Theo đó, dự thảo luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt gồm 4 chương, 40 điều, quy định nguyên tắc, chính sách, biện pháp và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Dự thảo luật áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam có liên quan đến hoạt động phòng, chống phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Theo đó, vũ khí hủy diệt hàng loạt có khả năng gây thiệt hại trên diện rộng đối với con người, tài sản, môi trường, bao gồm vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học, vũ khí sinh học, vũ khí phóng xạ và loại vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự.
Phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là hành vi cố ý thực hiện, tham gia, hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp hoạt động nghiên cứu, phát triển, sản xuất, chế tạo, mua, bán, tàng trữ, vận chuyển, chuyển giao, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển, chuyển tải, sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc hàng hóa, vật liệu, thiết bị, công nghệ, dịch vụ liên quan đến vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc phương tiện mang vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Tài trợ cho phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là việc cung cấp, huy động, chuyển giao, quản lý hoặc sử dụng tiền, tài sản, nguồn lực tài chính, dịch vụ tài chính, trực tiếp hoặc gián tiếp, nhằm thực hiện, hỗ trợ hoạt động phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Dự thảo quy định 7 hành vi bị cấm gồm: nghiên cứu, phát triển, sản xuất, chế tạo, mua, bán, tàng trữ, lưu giữ, sở hữu, sử dụng, vận chuyển, chuyển giao vũ khí hủy diệt hàng loạt; cung cấp, huy động, chuyển giao, quản lý, sử dụng tiền, tài sản, nguồn lực tài chính, dịch vụ tài chính, hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp hoạt động phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc cung cấp cho đối tượng chỉ định, vì lợi ích của đối tượng bị chỉ định;
Lợi dụng hoạt động kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ, đào tạo, hợp tác quốc tể, nhân đạo để phổ biến hoặc tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; che giấu, giả mạo, cung cấp thông tin sai lệch, tiêu hủy trái pháp luật hồ sơ, chứng từ, dữ liệu;
Cản trở, chống đối, không chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra, giám sát, áp dụng biện pháp quản lý, kiểm soát, biện pháp ngăn chặn, trừng phạt tài chính mục tiêu, phong tỏa tài sản; tiết lộ trái pháp luật bí mật nhà nước, bí mật công tác, bí mật kinh doanh, dữ liệu cá nhân, thông tin cảnh báo, thông tin điều tra, xác minh trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; hành vi khác theo quy định của pháp luật hoặc điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.
Dự thảo cũng quy định danh mục kiểm soát gồm: hàng hóa, vật liệu, thiết bị, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng để phổ biến hoặc tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Danh mục kiểm soát được xây dựng trên cơ sở: điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc có liên quan; yêu cầu bảo vệ quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát gồm: xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, quá cảnh, trung chuyển, chuyển tải; nghiên cứu, phát triển, sản xuất, chế tạo, lưu giữ, sử dụng, vận chuyến, tiêu hủy; chuyển giao công nghệ, cung cấp dịch vụ; giao dịch tài chính và hoạt động khác có liên quan.
Các tổ chức, doanh nghiệp thực hiện hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát có trách nhiệm xây dựng, áp dụng hệ thống tuân thủ nội bộ phù hợp với quy mô, lĩnh vực hoạt động, loại hình hàng hóa, công nghệ, dịch vụ và mức độ rủi ro.
Hệ thống tuân thủ nội bộ gồm: chính sách, quy trình kiểm soát nội bộ; cơ chế nhận diện, đánh giá, phân loại, quản lý rủi ro; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng, bên thụ hưởng; kiểm soát giao dịch, chuyển giao hàng hóa, công nghệ, dịch vụ; lưu giữ hồ sơ, chứng từ, dữ liệu, chế độ báo cáo; đào tạo, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người lao động.
