Bên trong phòng thu chuyên phát trực tiếp (livestream) của công ty truyền thông Zhongxinghui tại thành phố Thâm Quyến, các nhóm biểu diễn đang liên tục nhảy theo nhạc dưới ánh đèn nhấp nháy. Trên màn hình lớn phía trước sân khấu, bình luận và quà tặng ảo từ người xem hiện liên tục theo thời gian thực, bảng xếp hạng cũng thay đổi dựa trên lượng tương tác và mức chi tiêu của khán giả.
Đây là “tuanbo”, mô hình livestream nhóm kiểu thần tượng đang bùng nổ tại Trung Quốc. Kết hợp giữa văn hóa thần tượng, hoạt động tương tác trực tuyến và các thuật toán mạng xã hội, ngành này được dự báo tăng trưởng từ 15 tỷ nhân dân tệ (2,2 tỷ USD) năm ngoái lên khoảng 40 tỷ nhân dân tệ trong năm nay.
Zhongxinghui có ba cơ sở tại Thâm Quyến, trong đó văn phòng lớn nhất rộng 15.000 m2. Công ty vốn tập trung vào sản xuất video truyền thống và livestream bán hàng trong giai đoạn đại dịch Covid-19, nhưng giờ đây đã trở thành một trong những đơn vị đầu tiên ở Trung Quốc tham gia vào mô hình tuanbo.
“Trước đây khán giả chỉ nhìn người nổi tiếng từ xa. Giờ họ muốn được tương tác”, Hou Shuojun, nhà sáng lập Zhongxinghui, nói với Channel News Asia.
Giấc mơ đổi đời
Khác với livestream cá nhân, tuanbo vận hành như một “show thần tượng trực tuyến”, kết hợp biểu diễn, xếp hạng và tương tác liên tục để giữ chân người xem. Khán giả có thể gửi quà tặng ảo để tăng điểm cho thần tượng mình yêu thích, qua đó tác động trực tiếp đến thứ hạng và mức độ hiển thị của họ trên nền tảng.
Báo cáo của Hiệp hội Biểu diễn Nghệ thuật Trung Quốc cho biết trong năm 2025 có hơn 8.000 phòng livestream nhóm phát sóng mỗi ngày trên toàn quốc.
Xu Deya, phó giáo sư truyền thông Đại học Sư phạm Hoa Đông, Thượng Hải, mô tả tuanbo là sự tiếp nối của các chương trình tuyển chọn thần tượng tại Trung Quốc, vốn rất phổ biến trước khi bị cấm vào năm 2021, cùng với sự bùng nổ của nền kinh tế livestream. Theo bà, đây không phải xu hướng nhất thời.
“Nhiều người tham gia lĩnh vực này vốn từng mong muốn trở thành ngôi sao thông qua các chương trình tuyển chọn thần tượng”, bà Xu nói.
Tuanbo bùng nổ trong bối cảnh thị trường việc làm tại Trung Quốc ngày càng cạnh tranh. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm thanh niên từ 16 đến 24 tuổi là khoảng 17% vào tháng 3. Trong năm nay, khoảng 12,7 triệu sinh viên đại học dự kiến gia nhập thị trường lao động.
Zhang Chenggang, phó giáo sư Đại học Kinh tế và Kinh doanh Thủ đô ở Bắc Kinh, cho rằng tuanbo phản ánh sự gia tăng của các hình thức lao động linh hoạt tại Trung Quốc.
“Ngành này tạo cảm giác rào cản thấp và phần thưởng cao, dù trên thực tế chỉ một số ít có thể duy trì thu nhập ổn định lâu dài”, ông Zhang nói.
Sau ánh đèn sân khấu
Người tham gia tuanbo có thể kiếm được từ vài nghìn đến hàng trăm nghìn nhân dân tệ mỗi tháng. Quà tặng ảo trên các nền tảng như Douyin có hiệu ứng đẹp mắt, với mức độ phức tạp tùy thuộc vào giá tiền. Loại quà phổ biến nhất là “Tên lửa Douyin số 1” với giá 1.000 tệ. “Gia Niên Hoa” nằm trong số những loại quà đắt nhất với giá 3.000 tệ, phiên bản đặc biệt của loại quà này vào các dịp lễ như Giáng Sinh, năm mới, Valentine… có thể đắt hơn bản thường vài trăm tệ.
Tuy nhiên, phía sau ánh đèn sân khấu và những video hào nhoáng là cuộc cạnh tranh khốc liệt để giành sự chú ý, chỉ số ít streamer có thể thực sự nổi bật và tồn tại lâu dài.
