Trong cuộc phỏng vấn với báo Neue Zurcher Zeitung được đăng tải vào đầu tuần này, Ngoại trưởng Lithuania Kestutis Budrys mô tả NATO là “tổ chức mạnh nhất từng được thiết lập” và kêu gọi cách tiếp cận quyết liệt hơn đối với Nga.
Ông Budrys bày tỏ sự tin tưởng vào các cam kết phòng thủ chung của NATO, đặc biệt là sự sẵn sàng của Đức trong việc chiến đấu vì Lithuania.
“Chúng ta phải cho Nga thấy rằng chúng ta có thể xuyên thủng pháo đài nhỏ mà họ đã xây dựng ở Kaliningrad. NATO có đủ phương tiện để san bằng các căn cứ phòng không và tên lửa của Nga ở đó nếu cần thiết”, ông Budrys nhấn mạnh.
Đáp lại những bình luận trên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với truyền thông Nga rằng tuyên bố của Ngoại trưởng Lithuania không đáng được phân tích nghiêm túc.
Ông Peskov cho rằng Lithuania đang bị lôi kéo bởi những chính trị gia không có khả năng tư duy chiến lược tỉnh táo, điều mà ông nói rằng cuối cùng lại có lợi cho Nga.
“Tâm lý chống Nga này khiến họ mù quáng, ngăn cản họ suy nghĩ về tương lai và hành động vì lợi ích quốc gia của mình”, ông Peskov nói, ám chỉ các chính trị gia ở 3 quốc gia Baltic.
Cùng ngày, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng nhắc lại tuyên bố của người phát ngôn Điện Kremlin. Ông Lavrov cho rằng các quan chức phương Tây đưa ra những tuyên bố gây hấn như vậy để khẳng định tầm quan trọng của mình.
Những tuyên bố cứng rắn được đưa ra trong bối cảnh Liên minh châu Âu đang tranh luận về việc có nên nối lại quan hệ ngoại giao với Moscow hay không. Nga cho rằng quyền quyết định nằm trong tay Brussels vì họ đã chọn đình chỉ các cuộc tiếp xúc liên quan đến xung đột Ukraine.
Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna kêu gọi các quốc gia phương Tây tăng cường áp lực lên Nga. Ông nói với Bloomberg tuần trước rằng “bây giờ không phải là lúc để đối thoại hay đàm phán”.
Các quan chức Nga đã nhiều lần cảnh báo chống lại bất kỳ bước đi nào có thể cắt đứt vùng Kaliningrad bằng đường bộ. Thứ trưởng Ngoại giao Nga Aleksandr Grushko từng nhấn mạnh ông hy vọng “lý trí chung” sẽ ngăn chặn việc châu Âu “đùa với lửa” xung quanh Kaliningrad.
Trong một cuộc họp báo cuối năm ngoái, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết Nga sẽ loại bỏ các mối đe dọa phát sinh đối với vùng Kaliningrad. Ông nhấn mạnh rằng một cuộc phong tỏa tiềm tàng đối với khu vực này có thể dẫn đến một cuộc xung đột toàn diện.
Trợ lý Tổng thống Nga, ông Nikolai Patrushev, cảnh báo Nga sẵn sàng đáp trả toàn lực và ngay lập tức, kể cả bằng các biện pháp răn đe hạt nhân, đối với bất cứ động thái nào của NATO nhằm kiểm soát Kaliningrad.
Kaliningrad là một vùng lãnh thổ tách biệt của Nga, nằm giữa Ba Lan và Lithuania, bị bao quanh hoàn toàn bởi NATO.
Kaliningrad, phụ thuộc vào các tuyến đường sắt – đường bộ đi qua Lithuania để kết nối với phần còn lại của Nga, được xem là một trong những khu vực quân sự hóa cao nhất châu Âu, đồng thời cũng là điểm nóng tiềm tàng trong căng thẳng giữa NATO và Nga.
