Giữa nhịp sống hối hả, ban ngày mọi người tất bật với công việc và học tập nhưng khi màn đêm buông xuống cũng là lúc không ít người trẻ chọn cách tắt đèn, sử dụng điện thoại hoặc máy tính trước khi ngủ; họ xem đây như cách để giải tỏa áp lực và tìm kiếm sự thư giãn.
Nguyễn Kim Thư, sinh viên Trường ĐH Văn Lang TP.HCM, cho biết thường có thói quen tắt đèn để sử dụng điện thoại trong phòng trọ vào ban đêm vì không gian yên tĩnh giúp thư giãn và dễ ngủ hơn. “Thường mình cầm điện thoại để lướt TikTok, xem các video giải trí cho bớt căng thẳng đến khi cảm thấy buồn ngủ”, Thư nói.
Sau một thời gian duy trì thói quen này, Thư nhận thấy mắt xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường như khô mắt, nhạy cảm với ánh sáng và đôi lúc nhìn mờ. Tuy nhiên, do lịch học dày đặc nên chưa đi kiểm tra mắt.
Dù Thư đã nhận thức được việc dùng điện thoại trong bóng tối có thể ảnh hưởng xấu đến đôi mắt nhưng thói quen này vẫn khó từ bỏ vì Thư cho rằng đây là cách giúp giải trí và giảm áp lực sau một ngày học tập căng thẳng.
Trong khi đó, Nguyễn Hữu Tài, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết: “Mình đi học cả ngày ít khi được dùng máy tính. Đến tối về phòng trọ, mình thường tắt hết đèn để tiết kiệm điện rồi dùng máy tính học lập trình, sau đó chơi điện tử hoặc đọc tin tức, lướt TikTok cho đến khi ngủ. Nhiều hôm mình đang sử dụng máy tính thì ngủ quên khi nào không biết”, Tài nói.
Tài cũng cho biết bản thân thích sử dụng máy tính trong không gian tối vì cảm thấy dễ tập trung hơn. “Mình thích cảm giác cả căn phòng tối đen, chỉ có ánh sáng từ màn hình chiếu vào mặt nên không bị xao nhãng bởi những thứ xung quanh”, Tài nói.
Tương tự, Nguyễn Sỹ Huy, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết việc sử dụng điện thoại và máy tính trong bóng tối trước khi ngủ đã trở thành thói quen khó bỏ. “Vì sống xa nhà, ban đêm phòng trọ khá yên tĩnh nên mình thường nằm lướt điện thoại đến khi mắt díp lại mới ngủ. Có hôm mình còn dùng máy tính làm tiểu luận hoặc giải bài tập đến khuya”, Huy kể.
Việc sử dụng thiết bị điện tử trong bóng tối suốt thời gian dài cũng khiến mắt Huy xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường. Lo lắng về tình trạng này, Huy đã đi kiểm tra mắt. Kết quả cho thấy mắt phải điều tiết quá mức do thường xuyên nhìn màn hình trong điều kiện thiếu sáng, dẫn đến khô mắt và tăng độ cận.
Nói về tác hại khi sử dụng thiết bị điện tử trong bóng tối, TS.BS Trần Đình Minh Huy, Khoa Khúc xạ Bệnh viện Mắt TP.HCM, giảng viên bộ môn Mắt Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho biết thói quen lướt điện thoại hoặc dùng máy tính trong bóng tối thời gian dài sẽ gây ra những tác động không tốt cho mắt. Các loại màn hình như OLED hay LCD thường phát ra ánh sáng xanh năng lượng cao. Việc tiếp xúc kéo dài đặc biệt vào ban đêm sẽ làm mắt dễ mỏi, dễ nhức và gây suy giảm chất lượng giấc ngủ.
Bên cạnh đó, theo bác sĩ Huy, khi dùng điện thoại, mắt phải liên tục nhìn gần. Để nhìn rõ ở khoảng cách gần, mắt sẽ điều tiết và hội tụ liên tục, giống như một cơ hoạt động trong thời gian dài không được nghỉ ngơi, từ đó tạo cảm giác căng tức hoặc nhức mỏi mắt. Ngoài ra, khi tập trung vào màn hình, sẽ chớp mắt ít hơn bình thường. Điều này làm nước mắt bốc hơi nhanh hơn, dẫn đến khô mắt, cộm rát hoặc chảy nước mắt sống.
