Ảnh vệ tinh thương mại do hãng Airbus chụp hồi đầu tuần và được đài CNN phân tích hôm 2/4 cho thấy hàng loạt thiệt hại ở căn cứ Prince Sultan, miền trung Arab Saudi, sau các đòn tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran.
Trong ảnh đầu tiên, các thành phần của radar cảnh giới AN/TPY-2 được đưa ra ngoài trời, bên cạnh nhà chứa đã bị phá hủy. Đài ăng-ten đã bị cháy sém và mất đi một mảng lớn. Khu vực này hứng đòn tập kích của Iran hôm 1/3, nhưng các ảnh vệ tinh trước đó chỉ giúp xác nhận nhà chứa bị đánh trúng, không rõ có radar ở trong hay không.
AN/TPY-2 được coi là “mắt thần” của THAAD, giúp hệ thống phát hiện và đánh chặn tên lửa đạn đạo đối phương từ xa. Tài liệu ngân sách của Bộ Quốc phòng Mỹ cho thấy mỗi đài AN/TPY-2 có giá xuất xưởng khoảng 485 triệu USD, trong đó riêng ăng-ten có chi phí khoảng 136 triệu USD.
Nếu tính cả cấu hình theo yêu cầu khách hàng, hỗ trợ vận hành, bảo dưỡng và nâng cấp, mỗi tổ hợp có thể đạt giá trị khoảng 1 tỷ USD. Nỗ lực thay thế chúng trong ngắn hạn là không đơn giản, khi tổng cộng chỉ có 16 đài AN/TPY-2 được xuất xưởng.
Bức ảnh thứ hai cho thấy thiệt hại rõ nét với máy bay cảnh báo sớm E-3G Sentry sau cuộc tấn công của Iran vào căn cứ Prince Sultan hôm 27/3. Phần thân giữa máy bay đã bị phá hủy và cháy đen, đĩa radar nằm trên lưng phi cơ cũng đổ sập xuống đất.
CNN chỉ ra rằng có hai máy bay E-3 đang đậu ngoài trời khi ảnh được chụp hôm 29/3, chỉ cách vị trí máy bay trúng đòn khoảng 1.300 m, đồng nghĩa chúng không được cất vào nhà chứa sau vụ tấn công. Một số khí tài khác, trong đó có phi cơ tiếp dầu KC-135 và máy bay cảnh báo sớm E-2 Hawkeye, cũng đậu ở chỗ trống trải.
CNN không công bố đầy đủ ảnh về các phi cơ nói trên.
Ảnh do vệ tinh Sentinel-2L của châu Âu chụp hôm 30/3 cũng cho thấy nhiều địa điểm tại căn cứ Prince Sultan trúng đòn tập kích của Iran. Trong số này có vết cháy đen ở bãi đỗ, được cho là 1-2 máy bay tiếp dầu KC-135 bị phá hủy, cùng vị trí máy bay E-3G ở đường lăn gần đầu đường băng. Một nhà chứa cỡ lớn dành cho vận tải cơ C-130 cũng nhiều lần bị tấn công.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó thông báo đã sử dụng UAV tự sát Shahed-136, có trị giá 20.000-50.000 USD, để tập kích hàng loạt khí tài Mỹ, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và radar AN/TPY-2.
Đài NPR hôm 30/3 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết đòn đánh vào căn cứ Prince Sultan đã khiến hai máy bay E-3 bị hư hại, chứ không phải một chiếc như thông tin ban đầu. Khoảng 15 quân nhân Mỹ đã bị thương, trong đó một số ca thuộc diện chấn thương nghiêm trọng.
E-3 Sentry được ví như “máy bay mắt thần” nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Ngoài thiệt hại về tài chính, với mỗi máy bay E-3G có giá ước tính hơn 500 triệu USD, giới chuyên gia đánh giá sự việc có nguy cơ làm suy giảm năng lực kiểm soát chiến trường của không quân Mỹ.
Sân bay Prince Sultan là một trong những căn cứ đồn trú chủ chốt của Mỹ ở nước ngoài. Cơ sở này đã nhiều lần bị Iran nhắm mục tiêu kể từ đầu xung đột. Ảnh vệ tinh chụp trước khi chiến sự bùng phát cho thấy lực lượng Mỹ triển khai ở đây gồm ít nhất 19 máy bay tiếp dầu KC-46A và KC-135, cùng 6 phi cơ E-3 Sentry và 3 máy bay liên lạc chiến trường E-11A.
Tại cuộc tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh ở trụ sở Trung ương Đảng sáng 19/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam đánh giá cao vai trò và những đóng góp của Ấn Độ đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực, theo Bộ Ngoại giao.