Căng thẳng về vấn đề trung chuyển bùng phát sau khi xung đột Ukraine leo thang vào năm 2022, khi Vilnius bắt đầu hạn chế việc trung chuyển bằng đường sắt các mặt hàng thuộc diện bị EU trừng phạt đi và đến Kaliningrad. Tranh chấp này sau đó đã được giải quyết một phần và hoạt động vận tải đường sắt được khôi phục.
Sau khi nhận được báo cáo từ các cơ quan quân sự và tình báo Ukraine, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 15/5 cho biết, Nga có kế hoạch tấn công Văn phòng Tổng thống Ukraine ở thủ đô KIev và dinh thự nhà nước của tổng thống ở Koncha Zaspa.
Dẫn các tài liệu do cơ quan tình báo quân sự Ukraine (HUR) thu được, ông Zelensky cho biết Moscow sẽ nhắm mục tiêu vào khoảng 20 "trung tâm ra quyết định", bao gồm các tòa nhà chính phủ và sở chỉ huy quân sự của Ukraine.
“Các chuyên gia từ Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine đã thu được các tài liệu cho thấy Nga đang chuẩn bị các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái mới nhằm vào Ukraine, bao gồm việc nhắm vào các trung tâm ra quyết định”, ông Zelensky cho biết thêm.
Những hình ảnh đính kèm trong bản cập nhật của Tổng thống Zelensky dường như là ảnh vệ tinh do tình báo Ukraine thu được từ các văn phòng quân sự Nga. Các hình ảnh bao gồm tọa độ và thông tin về một số địa điểm, trong đó có Văn phòng Tổng thống Ukraine, dinh thự tổng thống và các cơ sở ngầm được bảo vệ ở trung tâm Kiev. Các hình ảnh được chụp ngày 6/5.
"Tất nhiên, chúng tôi đã xem xét thông tin này. Nga phải chấm dứt xung đột và đàm phán hòa bình, thay vì tìm kiếm những cách thức mới để đe dọa Ukraine", ông Zelensky tuyên bố.
Nga hiện chưa lên tiếng về thông tin trên.
Ngày 6/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết Moscow đã gửi công hàm chính thức cảnh báo tất cả các phái đoàn ngoại giao và tổ chức quốc tế về một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn tiềm tàng vào Kiev.
Moscow cảnh báo trả đũa nhằm vào Kiev nếu Ukraine tấn công Moscow trong dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5).
Cuối cùng, Ukraine đã đồng ý với lệnh ngừng bắn, mặc dù cả Kiev và Moscow đều cáo buộc nhau vi phạm trong thời gian ngừng bắn 3 ngày. Không có cuộc tấn công nào xảy ra nhằm vào cuộc duyệt binh của Nga.
Tuyên bố của Tổng thống Zelensky được đưa ra sau khi Nga tiến hành đợt tấn công quy mô lớn với hơn 1.600 tên lửa và máy bay không người lái vào các khu vực ở Ukraine trong 2 ngày. Đợt tấn công đã gây tổn thất lớn cho Ukraine và khiến 24 người thiệt mạng.
Tổng thống Zelensky tuyên bố sẽ đáp trả cuộc tấn công của Nga. Lực lượng Ukraine cũng phóng hàng loạt máy bay không người lái vào các mục tiêu trên lãnh thổ Nga.
Trước đó, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh: "Ukraine sẵn sàng hành động vì hòa bình. Ukraine tìm cách chấm dứt cuộc chiến này một cách có phẩm giá”.
Ông cũng khẳng định Nga đã nhận được đề xuất ngừng bắn từ phía Ukraine.
"Nga đã nhận được từ chúng tôi một đề xuất rõ ràng về việc ngừng bắn và thực hiện ngoại giao, và họ biết cách liên lạc với Ukraine hoặc các đối tác của chúng tôi để điều phối các chi tiết", ông nói.
