Quả vả không chỉ là một món ăn dân dã quen thuộc mà còn được xem như một “kho tàng” dinh dưỡng tự nhiên. Ngày nay, loại quả này ngày càng thu hút sự quan tâm khi được nhắc đến trong cả y học cổ truyền lẫn các nghiên cứu hiện đại về sức khỏe.
Theo kinh nghiệm dân gian kết hợp với một số bằng chứng khoa học, quả vả mang lại nhiều tác động tích cực cho cơ thể. Nhờ tính mát và giàu chất xơ, quả có thể hỗ trợ nhuận tràng, thanh nhiệt, giảm ho, cải thiện tiêu hóa và kích thích cảm giác thèm ăn. Đây cũng là thực phẩm phù hợp cho những người gặp vấn đề về táo bón, khó tiêu hay rối loạn tiêu hóa.
Không dừng lại ở đó, các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên trong quả vả còn góp phần giảm viêm, hỗ trợ bảo vệ gan, mắt và giúp cơ thể ổn định đường huyết ở mức nhẹ. Một số nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận khả năng kháng khuẩn của loại quả này, giúp hạn chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn gây bệnh.
Ở góc độ dinh dưỡng, quả vả được đánh giá có lợi cho tim mạch nhờ chứa kali cùng các axit béo tốt như omega-3 và omega-6, giúp hỗ trợ điều hòa huyết áp. Hàm lượng calo thấp nhưng giàu chất xơ khiến loại quả này trở thành lựa chọn phù hợp cho người muốn kiểm soát cân nặng. Đồng thời, các khoáng chất như sắt và canxi cũng góp phần hỗ trợ phòng thiếu máu và duy trì hệ xương chắc khỏe.
Ngoài ra, quả vả còn được nhắc đến với nhiều lợi ích khác như hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa nhờ vitamin C và lượng nước dồi dào, cải thiện giấc ngủ, ổn định tinh thần và hỗ trợ chức năng não bộ. Các flavonoid tự nhiên trong quả cũng được cho là có vai trò bảo vệ tế bào, góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính.
Trong y học dân gian, phần chất nhầy của quả còn được sử dụng để hỗ trợ chăm sóc các vấn đề ngoài da như mụn nhọt hay ghẻ lở, nhờ đặc tính làm dịu và hỗ trợ phục hồi da.
Từ một nguyên liệu quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, quả vả đang dần được nhìn nhận như một thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng, phù hợp với xu hướng ăn uống lành mạnh và cân bằng hiện nay.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Nhờ hàm lượng chất xơ cao, quả vả giúp tạo cảm giác no lâu, từ đó hạn chế lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Việc ăn 1-2 quả trước bữa ăn có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả và duy trì vóc dáng ổn định.
Ổn định huyết áp
Quả vả chứa ít natri nhưng lại giàu kali, đây là sự kết hợp có lợi trong việc hỗ trợ điều hòa huyết áp. Nhờ đó, loại quả này được xem là phù hợp với người có nguy cơ cao huyết áp hoặc đang cần duy trì tim mạch khỏe mạnh.
Tốt cho xương khớp
Hàm lượng canxi trong quả vả góp phần hỗ trợ phòng ngừa loãng xương. Bên cạnh đó, kali không chỉ giúp ổn định huyết áp mà còn góp phần duy trì mật độ xương, giúp hệ xương chắc khỏe hơn theo thời gian.
Lượng chất xơ dồi dào trong quả vả giúp cải thiện hoạt động của hệ tiêu hóa, thúc đẩy nhu động ruột và giảm tình trạng táo bón. Tuy nhiên, nên sử dụng với lượng vừa phải để tránh gây khó chịu đường ruột.
Tốt cho thị lực
Quả vả chứa vitamin A dưỡng chất quan trọng giúp duy trì sức khỏe đôi mắt. Việc bổ sung thực phẩm giàu vitamin A có thể góp phần hỗ trợ thị lực và giảm nguy cơ suy giảm chức năng mắt theo tuổi tác.
Hỗ trợ phòng ngừa một số bệnh
Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng quả vả thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính, trong đó có ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh. Ngoài ra, các dưỡng chất trong quả còn góp phần tăng cường sức khỏe tổng thể và hỗ trợ chức năng não bộ, giúp giảm mệt mỏi và cải thiện trí nhớ.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, quả vả xanh có thể được chế biến như rau sống, thái lát ăn kèm nước chấm hoặc trộn gỏi. Quả cũng có thể dùng để kho, nấu hầm cùng thịt giúp tăng giá trị dinh dưỡng.
