Một trường hợp bệnh nhân nam 70 tuổi tại Trung Quốc đã khiến các bác sĩ cảnh báo khi chỉ từ những triệu chứng sốt cao ban đầu giống cảm cúm, ông nhanh chóng rơi vào tình trạng viêm phổi nặng, phổi gần như “trắng xóa” trên phim chụp CT và phải can thiệp hồi sức tích cực để duy trì sự sống.
Theo QQ, Khoa Hồi sức tích cực của Bệnh viện Thái Châu, Chiết Giang, Trung Quốc tiếp nhận một bệnh nhân nam 70 tuổi trong tình trạng viêm phổi nặng do nhiễm vi khuẩn Legionella. Nguyên nhân được cho là liên quan đến việc sử dụng điều hòa trong thời gian dài nhưng không vệ sinh định kỳ.
Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp và tiểu đường nhiều năm. Giữa tháng 1, ông được đưa vào viện cấp cứu trong tình trạng sốt cao kéo dài kèm tức ngực khoảng một tuần, sau đó đột ngột diễn tiến nặng chỉ trong một ngày.
Theo người nhà, khi mới phát bệnh, ông sốt tới 40,5°C, kèm rét run, ho có đờm lẫn máu và tiêu chảy dạng nước. Các triệu chứng ban đầu giống cảm cúm nặng nên được tự điều trị bằng ibuprofen, giúp giảm tạm thời nhưng sau đó bệnh tái phát.
Sau khoảng một tuần điều trị tại cơ sở y tế địa phương, tình trạng bệnh nhân xấu đi nhanh chóng: khó thở, rối loạn ý thức. Kết quả chụp CT cho thấy hai phổi tổn thương nặng, gần như “trắng xóa”. Dù đã thở máy, tình trạng oxy máu vẫn không cải thiện, buộc phải can thiệp ECMO để duy trì sự sống.
Bác sĩ Thôi Khả, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, cho biết diễn tiến bệnh đặc biệt nhanh.
“Chỉ trong 34 ngày từ khi khởi phát, bệnh nhân đã rơi vào suy đa cơ quan. Kháng sinh thông thường không hiệu quả, khiến chúng tôi nghi ngờ có tác nhân gây bệnh đặc biệt,” bác sĩ cho biết.
Kết quả giải trình tự gen từ dịch rửa phế nang xác định bệnh nhân nhiễm Legionella pneumophila.
Khai thác thêm tiền sử, gia đình cho biết điều hòa trong nhà lâu ngày không vệ sinh, đồng thời bệnh nhân có thói quen đóng kín cửa và bật điều hòa liên tục. Đây được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng.
Theo bác sĩ, vi khuẩn Legionella phát triển mạnh trong môi trường ấm và ẩm. Các hệ thống như điều hòa, vòi sen, tháp giải nhiệt hoặc thiết bị chứa nước nhân tạo đều có thể trở thành ổ chứa.
Khi hoạt động, các hệ thống này có thể tạo ra khí dung chứa vi khuẩn. Nếu con người hít phải, nguy cơ nhiễm bệnh tăng cao.
“Mỗi năm chúng tôi vẫn tiếp nhận các ca viêm phổi do Legionella, nhiều trường hợp liên quan đến điều hòa không được vệ sinh đúng cách,” bác sĩ cho biết.
Legionella là vi khuẩn phổ biến trong môi trường nước ngọt tự nhiên. Khi gây viêm phổi, bệnh có thể tiến triển rất nhanh và nặng.
Nếu không điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể rơi vào suy hô hấp, sốc nhiễm trùng, suy thận cấp hoặc suy đa cơ quan chỉ trong vòng một tuần.
Do bệnh nhân có nhiều bệnh nền và hệ miễn dịch suy yếu, tình trạng trở nên đặc biệt nghiêm trọng. Sau hơn 20 ngày điều trị tích cực kết hợp ECMO và kháng sinh đặc hiệu, bệnh nhân mới cai được máy thở và dần hồi phục.
Giai đoạn đầu, nhiễm Legionella thường dễ nhầm với cảm cúm thông thường nhưng tiến triển nhanh hơn.
Thể nhẹ (sốt Pontiac): sốt, đau đầu, đau cơ; thường tự khỏi sau 3-5 ngày.
Thể nặng (bệnh Legionnaires): sốt 39-40,5°C, rét run, ho khan hoặc khó thở, đau ngực, có thể ho ra đờm lẫn máu. Kèm theo buồn nôn, tiêu chảy, rối loạn ý thức; nặng có thể suy hô hấp hoặc sốc nhiễm trùng.
Theo chuyên gia, điều hòa lâu ngày không vệ sinh dễ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển vì:
Nhiệt độ trong hệ thống (25-45°C) phù hợp để vi khuẩn sinh sôi
Không gian kín, thiếu thông gió khiến khí dung chứa vi khuẩn tích tụ.
