Tuy nhiên, đằng sau lập luận này lại đặt ra câu hỏi: Liệu Mỹ thực sự đang “thiệt” khi là thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), hay những lợi ích của liên minh này nằm ở những tầng sâu và khó nhìn thấy hơn là những cái gật đầu bề nổi?
Có một điều không thể phủ nhận được rằng Mỹ là quốc gia đóng góp nhiều nhất cho NATO. Theo Hãng tin Reuters, Washington chi khoảng 750 triệu USD mỗi năm để duy trì hoạt động của liên minh, cùng với khoảng 4 tỉ USD cho các sáng kiến răn đe tại châu Âu.
Ngoài ra, Mỹ còn duy trì lực lượng quân sự thường trực tại nhiều nước như Đức, Anh hay Ý – mạng lưới hiện diện toàn cầu đầy tốn kém, trong bối cảnh Washington ngày càng chịu áp lực phân bổ nguồn lực giữa nhiều mặt trận và khu vực.
Chính những con số này đã trở thành cái cớ để ông Trump lập luận NATO là một thỏa thuận bất cân xứng, nơi Mỹ phải “trả nhiều hơn” so với các đồng minh châu Âu giàu có.
Quan điểm này đặc biệt có sức nặng trong bối cảnh chính quyền của ông theo đuổi chính sách “Nước Mỹ trên hết”, ưu tiên giảm gánh nặng tài chính và yêu cầu đồng minh chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn.
Tuy nhiên, cách nhìn này bị giới chuyên gia cho là quá đơn giản. NATO không chỉ là một khoản chi tiêu, mà còn là một “cơ chế bảo hiểm chiến lược” cho Mỹ. Từ sau Thế chiến 2, Washington đã xác định rằng sự ổn định của châu Âu là điều kiện tiên quyết cho an ninh và thịnh vượng của chính mình.
Một châu Âu bất ổn – hoặc rơi vào tay một thế lực thù địch – đồng nghĩa với các lợi ích kinh tế và an ninh của Mỹ sẽ bị đe dọa và để lại những tổn hại trực tiếp.
Thực tế cho thấy châu Âu vẫn là một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Mỹ. Chỉ riêng năm 2024, Mỹ đã xuất khẩu gần 295 tỉ USD dịch vụ và 414 tỉ USD hàng hóa sang Liên minh châu Âu – tổng giá trị tương đương khoảng 80% ngân sách quốc phòng của nước này trong thời điểm đó.
NATO, với vai trò duy trì ổn định và ngăn chặn xung đột tại châu Âu, chính là nền tảng giúp mối quan hệ kinh tế này vận hành trơn tru.
Không chỉ vậy, liên minh còn giúp Mỹ tránh một kịch bản nguy hiểm hơn: các đồng minh phát triển vũ khí hạt nhân riêng. Khi được bảo đảm an ninh bởi NATO, phần lớn các nước châu Âu không cần xây dựng kho vũ khí hạt nhân, qua đó hạn chế nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn.
Ở góc độ này, NATO không chỉ là “chi phí”, mà còn là một khoản đầu tư dài hạn nhằm duy trì trật tự quốc tế có lợi cho Mỹ.
Một trong những lý do khiến lập luận của ông Trump gây tranh cãi là bởi nhiều lợi ích của NATO không dễ đo đếm.
Những lợi ích đó khó nhận thấy vì chúng liên quan đến những điều đã không xảy ra kể từ khi NATO tồn tại: không có chiến tranh quy mô lớn tại châu Âu, không có sự bành trướng quân sự không kiểm soát, và không có sự sụp đổ của hệ thống đồng minh xuyên Đại Tây Dương.
Tuy nhiên, NATO cũng mang lại những lợi ích rất cụ thể. Thông qua liên minh, Mỹ được tiếp cận một mạng lưới căn cứ quân sự trải dài từ châu Âu sang Trung Đông, châu Phi và Trung Á – điều cho phép Washington triển khai sức mạnh nhanh chóng trên toàn cầu. Gần đây nhất, Mỹ đã sử dụng căn cứ RAF Fairford tại Anh để hỗ trợ cho chiến sự tại Iran.
