Giữa tháng 5, ông Diệp Văn Lập (tức ca sĩ Quang Lập) bị Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) khởi tố vì Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Một số người khác bị khởi tố lần này với hành vi tương tự, trong đó có ông Nguyễn Hải Bình, Tổng giám đốc Công ty BH Media, đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam. Nhiều chủ đơn vị sản xuất show nổi tiếng, như Lululola Entertainment, Mây Sài Gòn, nằm trong danh sách điều tra.
Bước đầu, C03 xác định các pháp nhân do các bị can sở hữu đã ký hợp đồng với nhiều phòng trà, đơn vị tổ chức các đêm nhạc, sau đó thực hiện ghi âm, ghi hình tác phẩm âm nhạc và chỉnh sửa, sao chép rồi đăng tải trên các kênh YouTube. Tuy nhiên, việc sử dụng này không được phép của tác giả cũng như chủ sở hữu.
Các vụ xâm phạm bản quyền âm nhạc gây nên thiệt hại khó đong đếm cho tác giả. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho biết năm 2008 – giai đoạn sôi động của thị trường nhạc chuông nhạc chờ, một bản hit anh viết đạt doanh thu tổng kết từ các nhà mạng là 1,7 tỷ đồng, song người nhận không phải là anh. Khi nhạc sĩ hỏi thẳng êkíp ca sĩ thu âm bài hát, anh nhận được câu trả lời qua loa và 30 triệu đồng “an ủi”. Nguyễn Văn Chung nói từ đó bắt đầu nhận thức phải cẩn trọng hơn trong các văn bản thỏa thuận và hợp đồng.
Dù vậy, một thời gian dài, Nguyễn Văn Chung liên tiếp bị nhiều đơn vị trong nước hoặc ngoài nước “claim” (khiếu nại) bản quyền nhạc số của bài hát do chính anh sáng tác. Những công ty này còn hưởng phần tiền YouTube và các nền tảng trả về, dù anh không ủy quyền cho những đơn vị đó. Ngoài thiệt hại kinh tế, nhạc sĩ còn thấy khó xử vì các chương trình phi lợi nhuận, phục vụ quần chúng – chính trị vốn được anh cho phép sử dụng nhạc miễn phí, cũng bị “đánh gậy”, gây khó dễ trong việc đăng tải, phát sóng.
Tương tự, nhạc sĩ Nguyễn Nhất Huy nói thời đỉnh cao của chương trình Làn Sóng Xanh, ông có hơn 20 ca khúc được sử dụng, khai thác làm nhạc chờ. Dù lượng tải về rất lớn, phần lớn doanh thu thương mại lúc bấy giờ đều chảy về túi các chủ bản ghi và ca sĩ, còn nguồn thu cho nhạc sĩ “chủ yếu là may rủi”. Theo Nhất Huy, ở các sân khấu nhỏ lẻ hoặc vùng sâu vùng xa, hiện tượng “xù” tiền bản quyền diễn ra phức tạp. Ở môi trường nhạc số, thực trạng này càng khó kiểm soát.
Nhạc sĩ Hà Phương – tác giả ca khúc Bông điên điển nổi tiếng – từng cho biết nhiều năm qua, khoảng 40-50 ca khúc của ông được khai thác rộng rãi, nhưng gia đình không nhận được tiền tác quyền. Con trai nhạc sĩ nói ông ký hợp đồng chuyển nhượng quyền khai thác cho một đơn vị MCN (mạng đa kênh).
Ban đầu, gia đình vẫn nhận được các khoản chi trả liên quan tác quyền, nhưng thời gian sau bặt tăm. Khi người thân liên hệ, phía công ty này nói đã thực hiện đúng với hợp đồng ký kết. Sau đó, gia đình thuê luật sư tư vấn, được cho biết hợp đồng thuộc dạng chuyển nhượng quyền khai thác vô thời hạn. “Sự việc kéo dài, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe lẫn tinh thần của cha tôi”, người con nói.
