“Tôi đã quyết định tranh cử tổng thống”, cựu thủ tướng Pháp Gabriel Attal, 37 tuổi, tuyên bố ngày 22/5. “Tôi không thể chịu nổi kiểu chính trường Pháp này nữa. Mọi thứ chỉ còn là sự đi xuống ngày càng rõ của đất nước”.
Cựu thủ tướng cam kết đưa Pháp đi lên để “người dân có thể tin rằng đất nước chúng ta sẽ một lần nữa trở thành cường quốc hàng đầu châu Âu”.
“Qua nhiều lần đi khắp nước Pháp và gặp gỡ người dân, tôi ngày càng tin chắc, và đó là một niềm tin rất mạnh mẽ, rằng những chương tươi đẹp nhất của chúng ta vẫn còn ở phía trước”, ông Attal nói.
Tổng thống Pháp là nguyên thủ quốc gia, được người dân bầu 5 năm một lần, chịu trách nhiệm về chính sách đối ngoại và quốc phòng. Cuộc bầu cử tiếp theo dự kiến diễn ra tháng 4/2027. Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã đạt giới hạn hai nhiệm kỳ, không thể tiếp tục tranh cử.
Ông Attal đang là lãnh đạo đảng Phục hưng (Renaissance) theo đường lối trung dung do Tổng thống Macron thành lập. Trong nội bộ phe này, ông Attal sẽ cạnh tranh với cựu thủ tướng Edouard Philippe, 55 tuổi, người được cho là có khả năng đánh bại các đối thủ cực hữu cao hơn.
Attal sinh ngày 16/3/1989 tại Clamart, tỉnh Hauts-de-Seine thuộc vùng Ile-de-France của nước Pháp. Ông lớn lên tại thủ đô Paris cùng ba em gái, tham gia chính trường khi 20 tuổi và nhanh chóng thăng tiến.
Năm 2017, Attal đắc cử hạ nghị sĩ, sau đó làm người phát ngôn của chính phủ, bộ trưởng ngân sách và bộ trưởng giáo dục. Tháng 1/2024, Attal nhậm chức thủ tướng ở tuổi 34, là thủ tướng trẻ tuổi nhất lịch sử Pháp. Ông đệ đơn từ chức vào tháng 7, sau khi kết quả bầu cử quốc hội cho thấy cả phe cực tả, trung dung và cực hữu đều không giành được đa số ghế để lập chính phủ.
Tổng thống Macron chấp thuận cho ông Attal từ chức vào tháng 9 cùng năm. Chính trường Pháp sau đó ngày càng bất ổn và đã thay ba thủ tướng trong vòng chưa đến hai năm. Lãnh đạo đương nhiệm của chính phủ Pháp hiện là ông Sebastien Lecornu, nhậm chức tháng 9/2025.
Các vệ tinh thuộc chương trình quan sát Trái Đất của Liên minh châu Âu (EU) Copernicus từ 6/5 đến 8/5 ghi nhận một dải loang màu xám và trắng, bao phủ vùng biển phía tây đảo Kharg của Iran.
"Vệt loang này nhìn bằng mắt thường khá giống loang dầu", Leon Moreland, nhà nghiên cứu tại Tổ chức Quan sát Xung đột và Môi trường trụ sở Anh, nói. Ông ước tính khu vực bị bao phủ rộng khoảng 45 km2.
Louis Goddard, đồng sáng lập công ty tư vấn khí hậu, hàng hóa Data Desk, cũng nhận định ảnh vệ tinh nhiều khả năng cho thấy đây là vệt dầu loang. Theo ông, đây nhiều khả năng là vụ tràn dầu lớn nhất kể từ khi chiến sự Mỹ, Israel - Iran bùng phát.
Quân đội Mỹ và phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc ở Geneva chưa bình luận về hình ảnh này. Nguyên nhân và điểm xuất phát của vệt nghi tràn dầu hiện chưa được xác định.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km, có chiều dài khoảng 6 km và diện tích 20 km2.
Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Mỹ tuyên bố tất cả các mục tiêu quân sự trên đảo đã bị phá hủy.
Xung đột khiến hàng trăm tàu chở nhiên liệu mắc kẹt ở Vùng Vịnh, ảnh hưởng nguồn cung dầu mỏ, khí tự nhiên toàn cầu.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Lệnh phong tỏa khiến Iran không thể xuất khẩu được dầu mỏ bằng đường biển và nhiều khả năng phải dự trữ dầu tại các cơ sở trên đất liền cũng như trên đảo Kharg.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 26/4 cảnh báo cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể "phát nổ" do các sự cố kỹ thuật trầm trọng bởi lệnh phong tỏa của Mỹ.
"Khi trữ lượng dầu khổng lồ bị dồn nén trong hệ thống mà không có tàu bè hay bể chứa để tiêu thụ do lệnh phong tỏa, áp suất sẽ khiến đường ống phát nổ từ bên trong, thậm chí nổ tung từ dưới lòng đất. Một khi điều đó xảy ra, Iran sẽ không bao giờ có thể khôi phục lại hạ tầng như cũ", ông Trump nói trong phỏng vấn với Fox News.
Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran sẽ thông báo lập trường của mình cho nước trung gian Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét". Tuy nhiên, cuộc đấu hỏa lực giữa Mỹ và Iran ở eo biển Hormuz ngày 7/5 khiến triển vọng hòa bình hai nước thêm xa vời.
"Oman nên biết Bộ Tài chính Mỹ sẽ mạnh tay nhắm vào bất kỳ bên nào tạo điều kiện cho hoạt động thu phí quá cảnh ở eo biển Hormuz, dù là trực tiếp hay gián tiếp, và mọi đối tác sẵn sàng tham gia sẽ bị trừng phạt", Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm 28/5.
Ông cảnh báo Washington sẽ "không dung thứ" cho nỗ lực nhằm áp đặt hệ thống thu phí quá cảnh ở eo biển Hormuz, đề cập đề xuất của Iran trong khuôn khổ thỏa thuận tiềm năng với Mỹ.
Trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng sau đó, Bộ trưởng Bessent thông báo đã trao đổi với Đại sứ Oman và được đảm bảo rằng "không có kế hoạch thu phí quá cảnh" tại eo biển Hormuz.
"Tôi nói với ông ấy rằng đó là điều bất khả thi. Ông ấy không muốn mạo hiểm để khiến các cá nhân và tổ chức tài chính ở Oman bị trừng phạt", Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho hay.
Lời đe dọa được đưa ra vài giờ sau khi Bộ Tài chính Mỹ áp đặt trừng phạt với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA), tổ chức được Iran thành lập nhằm giám sát eo biển Hormuz.
Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc PGSA là nỗ lực mới của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhằm kiếm tiền bằng cách "tống tiền tàu thuyền" đi qua khu vực, cảnh báo những ai hợp tác với PGSA đều đối diện nguy cơ bị Washington trừng phạt.
Oman, quốc gia nổi tiếng với lập trường trung lập, chưa từng tuyên bố muốn cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz. Mỹ và Oman là những đồng minh thân thiết với quan hệ bền chặt đã kéo dài hơn 200 năm.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Eo biển nằm dưới sự chia sẻ quản lý của Iran và Oman, không thuộc nhóm vùng biển quốc tế và tàu thuyền được đi qua miễn phí.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 27/5 dọa "thổi bay Oman" khi được hỏi về một thỏa thuận ngắn hạn cho phép nước này và Iran kiểm soát eo biển Hormuz. Một số người cho rằng Tổng thống Trump đã nói nhầm "Oman" với "Iran", song tài khoản X của Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó nhanh chóng đăng video ghi lại phát biểu của ông, dường như nhằm tái khẳng định thông điệp.
Reuters hôm 20.4 dẫn kết quả kiểm phiếu chính thức cho thấy đảng Bulgaria Tiến bộ của cựu Tổng thống Rumen Radev đã giành được 44,6% số phiếu sau khi toàn bộ số phiếu được kiểm.
Tỷ lệ phiếu trên cho phép đảng này giành được khoảng 130/240 ghế tại quốc hội, theo tính toán của DW.
Như vậy, đảng Bulgaria Tiến bộ đã bỏ xa đảng GERB, vốn là lực lượng từng thống trị chính trường, do cựu Thủ tướng Boyko Borissov lãnh đạo, với 13,4%. Còn liên minh thân châu Âu có tên Chúng tôi Tiếp tục Thay đổi – Dân chủ Bulgaria (PP-DB) chỉ nhận được 12,8% số phiếu.
Kết quả kiểm phiếu cho thấy đảng của cựu Tổng thống Bulgaria hoàn toàn có thể đơn độc thành lập chính phủ mà không cần liên minh với đảng khác. Tuy nhiên, ông vẫn để ngỏ khả năng bắt tay với một nhóm thân châu Âu hoặc một đảng nhỏ hơn để thành lập chính quyền.
Những gì vừa diễn ra ở Bulgaria vượt xa dự báo của các cuộc thăm dò dư luận, đánh dấu một trong những chiến thắng mạnh mẽ nhất của một đảng đơn lẻ trong nhiều thập niên ở nước này.
Theo giới quan sát, việc đảng ông Radev giành chiến thắng giòn giã có thể tạm thời chấm dứt tình trạng bất ổn chính trị kéo dài khiến Bulgaria phải tổ chức đến 8 cuộc bầu cử trong vòng 5 năm qua.
Để tham gia bầu cử quốc hội, ông Radev đã từ chức tổng thống từ tháng 1. Cuộc tổng tuyển cư đã được tổ chức sau khi các cuộc biểu tình quy mô lớn diễn ra khắp nước, buộc chính phủ tiền nhiệm phải từ chức vào tháng 12.2025.
Cựu tổng thống là người theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu và từng phục vụ trong không quân trên vai trò phi công chiến đấu. Ông giữ lập trường phản đối việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine trong cuộc xung đột với Nga.
Cả EU lẫn Nga đều hoan nghênh chiến thắng của ông Radev.
Điện Kremlin đánh giá cao việc ông Radev mong muốn giải quyết các vấn đề với Nga thông qua đối thoại mang tính thực dụng.
