Trong Thông tư 13/2026 vừa được Bộ Y tế ban hành, phế cầu và HPV là hai trong 4 loại vaccine mới được bổ sung vào chương trình tiêm chủng quốc gia giai đoạn 2024-2030.
Trước đó, vaccine ngừa virus Rota đã được thử nghiệm quy mô nhỏ từ cuối năm 2024 và sẽ mở rộng vào năm 2026; vaccine ngừa cúm dự kiến áp dụng từ năm 2030.
Như vậy, từ năm 2026, số bệnh truyền nhiễm có vaccine miễn phí sẽ tăng lên 13 bệnh, bao gồm: viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Hib, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản B, tiêu chảy do virus Rota, các bệnh do phế cầu và ung thư cổ tử cung.
Phế cầu khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết ở trẻ nhỏ, có thể dẫn tới tử vong hoặc di chứng thần kinh nặng. HPV là tác nhân chính gây ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý đường sinh dục ở cả nam lẫn nữ.
Vaccine phế cầu giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và hạn chế tình trạng kháng kháng sinh. Với vaccine HPV, tiêm chủng ở độ tuổi 9-14 cho hiệu quả bảo vệ trên 90% đối với các tổn thương tiền ung thư.
Ngành y tế dự kiến triển khai tiêm vaccine phế cầu quy mô nhỏ từ quý I/2026 tại một số địa phương như Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Nam, Đắk Nông, Sóc Trăng, Tuyên Quang, Lào Cai, Cao Bằng, Sơn La và Quảng Ngãi.
Vaccine HPV sẽ được thí điểm từ quý III/2026 tại các vùng khó khăn. Bốn tỉnh đầu tiên tiêm miễn phí cho bé gái 11 tuổi gồm Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long. Dự kiến giai đoạn 2026-2028 sẽ có khoảng 18.000 trẻ mỗi năm được hưởng chính sách này.
Hiện vaccine HPV có giá khoảng 3-6 triệu đồng cho đủ ba liều; vaccine phế cầu khoảng 1,2 triệu đồng mỗi mũi. Việc đưa hai vaccine vào diện miễn phí được kỳ vọng giúp trẻ em, đặc biệt ở vùng khó khăn, tiếp cận công bằng hơn với dịch vụ y tế dự phòng.
Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia được triển khai từ năm 1985. Sau gần 40 năm, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000, loại trừ uốn ván sơ sinh năm 2005 và duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi ở mức trên 90%.
Acid uric là sản phẩm thải được tạo ra khi cơ thể phân hủy purin - hợp chất có sẵn trong cơ thể và nhiều loại thực phẩm. Khi acid uric tích tụ quá mức trong cơ thể có thể tạo thành tinh thể tại khớp và thận, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout, sỏi thận. Một số thay đổi trong chế độ ăn và lối sống có thể hỗ trợ cơ thể đào thải chất này hiệu quả hơn.
Giảm lượng thực phẩm giàu purin có thể giúp hạn chế sự hình thành acid uric trong cơ thể. Theo Verywell Health, các thực phẩm nên hạn chế gồm nội tạng động vật, thịt đỏ, một số loại cá và hải sản như cá mòi, cá cơm, cá ngừ, cá trích, trai, sò. Một số loại thịt gia cầm và động vật có vỏ cũng chứa lượng purin đáng kể.
Cắt giảm đồ uống và thực phẩm nhiều đường
Fructose là loại đường có thể làm tăng sản xuất acid uric khi được chuyển hóa. Đặc biệt, đường trong nước ngọt, nước trái cây đóng chai, siro ngô fructose cao và các thực phẩm chế biến sẵn được hấp thu nhanh hơn so với đường tự nhiên trong trái cây nguyên quả. Thay nước ngọt bằng nước lọc, đồ uống không đường và ưu tiên thực phẩm tươi là cách giúp giảm lượng đường nạp vào cơ thể.
Uống đủ nước
Uống đủ nước giúp tăng lượng nước tiểu, hỗ trợ thận loại bỏ acid uric hiệu quả hơn và có thể giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày thay vì chỉ uống khi khát.
Hạn chế rượu bia
Rượu bia có thể làm tăng acid uric theo nhiều cơ chế. Không chỉ gây mất nước, đồ uống có cồn còn thúc đẩy quá trình tạo purin và làm giảm khả năng loại bỏ chất thải này của cơ thể. Bia được xem là loại đồ uống có hàm lượng purin cao hơn nhiều loại đồ uống có cồn khác, theo Healthline.
Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ
Theo Medical News Today, tăng cường thực phẩm giàu chất xơ có thể hỗ trợ kiểm soát acid uric. Dưỡng chất này hỗ trợ điều hòa đường huyết, cải thiện chuyển hóa và có nhiều trong rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt cùng các loại đậu.
Uống nước chanh
Chanh chứa nhiều vitamin C và có tính kiềm, hỗ trợ trung hòa acid uric trong cơ thể. Vitamin C cũng góp phần cải thiện chức năng thận, từ đó thúc đẩy quá trình đào thải chất này qua nước tiểu. Để tận dụng lợi ích này, bạn có thể uống một cốc nước ấm pha với nước cốt từ nửa quả chanh tươi vào buổi sáng.
Uống cà phê điều độ
Uống cà phê ở mức vừa phải có thể làm giảm nồng độ acid uric. Một số hợp chất trong cà phê có thể hỗ trợ đào thải axit uric qua nước tiểu. Caffeine trong cà phê cũng làm tăng tốc độ cơ thể bài tiết chất thải này.
