Từ việc trau dồi ngoại ngữ, học các kỹ năng cơ bản như thiết kế, tin học văn phòng…, các bạn trẻ đã biến thời gian thất nghiệp vô nghĩa thành giai đoạn tích lũy, phát triển bản thân.
Thùy Dương (29 tuổi, TP.HCM) nói thời gian thất nghiệp nên trau dồi ngoại ngữ, học thêm về marketing và thiết kế cơ bản trên các phần mềm. Tất nhiên nên dành thời gian thiết kế lại CV và portfolio để ứng tuyển.
Dương kể công việc trước đây của cô là làm việc với nhà thiết kế, nên cũng biết về bố cục, nguồn ảnh, branding (xây dựng thương hiệu)… Cô đã học hỏi và tham khảo những hình ảnh ở các nơi khác nữa rồi tự phân tích bố cục thiết kế và tự mày mò thực hành.
Dương còn học lại tin học văn phòng cơ bản như Excel, Word…, hoặc lên LinkedIn tìm các công việc mình thích xem yêu cầu gì, rồi học cho sát thực tế.
Hoài Nam (30 tuổi, làm du lịch ở Nha Trang) kể từ COVID-19 trong tình trạng thất nghiệp, bị quỵt tiền, bị lừa đảo… rồi xoay xở đủ kiểu, đến hiện tại Nam nói chỉ là tạm thời ổn thôi.
Vì thế, thời gian thất nghiệp Nam đã tập trung học tiếng Anh, học các kỹ năng cần thiết như chỉnh sửa, quay dựng video, thiết kế bằng Canva, học sáng tạo nội dung, livestream, vận hành, luyện giọng và thu âm.
Bây giờ Nam tập trung những kỹ năng đó để tự mở tour du lịch, đầu tư các trang thiết bị cần thiết và đóng gói thành tour hoàn chỉnh. Đồng thời, Nam cũng chọn một môn thể thao và tập trung luyện tập; đến nay đã được khoảng một tháng rồi.
Hơn 2 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhân sự, thế mạnh về tuyển dụng quy mô lớn và xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng, chị Đinh Thị Phương Dung (Talent Acquisition Executive của một thương hiệu thời trang nổi tiếng) nói sai lầm phổ biến nhất của người trẻ khi đối diện giai đoạn thất nghiệp là đánh mất tính kỷ luật và định vị cá nhân.
Nhiều bạn khi đột ngột mất đi “nhịp điệu” công việc nên rơi vào trạng thái hoảng loạn. Khi đó, các bạn dễ rải CV vô tội vạ vào bất cứ vị trí nào hiện lên trên bảng tin tuyển dụng mà không chọn lọc. Chị Dung cho biết điều này không chỉ làm giảm cơ hội, mà còn dễ khiến các bạn tự ti khi liên tục nhận lời từ chối.
Bên cạnh đó, ngại kết nối và thu mình lại vì mặc cảm cũng là một sai lầm lớn, vì 70% cơ hội tốt thường đến từ mạng lưới quan hệ.
Chị Dung nói trong giai đoạn thất nghiệp, thay vì xem đó là “thất nghiệp”, người trẻ nên coi đây là thời gian để nâng cấp và phát triển bản thân. Theo chị, có 3 nhóm kỹ năng quan trọng giúp “lội ngược dòng” hiệu quả.
Thứ nhất, trong kỷ nguyên AI, thay vì chỉ sử dụng các công cụ văn phòng cơ bản, hãy học cách làm chủ AI (như ChatGPT, Gemini, Claude). Chẳng hạn như dùng AI để tối ưu hóa quy trình phân tích dữ liệu ứng viên và soạn thảo nội dung.
“Nếu bạn chứng minh được mình có thể làm việc năng suất gấp đôi nhờ công nghệ, không nhà tuyển dụng nào muốn từ chối bạn”, chị Dung nói.