Về chế tài xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, dự thảo quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm quy định thì tùy tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra, cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm: buộc chấm dứt hành vi vi phạm; buộc thu hồi, xử lý hàng hóa, vật liệu, thiết bị, công nghệ, dịch vụ, giao dịch có liên quan…
Người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng nhiệm vụ, quyền hạn trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, cản trở hoạt động hợp pháp, bao che vi phạm hoặc trục lợi thì tùy tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Chia sẻ đáng chú ý của PGS-TS Lưu Đức Hải, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn (Bộ Xây dựng), tại hội thảo khoa học với chủ đề "Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn", do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức chiều 21.5, tại Hà Nội.
Dẫn lại ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc thí điểm xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa với quy mô dân số từ 500.000 đến 1 triệu dân, PGS-TS Lưu Đức Hải cho rằng, đây là một "đột phá chiến lược" về mặt tư duy quản trị quốc gia và tổ chức lãnh thổ.
Dưới góc nhìn của một chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc, xây dựng, hạ tầng, theo ông, "không thể áp dụng các tiêu chuẩn quy hoạch thông thường mà phải xây dựng một hệ thống tiêu chí quy hoạch đặc thù vượt trội, mang tính cách mạng".
Quy định của phân loại đô thị mà Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành cuối năm 2025, dân số của một xã ở khu vực nông thôn không quá 10.000 - 15.000 và không quá 20.000 - 25.000 với mỗi một loại đô thị khác nhau của phường.
Nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn phân tích, với quy mô dân số từ 500.000 đến 1 triệu dân, xã, phường lúc này không còn là một đơn vị làng xã hay khu phố thông thường, mà đã mang tầm vóc của một siêu đô thị nén (đối với phường) hoặc một siêu vùng sinh thái nông nghiệp hiện đại (đối với xã).
Ông Hải phân tích với phường xã hội chủ nghĩa thì quy hoạch phải dịch chuyển mạnh mẽ sang không gian ngầm và không gian trên cao.
Ông cho rằng, cần áp dụng triệt để mô hình TOD (phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng) và lý thuyết "đô thị 15 phút".
Mọi người dân bước ra khỏi nhà là tiếp cận được ngay tàu điện ngầm, đường sắt trên cao, xe buýt nhanh, trường học, bệnh viện trong vòng 15 phút đi bộ.
"Với xã xã hội chủ nghĩa (mô hình siêu vùng sinh thái), đây sẽ là mô hình nông thôn hiện đại hóa, kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ sinh thái. Quy hoạch các phân khu chức năng rõ ràng: khu trung tâm điều hành số, cụm công nghiệp chế biến sâu, và các vành đai xanh bảo vệ môi trường", PGS-TS Lưu Đức Hải đề xuất.
Ông nhấn mạnh, với quy mô 1 triệu dân trong một diện tích quản lý cấp cơ sở, áp lực hạ tầng sẽ vô cùng lớn. Vì vậy, hệ thống tiêu chí quy hoạch hạ tầng phải đạt chuẩn "thông minh tích hợp".
100% hệ thống lưới điện, chiếu sáng cảnh quan, cấp nước, thoát nước mưa, thoát nước thải, công viên, điều phối giao thông, quản lý rác thải phải được số hóa và quản lý tập trung thông qua Trung tâm dữ liệu lớn (big data) và trí tuệ nhân tạo (AI).
100% rác thải phải được phân loại, tái chế, xử lý. Tỷ lệ đất cây xanh/người phải đạt mức tối đa của tiêu chuẩn đất cây xanh đô thị. 100% nước thải phải được xử lý tuần hoàn để phục vụ sinh hoạt, tưới tiêu, công nghiệp và nông nghiệp.
Cây sinh thái hướng đến zero carbon cần được áp dụng trong công viên, vườn hoa, không gian công cộng. Chiếu sáng trang trí xanh - thông minh cần được áp dụng. Đài phun nước thông minh tầm quốc tế cần được xây dựng tại đô thị xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu này.