Nhiều streamer cho biết họ phải làm việc với cường độ cao, đối mặt thu nhập bấp bênh và áp lực để duy trì sức hút trên mạng. Ka Qi Miao, 29 tuổi, từng làm người mẫu ảnh trước khi đại dịch khiến công việc bị gián đoạn. Anh gia nhập ngành livestream vì nghĩ công việc chủ yếu là xuất hiện đẹp trước camera, nhưng thực tế còn phải biết biểu diễn, giao tiếp và phản ứng trước bình luận của khán giả.
“Khi mọi người chỉ nhìn thấy mặt hào nhoáng của một nghề, họ sẽ đổ xô vào. Sau đó, ngành trở nên cực kỳ cạnh tranh”, Ka Qi Miao nói. “Bạn có thể có lượng xem rất cao hôm nay, nhưng ngày mai thì sao?”.
Một streamer khác có nghệ danh An Lan cho biết anh rời quê ở tỉnh Giang Tây tới Thâm Quyến vào năm 2022, sau khi tình cờ nhìn thấy thông tin tuyển dụng trực tuyến. Trước đó, anh từng dạy nhảy và làm nhiều công việc thời vụ.
“Bây giờ mọi người đều đang tranh cùng một chiếc bánh”, An Lan nói về mức độ cạnh tranh trong ngành.
Phía sau những buổi livestream được dàn dựng chỉn chu là lịch làm việc kéo dài hàng chục giờ mỗi ngày. Các streamer phải tập nhảy, trang điểm, và duy trì tương tác với người hâm mộ. Họ follow những tài khoản đã tặng quà để gửi tin nhắn cảm ơn. An Lan cho biết có ngày anh làm việc tới 10 tiếng liên tục.
“Nếu người xem tặng quà cho bạn thì tất nhiên, bạn cũng phải trò chuyện riêng với họ”, An Lan nói.
Với nhiều người, áp lực còn đến từ cảm giác không được chú ý giữa biển nội dung trực tuyến.
“Kiệt sức về thể chất còn có thể vượt qua. Nhưng nếu cảm thấy không ai chú ý đến mình thì mọi thứ trở nên vô nghĩa”, An Yu, 22 tuổi, gia nhập ngành sau khi tốt nghiệp chuyên ngành thời trang tại Quảng Đông đầu năm nay, nói.
Theo các streamer, sự thành công trong ngành này phụ thuộc rất lớn vào thuật toán, lưu lượng truy cập và may mắn. Nhiều người có kỹ năng tốt nhưng vẫn khó nổi bật giữa hàng nghìn buổi livestream diễn ra cùng lúc.
“Ba phần là nỗ lực, bảy phần là may mắn”, Ka Qi Miao nói.
Sự tăng trưởng bùng nổ của tuanbo từng thu hút nhiều công ty và nhà đầu tư đổ tiền vào lĩnh vực này. Li Huijie, cựu điều hành một công ty livestream tại Thâm Quyến, từng rót hơn 8 triệu nhân dân tệ (1,17 triệu USD) vào ba công ty tuanbo trong khoảng một năm.
“Lúc đầu ai cũng nghĩ đây là lĩnh vực đầy cơ hội”, Li nói. Tuy nhiên, chi phí vận hành nhanh chóng trở thành gánh nặng. Một nhóm livestream có thể cần tới 9 nhân sự hậu trường. Tổng chi phí vận hành mỗi tháng dao động từ 150.000 đến 200.000 nhân dân tệ.
Tỷ lệ đào thải trong ngành rất cao. Các đơn vị vận hành trong ngành cũng cho biết chỉ khoảng một trên 10 người có thể bám trụ lâu dài với công việc này. Hou Shuojun cho biết Zhongxinghui đang cố xây dựng mô hình đào tạo nghệ sĩ dài hạn thay vì chạy theo các hiện tượng nổi tiếng chớp nhoáng.
Sự phát triển quá nhanh của tuanbo cũng kéo theo nhiều tranh cãi. Cuối năm ngoái, dư luận Trung Quốc chú ý tới trường hợp một nữ streamer 26 tuổi tố cáo công ty quản lý chỉ trả cho cô 26 nhân dân tệ sau một tháng làm việc. Sự việc làm dấy lên tranh luận về tình trạng bóc lột và thao túng cảm xúc trong ngành.
