cung cấp thức ăn cho các rạn san hô mềm bám vào bề mặt đá.
Với địa hình trải rộng và mật độ dân cư thưa thớt, đảo san hô Vaavu là điểm lặn biển nổi tiếng bậc nhất Maldives, bên cạnh đảo Meemu. Các bãi biển và điểm lặn ở đây hầu như không bao giờ quá tải nên được các thợ lặn thích sự riêng tư lựa chọn.
Ngày 2/7, chị Cao Thanh Thủy (ở Hà Nội) và người thân có chuyến du lịch tới Tam Cốc - Bích Động, Ninh Bình. Khi vừa xuống xe, gia đình chị ghé một quán ăn gần bến thuyền để nghỉ ngơi trước khi tham quan.
Người phụ nữ kể, thời điểm ấy, con trai của chị đang ngủ vì quá mệt. Không muốn con phải di chuyển nhiều giữa trời nắng, chị đưa cả nhà vào quán gần nhất gọi vài món ăn nhẹ gồm phở dê, bún thịt nướng và nước dừa.
Vì tập trung vào việc bế con, chị không để ý đến tên quán. Sau bữa ăn, chị dùng điện thoại quét mã QR để thanh toán 365.000 đồng. Tài khoản ngân hàng báo trừ tiền nên chị yên tâm ra về.
"Lúc thanh toán, tôi nghe rõ chủ quán nói: “Được rồi chị ạ” nên nhanh chóng rời đi”, người phụ nữ nhớ lại.
Tuy nhiên đến chiều tối 7/7, tài khoản ngân hàng của chồng chị - tài khoản chị dùng để thanh toán hôm đó - bất ngờ thấy có khoản tiền 365.000 đồng được hoàn lại.
Ngồi nghĩ lại, chị xác định chỉ có duy nhất bữa ăn ở Tam Cốc ngày 2/7 là thanh toán bằng hình thức này. Người phụ nữ băn khoăn không biết làm cách nào để trả lại tiền cho nhà hàng cách xa nơi mình ở hơn 100km, bản thân lại không nhớ tên quán, không biết số điện thoại.
Duy chỉ có một chi tiết đặc biệt khiến chị nhớ mãi. Chính chi tiết này giúp chị tìm ra quán ăn mình đã ghé trưa 2/5.
Chị Thủy kể: “Tôi nhớ rất rõ dưới tấm kính ở bàn ăn có rất nhiều mẩu giấy ghi phản hồi của khách về chất lượng bữa ăn, phong cách phục vụ của quán. Đa phần là phản hồi của khách nước ngoài”.
Gom tất cả các thông tin mình có được, chị Thủy đăng tải lên mạng xã hội và các nhóm cộng đồng về du lịch Ninh Bình với hy vọng tìm được chủ quán.
Một số nhóm không duyệt bài, nhưng chị vẫn kiên nhẫn chờ đợi. Đến tối cùng ngày, một thành viên trong một nhóm du lịch Ninh Bình đã nhận ra quán ăn và gắn tên chủ quán vào bài viết.
Ít phút sau, chị nhận được tin nhắn từ một tài khoản Facebook nhận là chủ quán. Đó là chị Như Ngọc.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Như Ngọc, đại diện quán ăn nói trên cho biết, bản thân hoàn toàn không biết lần chuyển khoản của chị Thủy bị lỗi. Do lượng khách đông, mỗi ngày có nhiều giao dịch nên sau khi khách báo đã thanh toán, quán thường không kiểm tra lại tài khoản.
Đến khi được bạn bè gắn tên vào bài đăng của chị Thủy trên mạng xã hội, đọc những mô tả vị khách chia sẻ, đặc biệt là về chiếc bàn ăn, chị Ngọc phán đoán đó là quán của gia đình.
Sau khi kiểm tra camera và xác nhận đúng gia đình chị Thủy từng dùng bữa tại quán, chị Ngọc chủ động liên hệ với vị khách để xác minh sự việc và nhận lại số tiền 365.000 đồng.
Theo người phụ nữ, trước đây, quán cũng từng gặp một số trường hợp chuyển khoản gặp sự cố nhưng không thể liên lạc với khách để đối chiếu. Vì vậy, việc một vị khách chủ động tìm lại chủ quán để hoàn trả tiền khiến chị rất bất ngờ và xúc động.
"Gia đình tôi rất biết ơn chị Thủy. Câu chuyện nhỏ này tiếp thêm động lực để chúng tôi tiếp tục kinh doanh bằng sự chân thành, phục vụ du khách thật tốt", chị Ngọc chia sẻ.