Nói về tiêu chí hạ tầng xã hội và phúc lợi công cộng, bản chất xã hội chủ nghĩa, PGS-TS Lưu Đức Hải nhấn mạnh, đây chính là tiêu chí cốt lõi để phân biệt một xã, phường xã hội chủ nghĩa với các khu đô thị thương mại. Quy hoạch phải đặt con người làm trung tâm và lấy an sinh xã hội làm mục tiêu tối thượng.
Ông đề nghị quỹ đất phúc lợi công cộng tối đa. Cụ thể, quy hoạch mạng lưới y tế và giáo dục "bao cấp chất lượng cao".
Trong đó, hệ thống trường học công lập và bệnh viện đa khoa cấu trúc theo mạng lưới phân tầng, đáp ứng nhu cầu học tập và chăm sóc sức khỏe miễn phí hoặc chi phí thấp cho 100% cư dân tại chỗ.
Quy hoạch đất dành cho thể dục thể thao, thiết chế văn hóa ở mức tối đa theo quy chuẩn, tiêu chuẩn. Cạnh đó, cần xóa bỏ khái niệm "nhà ổ chuột" hay các khu nhà trọ mất an toàn trong khu vực này.
Quy hoạch các tổ hợp nhà ở xã hội, nhà ở công nhân văn minh, đầy đủ tiện ích, đảm bảo nguyên tắc mọi người dân đều có quyền cư trú an toàn và tiện nghi.
Công nghiệp văn hóa, biểu diễn nghệ thuật đương đại - truyền thống đầy sáng tạo phải được áp dụng tại đây.
Để vận hành bộ máy quản lý một lượng dân số lớn nhưng chỉ với quy mô hành chính một cấp xã, phường thì tiêu chí quy hoạch tổ chức bộ máy cũng phải thay đổi.
PGS-TS Lưu Đức Hải cho rằng, cần có chính quyền điện tử tinh gọn. Mô hình này bắt buộc phải áp dụng quản trị không giấy tờ, thủ tục hành chính tự động hóa qua môi trường số. Người dân tương tác với chính quyền 24/7 qua ứng dụng di động.
Ông nhấn mạnh, không nên giao khoán hoàn toàn cho các doanh nghiệp tư nhân, vì họ sẽ ưu tiên tối đa hóa lợi nhuận thương mại, đẩy giá bất động sản, làm mất đi tính công bằng xã hội chủ nghĩa.
Ngược lại, ông cho hay, cũng không nên chỉ dựa hoàn toàn vào ngân sách nhà nước để tránh gánh nặng nợ công và chậm trễ thủ tục.
Nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn kiến nghị, Nhà nước thành lập một ban chỉ đạo cấp cao đóng vai trò là "tổng công trình sư" nắm giữ quy hoạch, đất đai và hạ tầng cốt lõi.
Sau đó, áp dụng mô hình hợp tác công - tư, thu hút, đấu thầu, các doanh nghiệp, tập đoàn lớn vào xây dựng và vận hành các phân khu chức năng theo đúng "đơn đặt hàng" và các tiêu chí nghiêm ngặt về an sinh xã hội chủ nghĩa mà Nhà nước đã định vị.
Mới đây, UBND TP.HCM vừa công bố danh sách phân loại đơn vị hành chính cấp xã đợt 1 bao gồm 126 xã phường. Trong khi TP.HCM mới sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu có 168 xã phường, đặc khu.
Liên quan vấn đề này, đại diện Sở Nội vụ TP.HCM cho biết hiện thành phố mới công bố danh sách phân loại đợt 1 nên một số địa phương vẫn đang tiếp tục rà soát thủ tục, hồ sơ. Đồng thời, có xã dự kiến nộp hồ sơ để xét trình thành chính quyền đô thị (tức chuyển từ xã lên phường - PV).
