Nấu ăn theo công thức của AI, người phụ nữ tá hỏa khi thưởng thức thành quả

Theo MIT Technology Review, hôm 9/6, Life Biosciences, công ty công nghệ sinh học tập trung đảo ngược lão hóa và điều trị bệnh liên quan đến tuổi tác, thông báo họ đã tiêm thử nghiệm trực tiếp vào mắt cho tình nguyện viên đầu tiên mắc bệnh tăng nhãn áp. Mục tiêu của công ty là điều trị căn bệnh có thể gây mất thị lực này bằng cách tái tạo các dây thần kinh khỏe mạnh ở mắt. Tuy nhiên David Sinclair, chủ tịch kiêm nhà đồng sáng lập công ty, hy vọng có thể đảo ngược các bệnh lão hóa khác bằng phương pháp tương tự, thậm chí trẻ hóa toàn thân. Vào giữa tháng 6, Sinclair tiết lộ ông dự định thử nghiệm một loại thuốc uống có thể trẻ hóa toàn thân trong khuôn khổ cuộc thi Healthspan trị giá 101 triệu USD do Quỹ XPrize tổ chức. Giải pháp của Life Biosciences hoạt động dựa trên "tái lập trình" tế bào về trạng thái trẻ hơn. Đây là một trong nhiều công nghệ mà các công ty sinh học đang khám phá để làm chậm và đảo ngược quá trình lão hóa.
Khi già đi, con người trải qua nhiều thay đổi phức tạp gần như ở mọi hệ thống sinh học. Hiện nay, giới chuyên gia nghiên cứu lão hóa tập trung vào một dấu hiệu là quá trình lão hóa tế bào, xảy ra khi chúng ngừng phân chia nhưng không chết mà tiến vào trạng thái "thây ma" và sản sinh những hợp chất gây viêm có hại. Chúng dần tích tụ trong phần lớn các cơ quan, góp phần gây tổn thương liên quan đến tuổi tác. Công nghệ tái lập trình biểu sinh hướng tới đưa tế bào lão hóa trở về trạng thái trẻ trung dựa vào phát hiện đoạt giải Nobel Y sinh năm 2012 của giáo sư John B.Gurdon (Anh) và Shinya Yamanaka (Nhật Bản). Họ xác định 4 yếu tố di truyền gọi tắt là OSKM có thể biến một tế bào trưởng thành thành tế bào gốc, phát triển được thành hầu hết tế bào khác.

Theo News Medical, các thí nghiệm đột phá chỉ ra tái lập trình biểu sinh có thể khôi phục sự trẻ trung cho mô lão hóa. Một nghiên cứu quan trọng từ phòng thí nghiệm của tiến sĩ Juan Carlos Izpisua Belmonte, hiện là giám đốc Viện Khoa học San Diego của Altos Lab, chứng minh OSKM có thể kéo dài tuổi thọ và cải thiện dấu hiệu lão hóa ở chuột. Bằng cách kích hoạt OSKM theo từng đợt, nhóm nhà nghiên cứu tránh được rủi ro ung thư thường gắn liền với tái lập trình liên tục. Những con chuột được điều trị cho thấy khả năng tái tạo cơ bắp tốt hơn và chức năng tuyến tụy cải thiện. Một nghiên cứu khác vào năm 2020 do nhóm chuyên gia từ Trường Y Harvard tiến hành chỉ ra biểu hiện của yếu tố OSKM ở tế bào hạch võng mạc chuột giúp cải thiện chức năng thị giác.

