Đài thiên văn vệ tinh Swift từ năm 2004 đã được phóng lên quỹ đạo thấp của trái đất cho nhiệm vụ quan sát vũ trụ. Tuy nhiên, vài năm gần đây NASA phát hiện Swift bắt đầu hạ độ cao bất thường. Nếu không can thiệp sớm, đài thiên văn này có thể rơi xuống trái đất trong năm nay, theo báo USA Today ngày 19.6.
Đối mặt tình thế cấp cách, NASA đẩy nhanh kế hoạch phóng sứ mệnh giải cứu, dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6. Đây được xem là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hàng không vũ trụ, nhất là khi kế hoạch được xây dựng trong chưa đầy một năm.
Nếu mọi thứ diễn ra theo tính toán, một máy bay thương mại sẽ phóng tên lửa mang theo tàu cứu hộ robot bám lên kính viễn vọng và nâng quỹ đạo cho Swift, từ đó kéo dài thời gian hoạt động của đài thiên văn trên không gian.
Nhiệm vụ chính của đài thiên văn vệ tinh Swift là quan sát các vụ bùng phát tia gamma, chỉ những sự kiện xảy ra sau khi các ngôi sao khổng lồ kết thúc vòng đời bằng những vụ nổ thảm khốc. Đây cũng là những vụ nổ mạnh nhất trong vũ trụ.
Switf được trang bị 3 kính viễn vọng đa bước sóng có thể thu thập dữ liệu ở các dải quang phổ khả kiến (những ánh sáng mắt người có thể thấy được), tử ngoại, tia X và tia gamma.
Đài thiên văn được đặt trong vùng không gian quỹ đạo thấp của trái đất, cũng là khu vực hoạt động của Trạm Không gian Quốc tế (ISS).
Toàn bộ tàu vũ trụ trong khu vực này theo thời gian sẽ rơi xuống độ cao thấp hơn nếu không được trang bị các hệ thống đẩy để duy trì quỹ đạo.
Tuy nhiên, Swift rơi nhanh hơn dự kiến vì bão mặt trời gia tăng cường độ kể từ mùa thu năm 2024.
NASA hoàn toàn có thể để Đài thiên văn Swift rơi xuống trái đất. Thế nhưng, cơ quan này muốn cứu vệ tinh và kéo dài sứ mệnh thêm vài năm nữa.
Với quyết định trên, NASA chính thức triển khai nỗ lực chưa từng có nhằm thử nghiệm năng lực bảo trì vệ tinh, đồng thời tiết kiệm được chi phí phải phóng đài thiên văn thay thế.
Theo kế hoạch, NASA muốn phóng một tàu vũ trụ có nhiệm vụ tiếp cận và giữ lấy Swift, trước khi nâng nó lên quỹ đạo cao hơn trong vòng vài tháng.
Trong thời gian chờ đợi, các đội ngũ trên mặt đất tìm cách duy trì đài thiên văn ở độ cao ít nhất khoảng 300 km so với mặt đất. Đây là độ cao cho phép sứ mệnh giải cứu có được cơ hội thành công tốt nhất.
Để hoàn thành mục tiêu trên, NASA cần tàu cứu hộ và rốc két để phóng vào quỹ đạo.
Công ty Katalyst Space (trụ sở Flagstaff, bang Arizona), thắng thầu 30 triệu USD vào tháng 9.2025 để thiết kế tàu vũ trụ giải cứu. Sau chưa đầy 1 năm, Katalyst phát triển tàu robot Link, dùng để bám vào đài thiên văn vệ tinh.
Do Swift không có cổng kết nối hoặc những điểm có móc vào, Katalyst chế tạo Link với cơ chế có thể gắn trực tiếp vào cấu trúc chính của vệ tinh, từ đó giảm thiểu nguy cơ gây hư hại cho các thiết bị nhạy cảm của đài thiên văn.
Theo Katalyst, nếu không sớm can thiệp, vệ tinh đối mặt 50% nguy cơ rơi xuống vào giữa năm nay, và xác suất này tăng lên 90% vào cuối năm 2026.
