Xét xử Tài ‘đen’ và đồng phạm cướp ngân hàng tại Gia Lai

Từ thực tiễn đó, câu hỏi đặt ra không còn chỉ là xử lý ai, mà là liệu pháp luật hình sự hiện hành đã đủ công cụ để xử lý đúng chủ thể hưởng lợi từ hành vi phạm tội và tội phạm dạng này hay chưa.

Theo Điều 76 Bộ luật Hình sự hiện hành, pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với một số tội danh được luật liệt kê. Trong phạm vi đó hiện chưa bao gồm tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Khoảng trống này đang được đặt lại từ chính thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Theo định hướng nghiên cứu sửa đổi Bộ luật Hình sự, cơ quan xây dựng chính sách đề xuất hoàn thiện chế định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại nhằm có cơ sở pháp lý xử lý đối với một số nhóm tội về thuế, lao động, tài chính, bảo hiểm, tài sản và sử dụng đất đai; trong đó có đề cập đến các hành vi như cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Nhìn từ các vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" thời gian gần đây, vấn đề này càng trở nên rõ nét. Thông tin công bố từ cơ quan điều tra cho thấy nhiều doanh nghiệp đã tổ chức hoạt động theo quy trình khép kín: xây dựng hình ảnh doanh nghiệp, thu thập dữ liệu khách hàng, phân công bộ máy telesales - kinh doanh - pháp lý - chăm sóc khách hàng, tổ chức hội thảo, ký hợp đồng, thu tiền và tiếp tục khai thác tài sản của khách hàng thông qua các giao dịch phát sinh.

Tại Hà Nội, cơ quan điều tra đã khởi tố hàng chục vụ án liên quan đến nhiều doanh nghiệp hoạt động dưới mô hình "hợp đồng kỳ nghỉ", với hàng trăm bị can bị truy cứu, trong đó có số lượng lớn là chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc doanh nghiệp.

Tại TP.HCM, cơ quan điều tra cũng đã khởi tố nhiều vụ án liên quan các doanh nghiệp kinh doanh kỳ nghỉ, thu giữ hàng nghìn hợp đồng và xác định thiệt hại đặc biệt lớn.

Điều đáng chú ý là trong các mô hình này, doanh nghiệp không đơn thuần xuất hiện như địa điểm làm việc của người phạm tội mà có thể là nơi tổ chức hoạt động, tiếp nhận dòng tiền, ký kết giao dịch và duy trì cơ chế vận hành.

Trong khi đó, việc xử lý hình sự hiện nay chủ yếu tập trung vào các cá nhân quản lý, điều hành, nhân viên trực tiếp tham gia.

Thực tiễn cũng đặt ra những tranh luận tương tự ở một số vụ án kinh tế lớn khác.

Đơn cử, trong vụ án liên quan dự án tại sân bay Nha Trang (Khánh Hòa), bên cạnh trách nhiệm của các cá nhân bị truy cứu, dư luận và giới nghiên cứu cũng đặt ra câu hỏi về giới hạn của chế định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân trong các giao dịch có quy mô rất lớn, được triển khai thông qua doanh nghiệp và có sự tham gia của số lượng lớn nhà đầu tư. Vụ án hiện vẫn đang trong quá trình xét xử theo trình tự tố tụng và tiếp tục được xem xét ở cấp phúc thẩm.

Những thực tiễn đó cho thấy một hiện tượng đáng lưu ý: nhiều hành vi nguy hiểm hiện nay không còn được thực hiện bởi cá nhân độc lập mà được tổ chức theo mô hình doanh nghiệp - có cơ cấu quản trị, quy trình vận hành, phân công chức năng và mục tiêu lợi nhuận.

Trong bối cảnh đó, việc chỉ xử lý cá nhân có thể chưa bảo đảm đầy đủ các mục tiêu của trách nhiệm hình sự, đặc biệt là phòng ngừa chung, thu hồi tài sản và loại bỏ công cụ phạm tội.

Tuy nhiên mở rộng trách nhiệm hình sự của pháp nhân không đồng nghĩa với hình sự hóa hoạt động kinh doanh. Nếu sửa đổi Bộ luật Hình sự, cần xác lập các tiêu chí chặt chẽ: Hành vi được thực hiện nhân danh pháp nhân; vì lợi ích của pháp nhân; có sự chỉ đạo, chấp thuận hoặc dung túng của người quản lý; có cơ chế quản trị hoặc chính sách kinh doanh tạo điều kiện cho hành vi phạm tội; có khả năng phân định rõ giữa rủi ro kinh doanh với ý chí chiếm đoạt.

