Tuy nhiên, đằng sau lập luận này lại đặt ra câu hỏi: Liệu Mỹ thực sự đang “thiệt” khi là thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), hay những lợi ích của liên minh này nằm ở những tầng sâu và khó nhìn thấy hơn là những cái gật đầu bề nổi?
Có một điều không thể phủ nhận được rằng Mỹ là quốc gia đóng góp nhiều nhất cho NATO. Theo Hãng tin Reuters, Washington chi khoảng 750 triệu USD mỗi năm để duy trì hoạt động của liên minh, cùng với khoảng 4 tỉ USD cho các sáng kiến răn đe tại châu Âu.
Ngoài ra, Mỹ còn duy trì lực lượng quân sự thường trực tại nhiều nước như Đức, Anh hay Ý – mạng lưới hiện diện toàn cầu đầy tốn kém, trong bối cảnh Washington ngày càng chịu áp lực phân bổ nguồn lực giữa nhiều mặt trận và khu vực.
Chính những con số này đã trở thành cái cớ để ông Trump lập luận NATO là một thỏa thuận bất cân xứng, nơi Mỹ phải “trả nhiều hơn” so với các đồng minh châu Âu giàu có.
Quan điểm này đặc biệt có sức nặng trong bối cảnh chính quyền của ông theo đuổi chính sách “Nước Mỹ trên hết”, ưu tiên giảm gánh nặng tài chính và yêu cầu đồng minh chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn.
Tuy nhiên, cách nhìn này bị giới chuyên gia cho là quá đơn giản. NATO không chỉ là một khoản chi tiêu, mà còn là một “cơ chế bảo hiểm chiến lược” cho Mỹ. Từ sau Thế chiến 2, Washington đã xác định rằng sự ổn định của châu Âu là điều kiện tiên quyết cho an ninh và thịnh vượng của chính mình.
Một châu Âu bất ổn – hoặc rơi vào tay một thế lực thù địch – đồng nghĩa với các lợi ích kinh tế và an ninh của Mỹ sẽ bị đe dọa và để lại những tổn hại trực tiếp.
Thực tế cho thấy châu Âu vẫn là một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Mỹ. Chỉ riêng năm 2024, Mỹ đã xuất khẩu gần 295 tỉ USD dịch vụ và 414 tỉ USD hàng hóa sang Liên minh châu Âu – tổng giá trị tương đương khoảng 80% ngân sách quốc phòng của nước này trong thời điểm đó.
NATO, với vai trò duy trì ổn định và ngăn chặn xung đột tại châu Âu, chính là nền tảng giúp mối quan hệ kinh tế này vận hành trơn tru.
Không chỉ vậy, liên minh còn giúp Mỹ tránh một kịch bản nguy hiểm hơn: các đồng minh phát triển vũ khí hạt nhân riêng. Khi được bảo đảm an ninh bởi NATO, phần lớn các nước châu Âu không cần xây dựng kho vũ khí hạt nhân, qua đó hạn chế nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn.
Ở góc độ này, NATO không chỉ là “chi phí”, mà còn là một khoản đầu tư dài hạn nhằm duy trì trật tự quốc tế có lợi cho Mỹ.
Một trong những lý do khiến lập luận của ông Trump gây tranh cãi là bởi nhiều lợi ích của NATO không dễ đo đếm.
Những lợi ích đó khó nhận thấy vì chúng liên quan đến những điều đã không xảy ra kể từ khi NATO tồn tại: không có chiến tranh quy mô lớn tại châu Âu, không có sự bành trướng quân sự không kiểm soát, và không có sự sụp đổ của hệ thống đồng minh xuyên Đại Tây Dương.
Tuy nhiên, NATO cũng mang lại những lợi ích rất cụ thể. Thông qua liên minh, Mỹ được tiếp cận một mạng lưới căn cứ quân sự trải dài từ châu Âu sang Trung Đông, châu Phi và Trung Á – điều cho phép Washington triển khai sức mạnh nhanh chóng trên toàn cầu. Gần đây nhất, Mỹ đã sử dụng căn cứ RAF Fairford tại Anh để hỗ trợ cho chiến sự tại Iran.
Các đồng minh NATO cũng thường xuyên đóng góp năng lực cho các chiến dịch quân sự của Mỹ, hoặc đảm nhận những nhiệm vụ mà nếu không có họ, Mỹ sẽ phải tự thực hiện. Hàng chục nghìn binh sĩ NATO tham chiến tại Afghanistan, hay lực lượng hải quân NATO tham gia tuần tra Đại Tây Dương, giúp duy trì dòng chảy thương mại.
Ngoài ra, NATO còn cung cấp một khuôn khổ hợp tác thống nhất và bền vững. Mỹ không cần phải liên tục đàm phán lại các thỏa thuận quốc phòng với từng nước trong khối. Thay vào đó, tất cả thành viên cùng đầu tư vào trang thiết bị và năng lực có thể tích hợp vào một kế hoạch tác chiến chung.