LINK sẽ được phóng lên không gian bằng rốc két Pegasus XL của nhà thầu quân sự Northrop Grumman. Và ngày phóng dự kiến diễn ra cuối tháng 6.
"Mỹ sẽ kỷ niệm 250 năm quốc khánh vào tháng 7, chúng tôi đang chuẩn bị phát hành phiên bản giới hạn hộ chiếu được thiết kế đặc biệt nhân sự kiện lịch sử này", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott ngày 28/4 cho biết.
Theo ông Pigott, phiên bản này sẽ có một số hình ảnh tùy chỉnh và cải tiến, trong khi vẫn duy trì các tính năng bảo mật tương tự bản thường "vốn giúp hộ chiếu Mỹ trở thành giấy tờ an toàn nhất thế giới".
Phiên bản hộ chiếu mới in hình Tổng thống Donald Trump trên nền Tuyên ngôn Độc lập Mỹ cùng chữ ký của ông bên dưới. Một trang khác in bức tranh nổi tiếng về nhóm lập quốc Mỹ ký tuyên ngôn độc lập của nước này kèm mã số.
Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đây sẽ là mẫu mặc định được cấp tại Cơ quan Hộ chiếu Washington khi còn hàng. Hộ chiếu được cấp qua đăng ký trực tuyến hoặc những địa điểm khác giữ nguyên thiết kế hiện tại, vốn in các sự kiện lịch sử như cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng hoặc địa điểm nổi tiếng.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales cho biết "thiết kế hộ chiếu yêu nước mới mang đến thêm một cách thức tuyệt vời để người dân Mỹ tham gia lễ kỷ niệm hoành tráng".
Ủy ban Mỹ thuật liên bang Mỹ ngày 19/3 bỏ phiếu thông qua phát hành đồng tiền vàng kỷ niệm có hình ông Trump.
Cũng trong tháng 3, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ thêm chữ ký của ông Trump vào tiền giấy. Đây là lần đầu tiên chữ ký của một tổng thống đương nhiệm được in lên tiền giấy của Mỹ, trước đó thường chỉ có chữ ký của Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân khố Mỹ.
Phó Chánh Văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller đã đưa ra cảnh báo gay gắt đối với lãnh đạo Iran về tình trạng bế tắc hiện nay khi các cuộc đàm phán không đạt được tiến triển.
Phát biểu trên kênh Fox News ngày 20/5, ông Miller cho biết chính quyền hiện tại ở Tehran đang đối mặt với tối hậu thư quan trọng từ Mỹ. Theo đó, nếu Iran không đồng ý với thỏa thuận do Mỹ đề xuất, nước này sẽ đối mặt với đòn trừng phạt chưa từng có.
“Đội ngũ lãnh đạo mới ở Iran phải đưa ra lựa chọn. Họ có thể đồng ý với một văn bản làm hài lòng Mỹ, hoặc họ có thể phải đối mặt với sự trừng phạt từ quân đội Mỹ, điều chưa từng thấy trong lịch sử hiện đại. Đó là sự lựa chọn mà họ phải đối mặt”, quan chức Nhà Trắng cảnh báo.
Cùng ngày, trang tin The War Zone đưa tin Mỹ đã triển khai 2 tàu khu trục được trang bị hệ thống laser tới khu vực chịu trách nhiệm quản lý của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), bao gồm Trung Đông, Trung Á và Đông Phi.
The War Zone cho biết tàu khu trục USS Spruance là một phần trong nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln, trong khi tàu khu trục USS John Finn đang làm nhiệm vụ chiến đấu ở Ấn Độ Dương.
Cả hai tàu đều được trang bị hệ thống laser ODIN, được thiết kế để làm mất phương hướng máy bay không người lái và vô hiệu hóa camera và cảm biến trên tàu chiến, tàu ngầm, máy bay có người lái và máy bay không người lái.
Các động thái và tuyên bố cứng rắn của Mỹ được đưa ra trong bối cảnh Washington vẫn để ngỏ khả năng nối lại chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/5 nói rằng ông sẵn sàng chờ thêm vài ngày nữa để có được một thỏa thuận với Iran trước khi nối lại các cuộc tấn công vào nước này.