Mặt khác, ông cáo buộc Nga tiếp tục hoạt động tấn công trên khắp các khu vực khác nhau của Ukraine bất chấp tuyên bố ngừng bắn của Kiev.
Tổng thống Zelensky cũng cho biết Nga đang chuẩn bị triển khai một đợt tấn công khác vào cuối mùa hè này.
Ông nói, Ukraine đang thúc giục các đồng minh phương Tây đẩy nhanh việc bàn giao các hệ thống phòng không và tên lửa đánh chặn.
Theo Hãng tin AFP, ngày 17-5, lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức đã lên tiếng bảo vệ hoạt động hợp tác an ninh và phòng vệ giữa hòn đảo này và Mỹ.
Trong bài đăng trên Facebook, ông Lại khẳng định: "Việc Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan và làm sâu sắc hơn hợp tác an ninh Đài Loan - Mỹ không chỉ cần thiết mà còn là yếu tố then chốt trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực".
Theo ông Lại, hợp tác an ninh và các thương vụ vũ khí lâu nay giữa Đài Loan và Mỹ đều dựa trên Đạo luật quan hệ Đài Loan năm 1979. Đây là đạo luật buộc Mỹ phải bán vũ khí cho hòn đảo này.
"Đây không chỉ là cam kết an ninh của Mỹ đối với Đài Loan, mà còn là lực lượng răn đe quan trọng nhất trong nhiều năm qua trước những hành động phá hoại hòa bình và ổn định khu vực", ông Lại đơn phương khẳng định.
Lãnh đạo Đài Loan cũng cho rằng việc duy trì hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan từ trước đến nay luôn là một "đồng thuận mạnh mẽ và lợi ích chung" của Đài Loan và Mỹ. Ông nhấn mạnh "hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan sẽ không bao giờ bị hy sinh hay đem ra mặc cả".
Không dừng ở đó, ông Lại còn tuyên bố Đài Loan sẽ không khuất phục trước sức ép để rồi từ bỏ "phẩm giá" cũng như lối sống dân chủ, tự do.
"Đài Loan chắc chắn sẽ không bị hy sinh hay đem ra trao đổi", ông Lại tuyên bố.
Tuy nhiên, ông cũng khẳng định Đài Loan muốn bảo vệ nguyên trạng hiện tại và nhấn mạnh "không hề tồn tại cái gọi là vấn đề 'Đài Loan độc lập'".
Phát biểu của ông Lại được đưa ra nhằm đáp lại những quan ngại trong dư luận Đài Loan về các phát ngôn liên quan đến hòn đảo này sau chuyến công du Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Tại cuộc hội đàm ở Bắc Kinh hôm 13-5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã yêu cầu Mỹ không can thiệp vào vấn đề Đài Loan.
Thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc dẫn lời ông Tập: "Vấn đề Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ. Nếu xử lý sai, hai nước có thể va chạm, thậm chí xảy ra xung đột, đẩy toàn bộ quan hệ Trung - Mỹ vào tình thế cực kỳ nguy hiểm".
Ngày 16-5, sau khi rời Trung Quốc, ông Trump đã tuyên bố việc Mỹ có tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan hay không "tùy thuộc vào Trung Quốc", đồng thời cho rằng đây là "một con bài mặc cả rất tốt" cho Washington.
Phát biểu này khiến Đài Loan lo ngại, bởi hòn đảo lâu nay vẫn xem các thương vụ vũ khí là một phần trong cam kết an ninh của Washington dành cho mình.
Tổng thống Mỹ cũng cảnh báo Đài Loan không tuyên bố độc lập khỏi Trung Quốc. "Tôi không muốn ai đó tuyên bố độc lập", ông Trump tuyên bố với Đài Fox News.
Ông đồng thời nói thêm rằng ông không muốn Mỹ phải "đi 9.500 dặm để tham chiến".