“Trong môi trường tối, đồng tử sẽ giãn ra để thu nhận nhiều ánh sáng hơn. Tuy nhiên, khi nhìn vào màn hình điện thoại sáng, đồng tử lại phải co lại phần nào để kiểm soát lượng ánh sáng đi vào võng mạc. Sự chênh lệch giữa môi trường tối và màn hình sáng khiến hệ điều tiết của mắt trở nên kém ổn định hơn, do đó mắt phải hoạt động nhiều hơn bình thường để liên tục thích nghi. Đồng thời, vì điện thoại được sử dụng ở khoảng cách gần nên mắt luôn phải tập trung liên tục để giữ hình ảnh rõ nét. Những điều này khiến mắt dễ xuất hiện các triệu chứng như mỏi, căng tức hoặc đau nhứt”, bác sĩ Huy phân tích.
Bác sĩ Huy cho biết gần đây nhiều bạn trẻ thường đến khám vì các triệu chứng như: mỏi mắt, khô mắt, nhức đầu, nhìn mờ thoáng qua hoặc cảm giác tăng độ sau một thời gian làm việc máy tính hoặc dùng điện thoại kéo dài vào ban đêm. “Trong y khoa, chúng tôi gọi đây là hội chứng mỏi mắt do thiết bị số, hoặc trước đây còn được biết đến với tên gọi hội chứng thị giác màn hình”, bác sĩ Huy nói.
Phân tích về tâm lý dù biết xem điện thoại hoặc máy tính có hại nhưng thói quen vẫn khó bỏ, thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở chuyện “biết có hại mà vẫn làm”, mà nằm ở chỗ chiếc điện thoại đã trở thành một cơ chế tự xoa dịu cảm xúc của con người. “Khi mọi thứ yên xuống trong không gian bóng tối, điện thoại trở thành một “vùng trú ẩn tâm lý” rất dễ tiếp cận. Chỉ cần mở màn hình lên là có ngay giải trí, tin nhắn, video ngắn, cảm giác được cập nhật và được lấp đầy khoảng trống”, thạc sĩ Thành nói.
Theo thạc sĩ Thành, không ít người dùng nhất là bạn trẻ không thật sự tìm kiếm thông tin, mà đang tìm kiếm cảm giác được thoát ra khỏi áp lực ban ngày. Có người tìm sự thư giãn, có người tìm cảm giác không cô đơn, có người tìm một chút quyền kiểm soát: “Ban ngày mình phải làm quá nhiều việc cho người khác, còn đêm là thời gian của mình”.
Vì vậy, mặc dù biết dùng điện thoại trong bóng tối có thể gây mỏi mắt, khô mắt, căng thẳng thị giác và làm rối nhịp ngủ, hành vi này vẫn lặp lại. Về mặt tâm lý, lợi ích cảm xúc trước mắt thường thắng tác hại sức khỏe lâu dài. Não bộ của con người nhận phần thưởng tức thì từ điện thoại: một video vui, một tin nhắn, một lượt tương tác, một nội dung mới. Chính phần thưởng nhanh đó khiến họ rất khó dừng lại.
Cũng theo thạc sĩ Thành, với thói quen “chỉ xem 5 phút thôi” nhưng rồi kéo dài hàng giờ, đây thường không phải là lời nói dối có chủ ý. Khi nói câu đó, mọi người thật sự tin rằng mình sẽ xem 5 phút. Nhưng sau đó, não bị cuốn vào cơ chế phần thưởng liên tục.
“Mạng xã hội và video ngắn hoạt động rất mạnh trên nguyên tắc phần thưởng bất định. Nghĩa là người dùng không biết nội dung tiếp theo có hay không, vui không, sốc không, đúng tâm trạng không. Chính sự không chắc chắn này lại khiến người ta muốn kéo tiếp, giống như cảm giác ‘biết đâu cái tiếp theo sẽ thú vị hơn’. Một video chưa đủ hay, ta kéo tiếp. Một video quá hay, ta cũng kéo tiếp. Cứ như vậy, 5 phút biến thành 50 phút”, thạc sĩ Thành nói.
Theo TS.BS Trần Đình Minh Huy, một quy tắc đơn giản nhưng hiệu quả để giảm mỏi mắt khi dùng thiết bị điện tử là quy tắc 20-20-20. Cụ thể, sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, nên nhìn ra xa khoảng 20 feet (tương đương 6 mét) trong ít nhất 20 giây để mắt được thư giãn. “Thực tế, không cần đo chính xác khoảng cách 6 mét, chỉ cần nhìn xa hết mức có thể để đưa mắt về trạng thái nghỉ ngơi”, bác sĩ Huy nói.