Thiệt hại chủ yếu do nhiều nhạc sĩ còn mơ hồ về quyền tác giả. Theo Nhất Huy, một thời gian dài, ông và nhiều đồng nghiệp xem các vụ xâm hại bản quyền là tranh chấp dân sự. Nguyễn Nhất Huy nhận định nhiều người trong giới sáng tác còn ngây thơ trong việc quản lý tài sản trí tuệ, xuất phát từ tư duy làm nghề chủ yếu để “cống hiến cho nền âm nhạc”.
Đồng quan điểm, bầu show Hoàng Tuấn nói lỗi sai phần lớn do phía nhạc sĩ thiếu cẩn trọng khi đặt bút ký. Do không nghiên cứu kỹ các điều khoản ràng buộc trong hợp đồng (độc quyền, bán đứt hay ủy quyền bán phần), nhiều người vô tình ký chuyển nhượng các quyền mà chính họ không sở hữu trọn vẹn, dẫn đến những tranh chấp pháp lý về sau, khi bên mua tiến hành bảo vệ bản quyền trên các nền tảng số.
Ngoài ra, không ít đơn vị tổ chức dù hiểu luật vẫn tìm cách né tránh, do chế tài trước đây chưa đủ mạnh, hệ quả là người sáng tác chịu phần thiệt. Nhất Huy cho biết từng chứng kiến nhiều bầu sô ưu tiên ngân sách để chi trả cho ca sĩ, đạo diễn, nhạc công hay chi phí âm thanh, ánh sáng, mà bỏ quên tác giả.
“Phải đến khi Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) ra đời, các nhạc sĩ mới bắt đầu thu được tác quyền từ những chương trình chính thức”, nhạc sĩ nói.
Bên cạnh đó, thị trường hiện nay tồn tại tình trạng nhập nhèm giữa “quyền tác giả” (với nhạc sĩ sáng tác) và “quyền liên quan” (với ca sĩ thể hiện). Nhiều đơn vị chỉ ký hợp đồng khai thác với ca sĩ biểu diễn một bài hát (ví dụ như một bản phối hoặc một lời Việt cụ thể), nhưng sau đó lại tự ý đánh bản quyền hoặc nhận bảo vệ toàn bộ tác phẩm mà không biết, hoặc cố tình lờ đi việc quyền tác giả gốc vẫn thuộc về một cá nhân khác.
“Sự mập mờ trong khâu kiểm soát nguồn gốc tác phẩm và lỗ hổng từ các hợp đồng ký kết sơ sài từ phía nghệ sĩ chính là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các cuộc tranh chấp bản quyền dai dẳng hiện nay”, bầu show Hoàng Tuấn nói.
Năm 2023, VCPMC từng đăng thư cảnh báo các nhạc sĩ thành viên của đơn vị này về việc một số công ty, cá nhân kinh doanh nhạc tìm cách liên hệ, đặt vấn đề để họ ký hợp đồng chuyển nhượng bán đứt hoặc hợp đồng độc quyền, hợp đồng chuyển quyền cho phép công ty, cá nhân đó sử dụng tác phẩm kinh doanh trên tất cả lĩnh vực. VCPMC cho rằng nhạc sĩ sau đó có thể sẽ mất quyền tác giả đối với tác phẩm, hoặc mất quyền kiểm soát. Bởi trước mắt, nhạc sĩ nhận về một khoản tiền nhất định nhưng không còn là chủ sở hữu quyền tác giả, và bị mất vĩnh viễn các quyền tài sản quy định tại điều 20 Luật Sở hữu Trí tuệ.