Ngày 20-5, bác sĩ Chung Tấn Định - Giám đốc Bệnh viện chuyên khoa Sản - Nhi Sóc Trăng - cho biết bệnh viện vừa phẫu thuật thành công, cứu sống sản phụ S.T.K.G. (34 tuổi, ngụ phường Phú Lợi, TP Cần Thơ).
Bác sĩ Định cho biết chị G. mang thai 37 tuần, bị nhau cài răng lược thể xâm lấn bàng quang kèm rối loạn đông máu nặng, nguy cơ tử vong rất cao.
Trước đó, ngày 11-5, chị G. nhập viện trong tình trạng đau bụng từng cơn. Qua khai thác bệnh sử, chị G. đã từng mổ lấy thai 3 lần.
Sau tiếp nhận, các bác sĩ tiến hành thăm khám lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết và đánh giá nguy cơ sản khoa.
Kết quả cho thấy chị G. bị nhau cài răng lược thể xâm lấn - một biến chứng sản khoa đặc biệt nguy hiểm, thường gặp ở những trường hợp có nhiều vết mổ lấy thai cũ. Tình trạng này có nguy cơ gây băng huyết ồ ạt, rối loạn đông máu và đe dọa trực tiếp tính mạng sản phụ.
Trước diễn tiến phức tạp của ca bệnh, bệnh viện đã khẩn trương tổ chức hội chẩn liên khoa để xây dựng phương án phẫu thuật, cấp cứu và chuẩn bị máu, chế phẩm máu dự phòng.
Trong quá trình phẫu thuật lấy thai, ê kíp ghi nhận bánh nhau bám chặt và xâm lấn sâu vào cơ tử cung, lan đến cơ bàng quang khiến việc bóc tách gặp rất nhiều khó khăn. Khi tiến hành xử trí tổn thương, chị G. bất ngờ rơi vào tình trạng choáng mất máu nặng do rối loạn đông máu, máu chảy lan tỏa và khó kiểm soát.
Ngay tại phòng mổ, ê kíp tiếp tục hội chẩn khẩn và quyết định cắt tử cung để cứu sống sản phụ. Đồng thời, bệnh viện kích hoạt báo động đỏ nội viện, huy động tối đa lượng máu và các chế phẩm máu phục vụ hồi sức cấp cứu, nhất là tiểu cầu để điều chỉnh tình trạng rối loạn đông máu nặng (tổng cộng 29 đơn vị máu và chế phẩm máu).
Sau nhiều giờ phẫu thuật và hồi sức tích cực, tình trạng chảy máu được kiểm soát hoàn toàn, huyết động sản phụ dần ổn định. Hiện tại sức khỏe của chị G. và bé đều tiến triển tốt, được theo dõi tại khoa hậu phẫu - hậu sản, dự kiến xuất viện trong vài ngày tới.
Bác sĩ Lê Thị Anh Thư - Phó giám đốc Bệnh viện chuyên khoa Sản - Nhi Sóc Trăng, tham gia phẫu thuật chính cho chị G. - cho biết nhau cài răng lược là một trong những bệnh lý nặng nề nhất trong sản khoa, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các khoa và khả năng xử trí nhanh trong các tình huống băng huyết nguy kịch.
"Những trường hợp nhau cài răng lược xâm lấn bàng quang thường có nguy cơ mất máu rất lớn, rối loạn đông máu nặng và tỉ lệ biến chứng cao", bác sĩ Anh Thư chia sẻ.
Bác sĩ Anh Thư khuyến cáo phụ nữ không nên mổ lấy thai quá nhiều lần vì nguy cơ nhau cài răng lược sẽ tăng cao ở những lần mang thai tiếp theo. Thai phụ cần được quản lý thai kỳ chặt chẽ, khám thai định kỳ đầy đủ và lựa chọn phương pháp sinh phù hợp nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Hôm 29/5, chính phủ Nhật Bản công bố dữ liệu tổng điều tra dân số năm 2025, cho thấy quy mô nhân khẩu học (gồm cả người nước ngoài) hiện ở mức 123.049.524 người. Mức giảm 2,5% này đánh dấu kỳ khảo sát định kỳ 5 năm lần thứ ba liên tiếp quốc gia này ghi nhận xu hướng thu hẹp người dân.
Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản chỉ ra nguyên nhân cốt lõi đến từ tình trạng già hóa sâu sắc và mức chênh lệch tăng trưởng tự nhiên. Dữ liệu thống kê tính đến tháng 10 năm ngoái cũng cho thấy tỷ lệ cư dân tập trung tại vùng đô thị Tokyo lần đầu chạm mức 30,1%. Xét theo địa giới hành chính, chỉ Tokyo và Okinawa duy trì đà tăng (lần lượt 1,4% và 0,1%), trong khi 45 tỉnh thành còn lại, kể cả các vùng ven thủ đô như Chiba, Saitama và Kanagawa, đều đi xuống.
Chánh văn phòng Nội các Minoru Kihara đánh giá tốc độ suy giảm người dân đang ngày càng trầm trọng. Ông khẳng định chính phủ sẽ thúc đẩy toàn diện các biện pháp để duy trì nền kinh tế và bảo tồn cộng đồng địa phương. Người phát ngôn này cũng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc giãn dân và chuyển dịch doanh nghiệp về các tỉnh nhằm khắc phục tình trạng quá tải cho Tokyo.
Theo ước tính của Liên Hợp Quốc năm 2025, Nhật Bản hiện đứng thứ 12 thế giới về số lượng người dân, chiếm 1,5% toàn cầu. Trong nhóm 20 nước đông dân nhất, Nhật Bản có tốc độ thu hẹp quy mô nhanh nhất, xếp trên Trung Quốc, Nga và Thái Lan về đà đi xuống trong giai đoạn 2020-2025.