Bác sĩ Huy cũng khuyến cáo nên giữ khoảng cách từ mắt đến màn hình điện thoại khoảng 30 – 40 cm và từ 50 – 70 cm đối với màn hình máy tính. Nếu chữ quá nhỏ, người dùng nên tăng kích thước chữ thay vì đưa màn hình lại gần mắt.
Ngoài ra, không nên sử dụng thiết bị điện tử trong môi trường tối hoàn toàn mà cần duy trì nguồn sáng dịu từ 200 – 500 lux để giảm chênh lệch ánh sáng giữa màn hình và môi trường xung quanh. Duy trì thói quen sử dụng nước mắt nhân tạo theo hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế tình trạng khô mắt khi phải nhìn màn hình trong thời gian dài.
Thạc sĩ Thành thì cho rằng người trẻ cần thiết kế lại môi trường sống như để điện thoại xa giường ngủ, bật chế độ không làm phiền, đặt giờ tắt ứng dụng, giảm độ sáng màn hình…
Hơn 300 học sinh đạt từ 1.500 điểm SAT, 11 học sinh đạt điểm tuyệt đối 1.600 là những con số gây ấn tượng khi nhắc đến lớp học của Nghiêm Đức An. Thế nhưng, với chàng trai 25 tuổi, điều đáng nhớ nhất lại là lớp học đầu tiên chỉ có vỏn vẹn 3 học sinh - nơi anh bắt đầu hành trình theo đuổi công việc giảng dạy từ khi còn là sinh viên năm nhất.
Khi còn là sinh viên năm nhất, Nghiêm Đức An đã đứng lớp với một nhóm học sinh chỉ vỏn vẹn 3 người. Với chàng trai sinh năm 2001, đó không phải công việc làm thêm nhất thời mà là con đường gắn bó đến tận hôm nay.
Từng là thủ khoa kỳ thi THPT khối D07 TP.Hà Nội năm 2019, cựu học sinh Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam và là một trong 11 đại biểu thanh niên ưu tú của Việt Nam tham dự chương trình “Tàu thanh niên Đông Nam Á - Nhật Bản” (SSEAYP) năm 2023, Đức An cho biết anh từng thử sức ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, giảng dạy vẫn là lựa chọn khiến anh muốn gắn bó lâu dài.
“Lớp học đầu tiên của mình chỉ có đúng 3 học sinh. Khó khăn lớn nhất không phải là lớp ít hay nhiều người, mà là làm sao thấu hiểu từng học sinh, không ngừng nghiên cứu để mỗi bài giảng hôm nay tốt hơn hôm qua”, Đức An chia sẻ.
Theo anh, càng đứng lớp, anh càng nhận ra việc dạy học không chỉ dừng lại ở truyền đạt kiến thức. Điều quan trọng hơn là giúp học sinh thay đổi cách tư duy và nuôi dưỡng động lực học tập.
“Từng có học sinh hỏi mình vì sao lại chọn dạy SAT. Có lẽ vì đây là bài thi phản ánh rất rõ tư duy logic và khả năng phân tích. Mình muốn các bạn không chỉ đạt điểm cao, mà còn chuẩn bị nền tảng để tự học ở đại học và xa hơn nữa”, anh nói.
Đến nay, Đức An đã đồng hành cùng hơn 300 học sinh đạt từ 1.500 điểm SAT trở lên, trong đó có 11 học sinh đạt điểm tuyệt đối 1.600.
Trong nhiều năm giảng dạy, điều khiến Đức An nhớ nhất không chỉ là những con số ấn tượng, mà còn là sự thay đổi của từng học sinh.
Anh kể về Đoàn Hà Phương, học sinh lớp 10 Anh 1, Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam. Dù có nền tảng tiếng Anh tốt, bài kiểm tra SAT đầu vào của Phương chỉ đạt khoảng 1.050 điểm. Sau quá trình học tập, nữ sinh đạt 1.590 điểm SAT, trong đó phần Đọc đạt tuyệt đối 800/800.
Theo Đức An, bước ngoặt lớn nhất của học trò không nằm ở việc học thêm nhiều từ vựng, mà là dám thay đổi cách học. “Nhiều học sinh giỏi phải chấp nhận gác lại sự tự tin từ thành tích trước đây để học lại từ những tư duy nền tảng nhất. SAT không dành riêng cho những người bẩm sinh xuất sắc, mà dành cho những người đủ kỷ luật để chấp nhận đánh đổi”, anh bày tỏ.