Về phần mình, chị Thủy cho biết, bản thân cũng kinh doanh nên càng thấu hiểu giá trị của từng đồng tiền kiếm được. “Người làm hàng ăn rất vất vả, phải tính toán từng chút một. Mình ăn rồi mà không trả tiền thì áy náy lắm", chị bộc bạch.
Câu chuyện sau đó được chia sẻ trên mạng xã hội và nhận về nhiều lượt thả tim. Nhiều người để lại bình luận dành lời khen cho cách hành xử của vị khách Hà Nội.
Một ngày sau khi đặt chân tới Mỹ, Ngọc Phát (sống ở Hà Nội) gửi email, bày tỏ mong muốn được tâng bóng nghệ thuật trong buổi phát trực tiếp của IShowSpeed (tên thật Darren Jason Watkins Jr.) - Youtuber nổi tiếng thế giới với hơn 50 triệu người theo dõi.
Ngọc Phát được cộng đồng yêu thích tâng bóng nghệ thuật biết đến sau nhiều lần giành thành tích cao tại các giải đấu trong và ngoài nước.
"Lúc gửi email, tôi không nghĩ sẽ nhận được phản hồi. May mắn ê-kíp của IShowSpeed cho tôi cơ hội biểu diễn tại khu vực dành cho người hâm mộ (fanzone) Thrive City ở mùa Word Cup năm nay", anh chia sẻ.
Hai tiếng trước giờ phát sóng, Ngọc Phát đã có mặt để chuẩn bị. Ê-kíp của IShowSpeed làm việc chuyên nghiệp với đầy đủ đạo diễn, quay phim, kỹ thuật viên, vệ sĩ và bộ phận hậu cần.
Nhằm bảo đảm bảo buổi lên sóng diễn ra suôn sẻ, Ngọc Phát trình diễn thử trước toàn bộ ê-kíp. Những động tác điêu luyện với trái bóng nhanh chóng thu hút sự chú ý, nhiều cổ động viên quan sát không rời mắt.
"IShowSpeed không xem trước màn biểu diễn. Anh ấy muốn mọi cảm xúc trên sóng trực tiếp đều tự nhiên và chân thật nhất", Ngọc Phát cho biết.
Có nhiều năm theo đuổi bộ môn tâng bóng nghệ thuật, chàng trai người Việt không tránh khỏi cảm giác hồi hộp khi lần đầu xuất hiện trên kênh cá nhân của YouTuber với 53 triệu người theo dõi.
Sau màn giới thiệu của IShowSpeed, Ngọc Phát bước vào phần biểu diễn. Anh liên tục biến hóa với đầy đủ bốn nhóm kỹ thuật cơ bản gồm: Dùng chân tâng bóng, trình diễn khi ngồi, tâng bóng bằng phần trên cơ thể và trên mặt đất.
Màn trình diễn kỹ thuật cùng khả năng kiểm soát trái bóng chính xác của chàng trai Việt Nam khiến các cổ động viên liên tục vỗ tay, reo hò, dành nhiều lời khen.
Màn biểu diễn chỉ kéo dài khoảng 2 phút, thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi khiến Ngọc Phát cảm thấy hạnh phúc. Anh được nam Youtuber đặc biệt khen các kỹ năng rất điêu luyện.
"Điều khiến tôi tự hào nhất là khoảnh khắc giới thiệu: "Tôi đến từ Việt Nam" với bạn bè quốc tế. Thông qua buổi phát sóng, tôi đã lan toả được tình yêu, niềm đam mê của mình tới mọi người", anh bày tỏ.
Thích thú với khả năng tâng bóng lạ mắt, IShowSpeed thử học cách xoay bóng bằng ngón tay nhờ sự hướng dẫn của Ngọc Phát. Kết thúc phần biểu diễn, chàng trai người Việt Nam chụp ảnh cùng thần tượng.
Được biết, nam thanh niên dự định ở Mỹ đến khi kết thúc World Cup, theo dõi 1 trận đấu vòng tứ kết.
Bộ môn đòi hỏi sự kiên trì
Ngọc Phát, sinh năm 1991, đến với bóng đá nghệ thuật rất tình cờ. Năm 2007, sau khi theo dõi một đoạn video ghi lại cảnh vận động viên chuyên nghiệp biểu diễn bộ môn này trên tivi, anh tự tập luyện.