"Tôi muốn họ hạ nhiệt. Tôi muốn Trung Quốc cũng hạ nhiệt. Chúng tôi không muốn chiến tranh, và nếu giữ nguyên hiện trạng như bây giờ, tôi nghĩ Trung Quốc sẽ chấp nhận điều đó", ông Trump nói.
"Đây là hình ảnh một vận tải cơ C-130 Hercules tham gia chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn ở tây nam Iran đã bị mắc kẹt, không thể di chuyển. Sau cùng, máy bay này đã bị bỏ lại rồi phá hủy bởi lực lượng Delta", OSINTWarfare, tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở, cho biết ngày 5/4.
Tài khoản này đăng kèm ảnh một cột khói đen bốc lên từ khu vực trống trải, phía sau là đồi núi.
Jack Murphy, đồng sáng lập trang tin về an ninh quốc gia Mỹ The High Side, mô tả địa điểm xảy ra sự việc là "một điểm tiếp nhiên liệu tiền phương (FARP)" và bánh xe của chiếc C-130 mắc kẹt trong cát. "Một nhóm đặc nhiệm Delta buộc phải vào phá hủy tại chỗ. Toàn bộ chiến dịch cực kỳ mạo hiểm, nhưng họ vẫn hoàn thành", Murphy viết trên X.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Trong khi đó, hãng tin Iran Fars News đưa tin khi Mỹ mở chiến dịch giải cứu, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và Lực lượng Thực thi Pháp luật (FARAJA) "đã phối hợp tấn công, phá hủy một máy bay địch, khiến Washington chịu thêm một thất bại ê chề".
Truyền thông Iran công bố hình ảnh các mảnh vỡ cháy đen nằm rải rác trên vùng sa mạc, khói vẫn bốc lên từ hiện trường.
Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã giải cứu được phi công còn lại trong vụ tiêm kích F-15 bị bắn hạ tại Iran. Chiến dịch giải cứu diễn ra trong đêm 4/4, huy động hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
Một quan chức quân sự Mỹ trả lời New York Times rằng sau khi phi công được giải cứu, hai máy bay vận tải dùng để đưa lực lượng đặc nhiệm và phi công đến nơi an toàn đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran.
Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay mới tới để đưa toàn bộ binh sĩ Mỹ và phi công rời đi, đồng thời phá hủy hai chiếc máy bay gặp sự cố nhằm tránh để chúng rơi vào tay Iran.
C-130 Hercules là vận tải cơ được tập đoàn Lockheed phát triển trên cơ sở máy bay Fairchild C-123 Provider, biên chế cho không quân Mỹ từ năm 1956. C-130 được đánh giá là xương sống trong các chiến dịch của quân đội Mỹ nhờ lợi thế hậu cần, có thể hoạt động trên các đường băng dã chiến và không đòi hỏi hạ tầng hỗ trợ phức tạp. Máy bay sử dụng 4 động cơ tua-bin cánh quạt để tăng hiệu quả hoạt động và công suất vận tải.
Vận tải cơ C-130 có tổ bay 5 người, tầm bay 3.800 km, tốc độ tối đa 590 km/h, trần bay 10.000 m khi không chở hàng và 7.000 m khi đầy tải. Máy bay có thể chở tối đa 19 tấn hàng, 92 binh sĩ hoặc 64 lính dù, 6 pallet hàng, 2-3 thiết giáp Humvee, hai thiết giáp M113 hoặc một pháo tự hành CAESAR 155 mm.
Mỹ đã liên tục nâng cấp dòng C-130 để đáp ứng thay đổi về hoạt động trên toàn thế giới. Trong số này, biến thể HC-130J Combat King II, với tầm bay hơn 6.400 km, là loại máy bay cánh cố định chuyên dụng duy nhất của Không quân Mỹ cho nhiệm vụ tìm kiếm - cứu nạn nhân sự. Chi phí sản xuất một chiếc HC-130J năm 2010 là 66 triệu USD, tương đương hơn 98 triệu USD theo tỷ giá hiện tại.