Tiến sĩ Nguyễn Thái Cường, Khoa luật Dân sự, Đại học Luật TP HCM cho rằng đang có nhiều lỗ hổng lớn xuất phát từ vấn đề ủy quyền khai thác, sử dụng sản phẩm âm nhạc.”Nhiều hợp đồng chỉ ghi chung chung như được quyền khai thác trên môi trường số, được quyền sử dụng thương mại. Trong khi mỗi hành vi ghi âm, ghi hình, remix, karaoke, cover, AI voice clone đều có thể là một quyền tài sản độc lập”, ông Cường cho biết.
Ngoài ra, theo luật sư, lỗ hổng không chỉ nằm ở hợp đồng mà còn nằm ở cơ chế quản trị quyền trong môi trường số. Hiện nay, việc cắt, dựng video ngắn, AI cover, được thực hiện rất nhanh. Nhưng nhiều tác giả hoặc đơn vị được ủy quyền chưa có hệ thống giám sát dữ liệu số hiệu quả, khó phát hiện sai phạm.
Để tránh thiệt hại, giới nhạc sĩ cần thay đổi tư duy quản lý tài sản trí tuệ, theo tiến sĩ Cường. Người sáng tác nên đăng ký quyền tác giả sớm, bởi giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là chứng cứ pháp lý quan trọng giúp chứng minh quyền sở hữu nhanh chóng khi tranh chấp, hoặc yêu cầu nền tảng số gỡ nội dung.
Việc cần làm thứ hai là hợp đồng phải quy định chi tiết về việc quyền nào được chuyển giao, quyền nào không, có được tạo sản phẩm phái sinh hay không; có được đăng YouTube, TikTok hay không, có được kiếm tiền quảng cáo không; có được cấp phép lại cho bên thứ ba không. “Trong thời đại số, một câu chữ mơ hồ có thể dẫn đến thiệt hại rất lớn”, tiến sĩ nói.
Giải pháp thứ ba là áp dụng công nghệ quản lý bản quyền tác giả, hoặc đơn vị quản lý nên sử dụng YouTube Content ID, watermark số, blockchain timestamp, hệ thống tracking dữ liệu; để phát hiện nhanh hành vi sao chép trái phép.
“Tiếp đến là cần xử lý vi phạm sớm. Nhiều tác giả có tâm lý ngại kiện tụng hoặc cho rằng vi phạm nhỏ không đáng xử lý. Tuy nhiên, nếu để hành vi kéo dài sẽ tạo tiền lệ xấu, gây thất thoát doanh thu, khó chứng minh thiệt hại về sau”, ông Cường khuyến nghị.
Trong MV ra mắt tối 21/5, thành viên Blackpink mở màn với phần rap và những bước nhảy đặc trưng. Cô hát: "Tôi trông thật tuyệt, chẳng phải lo lắng gì cả. Từ làn da dưới lớp áo, từ đầu cho đến chân", "Tôi sống cho hiện tại, tôi làm điều mình muốn".
Một chú Labubu khổng lồ mặc đồ World Cup xuất hiện trong đám đông cổ vũ cô". Lisa vốn được xem là người góp phần đưa nhân vật Labubu của Pop Mart trở thành xu hướng toàn cầu. Trên sân khấu, cô từng mặc trang phục lấy cảm hứng từ món đồ chơi.
Sau Lisa, ca sĩ Brazil Anitta hát một đoạn tiếng Tây Ban Nha. Rapper đến từ Nigeria - Rema - rap ở phần cuối. Bộ ba sẽ trình diễn bài hát tại lễ khai mạc World Cup ở California, Mỹ ngày 12/6.
Billboard nhận xét Goals kết hợp văn hóa từ ba châu lục, mang đến sự pha trộn giàu tiết tấu giữa Latin pop, K-pop và Afrobeats (nhạc pop châu Phi). Các nghệ sĩ đều toát lên sự tự tin và thể hiện màu sắc riêng, tạo nên bản nhạc đầy năng lượng. Goals nằm trong album nhạc World Cup 2026 của FIFA, bên cạnh một số ca khúc khác như Por Ella của Los Ángeles Azules và Belinda, Echo của Daddy Yankee và Shenseea, Illuminate của Jessie Reyez và Elyanna.
