Thận có vai trò lọc chất thải, điều hòa nước, điện giải và huyết áp. Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, chế độ ăn lành mạnh có thể góp phần duy trì chức năng thận và làm chậm tiến triển bệnh thận ở những người có nguy cơ.
Trong số các thực phẩm quen thuộc, trứng được nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là nguồn protein chất lượng cao, phù hợp với đa số người khỏe mạnh và cả một số người mắc bệnh thận khi được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Bà Mia Syn, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Mỹ, cho biết trứng chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp. Đây là nguồn protein có giá trị sinh học cao, giúp duy trì khối cơ và hỗ trợ quá trình sửa chữa mô, theo EatingWell.
Theo bà, khi lựa chọn nguồn protein, chất lượng cũng quan trọng không kém số lượng. Trứng cung cấp lượng protein dồi dào trong khi hàm lượng chất béo bão hòa thấp hơn nhiều loại thịt đỏ.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 1 quả trứng lớn cung cấp khoảng 6 gram protein cùng nhiều dưỡng chất như vitamin D, vitamin B12, choline và selen.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, người mắc bệnh thận mạn cần kiểm soát lượng phốt pho trong chế độ ăn vì khi chức năng thận suy giảm, cơ thể khó đào thải khoáng chất này.
Trứng vẫn chứa phốt pho, nhưng lượng không quá cao so với nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Quan trọng hơn, trứng không chứa các phụ gia phốt phát vô cơ thường được thêm vào thịt chế biến, xúc xích hay đồ ăn nhanh. Những phụ gia này được cơ thể hấp thu gần như hoàn toàn và có thể làm tăng gánh nặng cho thận.
Một chế độ ăn bảo vệ thận không chỉ tập trung vào một loại thực phẩm mà cần ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, chất béo lành mạnh và nguồn protein chất lượng.
Trứng có thể chế biến thành nhiều món như luộc, hấp hoặc ốp la với ít dầu mỡ. Kết hợp trứng cùng rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt sẽ giúp bữa ăn cân bằng hơn, đồng thời hạn chế tiêu thụ thịt chế biến và thực phẩm nhiều muối.
Các chuyên gia lưu ý, người khỏe mạnh có thể ăn trứng với lượng phù hợp trong chế độ ăn cân đối. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển hoặc đang chạy thận nhân tạo, cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng protein, phốt pho và kali phù hợp.
Ngoài ra, để bảo vệ thận lâu dài, Quỹ Thận Quốc gia Mỹ khuyến cáo nên duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước theo nhu cầu, kiểm soát huyết áp, đường huyết, hạn chế ăn mặn, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ.
Ngày 13/5, đại diện Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cho biết, vừa qua khoa Nhiễm của đơn vị đã tiếp nhận một trường hợp bệnh nhi bị biến chứng tâm thần vì sử dụng miếng dán chống say xe sai cách.
Bé P.L.D.A. (7 tuổi) nhập viện vì xuất hiện các triệu chứng rối loạn tâm thần cấp tính như thức trắng đêm, nói nhảm, mất kiểm soát hành vi, có khi bò lê trên sàn hoặc ngã quỵ đột ngột, đồng thời sốt cao hơn 38 độ C.
Qua quá trình thăm khám kỹ lưỡng và trò chuyện cùng gia đình, bác sĩ phát hiện một "manh mối" quan trọng. Trưa trước ngày nhập viện, bé cùng mẹ đi từ quê vào TPHCM, và 2 mẹ con có sử dụng miếng dán chống say tàu xe chứa thành phần scopolamine.
Do đường kẹt xe cũng như sợ bé mệt, người mẹ đã dán cho bé 2 miếng dán ở sau tai (liều khuyến cáo cho trẻ hoặc người dưới 40kg là 1/2 miếng) trong suốt 5 giờ của chuyến hành trình.
Bác sĩ đã cẩn thận thăm khám, loại trừ các nguyên nhân viêm màng não nguy hiểm, trước khi đi đến nhận định đây có thể là một trường hợp bị tác dụng phụ của scopolamine.
