Các email nội bộ được Business Insider thu thập cho thấy 7.000 người này được chọn gia nhập sáng kiến do CEO Mark Zuckerberg trực tiếp triển khai, với mục tiêu thúc đẩy vị trí của Meta trong cuộc chạy đua AI toàn cầu.
Nhiều nhân viên sẽ thuộc nhóm AI Ứng dụng (AAI), được Meta lập đầu năm nay và do Phó chủ tịch kỹ thuật Maher Saba lãnh đạo, báo cáo trực tiếp với Giám đốc công nghệ Andrew Bosworth. Số khác được điều động tới các nhóm tập trung đặc biệt vào tác nhân AI, như đội ngũ “Tăng tốc chuyển đổi tác nhân” hay “Dữ liệu và tối ưu tác nhân”.
“Điều này phản ánh sức ảnh hưởng của bạn”, email có đoạn, giải thích người nhận được chọn vì “hiệu suất làm việc cao và năng lực kỹ thuật, có khả năng tạo nên khác biệt cho đội ngũ mới”.
Ngày 20/5, khoảng 8.000 người, tương đương 10% nhân lực Meta, bắt đầu nhận email sa thải. Họ được giải thích việc cắt giảm nhằm “bù đắp cho các khoản đầu tư khác” của công ty. Trong bối cảnh đó, đợt điều chuyển sang bộ phận AI mang đến tia hy vọng cho nhiều người lao động đang lo ngại bị mất việc.
Meta đang thực hiện hàng loạt cải tổ quy mô lớn, như thành lập phòng nghiên cứu siêu trí tuệ, tổ chức các nhóm nhỏ chuyên dùng AI và thay đổi chức danh của một số bộ phận thành “người xây dựng AI”. Nguyên nhân là mô hình AI của Meta vẫn đi sau đối thủ như OpenAI và Google, nên giới lãnh đạo công ty phải tìm cách huy động nhân lực để đào tạo mô hình tốt hơn.
Gia nhập sáng kiến mới là động thái “không thể đàm phán”. Bốn nhân viên giấu tên cho biết nhiều người nhận tin tức trong tâm trạng trái ngược như thở phào nhẹ nhõm, lo sợ, bối rối hoặc sốc.
“Tôi được tuyển chọn bắt buộc”, một người viết trên kênh Discord chuyên dành cho nhân viên Meta thảo luận về đợt sa thải. Trên nền tảng Blind cũng tràn ngập bài viết từ những người được chọn gia nhập AAI, một số đặt câu hỏi bộ phận này thực sự có vai trò gì.
Hai nhân sự Meta nói những nhóm AI này nhiều khả năng phụ trách dán nhãn dữ liệu, công việc vốn dành cho nhân công giá rẻ, trong đó yêu cầu xem từng bức ảnh để chú thích, hay sửa chữa sai sót trong phản hồi của chatbot. Đây là lĩnh vực mà Alexandr Wang, Giám đốc AI của Meta, có nhiều kinh nghiệm. Ông là nhà đồng sáng lập và cựu CEO Scale AI, một trong những công ty dán nhãn dữ liệu lớn nhất thế giới, nhưng họ dựa vào lượng lớn nhà thầu phụ để huấn luyện AI.
Phát ngôn viên Meta từ chối bình luận về thông tin.
Một thông báo nội bộ của công ty vào tháng 4 cho thấy các mô hình AI vẫn thiếu kiến thức cần thiết để vượt qua con người ở nhiều lĩnh vực kỹ thuật như lập trình. “Cần huấn luyện mô hình dựa trên những ví dụ thực tế để chúng hiểu con người thực sự hoàn thành công việc thế nào”, thông báo có đoạn.
Trong bản ghi âm rò rỉ sau cuộc họp nội bộ của Meta tháng trước, Zuckerberg nói Wang rất hiểu công việc dán nhãn dữ liệu. Ông cũng nhận định thẳng thắn rằng nhân viên Meta “có trí tuệ cao hơn nhiều” so với các nhà thầu, bày tỏ mong muốn huy động nhân lực hàng đầu ở khắp công ty để huấn luyện mô hình AI.