Kết quả hứa hẹn từ nghiên cứu tái lập trình biểu sinh thúc đẩy các công ty đầu tư hàng trăm triệu USD vào công nghệ này. Ví dụ, công ty Altos Labs ra mắt năm 2022 được tài trợ bởi tỷ phú Yuri Milner và nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos với số tiền lên đến 3 tỷ USD. Một công ty khác là Retro Biosciences cũng theo đuổi công nghệ tái lập trình biểu sinh để tăng tuổi thọ con người thêm 10 năm và nhận được khoản hỗ trợ 180 triệu USD từ Sam Altman, giám đốc điều hành OpenAI. NewLimit, công ty công nghệ sinh học của tỷ phú Brian Armstrong, giám đốc điều hành sàn giao dịch tiền mã hóa Coinbase, cho biết họ thu được kết quả nghiên cứu tái lập trình biểu sinh đầy hứa hẹn trên chuột. Họ đang lên kế hoạch thử nghiệm một loại thuốc giúp trẻ hóa gan người trong năm sau.
Theo Science Direct, dù có tiềm năng đẩy lùi lão hóa, tái lập trình biểu sinh đối mặt với nhiều trở ngại lớn. Nếu sử dụng quá mức các yếu tố di truyền, tế bào trưởng thành sẽ bị mất hoàn toàn nhận dạng ban đầu và quay trở lại trạng thái gốc phôi, dễ dẫn đến hình thành khối u. Về mặt kỹ thuật, thách thức lớn nhất là tìm ra "điểm dừng" chính xác. Các nhà khoa học phải tìm cách xóa dấu vết lão hóa hoặc bệnh tật nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng của tế bào. Trên thực tế, tỷ lệ tế bào được lập trình lại thành công rất thấp bởi quá trình này đòi hỏi sự phối hợp phức tạp giữa nhiều phân tử tín hiệu và thường bị cản trở bởi cơ chế bộ nhớ nội tại của tế bào.

Hiện nay, những tiến bộ trong di truyền học biểu sinh tế bào đơn, học máy và sinh học tổng hợp sẽ cho phép kiểm soát chính xác hơn quá trình tái lập trình. Trọng tâm nghiên cứu trong tương lai tập trung vào hệ thống vận chuyển không tích hợp như mARN, protein và hạt nano, có thể tránh làm thay đổi hệ gene và tái lập trình một phần nhằm vào các mô hoặc cơ quan cụ thể. Việc áp dụng an toàn và hiệu quả công nghệ này sẽ mang lại hy vọng lớn cho nỗ lực kéo dài tuổi thọ của con người.

Tin Gốc: Vnexpress

Sau nhiều năm được cộng đồng nhắc đến, Riot Games xác nhận sẽ đưa trải nghiệm cổ điển trở lại thông qua chế độ chơi cổ điển của Liên Minh Huyền Thoại trong bản cập nhật 26.15. Đây không phải là phiên bản sao chép nguyên trạng, mà là nỗ lực tái hiện cảm giác chơi của giai đoạn 2009 - 2013 với nhiều yếu tố quen thuộc như bản đồ Summoner's Rift đời đầu, hệ thống tướng và lối chơi từng tạo nên sức hút của tựa game.

Theo Riot, chế độ chơi cổ điển hướng đến những người chơi muốn sống lại ký ức về những mùa đầu của Liên Minh Huyền Thoại, đồng thời giới thiệu trải nghiệm khác biệt cho thế hệ game thủ mới. Nhà phát triển cho biết dự án được xây dựng dựa trên nhiều phiên bản cũ thay vì phục dựng nguyên vẹn một bản cập nhật cụ thể, nhằm cân bằng giữa yếu tố hoài niệm và khả năng vận hành trên nền tảng hiện nay.

Điều đáng chú ý là việc hồi sinh lối chơi cổ điển không phải bước đi duy nhất của Riot. Hãng cũng tiết lộ đang phát triển League Next, dự án được mô tả là cuộc đại tu lớn nhất trong lịch sử Liên Minh Huyền Thoại và dự kiến ra mắt vào năm 2027.

Theo chia sẻ của Riot, League Next sẽ thay đổi sâu rộng về nền tảng kỹ thuật, đồ họa và nhiều hệ thống cốt lõi nhằm giúp trò chơi tiếp tục phát triển trong nhiều năm tới. Điều này đồng nghĩa Riot đang theo đuổi hai hướng song song: một bên là bảo tồn những giá trị từng làm nên thành công của Liên Minh Huyền Thoại, bên còn lại là chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới.

Động thái này phản ánh cách Riot đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của cộng đồng MOBA. Trong khi nhiều người chơi lâu năm mong muốn được trải nghiệm lại cảm giác của những mùa giải đầu tiên, không ít game thủ cũng kỳ vọng trò chơi sẽ có những thay đổi đủ lớn để duy trì sức hút sau hơn 15 năm phát hành.