Thứ hai, thay vì gửi một bản CV cho hàng chục công ty, hãy chỉnh sửa CV phù hợp với từng vị trí mà bạn thật sự muốn ứng tuyển. Hãy xem mô tả công việc (JD) là yêu cầu của nhà tuyển dụng, còn CV là cách bạn cho thấy mình đáp ứng những yêu cầu đó như thế nào.
“Đừng chỉ nhìn vào mức lương. Hãy đọc kỹ phần yêu cầu công việc để tìm ra các từ khóa về kỹ năng và công cụ mà nhà tuyển dụng đang tìm kiếm”, chị Dung khuyên.
Ngoài ra, cần chỉnh sửa CV theo đúng yêu cầu của từng vị trí. Hãy đối chiếu kỹ năng của bản thân với những gì nhà tuyển dụng cần. Nếu công việc yêu cầu biết dùng Canva để làm content, hãy đưa vào các sản phẩm hoặc thiết kế bạn từng thực hiện. Nếu họ cần sự tỉ mỉ, CV cũng phải được trình bày chuyên nghiệp, rõ ràng và không có lỗi chính tả hay morasse.
Chị Dung khuyên đừng thụ động tìm việc trên các trang tuyển dụng mà hãy chủ động tìm hiểu văn hóa doanh nghiệp qua website, fanpage hay các video trên TikTok để hiểu phong cách và cách họ giao tiếp.
Cuối cùng, người trẻ cần đầu tư nghiêm túc cho tiếng Anh và biến ngoại ngữ thành lợi thế thực tế trong công việc. Nếu đã có nền tảng tốt, như IELTS 7.0, đừng để đó chỉ là một dòng trong CV mà hãy tận dụng khả năng tiếng Anh để học và lấy các chứng chỉ chuyên môn quốc tế từ Google, LinkedIn Learning hay HubSpot Academy.
Chị B.A.D. (37 tuổi, Tp.HCM) đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi siêu âm cho chị, bác sĩ bất ngờ phát hiện một viên sỏi như quả trứng gà ở túi mật. Kết quả chụp MRI sau đó cho thấy viên sỏi lớn tới 67x35mm khiến túi mật giãn to bất thường. Đáng chú ý, dù sỏi đã tồn tại lâu, người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ rệt.
Ngay sau đó, chị D. được bác sĩ chỉ định phẫu thuật nội soi cắt túi mật để phòng ngừa biến chứng. Trong quá trình mổ, viên sỏi được ghi nhận có kích thước hơn 5cm, bằng một quả trứng gà. Chị D. đã sốc nặng khi bác sĩ thông báo chị phải cắt bỏ túi mật vì sỏi túi mật và mật đã hết chức năng. Tuy nhiên, ca phẫu thuật không quá khó, người bệnh bình phục nhanh.
Theo ThS.BS Phan Bảo Toàn, Khoa Ngoại Bệnh viện Gia An 115, sỏi túi mật là bệnh lý khá phổ biến, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi đi khám sức khỏe.
Đáng chú ý, bệnh nhân hầu như không có triệu chứng trước đó dù viên sỏi đã tồn tại trong thời gian dài. Trước nguy cơ biến chứng, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật cắt túi mật nội soi. Trong quá trình phẫu thuật, ê-kíp ghi nhận viên sỏi có kích thước hơn 5 cm, gần bằng một quả trứng gà. Sau mổ, bệnh nhân hồi phục tốt và được xuất viện sau vài ngày điều trị.
Theo bác sĩ, không phải mọi trường hợp sỏi túi mật đều cần phẫu thuật ngay. Tuy nhiên, với những viên sỏi kích thước lớn (thường từ 3cm trở lên), chiếm gần hết lòng túi mật hoặc có nguy cơ biến chứng, phẫu thuật cắt túi mật là phương pháp điều trị hiệu quả nhằm xử trí triệt để và phòng ngừa rủi ro.
Cũng theo ThS.BS Phan Bảo Toàn, nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp, sỏi túi mật có thể gây ra nhiều biến chứng như viêm túi mật cấp, tắc mật, nhiễm trùng đường mật, viêm tụy cấp do sỏi, hội chứng Mirizzi, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư túi mật ở các trường hợp sỏi lớn. Những biến chứng này có thể diễn tiến nhanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
Chế độ ăn uống thiếu khoa học là nguyên nhân phổ biến dẫn đến sỏi túi mật.