Đồng thời cần hoàn thiện chế tài tương ứng như: Tịch thu khoản thu bất hợp pháp, buộc khắc phục hậu quả, đình chỉ hoạt động, cấm kinh doanh ngành nghề có điều kiện và thiết lập cơ chế bồi thường hiệu quả cho người bị hại.

Khi tội phạm được tổ chức và vận hành như một doanh nghiệp, chính sách hình sự cũng cần có công cụ để xử lý cả cấu trúc tổ chức tạo ra hành vi phạm tội, chứ không chỉ dừng lại ở việc truy cứu những cá nhân đứng phía trước doanh nghiệp và đằng sau là những người lao động làm thuê.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 22-5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lưu Phát Thuận (35 tuổi, ngụ TP.HCM) để điều tra về tội "xâm phạm sở hữu công nghiệp".

Trước đó vào ngày 14-5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP chủ trì phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 3 và Công an phường Long Trường kiểm tra trụ sở Công ty TNHH Thale Group (địa chỉ số 42 đường Đ7, khu nhà ở thấp tầng, phường Long Trường) do Lưu Phát Thuận là đại diện pháp luật.

Qua kiểm tra phát hiện hàng ngàn đôi giày, dép, vớ giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng các loại của Mỹ, các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu… và không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Kết quả điều tra xác định từ khoảng tháng 6-2023 đến khi bị phát hiện, Lưu Phát Thuận đã kinh doanh, mua bán các mặt hàng giày dép giả mạo nhãn hiệu Nike, Adidas, Converse… thông qua các nền tảng thương mại điện tử Shopee và mạng xã hội nhằm thu lợi bất chính.

Cụ thể cách thức thực hiện như sau: Lưu Phát Thuận lập và sử dụng các tài khoản Shopee, Facebook, Instagram, TikTok tên "Thanh Store" để quảng cáo, mua bán kinh doanh giày dép.

Nguồn hàng do Thuận tìm mua trôi nổi, không hóa đơn chứng từ trên mạng và các sàn thương mại điện tử. Sau khi mua, Thuận tiêu thụ bằng cách bán lẻ lại cho khách để kiếm lời qua sàn thương mại điện tử Shopee.

Cơ quan điều tra xác định trong khoảng thời gian từ tháng 6-2023 đến ngày 30-4 năm nay, Lưu Phát Thuận đã thu lợi bất chính số tiền hơn 3,5 tỉ đồng.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đang tiếp tục mở rộng điều tra, truy xét các đối tượng liên quan để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Viện KSND TPHCM vừa ban hành cáo trạng truy tố bị can Lý Gia Hào (31 tuổi, ngụ TPHCM) cùng 7 đồng phạm về các tội Mua bán trái phép chất ma túy, Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy và Tàng trữ trái phép chất ma túy.

Theo cáo trạng, ngày 25/5/2023, lực lượng chức năng kiểm tra một căn hộ tại khu nhà ở Nguyễn Sơn (xã Bình Hưng, TPHCM) và phát hiện nhiều người sử dụng trái phép chất ma túy.

Làm việc với cơ quan điều tra, Lý Gia Hào khai nhận đã cùng Hàng Trung Hào (24 tuổi) mua ma túy để bán lại cho Nguyễn Xuân Thái (29 tuổi) và nhiều đối tượng khác nhằm thu lợi bất chính.

Từ lời khai của các đối tượng cùng các tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra mở rộng vụ án, tiến hành khám xét nhiều địa điểm và triệu tập những người có liên quan.

Quá trình điều tra, công an phát hiện Nguyễn Xuân Thái nhiều lần mua ma túy từ Lý Gia Hào để bán lại cho người khác kiếm lời. Trong khi đó, Hàng Trung Hào giữ vai trò giúp sức cho hoạt động mua bán trái phép chất ma túy của Hào.

Đến tháng 6/2024, từ một cuộc kiểm tra hành chính tại căn nhà trên đường Trần Kế Xương, phường Cầu Kiệu, TPHCM, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện nhiều đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy. Kết quả điều tra cho thấy vụ việc này có liên quan đến đường dây do Lý Gia Hào cùng đồng phạm thực hiện.

Ngoài các hành vi nêu trên, cơ quan điều tra còn phát hiện Lý Gia Hào cất giấu một khẩu súng, hai băng đạn, ba vỏ đạn và năm viên đạn. Kết quả giám định xác định thuộc nhóm công cụ hỗ trợ. Do đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TPHCM đã bàn giao số vật chứng này cho Công an huyện Bình Chánh (cũ) để xử lý vi phạm hành chính theo quy định.

Tin Gốc: Dân Trí