Đầu năm nay, Hiệp hội Nghệ thuật Biểu diễn Trung Quốc đã ban hành hướng dẫn mới cho ngành livestream nhóm, kêu gọi hạn chế các hợp đồng mang tính ép buộc và tránh tạo ra “mối quan hệ thân mật giả tạo” để kích thích người xem chi tiền.
Dù đối mặt nhiều tranh cãi, sức hút của ngành này với giới trẻ Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu giảm nhiệt. Trong nền kinh tế nơi sự chú ý trở thành nguồn lực quan trọng, livestream thần tượng đang mở ra cơ hội cho những người trẻ muốn được nhìn thấy, dù cơ hội ấy đi kèm nhiều bất ổn.
“Chúng tôi làm việc chăm chỉ để khi may mắn đến, mình đủ khả năng nắm lấy nó”, Ka Qi Miao nói.
Vụ việc diễn ra ngày 4-6 khiến vài nhân viên bị thương và chiếc máy bay bị hư hại.
Hãng tin Reuters dẫn lời người phát ngôn của Lufthansa xác nhận chiếc máy bay gặp sự cố là dòng máy bay thân rộng Boeing 787-9. Khi đó, các thành viên phi hành đoàn và nhân viên mặt đặt đang có mặt trên máy bay.
Một số nhân viên bị thương và hiện đang được điều trị y tế. "Hành khách vẫn chưa lên máy bay", hãng hàng không Đức cho biết.
Chiếc máy bay đang chuẩn bị khởi hành đến Los Angeles, Mỹ. "Chúng tôi hiện đang điều tra các tình huống cụ thể cùng với các cơ quan liên quan", Lufthansa thông báo.
Tại hiện trường, chiếc máy bay thân rộng 2 động cơ nằm chúi đầu về phía trước do phần càng trước bị sập, xung quanh là nhiều phương tiện ứng phó khẩn cấp, theo Reuters.
Chiếc Boeing 787-9 do Lufthansa vận hành là một dòng tương đối mới trong đội máy bay của hãng hàng không Đức, vốn đang có kế hoạch loại bỏ dần các máy bay kém hiệu quả hơn và đơn giản hóa đội bay.
Các sự cố liên quan đến dòng máy bay của Boeing thời gian qua đã làm gia tăng lo ngại.
Hồi tháng 8-2025, một chiếc Boeing 787 của hãng United Airlines đã buộc phải quay đầu chỉ sau 40 phút cất cánh khi đang bay qua Đại Tây Dương do mất một phần cánh.
Vào tháng 6-2025, thảm kịch hàng không xảy ra tại Ahmedabad, Ấn Độ, làm 241 người trên chiếc máy bay thiệt mạng. Vụ việc đánh dấu lần đầu tiên một chiếc Boeing 787 bị rơi kể từ khi dòng máy bay hiện đại này được đưa vào khai thác.
Hiện có hơn 1.100 chiếc 787 Dreamliner đang hoạt động trên toàn thế giới, phục vụ tại hầu hết các hãng hàng không quốc tế lớn.
Trên trang web của Boeing, chiếc 787 Dreamliner được mô tả là "máy bay thân rộng chở khách bán chạy nhất mọi thời đại". Thực tế là dòng máy bay này đã chở hơn 1 tỉ hành khách.
Nó nhanh hơn bất kỳ máy bay thân rộng nào khác trong lịch sử hàng không và có thiết kế giúp giảm mức tiêu thụ nhiên liệu tới 25%.
5 trong số 7 người mắc kẹt từ hôm 19/5 trong một hang động ngập nước hẻo lánh thuộc huyện Longcheng, tỉnh Xaisomboun, Lào được tìm thấy hôm 27/5 sau chiến dịch tìm kiếm tiềm ẩn vô số rủi ro.
Sau nhiều ngày chờ đợi, những người này cuối cùng cũng nhìn thấy ánh đèn của lực lượng cứu nạn nhô lên từ dưới làn nước đục ngầu, khi họ cố gắng bám trụ trên mỏm đá chật hẹp trong hang ngập nước.
"Đã có người đến giúp đỡ rồi", Norased Palasing, chuyên gia lặn hang động người Thái Lan, nói với những người mắc kẹt. "Điều quan trọng là các anh còn sống. Không sao đâu, không sao đâu, các anh đã làm rất tốt. Đừng khóc".
Ing, một trong những người bị mắc kẹt, nói vào camera của lực lượng cứu nạn: "Mẹ đừng lo. Đội cứu nạn đã tiếp cận được chúng con rồi. Chúng con an toàn. Con nhớ bố mẹ nhiều lắm. Chắc ngày mai hoặc ngày kia chúng con sẽ ra ngoài".