Các bác sĩ khuyến cáo:
Vệ sinh điều hòa định kỳ, đặc biệt lưới lọc và dàn lạnh
Bảo dưỡng bằng dung dịch khử khuẩn hoặc kỹ thuật viên chuyên nghiệp
Mở cửa thông thoáng khi bật điều hòa sau thời gian dài không dùng
Thỉnh thoảng mở cửa sổ để lưu thông không khí
Người cao tuổi, người có bệnh nền nên hạn chế ở phòng điều hòa kín lâu
Nếu xuất hiện sốt cao, ho, tiêu chảy và không đáp ứng thuốc thông thường, cần đi khám sớm để loại trừ nhiễm Legionella. Chẩn đoán có thể dựa vào xét nghiệm kháng nguyên nước tiểu, nuôi cấy đờm hoặc phân tích dịch phế nang.
Điều trị sớm bằng kháng sinh phù hợp có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong.
"Đó là điều khiến tôi bất ngờ nhất", nam giáo viên tiếng Anh sống ở phường Long Biên nói.
Năm 2022, Ryan rời quê nhà London, Anh đến Hà Nội để trải nghiệm thành phố có bốn mùa rõ rệt. Tuy nhiên anh bị sốc ngay trong mùa hè đầu tiên.
Đầu tháng 4 trời vẫn mát mẻ nhưng vài ngày sau thành phố bước vào đợt nóng gay gắt. Sốc nhiệt, Ryan và những người bạn nước ngoài phải thay đổi thói quen sinh hoạt. Họ gần như cố thủ trong các trung tâm thương mại, quán cà phê hoặc ở nhà bật điều hòa để tránh nóng. Nhiều ngày liền anh không dám ra đường. "Đây là mùa làm người ta sợ hãi và cũng kiệt sức nhanh nhất", Ryan nói.
Hè năm nay, trong đợt nắng nóng cao điểm cuối tháng 5, ở trường tiểu học nơi Ryan dạy, thời gian ngủ trưa của học sinh được kéo dài từ một lên hai giờ vì các em mệt hơn khi vận động. Quãng đường 6 km từ trường về nhà là thử thách lớn đối với anh. Vào giờ cao điểm, hơi nóng hắt lên từ mặt đường cùng khí thải phương tiện làm không khí ngột ngạt. Ryan kể, nhiều hôm anh phải ghé vào cửa hàng tiện lợi, hưởng ké điều hòa khoảng 10 phút để hạ nhiệt rồi mới tiếp tục đi tiếp.
Dù vậy, Ryan cho rằng mình vẫn may mắn vì ở Việt Nam, điều hòa phổ biến khắp nơi. "Tôi không thể tưởng tượng mình sẽ sống qua mùa hè Hà Nội thế nào nếu không có điều hòa", chàng trai người Anh nói.
Với chàng trai Nigeria Godspromise Iveoghene Egbeji, dù đã quen với nền nhiệt độ cao ở châu Phi, mùa hè Hà Nội vẫn là một trải nghiệm đáng sợ. Anh kể ở quê nhà (bang Borno, Nigeria) nhiệt độ thường xuyên vượt 40 độ C nhưng độ ẩm không khí thấp, mồ hôi bốc hơi nhanh, cảm giác dễ chịu hơn. Trong khi đó, nắng nóng ở Hà Nội luôn đi kèm độ ẩm cao, khiến mồ hôi đọng lại trên cơ thể khiến anh luôn thấy bức bối, ngột ngạt.
Tuần trước, anh mua một chiếc áo khoác gắn quạt có sò lạnh thổi gió liên tục vào trong để làm mát khi ra đường. Anh cũng uống khoảng 3 lít nước mỗi ngày và hạn chế đi lại. "Mấy chục năm ở châu Phi tôi cũng chưa từng trải qua đợt nắng nào như tuần vừa qua. Cái nóng khiến tôi rất mệt mỏi, mất động lực và khó tập trung vào công việc", Godspromise nói.
Đợt nắng nóng kéo dài từ 22 đến 27/5 khiến nhiều địa phương miền Bắc và Trung bộ đảo lộn cuộc sống. Tại trạm Láng, nhiệt độ ngày 26/5 đạt 41,1 độ C, tiệm cận mức kỷ lục 41,3 độ C của tháng 5/2019.
Nhà khoa học môi trường sức khỏe Sumeet Saksena, nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm Đông Tây (Mỹ), cho biết nhiều yếu tố kết hợp khiến Hà Nội giống như một "lò nung ngoài trời".