Việc công bố chế độ chơi cổ điển vì thế không chỉ đơn thuần là bổ sung một chế độ mới. Đây còn có thể là bước chuyển tiếp trước khi Riot thực hiện cuộc cải tổ toàn diện, mở ra chương phát triển tiếp theo cho một trong những tựa game trực tuyến có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới.

Tin Gốc: Thanh Niên

"Mọi người nghĩ AI cướp việc làm là điều không thể tránh khỏi, nhưng tôi không thực sự tin điều này đang diễn ra", Zuckerberg nói trong podcast Idea Generation của Complex đầu tuần này.

CEO Meta không lý giải sâu về nhận xét của mình, nhưng cho rằng tình hình việc làm sẽ được cải thiện nếu các công ty tập trung nhiều hơn vào "siêu trí tuệ cá nhân" (personal super intelligence) thay vì "tự động hóa tất cả công việc bằng trí tuệ nhân tạo" (automating all knowledge work). Ông đánh giá một vài doanh nghiệp cố gắng tạo công cụ tự động hóa công việc bằng trí tuệ nhân tạo là "không tốt đẹp".

"Nếu có sự cân bằng giữa một nhóm công ty AI tập trung giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn và nhóm khác theo đuổi tầm nhìn về siêu trí tuệ cá nhân, tức trao cho mỗi người nhiều năng lực và từng bước giúp họ làm việc tốt lên, tôi cho rằng đó sẽ là kịch bản khá tích cực", Zuckerberg nói.

Theo ông chủ Facebook, doanh nghiệp luôn cố gắng để hoạt động hiệu quả hơn. Do đó, trong bối cảnh AI phát triển, người lao động cũng cần theo kịp tốc độ tự động hóa và điều này chỉ diễn ra nếu họ được trao quyền và công cụ.

"Nếu bạn tập trung hơn vào việc trao quyền cho mọi người, giúp họ làm việc tốt lên với tốc độ nhanh hơn, về lý thuyết, tương lai sẽ có nhiều việc làm hơn thay vì ít đi", Zuckerberg lý giải.

Theo Business Insider, Zuckerberg dường như đang cố gắng quảng bá tầm nhìn của Meta về việc phát triển siêu trợ lý cá nhân. Công ty đã chi hàng chục tỷ USD để thu hút nhân tài AI và thay đổi chiến lược về trí tuệ nhân tạo thời gian qua, thậm chí gọi đây là "sự khởi động lại mọi thứ".

Trước đó, một số lãnh đạo công nghệ cũng cho rằng AI không "cướp" việc làm, nhưng người lao động phải trang bị các kỹ năng liên quan đến công nghệ này. Giữa tháng 6, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết xã hội cần thay đổi để đồng hành với sự phát triển của AI, kêu gọi mọi người cùng sử dụng công nghệ này. CEO OpenAI Sam Altman cũng xem AI chỉ là cớ để doanh nghiệp sa thải nhân viên.

AI của Meta tụt hậu dù chi trăm tỷ USD

Đầu tháng 4, Meta Superintelligence Labs (MSL) do tỷ phú Alexandr Wang lãnh đạo đã ra mắt mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) Muse Spark gồm "chế độ suy ngẫm" giúp điều phối nhiều tác nhân cùng lúc cho nhiều mục đích khác nhau, đánh dấu lần đầu bộ phận này ra AI mới sau hơn một năm thành lập. Zuckerberg khi đó cho biết, Muse Spark là "cột mốc đầu tiên" hướng tới cung cấp siêu trí tuệ cá nhân cho mọi người.

"Chúng tôi đang xây dựng những sản phẩm không chỉ trả lời câu hỏi của bạn, mà còn hoạt động như trợ lý thực hiện mọi việc thay bạn", Zuckerberg viết trên Threads khi đó. "Tôi lạc quan rằng điều này sẽ hỗ trợ một làn sóng sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, tăng trưởng và sức khỏe".

Bất chấp những gì quảng bá, tham vọng AI của Meta và Zuckerberg được đánh giá còn kém xa đối thủ. Chamath Palihapitiya, một cựu giám đốc Facebook, nhận định Meta "khó có khả năng" bắt kịp các đối thủ trong cuộc đua AI tạo sinh.