Bệnh nhi được đưa vào phòng cấp cứu để theo dõi sát diễn tiến bệnh và can thiệp triệu chứng. Sau 12 giờ theo dõi, tình trạng loạn thần của trẻ giảm dần. Trải qua 3 ngày nằm viện, bé đã lanh lợi, hoạt bát như trước, các triệu chứng bất thường biến mất.
BSCKI Trần Ngọc Lưu, khoa Nhiễm của Bệnh viện Nhi đồng 2, cảnh báo thành phần scopolamine (thuộc nhóm hướng tâm thần) trong miếng dán chống say tàu xe có thể gây ra nhiều tác dụng phụ như khô miệng, chóng mặt, buồn ngủ, kích động, suy giảm thị lực, lú lẫn, giãn đồng tử.
Những trường hợp nặng (thường xuất hiện ở trẻ em và người cao tuổi) có thể gây biểu hiện loạn thần cấp tính (mất phương hướng, ảo giác, hoang tưởng), mất trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, tăng thân nhiệt ác tính…
Thông thường, trên miếng dán chống say tàu xe có chứa thành phần scopolamine, ghi rõ hướng dẫn sử dụng từ nhà sản xuất về việc không sử dụng cho trẻ dưới 8 tuổi, cũng như cần giảm liều đối với trẻ em hoặc người có cân nặng thấp.
Do đó, phụ huynh cần hết sức lưu ý khi sử dụng miếng dán này hay bất kỳ thuốc nào cho trẻ em; luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, chỉ định và chống chỉ định trước khi dùng cho trẻ.
Khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường sau khi sử dụng thuốc nói chung và miếng dán chống say tàu xe có chứa thành phần scopolamine nói riêng (như sốt cao, thay đổi hành vi, phát ban…), phụ huynh cần cho bé đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá cẩn thận, đồng thời báo chi tiết với bác sĩ về thông tin thuốc.
Ngày 13-7, tại điểm khám sức khỏe lưu động trong khuôn viên Trường tiểu học Bình Long (phường Bình Hưng Hòa), hàng trăm người dân đã đến khám sức khỏe miễn phí. Nhiều người mang theo giấy mời do khu phố phát và bày tỏ sự phấn khởi khi được khám sức khỏe miễn phí.
Bà Trương Thị Nga (70 tuổi, ngụ phường Bình Hưng Hòa) cho biết bà rất phấn khởi khi nhận được giấy mời khám sức khỏe miễn phí: "Tôi được thông báo và nhận giấy mời từ khu phố nên đến khám để an tâm, biết rõ tình trạng sức khỏe của mình. Địa phương quan tâm đến người dân, đặc biệt người cao tuổi, tôi xin cảm ơn".
Ông Trần Thanh Lâm (57 tuổi, ngụ phường Bình Hưng Hòa) cho biết hai năm nay ông chưa đi khám sức khỏe định kỳ.
"Tôi rất mừng khi được khám sức khỏe miễn phí lần này. Các bác sĩ và địa phương đã quan tâm, chu đáo, nhiệt tình", ông Lâm nói thêm.
Người dân đi khám sức khỏe định kỳ miễn phí tại điểm khám lưu động ở Trường tiểu học Bình Long (phường Bình Hưng Hòa) - Video: NGỌC KHẢI
Đến ngày 13-7, UBND phường Bình Hưng Hòa đã tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho hơn 7.611 người dân. Mục tiêu chung phường đặt ra là người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện lấy phòng bệnh và phát hiện sớm làm trọng tâm.
Trước đó ngày 6-7, phường đã phát động chiến dịch 90 ngày đêm thực hiện khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân. Chiến dịch dự kiến kết thúc ngày 15-10-2026 với mục tiêu 100% người dân trên địa bàn được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần/năm, kết quả được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử.
Ngày 4-7, Đảng ủy - UBND phường Phú Thọ Hòa cũng tổ chức lễ phát động phong trào thi đua 100 ngày hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên địa bàn phường với chủ đề "Đoàn kết - trách nhiệm - quyết liệt - hiệu quả", hướng tới mục tiêu toàn bộ người dân trên địa bàn phường được khám sức khỏe định kỳ miễn phí và thiết lập sổ sức khỏe điện tử.