Việt Nam luôn coi Ấn Độ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu, ủng hộ Ấn Độ tiếp tục phát huy vai trò lớn hơn tại khu vực và thế giới. Việt Nam cũng ủng hộ và sẵn sàng tham gia tích cực vào các sáng kiến toàn cầu của Ấn Độ, cũng như làm cầu nối hỗ trợ Ấn Độ tăng cường hợp tác với khu vực, qua đó góp phần xây dựng môi trường hòa bình, ổn định, thượng tôn luật pháp quốc tế.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh Việt Nam và Ấn Độ có quan hệ hữu nghị truyền thống, tin cậy chính trị cao và việc hai bên nhất trí nâng tầm quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường có ý nghĩa quan trọng, giúp củng cố tin cậy chính trị và mở ra cơ hội hợp tác sâu rộng trong nhiều lĩnh vực.
Ông đề nghị hai bên tiếp tục tăng cường hơn nữa trao đổi đoàn cấp cao và các cấp, thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư, mở rộng hợp tác khoa học công nghệ, tăng cường kết nối, giao lưu nhân dân giữa hai nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao kết quả hội đàm giữa Bộ trưởng Rajnath Singh và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, cũng như những kết quả hợp tác thiết thực giữa Bộ Quốc phòng hai nước thời gian qua. Ông đề nghị hai bên tiếp tục triển khai đầy đủ, hiệu quả các văn bản hợp tác đã ký kết, đưa hợp tác quốc phòng giữa hai nước đi vào chiều sâu.
Bộ trưởng Rajnath Singh khẳng định Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng nhất trong chính sách "Hành động Hướng Đông" và các chiến lược phát triển quan hệ với khu vực của Ấn Độ.
Ông đánh giá cao vai trò, vị thế cũng như những đóng góp tích cực, chủ động của Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực. Bộ trưởng khẳng định Ấn Độ sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác quốc phòng giữa hai nước, mở rộng các chương trình hợp tác đào tạo nhân lực chất lượng cao; cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Việt Nam hoàn tất các dự án hợp tác đang triển khai trong khuôn khổ các gói tín dụng, hỗ trợ quốc phòng hiện có và xem xét tiếp tục cung cấp gói hỗ trợ mới phù hợp với nhu cầu và năng lực mỗi bên.
Bộ trưởng cũng nhất trí sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan của Ấn Độ để thúc đẩy hơn nữa hợp tác khoa học công nghệ, tăng cường kết nối hàng không, hàng hải giữa hai nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ nhấn mạnh Việt Nam và Ấn Độ có tầm nhìn chung về các vấn đề thế giới và khu vực; sẽ tiếp tục duy trì trao đổi đoàn, phát huy các cơ chế đối thoại giữa hai nước, trong đó có cơ chế tham vấn giữa hai Bộ Quốc phòng, tăng cường chia sẻ thông tin, phối hợp lập trường trong các vấn đề khu vực, quốc tế và tại các diễn đàn đa phương, nhất là các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, như Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+).
Kẻ giết người tên Vickrum Digwa, 23 tuổi, hôm 1/6 bị kết án tù tối thiểu 21 năm vì dùng dao đâm Henry Nowak, 18 tuổi, ở Southampton, Anh. Điều đáng chú ý trong vụ án là khi các sĩ quan cảnh sát tới hiện trường, hung thủ Digwa đã nói dối rằng bản thân là nạn nhân của một vụ tấn công phân biệt chủng tộc. Digwa là người Anh gốc Sikh còn Nowak là người da trắng.
Các sĩ quan đã tin lời đó và tiến tới còng tay Nowak, bất chấp người này đã bị đâm và nói rằng "Tôi không thể thở được". Nowak sau đó thiệt mạng.
Về khía cạnh vũ khí, luật pháp Anh cho phép người theo đạo Sikh mang theo một thanh đoản kiếm nhỏ gọi là kirpan bên mình vì lý do tôn giáo. Tuy nhiên, hung thủ Digwa đã lạm dụng quyền này khi mang một con dao săn dài 21 cm bọc trong bao đeo ngoài quần áo. Gia đình của Digwa sau đó đã lên tiếng xin lỗi nạn nhân và bày tỏ sự hối hận vì hành vi của con trai đã làm tổn hại đến uy tín của cộng đồng người Sikh tại Anh.
Sự việc khiến công chúng phẫn nộ. Hàng trăm người xuống đường biểu tình ở Southampton, dẫn đến các cuộc đụng độ giữa họ và cảnh sát chống bạo động.