Theo Nghị định 307/2025/NĐ-CP, hệ thống đơn vị hành chính được phân loại theo từng cấp. Trong đó, TP.HCM cùng Hà Nội là đơn vị hành chính cấp tỉnh loại đặc biệt, các tỉnh được phân thành ba loại gồm loại 1, 2 và 3. Ở cấp cơ sở, xã được chia thành ba loại 1, 2, 3, còn phường và đặc khu được phân thành bốn loại gồm loại đặc biệt, loại 1, 2 và 3.
Việc phân loại đơn vị hành chính để đánh giá quy mô, trình độ phát triển cũng như mức độ đáp ứng của bộ máy chính quyền địa phương trên từng địa bàn.
Đây là cơ sở để hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức bộ máy, xác định biên chế và chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức phù hợp với từng loại đơn vị hành chính.
Theo quy định, việc phân loại được làm bằng phương pháp tính điểm, với tổng điểm tối đa 100 điểm, kèm điểm ưu tiên nếu có. Các tiêu chí chấm điểm gồm quy mô dân số, diện tích tự nhiên, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và các yếu tố đặc thù.
Cụ thể, tiêu chí dân số và diện tích được tính theo quy mô, mức tăng thêm được quy đổi thành điểm nhưng có giới hạn tối đa. Nhóm tiêu chí kinh tế - xã hội đánh giá khả năng cân đối ngân sách, cơ cấu kinh tế, tốc độ tăng trưởng, tỉ lệ lao động phi nông nghiệp, thu nhập và các chỉ số liên quan.
Ví dụ, một xã có quy mô dân số trên 16.000 người sẽ được tính từ mức cơ bản 10 điểm, cứ thêm 1.000 người được cộng 0,5 điểm nhưng tối đa không quá 25 điểm. Tương tự, phường thuộc thành phố trực thuộc trung ương từ 21.000 người trở xuống được tính 10 điểm, trên 21.000 người thì cứ thêm 1.000 người được tính thêm 0,5 điểm, cũng tối đa không quá 25 điểm…
Ngoài ra, một số yếu tố đặc thù như vị trí chiến lược đặc biệt, vai trò trung tâm, di sản, hay đặc điểm dân cư cũng được tính điểm.
Trên cơ sở tổng điểm, đơn vị hành chính được xếp loại 1 khi đạt từ 75 điểm trở lên, loại 2 từ 60 đến dưới 75 điểm và loại 3 dưới 60 điểm. Riêng phường và đặc khu có thể được xếp loại đặc biệt khi đạt từ 90 điểm trở lên và đáp ứng các tiêu chí ưu tiên theo quy định.
Theo lộ trình, TP.HCM sẽ tiếp tục công bố các đợt phân loại tiếp theo sau khi hoàn tất việc rà soát, thẩm định hồ sơ tại các địa phương còn lại.
Lúc 18h30, đường Cộng Hòa đoạn từ cầu vượt Hoàng Hoa Thám đến mũi tàu Trường Chinh ken đặc xe, giao thông ùn ứ nghiêm trọng trước thời điểm TP HCM triển khai phân luồng đảo chiều từ ngày 15/5 trên tuyến dài 2,5 km.
Lúc 18h30, đường Cộng Hòa đoạn từ cầu vượt Hoàng Hoa Thám đến mũi tàu Trường Chinh ken đặc xe, giao thông ùn ứ nghiêm trọng trước thời điểm TP HCM triển khai phân luồng đảo chiều từ ngày 15/5 trên tuyến dài 2,5 km.
Cầu vượt Hoàng Hoa Thám hiện dồn toàn bộ làn cho xe từ trung tâm đi An Sương, nhưng khi xuống chân cầu, dòng phương tiện giao cắt với hướng ngược lại khiến khu vực thường xuyên ùn tắc.
Cầu vượt Hoàng Hoa Thám hiện dồn toàn bộ làn cho xe từ trung tâm đi An Sương, nhưng khi xuống chân cầu, dòng phương tiện giao cắt với hướng ngược lại khiến khu vực thường xuyên ùn tắc.