“Đây sẽ là lợi thế rất lớn nếu chúng ta làm được”, Zuckerberg nói khi đó.
Trước đó, theo Reuters, Meta cũng triển khai nhiều sáng kiến AI khác, như công cụ Model Capability Initiative (MCI) chuyên theo dõi chuyển động chuột và bàn phím của nhân viên. MCI hoạt động trên các ứng dụng và website liên quan đến công việc. Bên cạnh thu thập dữ liệu, nó cũng chụp ảnh màn hình định kỳ nội dung trên màn hình của nhân viên. Mục đích là cải thiện khả năng mô phỏng cách con người tương tác với máy tính, chẳng hạn chọn từ menu thả xuống hay dùng phím tắt.
Hàng loạt nhân viên Meta đã phát tờ rơi để thể hiện sự bất mãn. “Bạn không muốn làm việc tại Nhà máy Trích xuất Dữ liệu Nhân viên phải không?”, tờ rơi nêu và khuyến khích ký vào bản kiến nghị phản đối việc cài đặt phần mềm theo dõi chuột, máy tính.
Khi được hỏi về tình huống trên, Andy Stone, người phát ngôn Meta, nói: “Nếu chúng tôi xây dựng tác nhân giúp mọi người hoàn thành nhiệm vụ hàng ngày bằng máy tính, thì các mô hình cần ví dụ thực tế về cách họ dùng máy như chuyển động chuột, nhấn nút và thao tác với menu thả xuống”.
“Nhân viên Meta đang phải trả giá cho những canh bạc liều lĩnh và tốn kém của đội ngũ lãnh đạo. Trong khi các giám đốc theo đuổi chiến lược AI mang tính đầu cơ, nhân viên phải đối mặt với các đợt cắt giảm việc làm nghiêm trọng, sự giám sát hà khắc và thực tế tàn nhẫn là phải đào tạo hệ thống kém hiệu quả sắp thay thế họ”, Eleanor Payne, thành viên United Tech and Allied Workers – công đoàn do một nhóm nhân viên Meta thành lập tại Anh, nói với Reuters.
Trong bài viết trên New York Times, nhà báo nổi tiếng John Carreyrou, người từng phơi bày vụ bê bối về công ty khởi nghiệp Theranos của Elizabeth Holmes, cho biết đã có khoảng thời gian nói chuyện với nhà khoa học máy tính người Anh Adam Back tại một công viên ở Riga (Latvia).
Khi Carreyrou nhắc đến tên ông trong số những người được dự đoán là "cha đẻ" Bitcoin, Back trở nên căng thẳng, phủ nhận mình là Satoshi và yêu cầu cuộc trò chuyện này cần được giữ kín. Theo Carreyrou, hành động của Adam Back khi đó thể hiện "ánh mắt nói dối, tiếng cười gượng gạo, cử động giật cục của bàn tay trái" khiến ông nghi ngờ.
Ông sau đó dành thời gian tìm hiểu và thấy một số manh mối. Trước hết, vấn đề liên quan đến khối (block) giao dịch đầu tiên của Bitcoin. Trong block, Satoshi nhúng một đoạn văn bản từ tiêu đề bài báo "Bộ trưởng Tài chính sắp thực hiện gói cứu trợ thứ hai cho các ngân hàng" của The Times ngày 3/1/2009. "Nó như dấu hiệu cho thấy Satoshi là người Anh", Carreyrou viết.
Nhà báo này cũng phân tích email của Satoshi cùng những bài viết trên diễn đàn và mạng xã hội của Back. Ông nhận ra hai người có phong cách viết tương tự nhau, đặc biệt là sử dụng các thuật ngữ đặc biệt.