Thời điểm đó, gia đình chưa có Internet, nam thanh niên phải sang nhà người thân nhờ tải các video trên mạng rồi tập theo.
"Có những động tác tôi phải tập 1 tuần, bây giờ các bạn trẻ chỉ mất 1-2 ngày. Sau giờ học văn hoá, tôi miệt mài thực hiện các động tác từ dễ đến khó suốt nhiều tiếng đồng hồ", Ngọc Phát nhớ lại.
Chàng trai cho rằng, để theo đuổi bộ môn này, tố chất chỉ là một phần, quan trọng nhất vẫn là sự kiên trì và đam mê để chinh phục được những kỹ năng khó.
Trải qua hơn 5 năm khổ luyện, Ngọc Phát là thành viên nổi bật của lứa vận động viên bóng đá nghệ thuật đầu tiên tại Việt Nam.
Anh từng giành giải nhì tại Giải vô địch bóng đá nghệ thuật Việt Nam đầu tiên hồi năm 2009, 4 lần vô địch Giải bóng đá nghệ thuật Việt Nam, có tên trong top 10 thế giới (2018) và top 3 châu Á ở bộ môn này.
Hiện tại, Ngọc Phát là thành viên ban giám khảo và tổ chức nhiều giải thi đấu về bóng đá nghệ thuật ở Việt Nam.
"Trong tương lai, tôi hy vọng sẽ có một trung tâm đào tạo riêng để truyền lại niềm đam mê của mình cho thế hệ trẻ", anh nói.
Ngày 18.6, thông tin từ Văn phòng UBND tỉnh Ninh Bình cho biết, UBND tỉnh này vừa quyết định đổi tên Khu du lịch Quất Lâm (thường gọi là biển Quất Lâm) thành Khu du lịch Giao Linh (xã Giao Linh, Ninh Bình).
Quyết định này dựa trên cơ sở đề nghị của Sở Du lịch Ninh Bình, nhằm làm mới thương hiệu một bãi biển đẹp nhưng còn nhiều tai tiếng của tỉnh Nam Định cũ, nay là xã Giao Linh (Ninh Bình).
Trước đó, trao đổi với phóng viên Thanh Niên về việc đổi tên biển Quất Lâm, ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, cho biết trong kế hoạch phát triển du lịch biển của tỉnh Ninh Bình có giao cho chính quyền địa phương nghiên cứu, xem xét phát triển lại thương hiệu của điểm đến, trong đó có việc sửa lại tên, làm lại logo, hình ảnh, đồng thời chỉnh trang cơ sở vật chất, lấy lại sức sống cho Quất Lâm.
Ông Mạnh cũng thừa nhận Quất Lâm hiện tại rất cần được "sốc" lại để phát triển du lịch biển của tỉnh này mang tính kết nối hơn sau khi sáp nhập 3 tỉnh Nam Định, Hà Nam và Ninh Bình.
"Quất Lâm từ xưa đến nay mọi người đều hiểu nó nổi tiếng vì cái gì, nổi tiếng về những điểm không lành mạnh nên phải làm lại thương hiệu, xa hơn nữa là làm lại cả thương hiệu du lịch biển cho tỉnh Ninh Bình", ông Mạnh nói và cho biết thêm, việc đổi tên Quất Lâm để mọi người nhìn nhận lại điểm đến có màu sắc mới, sản phẩm mới.
Biển Quất Lâm có chiều dài khoảng 3,5 km, trước đây thuộc thị trấn Quất Lâm, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định (nay là xã Giao Linh, Ninh Bình). Nơi đây hình thành các dịch vụ du lịch từ năm 1997.
Khoảng từ năm 2012 trở đi, biển Quất Lâm mọc lên hơn 100 ki ốt dạng lều quán nằm sát nhau, trải dài dọc bờ biển và nở rộ dịch vụ mại dâm trá hình dưới vỏ bọc là các quán karaoke, massage, tẩm quất, xông hơi…
Các năm 2021 - 2022, tỉnh Nam Định cũ đã mạnh tay xóa sổ các ki ốt dọc bờ biển Quất Lâm, đồng thời lên phương án đầu tư, xây dựng du lịch biển Quất Lâm lành mạnh, đẹp trong lòng du khách. Tuy nhiên, cũng từ đó Quất Lâm trở nên hoang tàn, nhếch nhác vì không có khách.
Tháng 4.2025, Khu du lịch biển Quất Lâm được công nhận là khu du lịch cấp tỉnh.