Nguyễn Tuấn Anh, học sinh lớp 11 Anh 1, Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, là một trong những học trò đạt 1.600 điểm SAT sau thời gian theo học Đức An.
Nam sinh cho biết ban đầu được giáo viên giới thiệu đến lớp học. Điều khiến em quyết định gắn bó là cách giảng mạch lạc và không khí học tập cởi mở.
“Điều em ấn tượng nhất là anh An luôn phân tích rất kỹ mạch logic của đoạn văn và cho học sinh không gian để phản biện. Có những câu hỏi bọn em tranh luận với anh tới 20-30 phút để tìm ra cách lập luận thuyết phục nhất”, Tuấn Anh kể.
Theo nam sinh, kiến thức và phương pháp từ giáo viên chỉ là một phần, điều quyết định vẫn là sự chủ động của người học.
“Anh An giúp em xây dựng tư duy, chỉ ra các bẫy của bài thi và cung cấp tài liệu sát trọng tâm. Nhưng để đạt 1.600 điểm thì em vẫn phải tự học, tự rút kinh nghiệm. Điều đó không ai có thể làm thay mình”, Tuấn Anh chia sẻ.
Với Đức An, những con số như hơn 300 học sinh đạt từ 1.500 điểm SAT hay 11 học sinh đạt điểm tuyệt đối đều rất đáng tự hào. Tuy nhiên, điều khiến anh hạnh phúc hơn cả là khi nhiều học trò sau khi trưởng thành tiếp tục quay lại hỗ trợ các khóa sau, cùng chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng tài liệu học tập cho cộng đồng.
“Mỗi học sinh rồi sẽ có con đường riêng. Điểm SAT chỉ là tấm vé ban đầu. Điều mình mong muốn là các bạn đủ năng lực để tự học, tiếp tục phát triển và sau này có thể truyền lại những giá trị đó cho thế hệ sau. Đó mới là điều mình coi là thành công”, Đức An nói.
Trong Chiến dịch Mùa hè xanh 2026, Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường TP.HCM triển khai với 4 đội hình chia đều tại các địa phương gồm TP.HCM, Đồng Tháp và Tây Ninh. Mang theo niềm tin, trách nhiệm và khát vọng tuổi trẻ, góp phần xây dựng quê hương và lan tỏa giá trị nhân văn thông qua mỗi công trình, phần việc trên hành trình tình nguyện.
Anh Trương Công Trường, Bí thư Đoàn trường, Chỉ huy trưởng chiến dịch, cho biết trong chiến dịch năm nay, sinh viên tình nguyện sẽ đem đến cho địa phương các hoạt động liên quan đến chuyên môn ngành học. Qua đó các giúp các bạn sinh viên phát huy tối đa năng lực cá nhân trong hoạt động tình nguyện.
Trong chiến dịch năm nay, đội hình sẽ xây Nhà khăn quàng đỏ cho một em học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại xã Gia Thuận (tỉnh Đồng Tháp); thực hiện xây cầu dân sinh và một công trình thắp sáng đường quê bằng đèn năng lượng mặt trời tại xã Tân Nhuận Đông (tỉnh Đồng Tháp).
Bên cạnh đó, với 1.000 cây xanh được phân bổ về các đội hình (xã Mỹ Hạnh, tỉnh Tây Ninh; xã Gia Thuận và Tân Nhuận Đông), sẽ được sinh viên tình nguyện trồng, góp phần phủ xanh thiên nhiên, bảo vệ môi trường.
Cũng theo anh Trường, ngoài các hoạt động an sinh xã hội, trong chiến dịch năm nay, sinh viên trường thực hiện công tác hỗ trợ chuyển giao phần mềm cho 2 địa phương (xã Gia Thuận và Tân Nhuận Đông). Những phần mềm này sẽ góp phần hỗ trợ đắc lực cho địa phương trong công tác quản lý địa giới hành chính, quản lý đất công và các danh mục khác theo yêu cầu của địa phương.
Gửi gắm đội hình sinh viên tình nguyện trước giờ xuất quân, PGS.TS Lê Hoàng Nghiêm, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, chia sẻ: "Nhà trường luôn xác định việc giáo dục sinh viên không chỉ dừng lại ở kiến thức chuyên môn, mà còn phải gắn liền với lòng yêu nước, trách nhiệm xã hội và tinh thần cống hiến. Với mỗi việc làm, mỗi công trình, dù nhỏ nhưng xuất phát từ sự chân thành sẽ góp phần xây dựng hình ảnh những người trẻ giàu tri thức, trách nhiệm và nhân ái, sẵn sàng cống hiến vì cộng đồng".