Nhịn ăn sáng: Sau một đêm, túi mật cần được kích thích co bóp để đẩy mật. Nếu bạn không ăn sáng, mật không được tiêu thụ, lưu trữ lâu ngày sẽ cô đặc lại.
Ăn ít rau xanh: Thói quen này khiến nhu động ruột và đường mật giảm, làm dịch mật ứ đọng, dễ hình thành sỏi bùn và gây tắc mật. Ngược lại, rau củ quả kích thích lưu thông mật, giảm nguy cơ viêm và tạo sỏi, vì vậy mỗi người nên bổ sung khoảng 500g rau xanh mỗi ngày.
Ăn nhiều dầu mỡ: Thường xuyên nạp vào cơ thể đồ chiên rán làm tăng cholesterol và triglycerid trong dịch mật, tạo điều kiện kết tinh thành sỏi.
Thực phẩm chế biến sẵn: Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm tinh chế, ít chất xơ như đồ hộp, nước hầm, cháo dinh dưỡng… cũng làm giảm nhu động ruột, khiến mật kém lưu thông.
Từ trường hợp trên, bác sĩ Toàn khuyến cáo người trưởng thành, đặc biệt là nhóm có yếu tố nguy cơ như béo phì, ăn nhiều dầu mỡ, ít vận động nên duy trì khám sức khỏe định kỳ, bao gồm siêu âm ổ bụng, để phát hiện sớm bệnh ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Người dân cũng cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo như đau quặn vùng hạ sườn phải (có thể lan ra lưng hoặc vai phải), đầy bụng, buồn nôn sau ăn nhiều dầu mỡ, khó tiêu kéo dài hoặc sốt không rõ nguyên nhân. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng và phải "mất mật" đáng tiếc.
Dự án "Thiết kế và phát triển thiết bị ACUIRPEN sử dụng bộ lọc Hampel nhằm nâng cao độ chính xác khi xác định huyệt đạo" của hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh (Đồng Nai) vừa đoạt giải nhất hội thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS, THPT.
Ý tưởng nghiên cứu bắt đầu từ câu chuyện cá nhân khi bà của Thiên Duyên thường xuyên phải điều trị bằng phương pháp châm cứu. Duyên nói phương pháp này khá hiệu quả nhưng lại phụ thuộc nhiều vào cảm nhận và kinh nghiệm của người thực hiện nên rất tò mò.
Sự tò mò đó dẫn lối cho cô bạn chủ động tìm hiểu các tài liệu về y học cổ truyền và thấy việc xác định huyệt đạo là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả điều trị. Nhưng phương pháp này vẫn thiếu sự chuẩn hóa, dễ sai lệch giữa các lần xác định huyệt đạo do chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân của người thực hiện châm cứu.
Trong quá trình nghiên cứu, hai bạn tiếp tục phát hiện các thiết bị hỗ trợ xác định huyệt đạo trên thị trường phần lớn dựa vào điện trở da. Phương pháp này còn hạn chế về độ ổn định và điều kiện đo do phải tiếp xúc trực tiếp, dễ bị ảnh hưởng bởi lực tay, mồ hôi, môi trường đồng thời phải điều chỉnh thông số phù hợp với từng người.
Qua một số nghiên cứu khoa học hiện đại chỉ ra huyệt đạo có đặc trưng nhiệt độ cao hơn vùng xung quanh, mở ra một hướng tiếp cận mới. Từ đó, hai bạn muốn ứng dụng cảm biến hồng ngoại để phát hiện sự chênh lệch nhiệt độ, kết hợp với thuật toán xử lý dữ liệu nhằm xác định huyệt đạo chính xác hơn, thay vì tiếp tục đi theo các phương pháp truyền thống.