Cầu vượt Hoàng Hoa Thám hiện dồn toàn bộ làn cho xe từ trung tâm đi An Sương, nhưng khi xuống chân cầu, dòng phương tiện giao cắt với hướng ngược lại khiến khu vực thường xuyên ùn tắc.
Nhiều xe máy sau khi xuống dốc cầu vượt liên tục quay đầu, rẽ vào các tuyến đường lân cận, làm xung đột giao thông gia tăng và tình trạng ùn tắc thêm nghiêm trọng.
Nhiều xe máy sau khi xuống dốc cầu vượt liên tục quay đầu, rẽ vào các tuyến đường lân cận, làm xung đột giao thông gia tăng và tình trạng ùn tắc thêm nghiêm trọng.
Xe máy chạy lên vỉa hè để thoát khỏi ùn tắc.
Theo phương án dự kiến, chiều tối sẽ đảo chiều làn giữa để ưu tiên xe từ trung tâm đi Trường Chinh, ngã tư An Sương; barie phía Út Tịch mở cho xe chạy, trong khi phía Trường Chinh đóng lại nhằm giảm xung đột. Ngoài giờ cao điểm, hai làn giữa hoạt động bình thường theo hai chiều.
Xe máy chạy lên vỉa hè để thoát khỏi ùn tắc.
Theo phương án dự kiến, chiều tối sẽ đảo chiều làn giữa để ưu tiên xe từ trung tâm đi Trường Chinh, ngã tư An Sương; barie phía Út Tịch mở cho xe chạy, trong khi phía Trường Chinh đóng lại nhằm giảm xung đột. Ngoài giờ cao điểm, hai làn giữa hoạt động bình thường theo hai chiều.
Cùng thời điểm, các hạng mục lắp đặt dải phân cách và barie phục vụ tổ chức giao thông đảo chiều trên đường Cộng Hòa vẫn đang được gấp rút thi công.
Theo phương án dự kiến, hai làn giữa được tách riêng bằng dải phân cách thép cố định, kết hợp barie di động ở hai đầu tuyến để linh hoạt điều chỉnh hướng lưu thông theo từng khung giờ.
Cùng thời điểm, các hạng mục lắp đặt dải phân cách và barie phục vụ tổ chức giao thông đảo chiều trên đường Cộng Hòa vẫn đang được gấp rút thi công.
Theo phương án dự kiến, hai làn giữa được tách riêng bằng dải phân cách thép cố định, kết hợp barie di động ở hai đầu tuyến để linh hoạt điều chỉnh hướng lưu thông theo từng khung giờ.
Cùng thời điểm, các hạng mục lắp đặt dải phân cách và barie phục vụ tổ chức giao thông đảo chiều trên đường Cộng Hòa vẫn đang được gấp rút thi công.
Theo phương án dự kiến, hai làn giữa được tách riêng bằng dải phân cách thép cố định, kết hợp barie di động ở hai đầu tuyến để linh hoạt điều chỉnh hướng lưu thông theo từng khung giờ.
Xe nối dài trên đường Cộng Hòa. Đây là trục giao thông huyết mạch kết nối khu tây bắc với trung tâm TP HCM và sân bay Tân Sơn Nhất, nhiều năm qua thường xuyên quá tải, đặc biệt tại khu vực giao lộ Hoàng Hoa Thám.
Xe nối dài trên đường Cộng Hòa. Đây là trục giao thông huyết mạch kết nối khu tây bắc với trung tâm TP HCM và sân bay Tân Sơn Nhất, nhiều năm qua thường xuyên quá tải, đặc biệt tại khu vực giao lộ Hoàng Hoa Thám.
Phương án tổ chức làn đường đảo chiều trên đường Cộng Hòa. Đồ họa: Khánh Hoàng
Phương án tổ chức làn đường đảo chiều trên đường Cộng Hòa. Đồ họa: Khánh Hoàng
Ùn tắc kéo dài trên đường Cộng Hòa chiều 13/5. Video: Quỳnh Trần