Theo một bài đăng trên Facebook của nhóm tình nguyện viên cứu nạn Lào, 5 người tìm thấy đều là đàn ông. "Tôi vẫn còn run. Nhóm của chúng tôi đã thành công", Bounkham Luanglath, thành viên của đội cứu hộ Lào, nói và cho hay sẽ tiếp tục tìm kiếm hai người còn lại.
Mikko Paasi, thợ lặn người Phần Lan tham gia sứ mệnh giải cứu, ngạc nhiên khi thấy tình trạng sức khỏe của 5 người này tương đối tốt. Có lẽ họ đã chuẩn bị sẵn sàng để ở trong hang động vài ngày và đã mang theo đồ ăn, nước uống.
"Họ là thợ mỏ nên không bị chứng sợ không gian hẹp", ông nói. "Họ đã quen với cảnh làm việc trong không gian chật hẹp. Đó là hai lợi ích mà tôi nhận thấy ngay lập tức, giúp họ khỏe mạnh và có sức khỏe tinh thần tốt".
Theo Paasi, lực lượng cứu nạn đã tìm kiếm khoảng 95% hang động nhưng không thấy dấu vết của hai người còn lại. Ông cho biết 5 người được tìm thấy thậm chí không biết có hai người nữa mắc kẹt.
"Không còn nhiều nơi để tìm nữa", ông nói. "Cơ hội tìm thấy hai người này rất mong manh".
Họ đang cân nhắc khả năng chỉ có 5 người mắc kẹt chứ không phải 7 người. Tuy nhiên, mẹ của một người mất tích đang chờ bên ngoài cho hay trong số những người được tìm thấy không có con trai bà.
Paasi cho biết vị trí nhóm người mắc kẹt cách lối ra khoảng 300 m. Để tiếp cận vị trí của họ, đội cứu hộ phải bò hàng trăm mét và di chuyển qua những đoạn dài ngập nước, tối tăm bên trong hang. Một số đoạn đường hầm chỉ rộng 60 cm.
"Địa hình ở đây rất hẻo lánh và khắc nghiệt, bắt đầu bằng lối đi xuyên rừng dài 4 km để tiếp cận hiện trường. Khi vào đến bên trong, bạn sẽ phải dò dẫm qua hàng trăm mét đường hầm chật hẹp, ngập nước lũ, đối mặt với nguy cơ sập và rủi ro cao từ không khí nhiễm độc", Paasi cho hay.
Video khoảnh khắc đội cứu nạn tìm thấy người mắc kẹt cho thấy họ phải vượt qua những lối đi tối tăm, chật hẹp, một số đoạn gần như chìm trong dòng nước đục ngầu đầy bùn đất.
Grant Pearce, giám đốc quốc gia của Hiệp hội Thợ lặn Hang động Australia, mô tả quá trình tìm kiếm giống như "đến thăm nhà một người bạn chưa từng đến, không có đèn đóm, phải dò dẫm tìm đường qua các phòng sao cho không bị vấp chân".
Thợ lặn hang động được huấn luyện để định vị qua các "sump", thuật ngữ chỉ lối đi ngập nước, cũng như xử lý tình huống trong điều kiện đường hầm nhỏ hẹp, tầm nhìn hạn chế. Họ cũng có thiết bị chuyên dụng như đèn pin siêu sáng nhưng chúng có thể vô tác dụng trong môi trường toàn bùn đất, do đó "các thợ lặn phải làm việc trong điều kiện tầm nhìn bằng không", Pearce nói.
Đó là lý do thợ lặn phải giăng một sợi dây cố định từ mặt đất dọc theo chiều dài hang động để bám vào nhằm đảm bảo ngay cả trong điều kiện không nhìn thấy gì, họ vẫn có thể thoát khỏi hang và biết được mình đã tìm đến vị trí nào.
Thợ lặn hang động thường tuân theo "quy tắc một phần ba" để đảm bảo mang theo đủ oxy, với một phần ba sử dụng trên đường vào, một phần ba trên đường ra và một phần ba cuối cùng thường dành cho người khác.
Dù đã tìm thấy 5 người mắc kẹt, làm thế nào để đưa họ ra ngoài vẫn là thử thách lớn.
"Công việc vẫn chưa kết thúc. Bước tiếp theo là tìm cách di chuyển 5 người ra khỏi hang. Điều này không dễ dàng", Kengkard Bongkawong, trưởng bộ phận vận hành của Metta Tham Rescue, nhóm cứu hộ Thái Lan, viết trên mạng xã hội.