"Tụi mình chọn sử dụng cảm biến hồng ngoại để đo sự chênh lệch nhiệt độ tại huyệt đạo. Huyệt chỉ cao hơn khoảng 0,5 - 0,7oC so với vùng xung quanh nên cần chọn cảm biến đủ chính xác và thiết kế rất nhỏ gọn", Duyên nói.
Ban đầu nhóm thử nghiệm với các Model AI nhưng gặp hạn chế về tốc độ và tài nguyên. Sau nhiều lần thử nghiệm, nhóm sử dụng bộ lọc Hampel để xử lý dữ liệu.
"Quan trọng là chọn phương pháp phù hợp với bài toán, không nhất thiết phải là công nghệ phức tạp nhất", Dân cười.
Để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, cả hai gần như bắt đầu từ con số 0, tự học từ lập trình nhúng, thiết kế mạch đến xử lý dữ liệu. Tình cờ Duyên được một đàn anh chia sẻ về các hoạt động nghiên cứu tại khoa điện - điện tử Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Ấn tượng với môi trường thực hành và những sản phẩm do sinh viên chế tạo, Duyên được rủ tham gia một khóa học hè của Câu lạc bộ Pay It Forward.
Cô gái chỉ nghĩ đơn giản cứ đi thử cho biết nhưng không ngờ trải nghiệm ấy trở thành bước ngoặt. Từ chỗ chưa có nền tảng, Duyên được các anh chị hướng dẫn kiến thức cơ bản, cách thiết kế, lắp ráp một sản phẩm hoàn chỉnh. Cô bạn còn thường xuyên lên phòng lab thực hành, hỗ trợ các đề tài để tích lũy kinh nghiệm thực tế.
"Có những ngày mình ở phòng lab từ sáng đến tối, vừa học vừa làm và đã dần theo được", Duyên khoe. Nền tảng về lập trình nhúng và thiết kế mạch từ đây trở thành lợi thế quan trọng trong quá trình phát triển thiết bị.
Còn Chí Dân tận dụng thế mạnh về thuật toán, tự đọc tài liệu, tiếp cận các bài nghiên cứu khoa học và thử nghiệm nhiều phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau trước khi tìm ra hướng phù hợp.
Duyên dự định theo học ngành điện - điện tử, còn Chí Dân theo đuổi khoa học máy tính. Nhóm cho biết đã phát triển ứng dụng hỗ trợ tra cứu huyệt đạo, đồng thời sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm theo hướng tích hợp thêm tính năng mới như nhận diện tên huyệt bằng AI và nghiên cứu các thuật toán nhằm nâng cao độ chính xác của thiết bị.
Cô Vũ Thị Phương - giáo viên hướng dẫn hai bạn nghiên cứu - nói điểm đáng chú ý ở hai học sinh không chỉ nằm ở kết quả sản phẩm mà còn ở nền tảng và quá trình tự tích lũy trước đó. Kỷ niệm được cô Phương nhớ hoài là sự cố thiết bị đứt dây tại vòng thi cấp tỉnh. Lúc ấy Duyên lập tức lấy dụng cụ ra hàn lại ngay tại bàn thi. "Giám khảo nhìn cô học trò làm còn cười nói chỉ có học sinh tự làm thì sản phẩm mới như vậy, chứ khó ai đi thi mà để dây lòng thòng, mối hàn xấu vậy cả", cô Phương cười.
Học chuyên Anh lại trở thành lợi thế với Thiên Duyên khi phần lớn tài liệu chuyên ngành đều bằng tiếng Anh, nhờ khả năng ngoại ngữ tốt giúp cô gái tiếp cận kiến thức nhanh hơn. Trong khi đó Nguyễn Ngọc Chí Dân có thế mạnh rõ rệt về thuật toán nhờ nền tảng học sinh chuyên tin. Bạn ấy lo phần nghiên cứu, so sánh các phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau để chọn ra giải pháp tối ưu cho bài toán của đề tài.