Trước giờ xuất quân, Nguyễn Lê Hoàng Anh, sinh viên Khoa Môi trường, háo hức chia sẻ: "Đây là lần đầu tiên mình tham gia Chiến dịch Mùa hè xanh. Mình đã theo dõi các hoạt động của chiến dịch này khá lâu, từ khi còn là học sinh. Mình mong muốn được dùng chính sức trẻ, kiến thức của bản thân để đóng góp cho cộng đồng. Tham gia chiến dịch cũng giúp mình bước ra ngoài vùng an toàn, rèn luyện được bản lĩnh và trưởng thành hơn".
Ngay sau lễ ra quân, các đội hình sinh viên tình nguyện đã nhanh chóng vận chuyển hành lý, cây cùng các vật dụng phục vụ chiến dịch lên xe, di chuyển về địa phương. Bằng tinh thần trách nhiệm và nhiệt huyết của sức trẻ, chiến dịch kéo dài 22 ngày (từ 17.7 đến 7.8) được kỳ vọng hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ, lưu giữ kỷ niệm đẹp cho sinh viên và xây dựng dấu ấn tốt đẹp trong lòng người dân địa phương.
Những gì Yến Vy chia sẻ trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi hôm nay (12.5) không chỉ là các "tip" hiệu quả mà còn là lời nhắc quan trọng dành cho thí sinh trước khi bước vào kỳ thi.
Theo kinh nghiệm của Vy, sau khi nhận được đề thi, trong 3 phút đầu tiên nên đọc hết tờ đề một lượt để có nhận định chung về độ khó dễ, câu nào hóc búa... Trong lúc đọc, Vy sẽ lấy bút chì để đánh dấu. Những câu nào cảm thấy khó, Vy sẽ đánh dấu nổi bật hơn để nhận biết khi bước vào giải đề, đến những câu này sẽ tạm thời để lại làm sau. Với những câu mà nhìn vào đã biết được đáp án liền, Vy khuyên nên điền đáp án luôn.
Thứ tự giải đề của Vy sẽ luôn là câu dễ ưu tiên làm trước, câu khó để lại sau. Bởi theo Vy, khi làm những câu dễ trước, chúng ta chắc chắn sẽ nắm được tầm 5 - 6 điểm trong tay, lúc đó tâm trạng của bạn cũng sẽ thoải mái hơn vì không sợ bị điểm liệt. Khi thoải mái, đầu óc cũng tỉnh táo và nhẹ nhõm hơn để giải quyết những câu khó.
https://youtu.be/8HUSoXl9ygA
Một điều nữa, Vy muốn lưu ý thí sinh trong 15 phút đầu giờ là tránh những cái "bẫy ngọt ngào". Vì sao gọi là "bẫy ngọt ngào"? Vy cho biết đó chính là khi gặp những dạng đề dễ và cứ hăng say làm quá nhanh, dẫn đến dễ bị những lỗi sai rất là… lãng xẹt, ngớ ngẩn.
Cho nên khi làm đề, Vy thường hay gạch chân những câu cần phải xem lại. "Đến lúc giải gần hết đề, gần cuối giờ thường đã thấm mệt, mắt cũng bị quáng gà rồi, nếu các bạn dò lại bài có khi sẽ bị bỏ lỡ và không thấy được lỗi sai đó. Thay vì vậy, chúng ta nên chắc ăn ngay từ đầu để tránh các lỗi sai không đáng ở những câu dễ", Vy lưu ý.
Vy cho rằng: "Cuộc thi giống như là một cuộc chạy marathon, người chiến thắng không phải là người xuất phát sớm nhất mà là người biết phân bổ sức lực của mình như thế nào. Hy vọng các bạn sẽ có một 15 phút đầu tiên trong phòng thi thật tỉnh táo và suôn sẻ".
Và cô nàng nhắn gửi thêm: "Kỳ thi này rất quan trọng, nhưng nó không phải là thứ duy nhất định nghĩa sự thành công của chúng ta. Ngay lúc này, hãy nỗ lực hết 200% sức lực để sau này không bao giờ phải nói từ giá như, nhưng đồng thời hãy giữ một trái tim bình tĩnh. Cứ nỗ lực rồi quả ngọt sẽ đến. Chúc các bạn vững tâm, bền chí và tỏa sáng rực rỡ nhất trong mùa hè này nhé. Hẹn gặp lại các bạn ở giảng đường đại học".