Một số món ăn như gỏi vả, sườn heo hầm vả hoặc móng giò hầm vả được xem là bổ dưỡng, đặc biệt phù hợp với phụ nữ sau sinh nhờ khả năng hỗ trợ tiêu hóa và bồi bổ cơ thể. Quả vả chín cũng có thể phơi khô, chế biến thành mứt hoặc sên đường, phù hợp làm món ăn tốt cho người lớn tuổi.
Dù có nhiều lợi ích, việc sử dụng quả vả cần có liều lượng hợp lý. Ăn quá nhiều trong một lần có thể gây đầy bụng, khó tiêu. Do chứa lượng đường tự nhiên khá cao, trẻ nhỏ ăn nhiều có nguy cơ sâu răng hoặc rối loạn tiêu hóa.
Ngoài ra, do có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết, người có thể trạng yếu hoặc đang có vấn đề về huyết áp cần thận trọng khi sử dụng, tránh lạm dụng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Bà Shannon, 60 tuổi, cùng chồng Kevin Barbour, 61 tuổi, sống ở thành phố Paola, bang Kansas. Gia đình họ có 18 thành viên, gồm vợ chồng, 4 người con, 11 cháu nội ngoại và mẹ ruột 81 tuổi.
Lối sống đa thế hệ của gia đình bắt đầu từ năm 2014. Năm đó, con út tốt nghiệp trung học. Hai vợ chồng bán nhà ở thành phố Kansas, bang Missouri và chuyển đến Hawaii. 10 thành viên cùng chung sống dưới một mái nhà. Suốt 10 sau đó, họ cùng nhau tự thiết kế các không gian sống thông qua công ty xây dựng riêng.
"Bốn thế hệ cùng sống trong một ngôi nhà nhỏ và trân trọng khoảnh khắc đó. Ngôi nhà là nơi bình yên, để chúng tôi cảm nhận được sự gắn bó", bà Shannon nói.
Tháng 2/2026, ngôi trường mẫu giáo cũ tại Paola bị bỏ hoang từ lâu được rao bán, ông Kevin cùng các con từng học tại đây nên quyết định mua lại. Công trình trị giá 470.000 USD gồm 14 phòng học, một phòng thể chất và một sân khấu.
Thay vì phá bỏ kết cấu cũ, gia đình giữ lại toàn bộ các không gian sinh hoạt chung. 14 phòng học được chuyển đổi thành các căn hộ khép kín, trang bị đủ bếp, phòng khách, phòng ngủ và nhà vệ sinh riêng.
Hiện tại, gia đình các con sử dụng 6 phòng, vợ chồng ông Barbour dùng hai phòng và mẹ bà Shannon ở một phòng. Phòng thể dục và khu sân khấu được cải tạo thành phòng sinh hoạt chung, đặt bàn ăn lớn và khu vui chơi. Bên ngoài khuôn viên, họ quy hoạch vườn trồng cây, nuôi gà và xây hồ bơi.
Cả nhà cùng tham gia quá trình thi công. Ông Kevin, một nhà thầu xây dựng, đảm nhận vị trí giám sát. Bà Shannon, chuyên viên lập kế hoạch dự án, cùng con gái phụ trách đổ bê tông, trong khi các con trai thực hiện việc nặng nhọc. Quá trình hoàn thiện dự kiến kéo dài 5 tháng. Trong thời gian này, 18 thành viên sinh hoạt tạm trong các xe nhà di động.
Bà Shannon cho biết việc sống chung giúp bà trực tiếp hỗ trợ con cháu trong sinh hoạt hàng ngày như làm bài tập, đọc truyện. "Chúng tôi luôn tự nhiên giúp đỡ lẫn nhau vì mọi người chung một gia đình", bà Shannon nói.
Trong y khoa, tình trạng này được gọi là parcopresis, hay "hội chứng ruột nhút nhát" (shy bowel syndrome). Đối với những người mắc hội chứng này, việc sử dụng nhà vệ sinh ở trường học, văn phòng hay trung tâm thương mại gặp nhiều khó khăn. Nếu buộc phải sử dụng, họ xuất hiện các triệu chứng như tim đập nhanh, vã mồ hôi, buồn nôn.
