Sau khi chiến sự giữa Mỹ – Israel với Iran nổ ra hồi cuối tháng hai, tàu hàng này cùng thủy thủ đoàn gồm 23 công dân Philippines bỗng nhiên bị cuốn vào vòng xoáy xung đột quốc tế và đối mặt hiểm nguy rình rập. Đây là một trong hàng trăm tàu hàng mắc kẹt ở vịnh Ba Tư do eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Sau hơn một tháng neo đậu tại vùng Vịnh, các thủy thủ Philippines trên tàu hàng không được nêu tên này phải đi đến quyết định sinh tử: Có nên thực hiện hải trình dài 6 tiếng qua eo biển Hormuz hay không. Họ không còn lối thoát nào khác ngoài việc phải đi qua đây, dù nguy hiểm luôn rình rập bởi thủy lôi và các cuộc tấn công từ Iran.
‘Chỉ cần thoát khỏi đây’
Trong thời gian mắc kẹt, các thành viên thủy thủ đoàn đã chọn ngủ ngay trên sàn gần cửa ra vào, vị trí gần trung tâm con tàu hơn, đề phòng trường hợp bị tấn công. Những người khác chuẩn bị sẵn ba lô cứu sinh chứa thức ăn và hộ chiếu. Một số người mặc sẵn áo phao. Họ cùng nhau cầu nguyện.
Tổng cộng 5 cuộc bỏ phiếu đã được các thủy thủ tiến hành trong hơn một tháng. Trước mỗi lần bỏ phiếu, thuyền trưởng đều phát cho thủy thủ bản sao thư từ công ty vận tải Hy Lạp quản lý con tàu.
Theo lời kể của hai thủy thủ, nội dung thư thúc giục họ bằng những lời lẽ ngày càng gay gắt để họ chấp nhận lên đường, đồng thời bày tỏ nỗi “thất vọng” mỗi lần các thủy thủ từ chối chấp nhận rủi ro.
Mặt tích cực là công ty cam kết sẽ trả thêm hai tháng lương cho họ nếu đồng ý lên đường. Phía công ty còn khẳng định đã xin phép Iran êm xuôi, dù trước đó từng có tàu bị tấn công khi mạo hiểm đi qua Hormuz.
“Chỉ cần thoát khỏi đây là đầu óc nhẹ nhõm, không còn phải sợ hãi hay mất ngủ hàng đêm nữa”, một thủy thủ cho hay.
Mặt tiêu cực là, như một thủy thủ nói, “chúng tôi có thể bị tên lửa bắn nổ tung, hoặc chuyện gì đó đại loại vậy”.
Trong 4 lần bỏ phiếu đầu tiên, các thủy thủ đều phản đối và gửi lời xin lỗi đến công ty vì họ vẫn quá sợ hãi. Dù sau đó vài người bắt đầu thay đổi ý định, thuyền trưởng vẫn kiên quyết giữ vững lập trường: “Chỉ cần một người nói không, tất cả chúng ta đều ở lại”.
Đến cuộc bỏ phiếu thứ 5 vào cuối tháng 3, các phiếu thuận xuất hiện như “hiệu ứng domino”, một thủy thủ kể. Họ đã bấm bụng bỏ phiếu đồng ý vượt eo biển do chịu áp lực quá lớn.
20 phút nghẹt thở
Vài ngày sau khi Mỹ và Iran công bố lệnh ngừng bắn hôm 7/4, đồng thời nhận được cam kết rằng các thủ tục xin phép đã hoàn tất, thủy thủ đoàn quyết định khởi hành.
Không bao lâu sau, hai chiếc xuồng cao tốc, mỗi chiếc chở khoảng ba người, bắt đầu bám đuôi con tàu, hai thủy thủ kể. Một thành viên thủy thủ đoàn dùng ống nhòm để quan sát và phát hiện súng máy trên xuồng. Anh hét lớn: “Nằm xuống, có súng kìa!”.
Điều tồi tệ nhất cuối cùng cũng xảy ra. Khi con tàu đang di chuyển qua eo biển Hormuz, một trận mưa đạn trút xuống họ. Thủy thủ đoàn nháo nhào tìm nơi ẩn nấp.
Một thủy thủ kể anh nghe thấy tiếng động như “búa gõ keng, keng”. Lúc đầu, anh nghĩ đó là tiếng sửa chữa trên tàu, nhưng rồi bộ đàm vang lên thông báo về vụ tấn công. Các thủy thủ cho biết những loạt đạn liên tục nhắm vào tàu trong hơn 20 phút.
