Tuần này, Phung Hieu Diep, thường gọi là Hieu, tốt nghiệp ngành Toán tại trường Cao đẳng Evergreen Valley, bang California. Hieu đạt điểm trung bình tích lũy (GPA) tuyệt đối 4.0 và là thủ khoa của trường, khi mới 12 tuổi.
Chia sẻ về phương pháp học tập, Hieu cho biết: “Khi không hiểu điều gì đó, em sẽ tập trung cao độ, đặt câu hỏi và cố gắng rút kinh nghiệm từ những sai lầm”.
Hành trình học vượt cấp của Hieu bắt đầu từ năm lớp 3, khi cậu bé nhận ra đã sẵn sàng cho những kiến thức nâng cao hơn là bảng cửu chương nên xin bố cho thử sức với những lớp học khó hơn.
Cậu bé bắt đầu học một lớp tiền tích phân tại Cao đẳng Cộng đồng Berkeley, sau đó tăng tốc chóng mặt. Đến năm 10 tuổi, Hieu rời trường cấp hai để chuyển sang học cao đẳng. Vì nhỏ tuổi và chỉ được đăng ký số môn giới hạn ở một trường, Hieu phải ghi danh các khóa học ở 6 trường cao đẳng khác nhau để ghép lại thành một lịch học toàn thời gian.
Trước ngày tốt nghiệp, Hieu chia sẻ dự định lấy thêm một bằng nữa ở trường, với mục tiêu chuyển tiếp vào Đại học California tại Berkeley – trường cũ của bố, rồi thi vào trường Y. Cậu bé quả quyết muốn trở thành một bác sĩ chuyên khoa bệnh truyền nhiễm.
“Em chọn theo đuổi ngành này từ trải nghiệm nghiên cứu về các đợt bùng phát dịch bệnh tại các trại nuôi cá tra”, Hieu chia sẻ, cho biết thêm ý tưởng đến từ chuyến đi về thăm quê cùng bố mẹ.
Đề tài nghiên cứu của em tập trung vào các loại vi khuẩn gây hại. Khi vô tình nghe nông dân địa phương nói chuyện về dịch bệnh trên cá, Hieu nảy ra ý định tìm giải pháp để giúp đỡ. Công trình nghiên cứu này sắp được xuất bản trên một tạp chí khoa học. Hieu cũng sẽ có buổi thuyết trình đề tài tại Washington, D.C. vào tháng tới.
Dù sở hữu thành tích học tập xuất sắc, Hieu nói mình vẫn là một đứa trẻ 12 tuổi bình thường. Ngoài giờ học, cậu thường gọi cho bạn bè qua Discord, Google Chat và chơi các tựa game yêu thích như Minecraft hay Roblox. Cậu bé cũng giữ liên lạc với các bạn từ thời tiểu học và đi học Taekwondo đều đặn ba buổi mỗi tuần.
Nam sinh gốc Việt chia sẻ đôi khi thấy khó hòa nhập với các bạn học lớn tuổi hơn do khác biệt về văn hóa và thế hệ, nhưng vẫn kết giao được với nhiều bạn mới. Bên cạnh việc học, hai mục tiêu lớn tiếp theo của Hieu là giỏi tiếng Việt hơn và đạt đai đen Taekwondo.
Hieu cho biết một trong những bài học quý giá nhất em tiếp thu được là từ TS Jose Cabrera tại trường Cao đẳng San Jose, về khái niệm mang tên “nỗ lực hiệu quả”.
“Nhiều người lầm tưởng việc học lúc nào cũng phải dễ dàng. Em muốn nhắn nhủ rằng gặp khó khăn là hoàn toàn bình thường, bởi đó là một phần của quá trình tiếp thu kiến thức. Điều quan trọng là biết khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp”, thủ khoa 12 tuổi bày tỏ.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Hieu gói gọn trải nghiệm của mình bằng hai từ “tuyệt vời”, vì được thỏa sức đào sâu vào toán và các môn yêu thích. Hieu cho biết hành trình này mới chỉ là điểm khởi đầu và sẽ còn học hỏi không ngừng.