Một nghiên cứu trên 700 sinh viên đại học tại Australia cho thấy hơn 14% từng tránh dùng nhà vệ sinh công cộng vì lo âu và 3% sợ mất vệ sinh. Nguyên nhân xuất phát từ tâm lý lo ngại bị phán xét về tiếng ồn, mùi hôi hoặc thời gian sử dụng quá lâu.
Các chuyên gia xếp parcopresis vào nhóm rối loạn lo âu xã hội. Người bệnh nhạy cảm với việc bị người khác đánh giá, dẫn đến tình trạng càng lo lắng càng khó đi tiêu.
Phó giáo sư, bác sĩ Vincent Ho, chuyên gia tiêu hóa tại Đại học Western Sydney (Australia), cho biết dưới góc độ sinh lý, hiện tượng này được lý giải qua cơ chế trục não - ruột.
Quá trình đại tiện được kiểm soát bởi hai lớp cơ thắt hậu môn: lớp trong hoạt động tự động để báo hiệu cho não, còn lớp ngoài do con người chủ động điều khiển. Khi đó, não sẽ đánh giá môi trường xung quanh. Nếu không gian an toàn và riêng tư (như ở nhà), não ra lệnh cho cơ thắt ngoài mở ra. Ngược lại, nếu não nhận định môi trường thiếu an toàn, cơ thắt ngoài sẽ đóng chặt.
Để đối phó, nhiều người chọn cách nhịn ăn, uống ít nước hoặc từ chối các chuyến du lịch dài ngày. Các chuyên gia tiêu hóa cho biết việc cố nhịn đại tiện dễ dẫn đến táo bón mạn tính, làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ và sa trực tràng.
Như Dân trí đã thông tin, sáng 22/6 tại khu vực quán hải sản P.T. (phường Xuân Hoà, Phú Thọ), do tranh chấp chỗ ngồi bán hàng, bà Nguyễn Thị Q. (SN 1963, bán rau) và mẹ con chị Nguyễn Thị Th. (chủ quầy hải sản) xảy ra xô xát.
Chị Th. và mẹ dùng vòi cao áp xịt nước khiến bà Q. bị thương tích ở 2 mắt, tay phải.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, anh L. - con trai bà Q. - cho biết, mẹ anh đang được bác sĩ thăm khám, theo dõi sức khoẻ tại một bệnh viện ở Hà Nội.
"Đêm qua, mẹ tôi hoảng loạn, sốc, ngủ chập chờn. Nước trong mắt vẫn chảy ra, đau nhức và sưng tấy. Sáng 23/6, các bác sĩ sẽ thăm khám thêm", anh bày tỏ.
Thời điểm xảy ra sự việc, anh L. đang làm công nhân xây dựng gần nhà. Nghe tin báo, người đàn ông vội vã chạy về. Tại hiện trường, anh nhìn thấy máu liên tục chảy ra từ hai mắt của mẹ.
"Không biết diễn biến trước đó như thế nào, tôi lập tức đưa mẹ đi bệnh viện càng sớm càng tốt", anh nói.
Sau khi sự việc xảy ra, người thân của chị Th. đã đến bệnh viện thăm hỏi.
L. mong muốn cơ quan chức năng điều tra, làm rõ sự việc. Trước mắt, gia đình đang tập trung lo cho sức khoẻ của bà Q.
Được biết, bà Q. có 3 người con. Bà thường thu hoạch rau tại vườn, ngồi bán ở khu vực đối diện cửa hàng hải sản P.T. kiếm thêm thu nhập.
Trước đó, chị D. (nhân chứng, trú tại phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ) cho biết, người phụ nữ bị xịt nước là tiểu thương thường mang rau từ nơi khác đến bán tại khu vực chợ.
Sáng 22/6, bà chọn vị trí ngồi ở phía đối diện cửa hàng hải sản. Khu vực này từ trước đến nay vẫn có người họp chợ, bán rau bình thường vào buổi sáng.
Giữa người bán rau và chủ cửa hàng hải sản xảy ra mâu thuẫn. Chủ cửa hàng lấy chiếc máy xịt nước dùng để rửa hải sản, xịt thẳng vào mặt nạn nhân.
"Dù xuất phát từ bất kỳ mâu thuẫn nào, việc sử dụng vòi xịt áp lực cao xịt thẳng vào mặt người khác là hành động quá nguy hiểm. Nhìn người ta bị thương như thế ai cũng sợ. Cùng cảnh buôn bán mà hành động như vậy là không nên", chị D. chia sẻ.