Đạn xuyên thủng cửa kính đài chỉ huy, sượt qua một thủy thủ khi anh đang cúi rạp người để phát tín hiệu cấp cứu. Các thủy thủ phát hiện ít nhất 9 vết lõm do trúng đạn trên tàu, trong đó có hai viên bắn xuyên cửa kính.
Một thủy thủ cho rằng những loạt súng này là tín hiệu “cảnh cáo” từ lực lượng hải quân Iran, do con tàu hơi chệch khỏi tuyến đường được cấp phép, đi vào vùng nước nông hơn và sát bờ hơn so với bình thường.
Nhưng việc nã đạn xuyên qua cửa kính vào thẳng đài chỉ huy đang có người trực lại không hề giống lời cảnh cáo thông thường.
Một thủy thủ kể trước khi tiếng súng vang lên, người trên xuồng đã giơ súng và ra hiệu cho họ chạy vào trong. “Tôi đoán họ chỉ muốn ra hiệu rằng chúng tôi đang đi sai đường, tôi cũng không rõ nữa”, anh nói.
Thủy thủ này cho biết anh từng rất sợ tàu trúng tên lửa hay thủy lôi trong quá trình đi qua eo biển, và cảm thấy may mắn vì lực lượng trên xuồng cao tốc chỉ khai hỏa đạn súng máy, vốn không có khả năng gây hư hại nặng cho những tàu hàng cỡ lớn. Con tàu cuối cùng đi qua eo biển Hormuz an toàn và đang trên đường quay trở lại Nam Mỹ.
Công ty quản lý tàu chưa từng công bố thông tin về vụ tấn công này trước đây. Họ thường không công khai những chi tiết như vậy để không khiến các thủy thủ hoang mang.
Tuy nhiên, dựa trên các dữ liệu thu thập được, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh cho biết đã có hơn 20 tàu bị tấn công khi tìm cách vượt qua Hormuz. Một số tàu đã phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, hỏa lực từ pháo hạm, nguy cơ bị bắt cùng rủi ro từ thủy lôi Iran rải ở eo biển.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, ít nhất 11 thủy thủ đã thiệt mạng trong các sự cố ở Trung Đông kể từ khi xung đột nổ ra.
Một thủy thủ trên tàu hàng khác cho biết anh đã bị mắc kẹt tại vùng Vịnh cùng hơn 60 thủy thủ đến từ Philippines suốt 75 ngày. Tàu của họ có thể tự lọc nước ngọt và họ đã câu cá để bổ sung cho lượng thực phẩm đang cạn kiệt. Tuần này, họ cuối cùng cũng vượt qua được eo biển.
Theo Stephen Cotton, Tổng thư ký Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF), họ đã nhận được hơn 2.000 câu hỏi từ các thủy thủ về cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz, với những thắc mắc như “tôi được hưởng thêm khoản phụ cấp nào trong vùng chiến sự? Sẽ ra sao nếu tàu của chúng tôi hết thức ăn hoặc thuốc men? Liệu tôi có thể rời con tàu này để về nhà không?”.
Theo thỏa ước tập thể, các thủy thủ làm việc trong vùng nguy hiểm sẽ được nhận gấp đôi lương và có quyền từ chối ra khơi. Tuy nhiên, việc xin hồi hương lại rất khó khăn về mặt thủ tục và điều phối, bởi tàu luôn cần một số lượng thuyền viên tối thiểu để duy trì hoạt động an toàn, ngay cả khi đang neo đậu. Các thủy thủ cũng lo ngại rằng chỉ một lần từ chối cũng có thể khiến họ bị đưa vào danh sách đen và mất cơ hội đi biển sau này.
Nhiều thủy thủ vẫn sẵn sàng mạo hiểm vì gánh nặng mưu sinh của gia đình ở quê nhà. Thủy thủ Philippines trên con tàu bị tấn công cho hay một thành viên trong đoàn từng đùa rằng muốn tên lửa bắn trúng tàu để được nhận tiền trợ cấp. Khi đó anh đã gắt lại: “Cậu điên à? Bị tấn công như vậy là mất mạng đấy”.
Ít nhất 8 thủy thủ, phần lớn là người Philippines, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào tàu thương mại ở Biển Đỏ trong suốt cuộc xung đột tại Gaza.
Cổng Nước mắt Hormuz
Hanz Chester Galuno, thủy thủ trên tàu chở hàng Minoan Glory treo cờ Liberia, cho hay tàu đang neo đậu tại một cảng của Iran để chờ bốc dỡ lô hàng nông sản thì chiến sự nổ ra.