Các đồng minh NATO cũng thường xuyên đóng góp năng lực cho các chiến dịch quân sự của Mỹ, hoặc đảm nhận những nhiệm vụ mà nếu không có họ, Mỹ sẽ phải tự thực hiện. Hàng chục nghìn binh sĩ NATO tham chiến tại Afghanistan, hay lực lượng hải quân NATO tham gia tuần tra Đại Tây Dương, giúp duy trì dòng chảy thương mại.
Ngoài ra, NATO còn cung cấp một khuôn khổ hợp tác thống nhất và bền vững. Mỹ không cần phải liên tục đàm phán lại các thỏa thuận quốc phòng với từng nước trong khối. Thay vào đó, tất cả thành viên cùng đầu tư vào trang thiết bị và năng lực có thể tích hợp vào một kế hoạch tác chiến chung.
Ở cấp độ chính trị, NATO đóng vai trò như một “liên minh sẵn có” cho ngoại giao Mỹ. Các nước có chung cam kết quốc phòng thường cũng có lập trường tương đồng về chính sách đối ngoại, giúp Washington dễ dàng huy động sự ủng hộ khi cần thiết.
Trong bối cảnh đó, việc rút khỏi NATO không chỉ là quyết định chính trị, mà còn đặt cho Mỹ bài toán pháp lý phức tạp.
Theo tạp chí TIME, Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2024 của Mỹ yêu cầu Tổng thống phải có sự ủng hộ của 2/3 Thượng viện hoặc một đạo luật của Quốc hội nếu muốn rút khỏi liên minh.
Dù vẫn tồn tại những “kẽ hở” mà ông Trump có thể tìm cách khai thác – chẳng hạn viện dẫn quyền lực của Tổng thống trong chính sách đối ngoại – song các chuyên gia cho rằng điều này có thể dẫn đến một cuộc đối đầu hiến pháp giữa Nhà Trắng và Quốc hội.
Ngay cả khi vượt qua được rào cản pháp lý, hệ quả chiến lược của việc rút lui vẫn là điều đáng lo ngại, nơi Mỹ sẽ mất nhiều hơn được. Chỉ riêng việc đặt câu hỏi về cam kết của Mỹ với NATO cũng đã làm suy yếu lòng tin, lung lay kế hoạch an ninh của châu Âu và có thể khuyến khích các đối thủ hành động quyết đoán hơn.
"Mỹ sẽ kỷ niệm 250 năm quốc khánh vào tháng 7, chúng tôi đang chuẩn bị phát hành phiên bản giới hạn hộ chiếu được thiết kế đặc biệt nhân sự kiện lịch sử này", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott ngày 28/4 cho biết.
Theo ông Pigott, phiên bản này sẽ có một số hình ảnh tùy chỉnh và cải tiến, trong khi vẫn duy trì các tính năng bảo mật tương tự bản thường "vốn giúp hộ chiếu Mỹ trở thành giấy tờ an toàn nhất thế giới".
Phiên bản hộ chiếu mới in hình Tổng thống Donald Trump trên nền Tuyên ngôn Độc lập Mỹ cùng chữ ký của ông bên dưới. Một trang khác in bức tranh nổi tiếng về nhóm lập quốc Mỹ ký tuyên ngôn độc lập của nước này kèm mã số.
Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đây sẽ là mẫu mặc định được cấp tại Cơ quan Hộ chiếu Washington khi còn hàng. Hộ chiếu được cấp qua đăng ký trực tuyến hoặc những địa điểm khác giữ nguyên thiết kế hiện tại, vốn in các sự kiện lịch sử như cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng hoặc địa điểm nổi tiếng.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales cho biết "thiết kế hộ chiếu yêu nước mới mang đến thêm một cách thức tuyệt vời để người dân Mỹ tham gia lễ kỷ niệm hoành tráng".
Ủy ban Mỹ thuật liên bang Mỹ ngày 19/3 bỏ phiếu thông qua phát hành đồng tiền vàng kỷ niệm có hình ông Trump.