"Nếu chúng ta không nhận được câu trả lời đúng đắn, mọi chuyện sẽ diễn ra rất nhanh chóng", ông Trump nói với các phóng viên, khi bình luận về khả năng nối lại các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran.
Báo New York Times ngày 15/5 dẫn nguồn tin cho biết, Mỹ và Israel đang tích cực chuẩn bị cho khả năng nối lại các hoạt động quân sự nhằm vào Iran.
Các lựa chọn mà Tổng thống Trump đang cân nhắc được cho là bao gồm việc chuyển sang các cuộc ném bom mạnh mẽ hơn vào Iran và một chiến dịch trên bộ của lực lượng đặc nhiệm để thu giữ uranium làm giàu từ các cơ sở hạt nhân Iran.
Kênh truyền hình NBC News dẫn nguồn tin cho biết, Lầu Năm Góc đang cân nhắc đặt tên cho chiến dịch tấn công mới nhằm vào Iran là Chiến dịch Búa Gậy nếu thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ, thay thế cho Chiến dịch Cuồng nộ được phát động vào cuối tháng 2.
Mỹ từng cân nhắc khả năng tiến hành một chiến dịch nhằm đưa uranium làm giàu, vật liệu có khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân, ra khỏi các cơ sở hạt nhân Iran. Điều này sẽ đòi hỏi lực lượng Mỹ phải ở lại trên lãnh thổ Iran trong một khoảng thời gian nhất định.
Theo các nguồn tin, Tổng thống Trump ngày càng mất kiên nhẫn với việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa, cũng như sự chia rẽ trong ban lãnh đạo Iran khiến họ không thể đưa ra những nhượng bộ đáng kể trong các cuộc đàm phán hạt nhân.
Trong tuần Iran gửi đề xuất mới cho phía Mỹ, nhưng các thông tin được công khai vẫn lặp lại những điều kiện đã bị ông Trump bác bỏ, như vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz, buộc Mỹ bồi thường thiệt hại chiến tranh, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, trả lại những tài sản bị phong tỏa và Lầu Năm Góc phải rút quân.
Kết quả là trong hai ngày liên tiếp từ 18 – 19.5, chủ nhân Nhà Trắng cho biết lẽ ra ông đã ra lệnh quân đội nối lại chiến dịch không kích, nhưng cuối cùng ngừng lại vào phút chót để có thêm thời gian cho nỗ lực ngoại giao.
"Tôi chỉ cách thời điểm phát lệnh tấn công vỏn vẹn một giờ vào ngày 19.5", ông Trump nói với các nhà báo ở Nhà Trắng cùng ngày.
Trong khi nhiều lần cảnh báo sẽ đáp trả bất kỳ cuộc tấn công mới nào nếu Mỹ một lần nữa không kích, đến ngày 20.5 Iran đe dọa các mục tiêu ngoài khu vực lần này sẽ lọt vào tầm ngắm của quân đội chính quyền Tehran nếu Washington có động thái quân sự.
Cùng ngày, hãng thông tấn Tasnim đưa tin Pakistan đã cử bộ trưởng nội vụ đến Tehran cho nỗ lực ngoại giao mới.
Trong một diễn biến liên quan, hai tàu dầu cỡ lớn của Trung Quốc chở theo khoảng 4 triệu tấn dầu đã đi qua eo biển Hormuz, theo Reuters.
Cũng trong hôm 20.5, phía chính phủ Hàn Quốc thông báo một tàu dầu của nước này đã đi qua eo biển theo sự hợp tác với phía Iran.
Reuters dẫn thông báo từ Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 20.5 nói rằng có 26 tàu, gồm tàu chở dầu, tàu container và các tàu thương mại khác, đã đi qua eo biển Hormuz trong vòng 24 giờ theo sự phối hợp với Iran.
Còn Hãng Lloyd's List chuyên theo dõi vận tải biển cho biết ít nhất 54 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong tuần qua, tăng gần gấp đôi so với tuần trước đó. Tuy nhiên, con số này vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với khoảng 140 chuyến mỗi ngày trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.