Theo FIFA, Lisa cho biết: "Được góp mặt trong album chính thức của FIFA World Cup 2026 năm nay thật sự rất thú vị. Âm nhạc luôn kết nối mọi người trên toàn thế giới, vì vậy tôi vinh dự khi được hợp tác cùng Anitta và Rema". Anitta nói thêm: "Mối liên hệ của tôi với World Cup mang nhiều cảm xúc. Tôi là người Brazil, dĩ nhiên tôi có rất nhiều kỷ niệm đẹp với giải đấu. Thật đặc biệt khi giờ đây tôi có thể đóng góp vào lịch sử của nó".
Trước đó, ban tổ chức giới thiệu hai ca khúc chính thức của giải đấu là Lighter và Dai Dai. Trong đó, Lighter do ca sĩ nhạc đồng quê Mỹ Jelly Roll, ca sĩ Mexico Carín León thể hiện. Bài hát bị nhận xét buồn tẻ, thiếu sức sống, không phù hợp không khí giải đấu. Dai Dai của Shakira có giai điệu sôi động, truyền tải thông điệp về tinh thần nỗ lực trong thể thao.
Lisa là ca sĩ người Thái, hoạt động chủ yếu ở Hàn Quốc. Cô trở thành hiện tượng toàn cầu sau 10 năm ra mắt trong nhóm nhạc Kpop Blackpink. Anitta là ngôi hàng đầu của Brazil, nổi tiếng với phong cách Latin pop. Rema là ca sĩ, rapper người Nigeria, cái tên tiêu biểu của dòng Afrobeats (nhạc pop châu Phi đương đại).
Từ đầu tháng 5, thông tin Lisa biểu diễn ở khai mạc World Cup phủ sóng khắp mạng xã hội, được nhiều trang báo quốc tế đưa tin. Trên Instagram, nhiều fan cho biết tự hào khi cô sẽ xuất hiện tại sân khấu của giải bóng đá lớn nhất hành tinh.
Lisa 29 tuổi, hoạt động cùng Jisoo, Jennie, Rose trong nhóm nhạc Blackpink. Những năm gần đây, cô biểu diễn ở các lễ trao giải lớn như Oscar, MTV Video Music Awards và tham gia nhiều sự kiện đình đám của làng mốt như Met Gala, show Victoria's Secret. Ca sĩ hiện là CEO của LLOUD - công ty do cô thành lập, hoạt động các lĩnh vực thời trang, điện ảnh, âm nhạc.
World Cup 2026 sẽ khởi tranh vào ngày 11/6 tại sân Estadio Azteca ở Mexico City và kết thúc vào ngày 19/7 tại sân MetLife (New Jersey), nơi sẽ được đổi tên thành New York New Jersey Stadium trong thời gian diễn ra giải đấu. Shakira sẽ đồng biểu diễn show giữa giờ trận chung kết cùng Madonna và BTS.
Trong đó, 漫步香港1999 (Dạo bước Hong Kong 1999, Bố Lỗ Tích), GO (BlackPink) và Seven (Jung Kook, Latto), Swim (BTS)… là nhạc ngoại được nghe nhiều trên các nền tảng số ở nước ta.
Với nhạc Việt, các bảng xếp hạng nhạc số tháng 3 gọi tên loạt ca khúc có cũ có mới.