Ở cấp độ chính trị, NATO đóng vai trò như một “liên minh sẵn có” cho ngoại giao Mỹ. Các nước có chung cam kết quốc phòng thường cũng có lập trường tương đồng về chính sách đối ngoại, giúp Washington dễ dàng huy động sự ủng hộ khi cần thiết.
Trong bối cảnh đó, việc rút khỏi NATO không chỉ là quyết định chính trị, mà còn đặt cho Mỹ bài toán pháp lý phức tạp.
Theo tạp chí TIME, Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2024 của Mỹ yêu cầu Tổng thống phải có sự ủng hộ của 2/3 Thượng viện hoặc một đạo luật của Quốc hội nếu muốn rút khỏi liên minh.
Dù vẫn tồn tại những “kẽ hở” mà ông Trump có thể tìm cách khai thác – chẳng hạn viện dẫn quyền lực của Tổng thống trong chính sách đối ngoại – song các chuyên gia cho rằng điều này có thể dẫn đến một cuộc đối đầu hiến pháp giữa Nhà Trắng và Quốc hội.
Ngay cả khi vượt qua được rào cản pháp lý, hệ quả chiến lược của việc rút lui vẫn là điều đáng lo ngại, nơi Mỹ sẽ mất nhiều hơn được. Chỉ riêng việc đặt câu hỏi về cam kết của Mỹ với NATO cũng đã làm suy yếu lòng tin, lung lay kế hoạch an ninh của châu Âu và có thể khuyến khích các đối thủ hành động quyết đoán hơn.
Theo tờ Korea Times, một trung úy họ Kim, chỉ huy tại một đơn vị tiền tuyến gần thủ đô Seoul, kể rằng đầu năm nay ông buộc phải loại một binh sĩ khỏi đợt huấn luyện thời tiết lạnh, sau khi người này trở lại doanh trại với chiếc mũi sưng tấy vì vừa phẫu thuật nâng mũi.
“Tôi thật sự bối rối vì cậu ấy đi sửa mũi mà không báo trước ngay trước kỳ huấn luyện”, trung úy Kim nói. Ông lo ngại vết thương chưa lành có thể gây biến chứng trong điều kiện thực địa, nên quyết định không cho binh sĩ này tham gia.
Tại Hàn Quốc, đây không phải là trường hợp duy nhất. Theo giới quan sát, xu hướng phẫu thuật thẩm mỹ trong quân ngũ gia tăng do mức lương quân nhân tăng lên, văn hóa coi trọng ngoại hình và chiến dịch quảng cáo rầm rộ từ các phòng khám.
Trước đây, quân đội Hàn Quốc vốn vẫn chấp nhận việc binh sĩ đi làm thẩm mỹ vào những tháng cuối trước khi xuất ngũ để chuẩn bị quay lại cuộc sống bình thường.
Tuy nhiên xu hướng hiện nay thay đổi đáng kể khi cả những quân nhân phục vụ dài hạn cũng tìm đến các dịch vụ làm đẹp.
Dù quân đội chưa có số liệu thống kê chính thức, các phòng khám thẩm mỹ tại khu Gangnam cho biết số lượng quân nhân tới tư vấn tăng rõ rệt. Một quản lý phòng khám thẩm mỹ ở Gangnam cho biết mỗi tuần có 2-3 quân nhân đến hỏi về phẫu thuật mắt hoặc mũi.
Một binh sĩ 22 tuổi họ Choi chia sẻ anh đã dành dụm tiền lương suốt nhiều tháng để thực hiện ca cắt mí mắt. “Tôi tiết kiệm mức lương 1,2 triệu won (khoảng 815 USD) trong nhiều tháng, thậm chí hạn chế mua đồ ở căng tin quân đội để đủ tiền phẫu thuật”, người này nói.
Thậm chí nhiều phòng khám còn tung ra chương trình giảm giá dành riêng cho quân nhân, quảng bá mạnh trên mạng xã hội và hướng dẫn cách tận dụng bảo hiểm tư nhân để giảm chi phí.
Khi phóng viên tờ Hankook Ilbo giả làm quân nhân tại ngũ tới một cơ sở ở Gangnam, phòng khám này đã đề nghị giảm giá tới 40%.
Ngoài ra có trường hợp phụ huynh can thiệp trực tiếp. Một đại úy họ Park ở tỉnh Gangwon cho biết hồi tháng 3, ông nhận được cuộc gọi từ mẹ của một binh sĩ, đề nghị miễn cho con trai tham gia công việc đào chiến hào vì vết mổ mí mắt chưa hồi phục.
