Trong Thông tư 13/2026 vừa được Bộ Y tế ban hành, phế cầu và HPV là hai trong 4 loại vaccine mới được bổ sung vào chương trình tiêm chủng quốc gia giai đoạn 2024-2030.
Trước đó, vaccine ngừa virus Rota đã được thử nghiệm quy mô nhỏ từ cuối năm 2024 và sẽ mở rộng vào năm 2026; vaccine ngừa cúm dự kiến áp dụng từ năm 2030.
Như vậy, từ năm 2026, số bệnh truyền nhiễm có vaccine miễn phí sẽ tăng lên 13 bệnh, bao gồm: viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Hib, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản B, tiêu chảy do virus Rota, các bệnh do phế cầu và ung thư cổ tử cung.
Phế cầu khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết ở trẻ nhỏ, có thể dẫn tới tử vong hoặc di chứng thần kinh nặng. HPV là tác nhân chính gây ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý đường sinh dục ở cả nam lẫn nữ.
Vaccine phế cầu giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và hạn chế tình trạng kháng kháng sinh. Với vaccine HPV, tiêm chủng ở độ tuổi 9-14 cho hiệu quả bảo vệ trên 90% đối với các tổn thương tiền ung thư.
Ngành y tế dự kiến triển khai tiêm vaccine phế cầu quy mô nhỏ từ quý I/2026 tại một số địa phương như Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Nam, Đắk Nông, Sóc Trăng, Tuyên Quang, Lào Cai, Cao Bằng, Sơn La và Quảng Ngãi.
Vaccine HPV sẽ được thí điểm từ quý III/2026 tại các vùng khó khăn. Bốn tỉnh đầu tiên tiêm miễn phí cho bé gái 11 tuổi gồm Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long. Dự kiến giai đoạn 2026-2028 sẽ có khoảng 18.000 trẻ mỗi năm được hưởng chính sách này.
Hiện vaccine HPV có giá khoảng 3-6 triệu đồng cho đủ ba liều; vaccine phế cầu khoảng 1,2 triệu đồng mỗi mũi. Việc đưa hai vaccine vào diện miễn phí được kỳ vọng giúp trẻ em, đặc biệt ở vùng khó khăn, tiếp cận công bằng hơn với dịch vụ y tế dự phòng.
Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia được triển khai từ năm 1985. Sau gần 40 năm, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000, loại trừ uốn ván sơ sinh năm 2005 và duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi ở mức trên 90%.
Ngày 3.4, Bệnh viện Bình Định (ở phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai) tổ chức hội nghị khoa học quốc tế với chủ đề “Đột phá trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý tim mạch”, thu hút khoảng 250 đại biểu là các chuyên gia, bác sĩ trong và ngoài nước tham dự.
Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều báo cáo khoa học, cập nhật những tiến bộ mới trong lĩnh vực tim mạch, đặc biệt là các giải pháp nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phức tạp. Nội dung trao đổi nhấn mạnh vai trò của công nghệ và kinh nghiệm lâm sàng trong việc cải thiện hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.
Ông Đỗ Văn Tứ, Tổng giám đốc Bệnh viện Bình Định, cho biết chuỗi sự kiện lần này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chiến lược nâng cao chất lượng khám chữa bệnh của đơn vị. Theo ông Tứ, việc mở rộng hợp tác với các bệnh viện tuyến đầu không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận, mà hướng đến mục tiêu chuyển giao, làm chủ các kỹ thuật y khoa hiện đại ngay tại địa phương, đặc biệt trong lĩnh vực tim mạch.
“Chúng tôi mong muốn đưa những tiến bộ y học tiên tiến nhất đến gần hơn với người dân, giúp giảm chi phí, hạn chế việc chuyển tuyến, đồng thời đảm bảo cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao một cách công bằng”, ông Tứ nói.
Cũng trong khuôn khổ sự kiện, Bệnh viện Bình Định tiến hành ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chuyên môn với nhiều đơn vị y tế uy tín, gồm: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Thống Nhất và Viện Tim mạch Quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai). Các nội dung hợp tác tập trung vào đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng điều trị bệnh tim mạch tại địa phương.
Được biết, từ ngày 1 - 4.4, Bệnh viện Bình Định triển khai chuỗi hoạt động chuyên môn và hợp tác quốc tế. Trong đó, ngày 2.4 diễn ra chương trình giao lưu giữa các chuyên gia tim mạch hàng đầu đến từ Mỹ như Giáo sư Minh Bùi, Giáo sư Huy Phan. Tại đây, ê kíp chuyên gia đã trực tiếp thực hiện kỹ thuật đặt máy phá rung cho một bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn ngay tại phòng can thiệp tim mạch.
Các nhà khoa học tại Đại học College London và Đại học Glasgow (Anh) công bố kết quả mang tính bước ngoặt này tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Thống kê Lâm sàng Mỹ (ASCO) ở Chicago ngày 30/5.
Cụ thể, thông qua thử nghiệm lâm sàng quốc tế mang tên Optima, nhóm nghiên cứu theo dõi hơn 4.000 bệnh nhân ung thư vú mới chẩn đoán tại Anh, Na Uy, Thụy Điển, Australia, New Zealand và Thái Lan.
Nghiên cứu sử dụng xét nghiệm hệ gene Prosigna - hoạt động bằng cách phân tích mức độ hoạt động của 50 gene bên trong mẫu mô khối u (tức bản đồ ADN của tế bào ung thư), qua đó chấm điểm mức độ hung hãn và dự báo rủi ro ung thư quay lại trong 10 năm tới.