Ghi nhận tại Trường THCS Bàn Cờ (P.Bàn Cờ), nhiều thí sinh rời khỏi cổng trường thi với khuôn mặt phấn khởi, một số em thậm chí tươi cười reo to với phụ huynh rằng: "Đề dễ lắm ba mẹ ơi". Kể với Thanh Niên, Đặng Gia Hân, học sinh Trường THCS Lê Quý Đôn (P.Xuân Hòa), cũng nhận xét: "Đề rất dễ, dễ hơn rất nhiều so với những đề ôn luyện em phải làm ở lớp học thêm. Nếu có thêm 10 phút nữa là em có thể viết sang mặt thứ 9".
"Nói thật em chưa bao giờ gặp đề văn dễ thở như vậy. Em áng chừng sẽ đạt điểm từ trên 8 đến 9", Hân hào hứng.
Nữ sinh chia sẻ thêm chủ đề về cảm xúc là một trong những thế mạnh của em, chưa kể các câu hỏi trong đề còn liên hệ mật thiết với cuộc sống người trẻ. Bởi theo Hân, nhiều bạn trẻ thời nay thường nương theo cảm xúc của tập thể, của số đông mà bỏ qua cảm xúc của chính mình. "Nếu có cảm xúc khác lạ với người khác, các bạn thấy ngại và không muốn thể hiện ra", Hân nói.
Cụ thể, đề thi lớp 10 môn ngữ văn năm nay có chủ đề "Những sắc màu cảm xúc", trong đó trích ngữ liệu từ quyển sách thiếu nhi Chú robot tưởng mình là người của GS-TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, cùng bài viết Khơi nguồn cảm xúc...? của Tạ Duy Anh đăng trên Tạp chí Văn học và tuổi trẻ.
Riêng câu hỏi viết bài nghị luận xã hội cho phép sĩ tử chọn làm một trong hai yêu cầu. Đầu tiên là bàn luận về vấn đề một số bạn trẻ hiện nay bị "khô cứng và cằn cỗi cảm xúc", từ đó đề xuất giải pháp để "thế giới cảm xúc của người trẻ thêm phong phú". Hoặc ở yêu cầu thứ hai, các bạn có thể chọn viết bài với nhan đề: "Thấu hiểu cảm xúc để biết sống yêu thương".
Hân chia sẻ em đã chọn làm theo yêu cầu thứ nhất vì "đề bài rất là hay".
Đề ngữ văn thi lớp 10 năm 2026 của TP.HCM
ẢNH: NGỌC LONG
Nguyễn Trần Thanh Giang, học cùng trường, cũng hào hứng chia sẻ: "Đề dễ ẹc, em ăn chắc 8 điểm". Giang kể, trong 4 tháng cao điểm ôn tập vừa qua em đã ôn hầu hết các chủ đề phổ biến, thế nên câu hỏi viết bài nghị luận dù hóc búa và chiếm 40% số điểm cũng không làm khó được em. "Điểm em không ngờ nhất là đề đọc hiểu lại ra truyện, do các thầy cô ôn thơ cho tụi em rất nhiều, khoảng 80% thời lượng ôn phần này là dành cho thơ", nữ sinh nói.
Nguyễn Thanh Thảo, học sinh Trường THCS Colette (P.Xuân Hòa), thì dự đoán sẽ đạt điểm trong khoảng 7 - 7,5. Thảo nói đề vừa sức, khi hoàn thành bài vẫn còn dư thời gian để kiểm tra lại chứ không làm tới hết giờ phải nộp luôn. "Đề đọc hiểu khá đa dạng, còn đề nghị luận cho phép em nêu nhiều lý lẽ, bằng chứng thực tế", nữ sinh chọn triển khai bài theo yêu cầu 1 chia sẻ.