Cũng trong tháng 3, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ thêm chữ ký của ông Trump vào tiền giấy. Đây là lần đầu tiên chữ ký của một tổng thống đương nhiệm được in lên tiền giấy của Mỹ, trước đó thường chỉ có chữ ký của Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân khố Mỹ.
"Đây là sự việc hoàn toàn không thể chấp nhận được. Bạo lực không có chỗ đứng trong nền dân chủ. Tôi xin bày tỏ sự ủng hộ hoàn toàn đối với Tổng thống Donald Trump", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đăng trên mạng xã hội X ngày 26/4.
Trước đó, Cole Tomas Allen, 31 tuổi, sống tại bang California, tối 25/4 tìm cách vượt qua chốt an ninh bên trong khách sạn Washington Hilton ở thủ đô Washington để tiếp cận bữa tiệc của hiệp hội phóng viên chuyên trách Nhà Trắng, sự kiện có Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự.
Allen mang theo súng săn, súng ngắn và nhiều dao tìm cách vượt vòng kiểm tra an ninh, nhưng đã bị mật vụ Mỹ chặn lại trước khi vào được hội trường tiệc. Video từ camera giám sát cho thấy nghi phạm chạy nhanh qua máy dò kim loại. Lực lượng an ninh lập tức quay về hướng nghi phạm và chĩa súng.
Nghi phạm đã đấu súng với mật vụ Mỹ, bắn trúng một sĩ quan mặc áo chống đạn trước khi bị khống chế.
Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân Melania, Phó tổng thống JD Vance và các quan chức đã được sơ tán sau khi có tiếng súng nổ. Toàn bộ khách mời tham gia sự kiện đều an toàn.
Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết ông "bị sốc" trước những gì xảy ra tại tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng. "Bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các thiết chế dân chủ hoặc tự do báo chí đều phải bị lên án mạnh mẽ nhất", ông Starmer viết trên X.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, người có mối quan hệ căng thẳng với ông Trump những tháng gần đây, cũng lên án vụ tấn công nhằm vào Tổng thống Mỹ.
"Bạo lực không bao giờ là câu trả lời. Nhân loại chỉ có thể tiến lên thông qua dân chủ, chung sống và hòa bình", ông cho hay.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban, đồng minh của ông Trump, cũng khẳng định "không có chỗ cho bạo lực trong chính trị". Bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), cho rằng "bạo lực chính trị không có chỗ trong nền dân chủ", đồng thời bày tỏ "nhẹ nhõm" khi không xảy ra thương vong.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết vợ chồng ông "bàng hoàng trước vụ ám sát bất thành" nhằm vào Tổng thống Trump.
"Chúng tôi cũng nhẹ nhõm khi Tổng thống cùng Đệ nhất phu nhân đều an toàn và vững vàng tinh thần. Chúng tôi chúc sĩ quan cảnh sát bị thương sớm hồi phục hoàn toàn và đánh giá cao hành động nhanh chóng, dứt khoát của Mật vụ Mỹ", theo bài đăng trên X của ông Netanyahu.
Ông Trump ca ngợi mật vụ Mỹ cũng như lực lượng an ninh đã hành động "rất nhanh chóng" để chặn nghi phạm trước khi người này vào được hội trường tiệc. Tổng thống tiết lộ sĩ quan bị bắn đang trong tình trạng ổn định nhờ mang áo chống đạn.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết ông "nhẹ nhõm khi biết Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân và Phó tổng thống đều an toàn, không bị thương". "Bạo lực không có chỗ đứng trong một nền dân chủ và dứt khoát phải bị lên án", ông viết trên X.
Thủ tướng Canada Mark Carney chia sẻ với "tất cả những người bị ảnh hưởng bởi sự việc đáng lo ngại này", khẳng định "bạo lực chính trị không có chỗ trong bất kỳ nền dân chủ nào".
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho rằng "thật may khi Tổng thống Trump cùng phu nhân an toàn sau sự việc vừa qua" và "bạo lực không bao giờ là cách giải quyết".
Cảnh sát trưởng thành phố Washington cho biết nghi phạm hành động một mình và hiện chưa rõ mục tiêu cùng động cơ của anh ta, dù Tổng thống Trump nghĩ rằng bản thân ông là mục tiêu.