Họ đang xem xét hai phương án, một là bơm nước ra khỏi hang, hai là thực hiện một cuộc lặn mạo hiểm dưới nước. Bơm nước là giải pháp an toàn nhất và đội cứu nạn đã thực hiện liên tục nhiều ngày qua, nhưng mực nước chưa cạn. Nhiều khả năng nước ngầm trong núi liên tục trút xuống sau cơn mưa lớn khiến phương án này gặp nhiều khó khăn.
Nếu phương án bơm nước thất bại, các thợ lặn có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đưa những người sống sót vượt qua các đoạn hang ngập nước, dù họ không phải thợ lặn chuyên nghiệp.
Trong trường hợp khẩn cấp, thợ lặn hang động không thể trực tiếp nổi lên mặt nước. Người mắc kẹt không có kỹ năng và kinh nghiệm như thợ lặn hang động sẽ phải được gắn chặt vào nhân viên cứu nạn theo một cách nào đó.
Tình trạng sức khỏe của người được giải cứu cũng là một yếu tố khiến công tác đưa người ra ngoài thêm thách thức. Nguy cơ có thể tăng thêm nếu họ rơi vào hoảng loạn, gây khó khăn cho người cứu nạn lẫn chính họ, Pearce nói.
Kengkard, người từng giúp sức trong cuộc giải cứu các cầu thủ nhí của một đội bóng Thái Lan vào năm 2018, nằm trong số các thợ lặn đa quốc gia đang có mặt tại Lào để giúp đỡ.
"Chúng tôi cần sử dụng càng nhiều bình oxy càng tốt và muốn thành lập một trạm nạp oxy trước cửa hang", Kengkard viết trên mạng, kêu gọi quyên góp ít nhất 30 bình oxy.
Trong cuộc giải cứu năm 2018, các cầu thủ nhí mắc kẹt được dùng thuốc an thần, trang bị mặt nạ lặn kín và được thợ lặn buộc dây vào người để đưa ra ngoài. Theo Pearce, mỗi cuộc giải cứu đều đối mặt điều kiện khác nhau, nên chiến dịch ở Thái Lan thành công "không có nghĩa là chúng tôi sẽ sử dụng cách tương tự".
Theo Hãng tin Reuters, ngày 12-6, tòa án Hàn Quốc đã tuyên cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol 30 năm tù giam về các tội danh liên quan đến vụ ông ra lệnh cho máy bay không người lái quân sự xâm nhập Triều Tiên, nhằm làm gia tăng căng thẳng xuyên biên giới và tạo cái cớ cho việc ban bố thiết quân luật vào tháng 12-2024.
Tòa án quận trung tâm Seoul kết luận ông Yoon phạm tội lạm quyền và tiếp tay cho kẻ thù, cho rằng ông ngay từ đầu đã tham gia vào âm mưu liên quan đến vụ xâm nhập bằng drone hồi tháng 10-2024.
Ông Yoon đã phủ nhận mọi hành vi sai trái liên quan đến vụ xâm nhập bằng máy bay không người lái.
Các luật sư của ông nói rằng ông không hề ra lệnh hay phê duyệt chiến dịch này.
Họ lập luận vụ việc không liên quan đến thiết quân luật, mà là phản ứng trước việc Triều Tiên trong nhiều tháng đã thả bóng bay chứa rác qua biên giới.
Các công tố viên trước đó đề nghị mức án 30 năm tù đối với ông Yoon hồi tháng 4.
Phán quyết trên tiếp tục nối dài những diễn biến bất lợi đối với cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol.
Lệnh thiết quân luật của ông đã đẩy Hàn Quốc vào cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.
Từng là công tố viên hàng đầu của Hàn Quốc, ông Yoon hiện đối mặt với hàng loạt rắc rối pháp lý.
Hồi tháng 2, một tòa án tại Hàn Quốc đã tuyên ông Yoon án tù chung thân sau khi kết luận ông phạm tội lãnh đạo cuộc nổi loạn liên quan đến nỗ lực áp đặt thiết quân luật. Ông đã kháng cáo phán quyết này.
Ông bị bãi nhiệm năm ngoái sau khi Tòa án Hiến pháp giữ nguyên quyết định luận tội. Điều này dẫn đến cuộc bầu cử sớm, trong đó ông Lee Jae Myung đã giành chiến thắng.
Ông Yoon - đang bị giam giữ và phải đối mặt với nhiều phiên tòa - có quyền kháng cáo phán quyết ngày 12-6 của tòa án.