Chuyên gia này đã có 16 năm nghiên cứu về ô nhiễm không khí, sức khỏe môi trường và tác động của quá trình đô thị hóa tại Hà Nội. Ông cho biết nguyên nhân chính là hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Quá trình đô thị hóa nhanh khiến cây xanh, ao hồ và không gian mở dần được thay thế bằng bê tông, gạch và nhựa đường. Vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt vào ban ngày rồi tỏa nhiệt trở lại, khiến khu vực nội đô nóng hơn vùng xung quanh. Đặc điểm địa lý và các luồng gió khô nóng cũng giữ nhiệt lại trên khu vực đồng bằng.
"Hơi nóng bị giữ lại giữa các tòa nhà cao tầng, khiến không khí trở nên đặc quánh", ông Sumeet Saksena cho biết.
Theo chuyên gia, đặc điểm thời tiết này khiến cơ chế điều hòa nhiệt của cơ thể những người vừa chuyển đến từ các vùng khí hậu mát mẻ hơn như Ryan Barnett bị quá tải. Người nước ngoài mới đến Việt Nam có thể gặp tình trạng kiệt sức với các triệu chứng như chóng mặt, đau đầu và buồn nôn.
Karim Raof, 30 tuổi, người Malaysia, du học tại Hà Nội được 7 tháng. Đến từ quốc gia nhiệt đới, Karim từng nghĩ bản thân quen với thời tiết nóng nhưng mùa hè Hà Nội vẫn làm anh bất ngờ.
Karim kể, giữa trưa, khi nhiệt độ ngoài trời khoảng 40 độ C, chỉ cần đi bộ 5 phút, mồ hôi đã làm ướt áo. Ngay cả ban đêm, anh không thể ngủ dù đã bật quạt và điều hòa. Malaysia nóng quanh năm nhưng thường có gió, còn mùa hè Hà Nội độ ẩm cao, oi bức hơn.
Karim cho biết anh bất ngờ khi thấy nhiều người tận dụng nền nhiệt để chiên trứng hoặc phơi thịt. Anh học được nhiều kinh nghiệm chống nóng của người Việt. Khác với Malaysia thường mặc đồ thoáng mát, người dân Hà Nội che kín cơ thể khi ra đường để tránh nắng. "Tôi bắt đầu mang theo áo khoác hoặc đội mũ mỗi khi ra ngoài vào ban ngày giống họ", Karim nói.
Nói về kinh nghiệm thích nghi với mùa hè Hà Nội, Sumeet Saksena cho biết người nước ngoài cần thay đổi cách sinh hoạt hằng ngày. Ông khuyên hạn chế vận động mạnh ngoài trời từ 10h đến 16h, thay vào sáng sớm hoặc chiều tối.
Bên cạnh nước lọc, cơ thể cũng cần được bổ sung các chất điện giải như natri và kali. Nước điện giải, nước dừa hoặc các loại nước dùng loãng, thanh đạm có thể giúp bù khoáng hiệu quả hơn.
Ông cũng khuyến khích mặc quần áo rộng, nhẹ và sáng màu để cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Khi vừa từ ngoài trời nắng bước vào phòng, không nên hạ điều hòa xuống quá thấp. Cơ thể cần thời gian để thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ thay vì chuyển từ nóng sang lạnh đột ngột.
Ngày 6-4, tin từ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Gia Lai cho hay lực lượng quân sự tại xã đảo Nhơn Châu đã tìm thấy cháu bé 9 tuổi đi chơi rồi ngủ quên trên đảo.
Cụ thể, khoảng 23h ngày 5-4, chị Thái Thị Thiện, trú tại thôn Tây, xã đảo Nhơn Châu, trình báo chính quyền xã về việc con ruột là cháu T.N.Q. (9 tuổi) đi chơi từ chiều nhưng đến khuya chưa về nhà.
Nhận định cháu bé có khả năng gặp nguy hiểm, lãnh đạo xã Nhơn Châu nhanh chóng triển khai các lực lượng chức năng cùng phối hợp, tổ chức tìm kiếm cháu Q. ngay trong đêm.
Lực lượng tìm kiếm chia thành nhiều tổ, rà soát các khu vực dân cư, bãi biển, tuyến đường ven đảo và những địa điểm công cộng, nơi cháu bé có khả năng đi lạc.
Đến 1h20 ngày 6-4, tổ tìm kiếm do thượng úy Nguyễn Văn Khứ, Phó chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã đảo Nhơn Châu và Tiểu đội 1, Trung đội dân quân thường trực, cùng một số người dân tìm thấy cháu Q. đang nằm ngủ trên bãi vật liệu cạnh công trường đang xây dựng tại quảng trường của xã.
Tại thời điểm tìm thấy cháu bé, tình hình sức khỏe của cháu bình thường, Ban Chỉ huy quân sự xã đưa bé về lại cho gia đình an toàn.
Theo anh Hân, với mô hình này không mất thời gian nhiều, mỗi ngày chỉ dành vài tiếng để cho ăn. Tuy nhiên, điều quan trọng mình phải tuân thủ kỹ thuật nuôi và nguồn nước sạch.
