Nhiều người cho rằng Gen Z đang khiến môi trường công sở trở nên “độc hại” hơn: dễ nhảy việc, thiếu kiên nhẫn, thích “chữa lành”, ngại áp lực và thiếu trách nhiệm. Nhưng với cá nhân tôi, sau 20 năm đi làm và khoảng 10 năm ở vị trí điều hành dự án cũng như vận hành doanh nghiệp, tôi cho rằng nhận định đó khá chủ quan và chưa phản ánh đúng thực tế.
Tôi thuộc thế hệ 8X. Khoảng 20 năm trước, khi mới bước chân vào thị trường lao động, môi trường công sở cũng đã có sự phân hóa rất rõ về trình độ và thái độ làm việc. Chỉ khác ở chỗ, thời điểm đó nền kinh tế còn phát triển chậm hơn bây giờ, số lượng doanh nghiệp Việt Nam lẫn doanh nghiệp nước ngoài đều ít hơn rất nhiều nên mức độ cạnh tranh khi xin việc cực kỳ cao.
Chính vì cạnh tranh lớn, những người được tuyển dụng thời ấy phần nhiều đều thuộc nhóm nhân sự khá, giỏi. Tôi còn nhớ khi học năm nhất Cao đẳng, mình may mắn được nhận vào làm tại một công ty bán linh kiện máy tính. Nhưng tuổi trẻ lúc đó khiến tôi thiếu kiên nhẫn và chưa đủ chịu khó. Tôi nghỉ việc chỉ sau sáu tháng.
Nhìn lại, tôi nhận ra ở thế hệ nào cũng luôn tồn tại đủ kiểu nhân sự: xuất sắc, giỏi, khá và trung bình. Chỉ là vào thời của chúng tôi, áp lực cạnh tranh lớn đến mức những nhân sự trung bình thường bị đào thải rất nhanh. Vì vậy, nhiều người có cảm giác thế hệ trước “chất lượng đồng đều” hơn.
>> Kiệt sức vì 7 giờ tối vẫn phải ở lại văn phòng ‘chạy deadline’
Nếu lấy bối cảnh 20 năm trước để so với hiện tại sẽ thấy thị trường lao động đã thay đổi rất nhiều. Theo quan sát của tôi, số lượng doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam hiện nay lớn hơn gấp nhiều lần so với khoảng năm 2006. Các công ty FDI, startup và doanh nghiệp mới xuất hiện liên tục, trong khi tốc độ tăng dân số không tương ứng. Điều đó dẫn tới một thực tế: doanh nghiệp ngày càng nhiều nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao không tăng đủ nhanh.
Hệ quả là sự cạnh tranh tuyển dụng không còn giống trước. Nếu ngày xưa ứng viên phải cạnh tranh để vào công ty, thì giờ nhiều doanh nghiệp lại phải cạnh tranh để giữ người giỏi.
Tôi còn nhớ khoảng 14 năm trước, để vào được các công ty truyền thông – Marketing hàng đầu Việt Nam hoặc doanh nghiệp nước ngoài là điều rất khó. Những người được tuyển khi đó thường vừa có năng lực vừa có thái độ làm việc tốt. Nhưng hiện nay, nhiều công ty trong số đó gặp khó khăn trong tuyển dụng vì nhân sự giỏi đã dịch chuyển sang những doanh nghiệp FDI hoặc các môi trường có đãi ngộ tốt hơn.
Vì vậy, phòng nhân sự ở nhiều nơi buộc phải tuyển dụng quy mô lớn để “đãi cát tìm vàng”. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì càng khó hơn khi nguồn lực hạn chế khiến họ chỉ có thể tiếp cận nhóm nhân sự trung bình.
Trong quá trình làm quản lý, tôi cũng từng gặp không ít nhân sự 8X, 9X có năng lực dưới trung bình chứ không riêng gì Gen Z. Vì thế, theo tôi, vấn đề không nằm ở thế hệ nào “tệ hơn”, mà là cách doanh nghiệp tuyển dụng, đào tạo và quản trị con người.
Bản thân tôi chọn giải pháp tuyển dụng khắt khe hơn và đưa nhân sự mới vào quy trình đào tạo ngay từ tháng thử việc đầu tiên. Tôi tập trung vào hai yếu tố cốt lõi:
Thứ nhất là quy trình làm việc. Nhân sự cần hiểu rõ cách vận hành công việc, đảm bảo đúng deadline và đúng tiêu chuẩn. Mọi tiêu chí đều minh bạch giữa công ty và người lao động. Làm tốt được ghi nhận, làm sai sẽ bị đánh giá cụ thể. Theo tôi, chính quy trình rõ ràng mới giúp hai bên có tiếng nói chung trong tám tiếng làm việc mỗi ngày.
Thứ hai là chuẩn mực đạo đức trong công sở. Đây là điều tôi đặc biệt coi trọng. Một nhân sự có thể chưa giỏi ngay từ đầu, nhưng nếu thiếu trung thực, thiếu trách nhiệm hoặc không tôn trọng đồng nghiệp thì rất khó phát triển lâu dài.