Bên cạnh đó, Carreyrou cũng cho rằng Satoshi rất có thể cũng là một thành viên của Cypherpunk, nhóm được thành lập đầu những năm 1990, muốn sử dụng mật mã học, nghệ thuật bảo mật thông tin liên lạc bằng mã, để giải phóng cá nhân khỏi sự giám sát và kiểm duyệt của chính phủ. Back cũng là một Cypherpunk.
Ngoài ra, Back đã phát minh ra Hashcash - hệ thống giải câu đố thống kê mà Satoshi đã dùng cho thuật toán khai thác Bitcoin - một trong các yếu tố để khẳng định nhà khoa học máy tính này là cha đẻ Bitcoin. Satoshi từng nhắc đến Back và Hashcash trong sách trắng Bitcoin.
Adam Back từng công bố một số email trong vụ kiện liên quan đến Craig Wright - người Australia từng nhận là "cha đẻ" Bitcoin. Trong đó, Satoshi liên lạc với Back vào tháng 8/2008 trước khi công bố sách trắng Bitcoin.
"Email dường như là bằng chứng rằng Back không thể là Satoshi", Carreyrou viết. "Tuy nhiên, nghĩ kỹ hơn, tôi nhận ra một khả năng khác: Back hoàn toàn có thể gửi loạt email đó cho chính mình như một cách để che đậy".
Sau thông tin trên, các diễn đàn và mạng xã hội như Reddit, X "dậy sóng" và nổ ra tranh cãi. Theo Fortune, những gì Carreyrou đưa ra "không phải phỏng đoán tồi". Back từ lâu đã là người có ảnh hưởng trong giới tiền điện tử. Hashcash, một hình thức tiền kỹ thuật số ra đời trước Bitcoin do ông phát minh, đã được ứng dụng. Back cũng là CEO Blockstream, công ty về cơ sở hạ tầng Bitcoin đời đầu và hiện tích lũy một lượng lớn Bitcoin. Tuy nhiên, Fortune cũng đánh giá các dữ kiện đủ căn cứ để khẳng định.
"Tôi không phải Satoshi, nhưng là người đầu tiên tập trung cao độ vào những tác động tích cực của mật mã học, quyền riêng tư trực tuyến và tiền điện tử đối với xã hội", Adam Back phản hồi trên X ngày 8/4. "Vì vậy, từ năm 1992 trở đi, tôi đã tích cực tham gia nghiên cứu ứng dụng về tiền số, công nghệ bảo mật trên diễn đàn Cypherpunk, dẫn đến sự ra đời của Hashcash và các ý tưởng khác".
Trước đó, một loạt tên tuổi đã được "xướng tên" là người tạo ra Bitcoin, như Hal Finney, Dorian S. Nakamoto, Nick Szabo và Elon Musk. Tuy vậy, chưa ai trong số họ được xác nhận là cha đẻ Bitcoin.
Theo TechCrunch, việc tìm ra danh tính Satoshi Nakamoto có thể ảnh hưởng đến niềm tin và thị trường. Nếu lộ diện, số Bitcoin người này nắm giữ (hiện trên một triệu token) có thể gây biến động thị trường, đồng thời làm thay đổi cách nhìn về tính phi tập trung của Bitcoin. Ngoài ra, vấn đề pháp lý và áp lực từ các chính phủ trên thế giới có thể xuất hiện. Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Bitcoin hiện đã vận hành độc lập, không còn phụ thuộc vào người sáng lập.
Bảo Lâm tổng hợp
Ví triệu Bitcoin của Satoshi có thể bị máy tính lượng tử đe dọa thế nào
'Nữ hoàng Bitcoin' nhận tội lừa đảo 61.000 Bitcoin
Nhiều người dùng lo ngại con chip nhỏ bé trên thẻ tín dụng có thể lưu trữ toàn bộ lịch sử mua sắm cá nhân, từ món đồ nhỏ nhất đến những khoản chi xa xỉ. Tuy nhiên, sự thật có thể khiến bạn bất ngờ.