Một nguyên nhân khác khiến Thảo cảm thấy đề ngữ văn gần gũi và dễ triển khai tới từ việc bản thân em cũng thường cùng bạn bè tham gia các hoạt động thiện nguyện, ví dụ như dọn sạch rác thải trên đường phố. Bên cạnh đó, Thảo cũng từng có giai đoạn mê đắm màn hình, rời xa những tương tác đời thật với gia đình, bạn bè, trở thành một bạn trẻ "thiếu cảm xúc" được nêu trong bài.
"Nhưng có một dịp, em chợt lướt thấy nhiều video chia sẻ về những người con không thân thiết với ba mẹ, tới khi ba mẹ đột ngột mất đi mới hối hận và ăn năn. Em không muốn mình rơi vào trường hợp như thế nên từ đó dành nhiều thời gian với ba mẹ hơn, còn thời gian sử dụng điện thoại giảm xuống mỗi ngày chỉ chừng nửa tiếng tới một tiếng. Thời gian còn lại, em hay ra ngoài chơi với bố mẹ hoặc gặp mặt nói chuyện với bạn bè", Thảo bộc bạch.
Chiều nay, hơn 151.000 thí sinh TP.HCM tiếp tục bước vào môn thi thứ 2 là ngoại ngữ, với tổng thời gian làm bài 90 phút. Sau đó vào ngày mai, 2.6, các bạn thi vào trường đại trà sẽ hoàn thành môn thi cuối là toán học vào buổi sáng, còn nếu thi chuyên hoặc tích hợp sẽ thi môn tương ứng vào buổi chiều.
Tại hội thảo Dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ ngày 13/4, TS Phạm Hy Hiếu, giáo sư thỉnh giảng Đại học Quốc gia TP HCM, được hỏi quan điểm về việc cho học sinh tiếp xúc sớm và lập lớp chuyên AI ở phổ thông.
Hiện, nội dung về trí tuệ nhân tạo được Bộ Giáo dục và Đào tạo thí điểm giảng dạy từ bậc tiểu học đến THPT, trước khi đánh giá kết quả và hoàn thiện khung nội dung để triển khai rộng rãi.
TS Hiếu nhìn nhận với tốc độ phát triển vũ bão, khoảng 5 năm nữa, AI sẽ trở thành công cụ phổ biến và ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống, tương tự WiFi hay Google.
"Ở những nơi tôi từng làm việc, ngày nào WiFi bị hỏng thì hôm đó nhân viên được nghỉ. Tương lai, ngày nào Chat GPT, Grok hay Gemini bị lỗi thì các công ty cũng cho nhân viên nghỉ", TS Hiếu dự báo.
Dù ủng hộ việc cho học sinh phổ thông sớm tiếp xúc và được hướng dẫn sử dụng AI, có thể từ cấp THCS, TS Hiếu cho rằng việc mở lớp chuyên AI như chuyên Toán, Văn, Lý, Hóa lại không cần thiết.
Ông dẫn câu chuyện về một nhân sự từng giành huy chương vàng Olymic Trí tuệ nhân tạo quốc tế (IAIO) trong nhóm phát triển Grok 3. Người này đánh giá IAIO là một cuộc thi "vô bổ". Sau khi đọc đề thi, anh đồng tình vì nội dung xa rời những kiến thức chuyên sâu, mới nhất về trí tuệ nhân tạo.
TS Hiếu nhìn nhận đầu tư một lớp chuyên cần mất vài năm, mà dạy học sinh giỏi những thứ không cập nhật thì phí hoài.
"AI của ngày hôm nay đã rất khác với chính nó của vài tháng trước. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh như vậy, chúng ta không nên chạy theo phần ngọn mà quên cái gốc", ông nói, cho biết thay vào đó, học sinh nên chú trọng các nội dung Toán học. Nhiều lý thuyết Toán học nền tảng đã có 200-300 năm trước vẫn nguyên giá trị cho đến nay. Trí tuệ nhân tạo cũng bắt nguồn từ các lý thuyết Toán học.