Trong Top 10 The Official Vietnam Chart và Top 10 Bảng xếp hạng Làn sóng xanh "quy tụ" bài chung. Từ Ai ngoài anh (VSTRA, Tyronee), Cảm ơn người đã thức cùng tôi (Phùng Khánh Linh), Người im lặng gặp người hay nói (HIEUTHUHAI), Tấm lòng Cửu Long (Ricky Star) đến chẳng phải tình đầu sao đau đến thế (MIN, dangrangto, antransax), Hẹn lần sau (MAYDAYs), Không buông (Hngle, Ari)…
Ở hai hệ thống này còn có thêm những cái tên khác nhau tùy theo tuần, xoay quanh In love (Low G, JustaTee), Phép màu (Minh Tốc & Lam, MAYDAYs), Từng là của nhau (Bảo Anh, Táo), E là không thể (Anh Quân), mashup Rock thiệp hồng (Tóc Tiên, MaiQuinn, Muộii, Đào Tử A1J, Yeolan), Người đầu tiên (Juky San), Chất gây hại (Quang Hùng MasterD, Low G), Vi vu (Mason Nguyễn, CONGB).
Trong đó "hưởng ké" không khí Tết vẫn còn sót lại, Vạn sự như ý của Trúc Nhân phát hành từ đầu năm trụ tới tháng 3, vẫn có tên trong Top 10 The Official Vietnam Charts tuần 9 và top 10 bảng xếp hạng Làn sóng xanh tuần 2 và tuần 4 tháng 3.
Ở bảng xếp hạng #ZingChat tháng 3 điểm danh loạt ca khúc hot, trong đó Hôn lễ của em (Trọng Nhân, Tiểu Mỹ), 50 năm về sau (F47, meChill, Đặng Thanh Tuyền), Người im lặng gặp người hay nói thay nhau lọt top 3 qua các tuần.
Ngày 30-3, Spotify Top 50 Vietnam cập nhật top 50 bài hát được nghe nhiều nhất, trong top 3 chỉ có một sản phẩm nhạc Việt là Người im lặng gặp người hay nói (hai bài còn lại là Swim, Seven). Theo sau đó là Không buông, Exit Sign (HIEUTHUHAI, maruz), In love, Từng là của nhau, Người đầu tiên, Ai ngoài anh…
Trong top 50 bài hát thịnh hành nhất trên nhacuatui, thứ tự lần lượt thuộc về Người im lặng gặp người hay nói, SWIM, Go, Bên ấy em có ai rồi (Châu Khải Phong, TVk), Hóa ra (Grey D), Hôn lễ của em, Tấm lòng Cửu Long…
Còn theo YouTube Music Charts Vietnam, "on top" hiện tại có Swim, Người im lặng gặp người hay nói, Dạo bước Hong Kong 1999 (bản của NHONHO, Bố Lỗ Tích)…
Người im lặng gặp người hay nói của HIEUTHUHAI phát hành hôm 9-3, sau 3 tuần ra mắt đạt hơn 10 triệu view trên kênh YouTube của nghệ sĩ, chưa kể các nền tảng khác.
Dù có nhiều tranh cãi về chất lượng âm nhạc lẫn giọng hát, với tần suất "oanh tạc" trên nhiều bảng xếp hạng, tiếp tục cho thấy sức hút của "anh trai say hi" này.
Trong khi đó VSTRA đang vươn lên là một trong những nghệ sĩ nữ được "săn đón" trên các nền tảng hiện nay. Ai ngoài anh của cô liên tục xuất hiện trong top các bảng xếp hạng, từ The Official Vietnam Charts, Billboard Vietnam Hot 100, Làn sóng xanh, Top 50 Vietnam Spotify, Vietnam Apple Music trong vài tháng qua.
Ngoài ra album Triệu: Phase 1 of 3 của VSTRA, phát hành 3 tháng trước, tới nay đạt tổng khoảng 56 triệu lượt nghe trên các nền tảng nghe nhạc số. Đây là một số liệu tốt với một nghệ sĩ trẻ.
Cùng với VSTRA, Phùng Khánh Linh cũng đang cho thấy "giá trị thương hiệu" ngày càng tăng sau mấy năm hoạt động âm nhạc.
Cảm ơn người đã thức cùng tôi - nhạc phim cùng tên của đạo diễn Chung Chí Công, do Phùng Khánh Linh thể hiện, liên tục nằm trong top các bảng xếp hạng.