Theo đó, trong kỷ nguyên thanh toán không tiền mặt, con chip EMV (viết tắt của ba 'ông lớn' Europay, Mastercard và Visa) đã trở thành tiêu chuẩn bảo mật toàn cầu, dần thay thế hoàn toàn dải từ truyền thống vốn dễ bị sao chép. Nhưng liệu con chip này thực sự 'biết' bao nhiêu về thói quen tiêu dùng của chủ nhân?
Trái với lo ngại của số đông, con chip trên thẻ không hề lưu trữ lịch sử giao dịch hay mã PIN của người dùng. Những gì nó nắm giữ chỉ là các dữ liệu cơ bản để xác thực số tài khoản (ID duy nhất), tên chủ thẻ và ngày hết hạn.
Điểm mấu chốt tạo nên sự an toàn tuyệt đối nằm ở công nghệ mã hóa (Encryption) và Tokenization. Thay vì gửi số thẻ thật của bạn đến máy POS, con chip sẽ tạo ra mã giao dịch duy nhất cho mỗi lần chạm hoặc chèn thẻ. Mã này chỉ có giá trị một lần, khiến việc làm giả thẻ trở thành nhiệm vụ bất khả thi đối với các hacker.
Dù thẻ chip cực kỳ an toàn khi thanh toán trực tiếp, nhưng nó lại 'bất lực' trước các chiêu trò lừa đảo trực tuyến. Khi bạn tự tay nhập thông tin thẻ vào các trang web giả mạo hoặc biểu mẫu không an toàn, các tính năng bảo mật của chip sẽ hoàn toàn bị vô hiệu hóa. Rủi ro lúc này không nằm ở con chip, mà nằm ở sự thiếu cảnh giác của người dùng khi mua sắm online.
Dù con chip không lưu lịch sử mua hàng, nhưng hệ thống của ngân hàng và công ty phát hành thẻ thì có. Họ biết chính xác bạn đã chi bao nhiêu tiền, tại cửa hàng nào và vào lúc mấy giờ. Tuy nhiên, họ chỉ thấy được tên nhà cung cấp chứ không biết chi tiết 'giỏ hàng' của bạn (ví dụ: họ biết bạn thanh toán tại siêu thị, nhưng không biết bạn đã mua loại sữa hay nhãn hiệu thực phẩm nào).
Việc hiểu rõ cơ chế bảo mật của chip EMV không chỉ giúp bạn yên tâm hơn khi quẹt thẻ mà còn nhắc nhở một chân lý rằng công nghệ dù hiện đại đến đâu, sự cẩn trọng của chủ thẻ vẫn là lớp bảo mật quan trọng nhất.
Khảo sát do công ty Mercer (Mỹ) công bố tuần này được thực hiện với sự tham gia của 12.000 người, gồm 9.250 nhân viên, 1.650 quản lý nhân sự, 825 lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao và 100 nhà đầu tư.
Theo đó, có tới 98% lãnh đạo cấp cao nói đang lên kế hoạch thay đổi cấu trúc công ty, 99% dự đoán AI sẽ dẫn đến những đợt cắt giảm nhân viên trong hai năm tới. Đa số lãnh đạo cũng tin việc thiết kế lại công việc để tích hợp AI và tự động hóa sẽ mang lại lợi nhuận cao nhất, trong khi chỉ 32% đánh giá lực lượng lao động của họ có thể kết hợp tối ưu khả năng của con người và máy móc.
Khảo sát cũng chỉ ra, sức khỏe tinh thần của người lao động suy giảm mạnh trong bối cảnh các cuộc thảo luận về AI chiếm ưu thế trong giờ giải lao. 44% cho biết họ đang "phát triển tốt" tại nơi làm việc, giảm mạnh so với mức 66% trong khảo sát năm 2024. Số người lao động "không hài lòng" năm nay cũng tăng, với hơn 20% thừa nhận không hài lòng nhưng không có lựa chọn khác nên sẽ vẫn ở lại trong 12 tháng tới.