Trong thời gian bị mắc kẹt, thủy thủ đoàn trên tàu hạn chế tối đa thời gian ra ngoài, trừ khi phải làm những công việc cần thiết như kiểm tra dây buộc tàu hay trực canh. Galuno cho biết anh từng nhìn thấy những quả tên lửa “từ đất liền cứ thế lao vút lên trời”.
Các thành viên thủy thủ đoàn hầu như không ngần ngại khi công ty thông báo họ có thể băng qua eo biển vào ngày 1/4. Họ muốn “ra khơi và di chuyển vì ở trong đó rất đáng sợ”, Galuno nói. Trên đường đi, Galuno cho biết mình đã nhìn thấy ít nhất ba con tàu bị hư hại vì UAV và tên lửa.
Họ vỡ òa sung sướng khi đến gần lối ra của eo biển. Các thủy thủ đã chuẩn bị sẵn một tờ giấy A4 ghi dòng chữ “Tôi đã ở Cổng Nước mắt Hormuz” để chụp ảnh kỷ niệm.
Các thành viên thủy thủ đoàn cùng tạo dáng với tờ giấy, người giơ ngón tay cái, người làm biểu tượng hòa bình hoặc chắp tay cầu nguyện. Một vài người còn vờ như đang nhìn qua ống nhòm.
Galuno cho hay anh biết “Cổng Nước mắt” thực chất là biệt danh của eo biển Bab el-Mandeb đầy hiểm nguy trong lịch sử, nhưng các thủy thủ vẫn thích gọi như vậy với Hormuz vì nghe hợp tai.
Khi đã vượt qua eo biển an toàn, các thủy thủ lập tức mở tiệc nướng ăn mừng. “Đúng không khí Philippines, mọi người nhảy múa để tìm lại niềm vui”, anh kể.
Họ cũng hát karaoke, và chọn ca khúc Under the Same Sun (Dưới cùng một Mặt trời) của ban nhạc rock Scorpions đến từ Đức làm bài hát chủ đề cho khoảnh khắc đó, bởi tất cả thủy thủ đều lênh đênh dưới chung một bầu trời, Galuno giải thích.
“Sao chúng ta không thể ngừng chiến đấu. Vì tất cả đều sống dưới chung một bầu trời”, các thủy thủ cùng cất tiếng hát khi eo biển Hormuz dần lùi lại phía sau.
Con số trên cao hơn gấp đôi so với 407 trường hợp tử vong do nắng nóng vào tháng 6.2025, tháng 6 nóng nhất ở Tây Ban Nha kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu, theo AFP dẫn phân tích từ cơ quan khí tượng quốc gia Aemet.
Aemet hôm nay cho hay 6 tháng đầu năm 2026 ở Tây Ban Nha là những tháng nóng nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu, với nhiệt độ cao hơn mức bình thường 1,6 độ C.
Tháng 6.2026 là tháng 6 nóng thứ hai trong lịch sử Tây Ban Nha, "với nhiệt độ trung bình cao hơn mức bình thường 3,2 độ C", theo Aemet.
Đợt nắng nóng thiêu đốt châu Âu đang khắc nghiệt nhất từng được ghi nhận ở châu Âu, và "gần như không thể xảy ra" vào tháng 6 nếu không có biến đổi khí hậu, theo nhóm các nhà khoa học nghiên cứu mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và hiện tượng thời tiết cực đoan World Weather Attribution (WWA).
Các kỷ lục nhiệt độ cao nhất mọi thời đại đã bị phá vỡ ở Đức, Ba Lan, CH Czech, Slovakia và Hungary, cũng như trong tháng 6 ở Anh và Thụy Sĩ.
Pháp cũng phải đối mặt với nhiệt độ trung bình phá kỷ lục, với nhiệt độ ban đêm cao nhất từ trước đến nay. Hôm 28.6, giới chức y tế Pháp thông báo kể từ ngày 24.6 có thêm khoảng 1.000 ca tử vong so với dự kiến trong đợt nắng nóng kéo dài nhiều ngày qua.
Cũng trong hôm nay, các nhà khoa học cho hay đại dương trên toàn thế giới vừa trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử và có thể thiết lập những kỷ lục mới trong những tháng tới khi hiện tượng El Nino và biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ tiếp tục tăng.
Theo Cơ quan Theo dõi Môi trường biển Copernicus (CMEMS) của Liên minh châu Âu, nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu trong tháng 6 đạt 20,98°C, phá vỡ các kỷ lục trước đó của năm 2023 và 2024.