Khi mọi quy định đều minh bạch, nhân sự thường sẽ tự nhận ra họ phù hợp hay không chỉ sau một đến ba tháng thử việc. Qua nhiều năm quản lý, tôi nhận thấy sau khi vượt qua vòng phỏng vấn và bước vào môi trường đào tạo thực tế, Gen X, Gen Y hay Gen Z đều có người làm tốt và người làm chưa tốt như nhau. Không có thế hệ nào hoàn toàn ưu tú, cũng không có thế hệ nào “bỏ đi”.
Điều khó nhất hiện nay không chỉ là tuyển được người phù hợp mà còn là giữ được người giỏi và đào tạo được những người còn thiếu kinh nghiệm. Đó mới là năng lực thật sự của lãnh đạo và quản lý cấp trung. Doanh nghiệp càng nhiều, sự cạnh tranh giữ nhân sự càng lớn. Một môi trường làm việc thiếu quy trình, thiếu minh bạch hoặc thiếu người dẫn dắt tốt thì rất khó giữ chân nhân viên, bất kể họ thuộc thế hệ nào.
Mỗi thế hệ đều có những điểm mạnh và điểm yếu riêng. Nếu quy hết những vấn đề công sở hiện nay cho Gen Z thì có phần cực đoan. Gen nào cũng đều có người tốt, người chưa tốt, người chăm chỉ và người thiếu trách nhiệm. Nhìn rộng ra, lao động Việt Nam vẫn rất thông minh, nhanh nhạy và có khả năng thích nghi cao so với nhiều nước trong khu vực. Điều doanh nghiệp cần không phải là than phiền về thế hệ trẻ, mà là xây dựng được hệ thống tuyển dụng, đào tạo và quản trị đủ tốt để giúp người phù hợp phát huy năng lực của họ.
"Họ nhận thức được mối nguy hại từ việc ăn quá mặn nhưng vẫn chấp nhận, vẫn ăn mỗi ngày. Thực sự, tôi thấy rất khó hiểu".
Đó là chia sẻ của độc giả Hồng Lê sau bài viết "Sai lầm tàn phá thận từ chén nước chấm trên mâm cơm". Thực tế, nhiều người Việt quen chấm đẫm nước mắm, nước tương để bữa ăn thêm ngon nhưng không biết lượng muối thừa khiến thận phải làm việc quá sức. Ăn mặn không gây tổn thương thận ngay sau một vài bữa ăn. Điều nguy hiểm nằm ở việc duy trì thói quen này trong nhiều năm. Nhiều người không nhận ra mình đang ăn quá mặn vì vị giác thay đổi theo thời gian. Ngoài tác động lên thận, lượng muối dư thừa còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch thông qua việc làm tăng huyết áp.
Nhấn mạnh những hệ lụy tiêu cực đến sức khỏe từ thói quen ăn mặn, bạn đọc Ha an cảnh báo: "Nhìn lại mới thấy hầu hết gia đình ở Việt Nam đều có sẵn chén nước chấm trên mâm. Nhiều lúc đồ ăn đã đậm vị rồi nhưng người ta vẫn chấm thêm. Đây đúng là thói quen khó bỏ, nhưng nếu giờ không tiết chế lại thì chúng ta sẽ nhận nhiều hậu quả khôn lường".
>> 10 năm tôi ăn phở không thêm đẫm tương ớt, chanh, giấm
"Nhiều người nói bản thân hoặc những người xung quanh họ ăn mặn mà vẫn sống lâu, vẫn khỏe mạnh. Tuy nhiên, khoa học thống kê theo phổ rộng chứ không phải một vài trường hợp cá biệt. Xác suất người ăn mặn bị dính bệnh lớn hơn nhiều so với người ăn nhạt và chẳng ai biết mình có nằm trong nhóm dễ bệnh hay không, thế nên đừng chủ quan.
Hơn nữa, ngày trước con người vận động rất nhiều, gần như cả ngày không nghỉ, nên ông bà ta ăn mặn thì muối cũng sẽ thoát bớt ra qua đường mồ hôi. Còn bây giờ các bạn thử xem mình hoạt động được bao nhiêu phút mỗi ngày? Dù có chơi thể thao thì cũng chỉ một tiếng là cùng, nên làm sao so được với người xưa?", độc giả Teni Vu nói thêm.
Trong khi đó, với cái nhìn khác về thói quen ăn mặn, bạn đọc Tô Hòa cho rằng: "Phải hiểu cho đúng rằng 'ăn mặn' và 'ăn thừa muối' là hoàn toàn khác nhau. Trong bữa ăn, tôi luôn dùng nước chấm 'cực mặn' nhưng lượng muối đưa vào cơ thể luôn không vượt quá hạn khuyến cáo của cơ quan y tế. Còn những người tưởng như 'ăn rất nhạt' có khi lại hấp thu lượng muối vượt xa khuyến cáo mà không hề hay biết vì những thực phẩm công nghiệp không ngờ tới".