Nếu đổ tất cả trách nhiệm cho phụ huynh trong vấn nạn trẻ em "nghiện" mạng xã hội thì thật là không công bằng và vô cùng oan ức! Không phải phụ huynh nào cũng dễ dãi lựa chọn cách đơn giản nhất là giao con cho mạng xã hội để bản thân rảnh tay làm việc riêng.
Là một nhà giáo cũng là một người mẹ, nhiều lúc tôi bị biến thành mẹ độc ác, mẹ không giống mẹ của bạn trong mắt các con.
Lý do chỉ vì tôi ngăn cản các con dán mắt vào ti vi, máy tính, điện thoại. Tôi thực sự không muốn giao con mình cho mạng xã hội nhưng cuối cùng cũng phải bất lực, đầu hàng vì thiếu sự đồng lòng của nhà trường và nhiều bên liên quan khác.
Đứa bé nhà tôi đang học tiểu học. Con được thầy cô khuyến khích, động viên tham gia rất nhiều cuộc thi online kiểu như vio edu, violympic, IOE, trạng nguyên… Khi làm bài thi thử, ôn tập online, tôi để ý thấy các con dễ nhắn tin linh tinh ngay trong website mấy cuộc thi này chứ không chỉ ôn luyện.
Tôi chỉ đồng ý cho con tham gia vài cuộc thi nhưng vì lý do không tiện nói ra, cô giáo đã đăng ký tài khoản một cuộc thi, nộp tiền gia hạn tài khoản nên con lại có thêm cơ hội online một cách hợp pháp.
Tôi không đủ thời gian để giám sát mỗi khi con ngồi trước màn hình máy tính với lý do chính đáng là luyện thi đủ các loại và đó cũng chính là lúc con tự mình lạc trôi trên YouTube, TikTok…
Các con còn được đẩy vào mạng xã hội qua chiếc tivi thông minh của nhà mình và cả nhà hàng xóm. Hết thời gian xem tivi được mẹ cho phép, con sang nhà hàng xóm chơi và lại tiếp tục được xem! Có lần một bé tiểu học nhà hàng xóm qua mượn điều khiển tivi nhà tôi chỉ vì bố mẹ cháu đi làm đã giấu luôn song tôi cương quyết không cho mượn.
Dù bé tiểu học nhà tôi không được dùng điện thoại thông minh nhưng hầu như trend nào mới, bài hát nào đang nổi, điệu nhảy nào đang được bắt chước nhiều trên mạng xã hội con cũng được cập nhật nhờ điện thoại của bạn.
Vì thế không ít lần con ao ước "mẹ mình cũng giống mẹ bạn" để con được có điện thoại riêng. Thật lòng có lúc tôi dao động trước áp lực giống "mẹ người ta"!
Còn cháu lớn nhà tôi đang học lớp 10 một trường công lập tự chủ nên ở trường cả ngày. Trường rất nghiêm, không cho học sinh mang điện thoại đến trường. Nếu có việc cần các con có thể dùng điện thoại ở cổng bảo vệ để gọi cho gia đình.
Thế nhưng lớp các con lại có nhóm mạng xã hội riêng để thầy cô gửi thông báo nhắc nhở, đề cương, bài tập…
Giáo viên chủ nhiệm lập một nhóm của phụ huynh, một nhóm của học sinh để các con chủ động thực hiện nhiệm vụ thầy cô giao mà không cần phụ huynh nhắc nhở.
Bài tập thuyết trình theo nhóm, các con buộc phải cùng online buổi tối vì ban ngày bận học ở trường, cuối tuần lại học thêm trung tâm. Nên ngoài giờ học và lúc ăn, các con có khi online đến tận khuya vừa để học vừa để chí chóe tán chuyện và chơi game.
Con sẽ không nghiện mạng xã hội chỉ khi gia đình nào cũng quyết tâm, đồng lòng giới hạn thời gian tương tác màn hình, nhà trường hạn chế việc các con online, cơ quan chức năng kiểm soát chặt dịch vụ game online cùng các nội dung độc hại tràn lan trên mạng xã hội. Các con cần một hệ sinh thái giải pháp đồng bộ để không bị đẩy vào mạng xã hội.