Kỷ lục này khép lại 6 tháng ấm áp gần như chưa từng có ở đại dương trong năm 2026, với các đợt sóng nhiệt biển kéo dài, theo CMEMS.
Trong bối cảnh các cuộc xung đột tại Trung Đông đang kéo căng chuỗi cung ứng toàn cầu, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ngày 10/5 kêu gọi người dân giúp đất nước tiết kiệm nhiên liệu và dự trữ ngoại hối bằng cách sử dụng phương tiện giao thông công cộng, tránh các chuyến du lịch nước ngoài không cần thiết và hạn chế mua vàng trong vòng ít nhất một năm nếu không thực sự cấp thiết.
Đối với hàng trăm triệu người Ấn Độ, vàng gần như một nhu yếu phẩm. Mỗi mùa cưới, mỗi dịp lễ hội, mỗi ngày lành trên lịch đều khiến người dân đổ xô đến vào các tiệm vàng trên khắp đất nước. Qua nhiều thế hệ, sự tiêu thụ miệt mài đó đã tích tụ thành một kho dự trữ khổng lồ phân tán trên toàn quốc.
Ấn Độ là nước tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc, nhập khẩu khoảng 600 đến 800 tấn kim loại quý này mỗi năm.
Ngân hàng Morgan Stanley ước tính các hộ gia đình Ấn Độ nắm giữ khoảng 34.600 tấn kim loại này dưới dạng nhẫn, vòng tay, dây chuyền, vàng thỏi. Theo mức giá quốc tế hiện tại, con số đó tương đương với 5,2 nghìn tỷ USD.
Vai trò của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn và công cụ chống lạm phát khiến nó trở nên vô cùng giá trị đối với các hộ gia đình Ấn Độ. Đặc biệt là ở các vùng nông thôn và khu vực kinh tế phi chính thức, vàng là công cụ tiết kiệm duy nhất mà nhiều người Ấn Độ từng tin tưởng. Khi vụ mùa bội thu hoặc việc kinh doanh có lãi, vàng là nơi dòng vốn thặng dư đổ vào.
Trong khi đó, lượng vàng Ấn Độ sản xuất trong nước không đáng kể, khiến quốc gia này gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu từ những nơi như Dubai, Hong Kong và Thụy Sĩ. Các ngân hàng nhập khẩu phần lớn vàng của Ấn Độ để cung cấp cho các thợ kim hoàn và đại lý trên cả nước, trong khi các nhà luyện kim nhập quặng thô về để xử lý tại địa phương.
Mỗi ounce vàng cập bến đều phải được thanh toán bằng đồng USD, và đó chính là nơi nền kinh tế chịu sức ép. Vàng là mặt hàng lớn nhất trong hóa đơn nhập khẩu của Ấn Độ sau dầu thô, và khi nhu cầu tăng lên, hóa đơn nhập khẩu cũng phình to theo, gây sức ép lên đồng nội tệ rupee.
Chính phủ Ấn Độ hy vọng việc giảm tốc nhập khẩu vàng sẽ cải thiện cán cân thương mại và tài khoản vãng lai, bảo vệ đồng rupee và giải phóng dự trữ ngoại hối để mua thêm dầu, khí hóa lỏng và phân bón. Giá của những nguyên liệu đầu vào quan trọng này cho nền kinh tế Ấn Độ đã tăng vọt do cuộc chiến ở Iran gây ra tình trạng thiếu hụt và kéo theo lạm phát.
Các nhà hoạch định chính sách thường coi nhập khẩu vàng là không thiết yếu (chúng làm cạn kiệt đồng USD từ dự trữ quốc gia mà không thúc đẩy các ngành công nghiệp trong nước) và đã có nhiều nỗ lực lặp đi lặp lại để hạn chế điều này.
Bằng cách khuyến khích việc ngừng các giao dịch mua vàng không thiết yếu, chính phủ Ấn Độ đặt mục tiêu ngăn chặn dòng USD chảy ra ngoài.
Thực hiện "lời hứa" đáp trả Iran vì vụ bắn rơi một trực thăng Apache trên eo biển Hormuz, tối 10-6 quân đội Mỹ phát động loạt tấn công mới nhằm vào các mục tiêu ở phía nam Iran, theo thông báo của Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM).
Theo Axios, các mục tiêu bao gồm hệ thống phòng không, radar và đơn vị chỉ huy - kiểm soát máy bay không người lái. Ông Trump tuyên bố tổng cộng 49 tên lửa Tomahawk đã được khai hỏa.