Theo Hãng tin Reuters ngày 5-5, nhiều khu vực ở trung tâm Matxcơva rơi vào tình trạng mất kết nối Internet trên điện thoại di động trong cùng ngày, dù dịch vụ gọi điện thoại vẫn hoạt động ở một số nơi.
Các nhà mạng, trong đó có MTS, cảnh báo việc gián đoạn có thể kéo dài từ ngày 5 đến 9-5, trùng với thời gian diễn ra các hoạt động lễ hội quy mô lớn của Nga nhằm kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng Thế chiến 2 tại thủ đô.
Giới chức Matxcơva cho biết đây là biện pháp cần thiết nhằm đảm bảo an ninh trong bối cảnh nguy cơ tấn công từ máy bay không người lái (drone) của Ukraine gia tăng.
Bộ Kỹ thuật số Nga sau đó thông báo đã khôi phục truy cập Internet trên di động tại thủ đô, nhấn mạnh các đợt gián đoạn "có mục tiêu" nhằm giảm độ chính xác của drone và hỗ trợ các hoạt động phòng thủ.
Tuy nhiên, việc hạn chế Internet đã gây ra nhiều bất tiện trong đời sống thường nhật. Theo Hãng tin AFP, một số cửa hàng không thể xử lý thanh toán bằng thẻ, trong khi các dịch vụ ATM, gọi xe và ứng dụng bản đồ trực tuyến bị ảnh hưởng.
Ngân hàng Sberbank cũng cảnh báo khả năng gián đoạn các dịch vụ tài chính và nhắn tin, còn tập đoàn công nghệ Yandex cho biết việc đặt taxi trực tuyến có thể gặp khó khăn.
Các trang giám sát truy cập Internet ghi nhận tình trạng gián đoạn không chỉ xảy ra ở Matxcơva, mà còn lan rộng sang nhiều khu vực khác ở phần châu Âu của Nga, bao gồm cả thành phố St Petersburg.
Trong những tháng gần đây, việc cắt giảm hoặc gián đoạn Internet đã trở thành hiện tượng phổ biến tại các khu vực biên giới nước này, khi Nga cho rằng đây là điều cần thiết để đối phó với drone Ukraine sử dụng mạng viễn thông địa phương.
Kiev gần đây cũng tăng cường các cuộc tấn công tầm xa, nhắm vào cơ sở năng lượng và hạ tầng sâu trong lãnh thổ Nga. Ngày 5-5, một nhà máy lọc dầu lớn tại thị trấn Kirishi (vùng Leningrad) đã bốc cháy sau vụ tấn công bằng drone.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã bắn hạ hàng trăm drone Ukraine trong các đợt tấn công đêm 4-5.
Trước những rủi ro an ninh, Điện Kremlin cho biết lễ duyệt binh năm nay sẽ được thu hẹp quy mô, với lần đầu tiên sau 20 năm không có các màn phô trương khí tài quân sự như truyền thống.
Hàng ngàn thiên thể băng đá, được gọi là các vật thể nằm ngoài quỹ đạo sao Hải Vương (TNO), đang tập kết bên trong Vành đai Kuiper ở rìa hệ mặt trời. Chúng là tàn tích còn sót lại trong quá trình Thái Dương hệ hình thành cách đây khoảng 4,5 tỉ năm.
Trong số này, hành tinh lùn Pluto (tên tiếng Việt là sao Diêm Vương) là TNO lớn nhất.
Nhiệt độ lạnh giá và lực hấp dẫn bề mặt yếu của các thiên thể nhỏ từ lâu khiến giới khoa học cho rằng chúng không đủ năng lực duy trì khí quyển, ngoại trừ Pluto hiện vẫn còn một lớp khí quyển mỏng.
Khí quyển, đặc biệt loại dày, thường hình thành xung quanh những hành tinh hoặc mặt trăng lớn, bao gồm mặt trăng Titan của sao Thổ.
Trong khi đó, các hành tinh lùn khác như Eris, Haumea, Makemake và ứng viên hành tinh lùn Quaoar, TNO lớn thứ hai chỉ sau Pluto, không có khí quyển.
Tuy nhiên, trong một cơ hội quan sát hiếm hoi, các nhà thiên văn Nhật Bản đã phát hiện một lớp khí quyển mỏng bao quanh TNO có tên (612533) 2002 XV93, theo báo cáo đăng trên chuyên san Nature Astronomy.
Nếu Pluto có đường kính 2.377 km, bề ngang 2002 XV93 chỉ khoảng 500 km.
Khám phá bất ngờ của nhóm do tiến sĩ Ko Arimatsu và các đồng nghiệp tại Đài thiên văn quốc gia Nhật Bản thực hiện hứa hẹn mang lại cái nhìn chưa từng có về cách thức một khí quyển hình thành và tồn tại quanh các thiên thể nhỏ.
Phát hiện mới cũng có thể thay đổi nhận thức của giới khoa học về các thiên thể ở Vành đai Kuiper.