"Các nghi ngờ quanh Argentina có thể hiểu được vì nhiều quyết định trọng tài gây tranh cãi xuất hiện liên tiếp. Nhưng tranh cãi không đồng nghĩa dàn xếp.
Muốn kết luận FIFA thiên vị Argentina, cần bằng chứng về chỉ đạo, lợi ích, liên hệ bất thường hoặc thao túng quy trình. Hiện các lập luận chủ yếu dựa trên cảm giác 'Argentina hay được lợi'. Đó là tương quan, chưa phải nhân quả.
Tình huống penalty, thẻ đỏ hay VAR luôn có vùng diễn giải. Một pha bóng có thể bị chuyên gia này gọi là thẻ đỏ, chuyên gia khác cho rằng chưa đủ mức. Sai sót trọng tài, nếu có, chỉ chứng minh năng lực hoặc tiêu chuẩn xử lý thiếu nhất quán, không tự động chứng minh âm mưu.
Thống kê ít thẻ cũng vậy. Số lỗi không thể quy đổi máy móc thành số thẻ, vì thẻ phụ thuộc vị trí phạm lỗi, mức độ nguy hiểm, ngăn cơ hội rõ ràng hay lỗi chiến thuật. Nếu chỉ nhìn 'lỗi/thẻ' rồi kết luận thiên vị thì quá đơn giản hóa bóng đá.
Phát ngôn của Infantino và việc phân công trọng tài Argentina cho trận Pháp - Morocco đúng là dễ gây phản cảm, vì FIFA cần tránh cả xung đột lợi ích lẫn cảm giác thiếu trung lập. Nhưng 'quản trị hình ảnh kém' khác với 'dàn xếp World Cup'.
Nhánh đấu thuận lợi cũng không phải bằng chứng. Thể thức hạt giống vốn nhằm tránh các đội mạnh gặp nhau quá sớm. Đối thủ yếu hay mạnh còn do kết quả thực tế của giải.
Theo tôi, tóm lại, có thể chỉ trích FIFA về minh bạch, tiêu chuẩn trọng tài và truyền thông. Nhưng nói Argentina được "trao cúp" là kết luận vượt xa chứng cứ hiện có".
Độc giả nickname vietjobtime bình luận quan điểm như trên, sau bài viết 8 nguồn cơn khiến FIFA bị nghi thiên vị Argentina. Theo đó,Chiến thắng của Argentina trước Ai Cập ở vòng 1/8 World Cup 2026 làm bùng lên làn sóng nghi ngờ, vốn đã âm ỉ từ nhiều sự kiện trước đó, về khả năng FIFA ưu ái đội bóng của Lionel Messi.
Đến nay, chưa có bằng chứng nào chứng minh FIFA dàn xếp kết quả hoặc thiên vị Argentina. Tuy nhiên, nhiều sự kiện gây tranh cãi xuất hiện liên tiếp khiến các thuyết âm mưu ngày càng lan rộng, theo báo Anh Telegraph.
Phát biểu gây tranh cãi của Infantino
Một chi tiết khiến FIFA bị chỉ trích đến từ chính Chủ tịch Gianni Infantino. Sau khi Argentina loại Cape Verde ở vòng 1/16, ông dừng lại trả lời truyền hình Argentina và nói rằng bản thân đã "cùng chịu đựng" với đội bóng Nam Mỹ trong trận đấu.
Phát biểu này tạo phản ứng trên mạng xã hội, bởi người đứng đầu FIFA được kỳ vọng phải giữ sự trung lập tuyệt đối. Sau đó, Infantino giải thích ông nói thay cho "những khán giả trung lập cổ vũ cho cả hai đội". Tuy nhiên, lời giải thích không làm dịu các chỉ trích, khi Argentina vốn đã là tâm điểm của nhiều tranh cãi.
"Có một thứ mà thành phố mất đi là kinh tế đêm. Thành phố nổi tiếng với dịch vụ ăn uống, mua sắm, dịch vụ giải trí... Nhưng dường như mọi thứ dần mất đi, bây giờ chạy ngoài đường buổi tối tôi thấy vắng tanh".
Độc giả nickname mr.Trí đặt câu hỏi về kinh tế đêm của TP HCM như trên, sau bài viết TP HCM hụt hơi trên 'đường ray cũ'. Theo đó, sau sáp nhập, TP HCM mang vóc dáng siêu đô thị nhưng đối mặt nguy cơ hụt hơi khi nhiều động lực tăng trưởng từng tạo nên vị thế đầu tàu kinh tế dần chạm ngưỡng.
Quan điểm của bạn thế nào?
Nhiều năm qua, TP HCM tập trung phát triển 4 ngành công nghiệp trọng yếu gồm chế biến lương thực - thực phẩm; hóa chất - nhựa cao su; cơ khí; điện tử - công nghệ thông tin. Tuy nhiên, khu vực này vẫn vận hành song song hai mô hình: phát triển công nghệ và chế biến sâu nhưng đồng thời tiếp tục dựa vào gia công, lao động giá rẻ và mở rộng theo chiều rộng để duy trì các chỉ số kinh tế - xã hội.