Ông Nguyễn Anh Tuấn (72 tuổi, một trong số khoảng 250 người được khám sức khỏe miễn phí vào ngày phát động phong trào) chia sẻ: "Được khám sức khỏe miễn phí như thế này rất hữu ích. Qua đi khám, tôi biết rõ hơn tình trạng sức khỏe của mình"...
Trong nghiên cứu mới công bố trên International Journal of Osteoarchaeology, dựa trên phân tích di hài người tiền sử tại Việt Nam, nhóm nhà khoa học Úc - Việt Nam - New Zealand - Nhật Bản phát hiện dấu vết của một nhóm bệnh có biểu hiện "tương tự giang mai" đã tồn tại từ hàng nghìn năm trước và đặc biệt có thể lây truyền từ mẹ sang con.
Nghiên cứu đã phân tích 309 bộ hài cốt từ 16 địa điểm khảo cổ, có niên đại từ khoảng 10.000 đến 1.000 năm trước. Trong số này, ba bộ hài cốt trẻ em, khoảng 2,5 đến 18 tuổi, cho thấy những dấu hiệu rõ rệt của bệnh lý.
Theo công bố, các di hài này được tìm thấy tại miền Bắc và miền Nam nước ta, có niên đại khoảng 4.100 đến 3.300 năm trước.
Qua phân tích X-quang và cấu trúc xương, các nhà nghiên cứu phát hiện những tổn thương đặc trưng ở xương và bất thường ở răng, dấu hiệu điển hình của nhóm bệnh xoắn khuẩn đặc hữu treponematosis. Nhóm bệnh này bao gồm giang mai, ghẻ cóc (yaws), bejel và pinta.
Điểm đáng chú ý là các dấu hiệu trên không hoàn toàn phù hợp với giang mai cổ điển, mà nhiều khả năng là một dạng bệnh không lây qua đường tình dục, chẳng hạn như ghẻ cóc.
Trước đây giới khoa học cho rằng chỉ giang mai mới có thể lây truyền từ mẹ sang con (giang mai bẩm sinh). Chính giả định này đã củng cố giả thuyết bệnh xuất hiện muộn trong lịch sử nhân loại.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy các bệnh do xoắn khuẩn đặc hữu treponematosis không lây qua đường tình dục cũng có thể truyền từ mẹ sang thai nhi. Điều này làm thay đổi cách hiểu về các bằng chứng khảo cổ học trước đây.
Tiến sĩ Melandri Vlok, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết phát hiện này cho thấy cần xem xét lại nhiều trường hợp từng được chẩn đoán là giang mai bẩm sinh trong quá khứ.
Từ lâu, giả thuyết "Columbus mang giang mai từ Tân Thế giới về châu Âu" được xem là một trong những nền tảng quan trọng trong lịch sử y học. Tuy nhiên, nếu các bệnh tương tự đã tồn tại ở châu Á từ hàng nghìn năm trước, giả thuyết này có thể không còn chính xác.
Nhà nghiên cứu Nicola Czaplinski nhận định rằng phát hiện mới cho thấy giới khoa học vẫn còn rất xa mới có thể giải mã hoàn toàn nguồn gốc của giang mai.
Không chỉ là câu chuyện về quá khứ, nghiên cứu này còn có ý nghĩa quan trọng đối với y học hiện đại. Việc hiểu rõ cách các bệnh truyền nhiễm tiến hóa và lây lan qua thời gian có thể giúp cải thiện chẩn đoán và điều trị ngày nay.
Đặc biệt, phát hiện về khả năng lây truyền bẩm sinh ở các bệnh không lây qua đường tình dục có thể buộc các nhà khoa học phải đánh giá lại dữ liệu bệnh học trong cả hiện tại và quá khứ.
Dù mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới, phát hiện từ Việt Nam cũng cho thấy còn rất nhiều khoảng trống trong hiểu biết về lịch sử bệnh tật của loài người. Những gì được tìm thấy chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh lớn về tiến hóa của các bệnh truyền nhiễm.
Trong khi đó, các nhà khoa học tiếp tục mở rộng nghiên cứu sang nhiều khu vực khác, với hy vọng một ngày nào đó có thể trả lời câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng đầy phức tạp: giang mai thực sự bắt nguồn từ đâu.