Các chuyên gia tiến hành thử nghiệm trên 4.429 bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên mắc ung thư vú phụ thuộc nội tiết. Đây là dạng bệnh dùng chính hormone của cơ thể người bệnh làm nguồn nuôi dưỡng khối u, chiếm 80% tổng số ca mắc toàn cầu.
Nhóm nghiên cứu chia bệnh nhân thành hai nhánh. Ở nhánh tiêu chuẩn, bác sĩ cho bệnh nhân truyền hóa chất, sau đó dùng liệu pháp nội tiết (uống thuốc ức chế hormone). Ở nhánh ứng dụng xét nghiệm gene, bác sĩ chỉ định phác đồ dựa trên điểm số rủi ro. Những người điểm cao mới phải truyền hóa chất kết hợp thuốc nội tiết. Những người điểm thấp hoàn toàn bỏ qua hóa chất, chỉ uống thuốc nội tiết.
Sau 5 năm, dữ liệu cho thấy tỷ lệ điều trị thành công giữa hai nhóm gần như tương đương. Cụ thể, nhóm truyền hóa chất ghi nhận 95% bệnh nhân sống sót và không tái phát, trong khi nhóm bỏ qua hóa chất cũng đạt tỷ lệ 94%. Số liệu này khẳng định hóa trị không mang lại thêm lợi ích lâm sàng nào cho nhóm bệnh nhân có điểm nguy cơ thấp, mở đường cho việc loại bỏ hoàn toàn phác đồ độc tính cao này.
Bà Karen Bonham, 64 tuổi, sống tại Cardiff (Anh), phát hiện khối u vú kích thước 5 cm đã di căn hai hạch nách vào tháng 6/2017. Bác sĩ lúc đó lên lịch truyền hóa chất tiêu chuẩn, bà thậm chí đã cắt tóc ngắn để chuẩn bị cho quá trình rụng tóc.
Tuy nhiên, sau khi tham gia thử nghiệm Optima và nhận kết quả xét nghiệm gene nguy cơ thấp, bác sĩ hủy lịch hóa trị, chuyển sang áp dụng tia xạ và thuốc nội tiết. Gần 9 năm trôi qua, bà Bonham tận hưởng cuộc sống khỏe mạnh bình thường mà không phải chịu bất kỳ di chứng nào từ hóa chất.
Giáo sư Rob Stein chuyên ngành Ung thư vú tại UCL, trưởng nhóm thử nghiệm, khẳng định phát hiện mới giúp giới y khoa giải quyết bài toán khó lâu nay là nhận diện chính xác ai thực sự cần hóa trị và ai không. Giáo sư Iain MacPherson tại Đại học Glasgow đánh giá nghiên cứu cung cấp bằng chứng mạnh mẽ để thay đổi cách bác sĩ định hình phác đồ. Nhờ đó, người bệnh tránh cảnh nôn mửa, kiệt sức, vô sinh, trong khi các cơ sở y tế tiết kiệm nguồn lực điều trị.
Thận có vai trò lọc chất thải, điều hòa nước, điện giải và huyết áp. Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, chế độ ăn lành mạnh có thể góp phần duy trì chức năng thận và làm chậm tiến triển bệnh thận ở những người có nguy cơ.
Trong số các thực phẩm quen thuộc, trứng được nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là nguồn protein chất lượng cao, phù hợp với đa số người khỏe mạnh và cả một số người mắc bệnh thận khi được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Bà Mia Syn, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Mỹ, cho biết trứng chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp. Đây là nguồn protein có giá trị sinh học cao, giúp duy trì khối cơ và hỗ trợ quá trình sửa chữa mô, theo EatingWell.
Theo bà, khi lựa chọn nguồn protein, chất lượng cũng quan trọng không kém số lượng. Trứng cung cấp lượng protein dồi dào trong khi hàm lượng chất béo bão hòa thấp hơn nhiều loại thịt đỏ.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 1 quả trứng lớn cung cấp khoảng 6 gram protein cùng nhiều dưỡng chất như vitamin D, vitamin B12, choline và selen.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, người mắc bệnh thận mạn cần kiểm soát lượng phốt pho trong chế độ ăn vì khi chức năng thận suy giảm, cơ thể khó đào thải khoáng chất này.
Trứng vẫn chứa phốt pho, nhưng lượng không quá cao so với nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Quan trọng hơn, trứng không chứa các phụ gia phốt phát vô cơ thường được thêm vào thịt chế biến, xúc xích hay đồ ăn nhanh. Những phụ gia này được cơ thể hấp thu gần như hoàn toàn và có thể làm tăng gánh nặng cho thận.
Một chế độ ăn bảo vệ thận không chỉ tập trung vào một loại thực phẩm mà cần ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, chất béo lành mạnh và nguồn protein chất lượng.
Trứng có thể chế biến thành nhiều món như luộc, hấp hoặc ốp la với ít dầu mỡ. Kết hợp trứng cùng rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt sẽ giúp bữa ăn cân bằng hơn, đồng thời hạn chế tiêu thụ thịt chế biến và thực phẩm nhiều muối.
Các chuyên gia lưu ý, người khỏe mạnh có thể ăn trứng với lượng phù hợp trong chế độ ăn cân đối. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển hoặc đang chạy thận nhân tạo, cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng protein, phốt pho và kali phù hợp.
Ngoài ra, để bảo vệ thận lâu dài, Quỹ Thận Quốc gia Mỹ khuyến cáo nên duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước theo nhu cầu, kiểm soát huyết áp, đường huyết, hạn chế ăn mặn, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ.