Ngoài ra, 35% nhân viên nói sẽ cân nhắc rời khỏi công ty nếu thấy bị thiệt thòi vì không được tiếp cận các công cụ hoặc đào tạo về AI một cách bình đẳng. Sự suy giảm động lực này đang kéo theo năng suất đi xuống.
Theo khảo sát, người trẻ trong độ tuổi 22-27 đối mặt nguy cơ mất việc cao nhất khi lãnh đạo doanh nghiệp hướng tới tự động hóa loại công việc vốn thường dùng để đào tạo nhân viên mới. AI tạo sinh hiệu quả trong các nhiệm vụ đơn giản thường nhật, có thể chuẩn hóa, nên nhiều công ty đang giảm tuyển dụng nhân sự cấp thấp theo truyền thống. Theo Tom's Hardware, ngân hàng Standard Chartered tháng này công bố kế hoạch cắt giảm 7.000 vị trí nhằm thay thế "nguồn nhân lực giá trị thấp" và tập trung tự động hóa.
Báo cáo công bố tháng 5 từ công ty tư vấn Oliver Wyman, dựa trên cuộc khảo sát toàn cầu với các CEO, cũng xác nhận xu hướng trên. Theo đó, tỷ lệ công ty chủ động cắt giảm vị trí cấp thấp tăng từ 17% lên 43% chỉ trong một năm do tự động hóa. Báo cáo cũng cho thấy AI là một trong ba ưu tiên hàng đầu của đa số CEO, với hơn 90% xác nhận việc triển khai hoặc có ý định triển khai AI trong công ty. Dù vậy, hơn 50% cho biết họ chưa thể khẳng định liệu việc triển khai này có thực sự mang lại lợi ích năng suất như mong đợi hay không.
Theo Fortune, trong khi các tập đoàn khổng lồ như Amazon, Accenture, Meta thông báo giảm hàng nghìn vị trí do tự động hóa, việc này nhiều khi không mang lại hiệu quả tài chính như hứa hẹn hay mức tăng năng suất đo lường được.
Thêm vào đó, báo cáo từ các công ty phân tích nhân sự như Challenger, Gray & Christmas cho thấy, dù AI là lý do được viện dẫn thường xuyên nhất khi sa thải, nhiều chuyên gia tin các CEO công nghệ chỉ đang dùng AI như "lá chắn" để che giấu khó khăn nội bộ.
Jensen Huang, CEO Nvidia, cũng đánh giá trí tuệ nhân tạo có thể thay đổi cách mọi người làm việc nhưng không nên trở thành cái cớ cho mọi đợt sa thải. Ông nhận xét việc nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đổ lỗi cho AI khi cắt giảm nhân sự là vô lý và khẳng định bản thân không ưa lý do này.
"AI chỉ mới xuất hiện, làm sao có chuyện mọi người đã mất việc vì nó? AI chỉ mới hiệu quả và hữu ích cách đây 6 tháng, làm sao hai năm trước họ đã phải sa thải người lao động?", ông nói trong cuộc phỏng vấn với Channel NewsAsia tuần này.
Ông Huang cho rằng các công ty đang khiến mọi người sợ hãi và nên kể một câu chuyện "cân bằng" hơn, giải thích rõ tiềm năng của trí tuệ nhân tạo. Ông nhắc lại quan điểm từng nêu trong các cuộc trò chuyện cũ: người lao động không mất việc vì AI, mà vì những người biết cách sử dụng AI tốt hơn. Ông chủ Nvidia khuyên những ai đang lo lắng thất nghiệp hãy học AI thay vì sợ hãi công nghệ này.
"Khả năng cao AI sẽ giúp nâng tầm công việc của bạn", ông nói, đồng thời lưu ý các công ty cần thận trọng, xây dựng AI an toàn, có biện pháp kiểm soát và đảm bảo công nghệ này được triển khai đúng cách.