Cô cũng vừa có hai đêm concert cá nhân Giữa một vạn tour lấp kín khán giả đáng nhớ. Trước đó, loạt hit của nghệ sĩ 9X này cũng "oanh tạc" các bảng xếp hạng như Hôm nay tôi buồn, Ước anh tan nát con tim, Anh là thằng tồi, Em đau…
Ngoài ra, ca khúc của các nghệ sĩ như ban nhạc MAYDAYs, dangrangto, Low G, Juky San,… đang có "sức nghe" khá ổn định.
MV hóa ra... của Grey D
Theo dõi thống kê của các bảng xếp hạng có thể thấy những cái tên sáng giá của đường đua nhạc số tháng 3 do các gen Z "thống lĩnh".
Đáng nói, có những cái tên đang hoạt động sôi nổi ở tầng ngầm underground/indie, phản ánh một trong những xu hướng nghe hiện nay thiên về cá nhân hóa và ngày càng phân mảnh của công chúng.
Điều này một phần bắt nguồn từ việc các nền tảng streaming (Spotify, Apple Music, YouTube Music...) ngày càng tập trung vào thuật toán nhằm cá nhân hóa trải nghiệm nghe nhạc cho từng người dùng.
Tác phẩm do Nghệ sĩ Ưu tú Lê Ánh Tuyết đạo diễn, Bùi Hồng Quế đảm nhận vai trò biên kịch, dự kiến ra mắt vào tháng 8. Lấy bối cảnh những năm kháng chiến chống Pháp ở Huế, nhạc kịch kể câu chuyện các thiếu niên trinh. Dù sống giữa bom đạn, họ vẫn giữ được sự hồn nhiên của tuổi trẻ, tình yêu nước và khát vọng tự do.
Không chỉ tái hiện ký ức chiến tranh, tác phẩm còn tạo nên cuộc đối thoại giữa người trẻ hôm nay và thế hệ cha ông, giúp người xem thêm trân trọng giá trị của hòa bình. Êkíp cho biết kết hợp nghệ thuật sân khấu đương đại và ngôn ngữ nhạc kịch mới mẻ, mong muốn đưa lịch sử đến gần hơn khán giả trẻ. Theo đạo diễn Lê Ánh Tuyết, việc dàn dựng, công diễn nhạc kịch Tuổi thơ dữ dội nhằm hướng tới giáo dục lý tưởng sống cho thanh thiếu niên, góp phần bồi đắp lòng nhân ái.
Tuổi thơ dữ dội được nhà văn Phùng Quán khởi thảo năm 1968 và hoàn thành năm 1986. Tác phẩm xoay quanh những thiếu niên 13-14 tuổi trong Đội thiếu niên trinh sát của trung đoàn Trần Cao Vân, như Lượm, Mừng, Quỳnh sơn ca, Hòa đen. Dù mỗi người một hoàn cảnh, họ đều chung nhiệt huyết, lòng yêu nước và quyết tâm chiếu đấu vì hòa bình.
Năm 2012, tiểu thuyết đoạt giải Sách Hay. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường từng nhận xét: "Có một viên ngọc quý thời gian dành riêng để ban tặng con người, đó là tuổi thơ. Viên ngọc màu nhiệm, trong sáng nhưng quá mong manh, không thể tìm thấy lần thứ hai trong đời. Và có một thế hệ người Việt chưa bao giờ được cầm viên ngọc trên tay, Tuổi thơ dữ dội của Phùng Quán được viết cho thế hệ đó".
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo nhận định đọc tiểu thuyết là ''đọc lại một phần lịch sử tuổi thơ Việt, thấm đẫm xúc động, cảm phục và tự hào".
Năm 1990, tác phẩm được trao giải Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tiểu thuyết được chuyển thể thành phim cùng tên do Hãng phim Giải Phóng sản xuất năm 1989, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Vinh Sơn đạo diễn.