Ông Trump từng bị ám sát hụt trong cuộc vận động tranh cử ở Butler, Pennsylvania hồi tháng 7/2024. Sau đó vài tháng, một người đàn ông khác bị bắt sau khi mật vụ Mỹ phát hiện nòng súng trường thò ra từ bụi cây ở rìa sân golf tại West Palm Beach, nơi ông Trump đang chơi golf.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết ông "vô cùng sốc trước vụ nổ súng đáng lo ngại này".
"Thật nhẹ nhõm khi biết Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân và các khách mời khác đều an toàn. Tôi xin gửi lời cầu chúc tới ông và mong ông tiếp tục được bình an, khỏe mạnh", ông Sharif viết trên X.
Lãnh đạo nhiều nước khác, trong đó có Nhật Bản, Ukraine, Italy, Hà Lan, cũng lên án vụ tấn công bạo lực.
Nghi phạm Allen sẽ được đưa ra trình diện trước thẩm phán liên bang ở Washington vào ngày 27/4 với cáo buộc sử dụng súng khi có hành vi bạo lực và tấn công nhân viên liên bang bằng vũ khí nguy hiểm.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại buổi tiếp, Thủ tướng Lê Minh Hưng trân trọng gửi lời thăm hỏi đến Lãnh tụ Cách mạng Cuba, Đại tướng Raúl Castro, Bí thư thứ nhất-Chủ tịch Miguel Díaz-Canel, Thủ tướng Manuel Marrero và các lãnh đạo nước này.
Thủ tướng cảm ơn các thông điệp chúc mừng từ phía Cuba sau Đại hội XIV Đảng Cộng sản Việt Nam và bầu cử Quốc hội khóa XVI, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục đóng góp vào việc không ngừng mở rộng và nâng cao hiệu quả mối quan hệ hợp tác hữu nghị đặc biệt, tương xứng với tiềm năng, mức độ quan hệ và tin cậy chính trị giữa hai nước
Đảng, Chính phủ và nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ và trân trọng tình đoàn kết, sự ủng hộ chí tình, trong sáng, thủy chung mà Đảng, Chính phủ và nhân dân Cuba dành cho Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây cũng như công cuộc xây dựng, phát triển đất nước ngày nay.
Trong thời gian tới, Thủ tướng mong muốn hai bên tiếp tục củng cố và tăng cường hơn nữa mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Cuba.
Theo đó, người đứng đầu Chính phủ đề nghị hai bên phối hợp chặt chẽ triển khai các thỏa thuận, thúc đẩy trao đổi đoàn các cấp và hợp tác bền vững, phối hợp chặt chẽ tổ chức các hoạt động nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Lãnh tụ Fidel Castro (13-8-1926 - 13-8-2026), nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác giữa hai Chính phủ và giữa các bộ, ngành địa phương, tiếp tục phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương.
Về phần mình, Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes cho biết quan hệ hai nước có những bước tiến tích cực trong thời gian qua, nhất là trao đổi đoàn các cấp được duy trì thường xuyên, nổi bật là chuyến thăm cấp Nhà nước đến Cuba của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (tháng 9-2024) và chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel (tháng 9-2025).
Hợp tác về nông nghiệp, tư pháp, công nghệ sinh học tiếp tục được đẩy mạnh, các dự án hợp tác trồng lúa, thủy sản, sản xuất lương thực tại Cuba đạt nhiều kết quả thiết thực.
Đại sứ khẳng định Cuba luôn coi Việt Nam là người anh em, người đồng chí thân thiết và là hình mẫu trong sự nghiệp đổi mới, phát triển đất nước.
Theo ông, những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam những năm qua là nguồn cảm hứng của nhân dân Cuba. Ông mong muốn hai bên tiếp tục hợp tác chia sẻ kinh nghiệm, đặc biệt là các bài học trong quá trình 40 năm triển khai chính sách Đổi mới của Việt Nam.
Cuba sẵn sàng cùng Việt Nam triển khai tốt các thỏa thuận cấp cao, làm sâu sắc hơn nữa hợp tác thực chất trên các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và nhu cầu, nhất là nông nghiệp và công nghệ sinh học.