Bộ trưởng Nội vụ Anh Shabana Mahmood gọi tình trạng bất ổn này là điều "hoàn toàn không thể chấp nhận được". Bà cho biết gia đình Nowak đã đưa ra "lời kêu gọi mạnh mẽ" rằng không để cái chết của anh bị lợi dụng để tạo ra thêm sự chia rẽ, thù hận hoặc căng thẳng.
Thủ tướng Anh Keir Starmer hôm 2/6 cho biết đoạn video khiến ông cảm thấy vô cùng đau lòng. Ông nhấn mạnh cần phải giải quyết câu hỏi về việc "các cáo buộc phân biệt chủng tộc đã ảnh hưởng đến việc ra quyết định như thế nào" của lực lượng cảnh sát.
Cơ quan giám sát cảnh sát, Văn phòng Độc lập về Hành vi Cảnh sát (IOPC), cho biết cuộc điều tra về hành động của lực lượng này đang được tiến hành. Báo cáo dự kiến được công bố trong vòng ba tháng tới.
“Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất bác bỏ mọi thông tin đang lan truyền liên quan đến chuyến thăm của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tới UAE, hoặc bất kỳ đoàn quân sự Israel nào hiện diện trên lãnh thổ UAE”, Bộ Ngoại giao UAE nêu rõ trong bài viết trên mạng X.
Cũng theo tuyên bố trên, UAE muốn nhấn mạnh rằng quan hệ của nước này với Israel hoàn toàn minh bạch và được thiết lập trong khuôn khổ rõ ràng do Hiệp định Abraham quy định, nghĩa là không được tiến hành thông qua các kênh bí mật.
Hiệp định Abraham là các thỏa thuận được ký trong nhiệm kỳ trước của Tổng thống Mỹ Donald Trump, theo đó UAE và Bahrain bình thường hóa quan hệ với Israel. Mở rộng Hiệp định Abraham để bao gồm các quốc gia Ả rập khác, là một trong những mục tiêu đối ngoại hàng đầu của chính quyền Tổng thống Trump.
"Mọi tuyên bố liên quan đến các chuyến thăm không được thông báo hoặc các thỏa thuận không được tiết lộ đều hoàn toàn vô căn cứ trừ khi được các cơ quan có thẩm quyền liên quan ở UAE chính thức công bố", tuyên bố nhấn mạnh thêm.
Trước đó, Văn phòng Thủ tướng Israel cho biết ông Netanyahu đã đến UAE trong thời gian bùng nổ chiến tranh với Iran và gặp gỡ Tổng thống Zayed.
Văn phòng của ông Netanyahu cho hay cuộc gặp này đã dẫn đến một "bước đột phá lịch sử" trong quan hệ giữa hai nước.
Tuy nhiên, phía Israel không nêu rõ chuyến đi diễn ra khi nào và cũng không giải thích chi tiết về bước đột phá nói trên.
Trong khi đó, một nguồn tin thân cận với cuộc gặp cho biết, cả hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau tại Al-Ain, một thành phố ốc đảo gần biên giới Oman, vào ngày 26/3 và cuộc gặp kéo dài vài giờ.
Nguồn tin còn cho hay, Giám đốc Cơ quan tình báo Mossad Dedi Barnea đã có ít nhất hai chuyến thăm UAE trong suốt thời gian xảy ra chiến sự với Iran để phối hợp các hành động quân sự.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Facebook, ông Ziv Agmon - cựu Chánh văn phòng của Thủ tướng Netanyahu cho hay, ông đã tháp tùng Thủ tướng Israel trong chuyến đi này và nhà lãnh đạo này đã được đón tiếp tại Abu Dhabi với nghi thức hoàng gia.
Sau khi thông tin về chuyến thăm được công bố, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đăng trên mạng X một cảnh báo rằng Tehran sẽ buộc những bên bắt tay với Israel phải chịu trách nhiệm.
UAE là một trung tâm kinh doanh và tài chính khu vực và là một trong những đồng minh quan trọng nhất của Washington.
Các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia Vùng Vịnh nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, trong đó nhắm vào UAE nhiều hơn các nước láng giềng, gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dân sự và các cơ sở năng lượng của nước này.
Không giống như một số quốc gia Vùng Vịnh khác, UAE có đường ống dẫn dầu cho phép nước này chuyển hướng một phần xuất khẩu dầu mỏ vòng qua eo biển Hormuz bị phong tỏa, giúp nước này có khả năng chống chịu tốt hơn trước sự gián đoạn kéo dài.
Nhưng cuộc chiến có nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng đến vai trò của UAE như một trung tâm kinh tế toàn cầu, nơi mang lại an ninh và sự ổn định trong khu vực.