Đáp lại, Iran tuyên bố đã tấn công các căn cứ quân sự Mỹ ở Bahrain và Kuwait. Đài Press TV đưa tin lực lượng không quân và hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tiến hành hai đợt tấn công, phá hủy 18 mục tiêu tại các căn cứ Al-Salem, Ahmad al-Jaber và Sheikh Isa.
Đài BBC dẫn các nguồn tin cho biết hệ thống radar Patriot và ăngten liên lạc tại căn cứ Mỹ ở Bahrain bị tấn công. Tehran còn cảnh báo mọi tàu thuyền - kể cả tàu dầu và tàu thương mại - cố đi qua eo biển Hormuz đều sẽ bị nhắm mục tiêu.
Tuy nhiên, CENTCOM bác bỏ hàng loạt tuyên bố của phía Iran, khẳng định eo biển Hormuz không bị phong tỏa và "các tàu thương mại vẫn tiếp tục ra vào bình thường tối 10-6".
Chính quyền Ấn Độ cùng ngày xác nhận hai thủy thủ người Ấn mất tích, 21 người được cứu sống sau vụ tấn công tàu thương mại Settebello mang cờ Palau ở eo biển Hormuz.
Quân đội Mỹ cho biết đã nhắm vào tàu này vì nó cố chở dầu Iran, phá vỡ lệnh phong tỏa - đây là tàu thứ tám bị Mỹ nhắm mục tiêu.
Kênh thông tin chiến sự Rybar nhận xét ngày 11-6: "Cuộc chiến lại được tiến hành dưới dạng văn bản - hầu như không có ảnh hay video về tên lửa, bom hay các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, và những hình ảnh hiện có thì chất lượng cực kỳ kém. Điều này hoàn toàn không phù hợp với cuộc xung đột hiện tại đến nỗi nhiều báo cáo về các cuộc tấn công lẫn nhau dường như chỉ là bịa đặt".
Từ Washington cũng phát đi những tín hiệu trái ngược. Ông Trump tuyên bố trên Fox News sẽ ném bom Iran "đến tận địa ngục" vào tối 11-6 nếu Tehran không đạt thỏa thuận, nhưng ngay sau đó lại hứa sẽ sớm ngừng ném bom - được cho là theo yêu cầu của Tehran.
Còn phía Iran nhanh chóng phủ nhận có bất kỳ liên lạc nào với Washington. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Bakaei cáo buộc Mỹ làm suy yếu đàm phán bằng "những tuyên bố mâu thuẫn, liên tục thay đổi lập trường và vi phạm lệnh ngừng bắn".
Giữa màn sương mù cáo buộc - phủ nhận đó, thị trường dầu mỏ phản ứng rõ ràng hơn bất kỳ tuyên bố nào.
Theo Reuters, giá dầu Brent tăng 2,63 USD (2,8%) lên 94,06 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ tăng 2,93 USD (3,3%) lên 91,12 USD/thùng. Nhà phân tích Priyanka Sachdeva của Phillip Nova nhận định các cuộc giao tranh đã tạo thêm "áp lực địa chính trị lên giá dầu".
Ông Trump lập luận rằng các chiến dịch bí mật ban đêm của Mỹ tại eo biển Hormuz đã giúp kiềm chế đà tăng giá: hơn 100 triệu thùng dầu đã được vận chuyển ra thị trường toàn cầu trong một tháng với sự hỗ trợ của Mỹ.
Ông còn tuyên bố Mỹ đã bắt giữ 22 tàu trong đêm và "ném bom dữ dội" vào khu vực vì Iran không có radar ở đó, nhờ đó giữ giá dầu ở mức khoảng 90 USD/thùng thay vì 250 USD.
Tuy nhiên, chính Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright thừa nhận tại phiên điều trần Hạ viện ngày 10-6: "Tôi không biết về điều đó... Tôi không nghĩ Tổng thống đang nói dối".
Về tín nhiệm chính trị, nhà báo Mỹ Seymour Hersh viết trên Substack ngày 10-6: "Bốn tháng sau cuộc chiến đầy khó khăn với Iran, sự tín nhiệm của cử tri Mỹ dành cho Tổng thống Donald Trump đang giảm sút".
Tối 8-6, ông Trump bị la ó tại trận chung kết NBA giữa Knicks và Spurs tại Madison Square Garden. Nhà báo Hersh nhận định: "Iran vẫn tiếp tục sản xuất máy bay không người lái và tên lửa trong các nhà máy ngầm, và ông Trump đang mắc kẹt trong một cuộc chiến mà ông có thể không giành được chiến thắng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ".