Trước đó, cũng ở hội thảo, GS Vũ Hà Văn ở Đại học Hong Kong, kiêm Giám đốc Quỹ Đổi mới Sáng tạo VinIF, khẳng định nhân lực ngành Toán sẽ là "điểm tựa" để Việt Nam thực hiện mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Ông cho rằng nhiều sinh viên vẫn học Toán để đối phó, thay vì có mục tiêu ứng dụng. Bất cập này do nội dung đào tạo dàn trải, giáo trình cũ kỹ, phương pháp giảng dạy nặng về truyền thụ lý thuyết. Do đó, việc đổi mới giáo trình và phương pháp giảng dạy Toán là nhu cầu bức thiết.
TS Phạm Hy Hiếu là cựu học sinh trường Phổ thông Năng khiếu, giành học bổng toàn phần 5 đại học danh tiếng Mỹ năm 2011. Tốt nghiệp Đại học Stanford năm 2015, anh được Microsoft, Facebook, Google cùng lúc mời về làm việc.
TS Hiếu sau đó tham gia phát triển ứng dụng của mạng neuron tại Google Brain, lấy bằng tiến sĩ ngành Học máy và Ngôn ngữ học tính toán vào năm 2021, ở tuổi 29. Thời gian ở Mỹ, Hiếu từng làm việc tại xAI, là thành viên kỹ thuật phát triển Grok 3 - AI được tỷ phú Elon Musk mô tả là "thông minh nhất Trái Đất".
Đại học Quốc gia TP HCM cho biết TS Hiếu là một trong 16 giáo sư thỉnh giảng đầu tiên, tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Công nghệ Thông tin.
Đến đầu tháng 4, hầu hết đại học đưa ra phương án tuyển sinh dự kiến năm 2026. Trong đó, 64 trường đã công bố bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, phổ biến là IELTS, sang điểm môn Tiếng Anh. Điểm này thường được kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ hai môn khác trong tổ hợp để xét tuyển.
11 trường quy đổi IELTS từ 4.0. Đây là mức điểm thấp nhất, cũng là mức giúp thí sinh được miễn thi tốt nghiệp môn Tiếng Anh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong đó, Đại học Sài Gòn và Yersin Đà Lạt tính 7,5 điểm với mốc này.
Quy đổi từ mốc 4.5 IELTS là Đại học Điện lực, Mở Hà Nội, Công nghệ Giao thông vận tải, Học viện Hàng không Việt Nam..., phổ biến bằng 7-8 điểm môn tiếng Anh.
Số còn lại hầu hết yêu cầu IELTS từ 5.0. Nếu có IELTS từ 7.0 trở lên, nhiều trường tính cho thí sinh thành 10 điểm Tiếng Anh, như Đại học Bách khoa Hà Nội, Công nghiệp Hà Nội, Thương mại...
Trong khi đó, 6 trường chỉ tính mức tối đa môn Tiếng Anh nếu có IELTS từ 8.0 trở lên, ví dụ Đại học Ngoại thương, Khoa học và Công nghệ Hà Nội, CMC, Khoa học Tự nhiên TP HCM, Bách khoa TP HCM, Nguyễn Tất Thành.
Danh sách đại học quy đổi điểm IELTS năm 2026 tính đến đầu tháng 4 như sau:
Theo quy chế tuyển sinh ban hành giữa tháng 2, bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch.
Ngoài quy đổi, nhiều trường cộng điểm khuyến khích cho thí sinh có IELTS như Đại học Kiến trúc Hà Nội, Y tế công cộng, Luật TP HCM, Học viện Kỹ thuật mật mã, Tòa án... Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định thí sinh đã quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ thì không được cộng điểm khuyến khích.
Nhìn lại 10 năm xét tuyển IELTS vào đại học
Năm ngoái, hơn 70 đại học quy đổi IELTS thành điểm môn Tiếng Anh để xét kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ, cũng với mức từ 4.0 trở lên.