"Tôi không hiểu và cũng không nắm rõ động lực phía sau để lý giải cho câu hỏi: Tại sao họ lại thất bại thảm hại đến vậy", Palihapitiya nói với Axios. "Nhưng hiện tại, tham vọng vẫn chưa thành".

Theo FT, việc không thể triển khai toàn bộ năng lực AI của Meta liên quan đến Google, khi đối tác này được cho không đáp ứng nhu cầu tài nguyên tính toán khổng lồ, gồm hạn chế quyền truy cập Gemini. CNBC dẫn các nguồn tin cho biết ngay từ tháng 3, Meta đã không nhận được toàn bộ sức mạnh Gemini đã mua. Khoảng cách giữa nhu cầu quá lớn nhưng khả năng cung cấp hạn chế đã làm chậm nỗ lực phát triển AI nội bộ của công ty Zuckerberg.

Cũng theo nguồn tin, các khách hàng khác của Google cũng bị ảnh hưởng, nhưng Meta thiệt hại nặng nề nhất do nhu cầu quá lớn. Trước tình trạng này, công ty mẹ của Facebook buộc nhân viên sử dụng token "một cách thận trọng". Token là đơn vị cơ bản của AI, gồm văn bản, mã hoặc dữ liệu mà một mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra.

Gemini hiện là công cụ quan trọng đối với Meta trong việc kiểm duyệt nội dung trên các nền tảng như Facebook, Instagram, Threads... gồm xử lý, gắn cờ bài đăng độc hại, loại bỏ chiêu trò lừa đảo. Theo Bloomberg, AI của Google hoạt động chính xác hơn Llama, còn Muse Spark mới triển khai thời gian ngắn.

Meta và Google chưa đưa ra bình luận.

Nỗi thất vọng của nhân viên Meta

Dù là một trong những gã khổng lồ công nghệ sa thải nhân sự mạnh mẽ nhất gần đây với lý do AI, số lượng nhân viên Meta không suy giảm. Tính đến tháng 4, công ty cho biết tổng số nhân viên đã tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 77.986 người, đồng thời nâng dự báo chi phí đầu tư (CapEx) cho cả năm 125-145 tỷ USD do đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Đến tháng 5, Meta sa thải khoảng 10% nhân sự (tương đương khoảng 8.000 vị trí) và tái cơ cấu thêm 7.000 vị trí khác.

Tuy nhiên, việc liên tục cắt giảm nhân sự và chi hàng tỷ USD cho trí tuệ nhân tạo đang khiến những người ở lại bất an. Kể từ tháng 4, các nhân viên Meta phải cài đặt công cụ MCI (Sáng kiến năng lực mô hình - Model Capability Initiative) trên máy tính nhằm ghi lại thao tác chuột và bàn phím, một phần trong chiến dịch lớn hơn của công ty nhằm xây dựng tác nhân AI làm việc tự động. MCI hoạt động trên ứng dụng và website liên quan đến công việc, cũng như chụp ảnh màn hình định kỳ nội dung trên màn hình.

Nhưng một tháng sau, nhân viên Meta phát tờ rơi tại nhiều văn phòng để thể hiện sự bức xúc, khuyến khích mọi người ký đơn kiến nghị trực tuyến phản đối việc công ty cài đặt phần mềm theo dõi. Hơn 1.600 nhân viên được cho là đã ký và Meta sau đó phải nới lỏng chương trình, cho phép nhân viên tạm dừng thu thập dữ liệu tối đa 30 phút hoặc xin miễn trừ trong một số trường hợp nhất định.

Hôm 22/6, Meta tạm dừng MCI. Theo Reuters, quyết định đưa ra sau khi một nhân viên gửi báo cáo sự cố bảo mật mức độ ưu tiên cao (SEV) về việc lộ dữ liệu. Dữ liệu bị lộ gồm câu lệnh (prompt), bản ghi, cuộc trò chuyện riêng tư, dữ liệu về con người và hiệu suất. Sự việc được xếp loại SEV 2 trên thang điểm từ 0 đến 5, với 0 là mức nghiêm trọng nhất.

"Dù chưa có dấu hiệu nào cho thấy nhân viên của Meta truy cập trái phép dữ liệu, nhưng chúng tôi sẽ tạm dừng hoạt động này để tiến hành điều tra", người phát ngôn Meta nói với AFP ngày 30/6.

Theo AFP, nhân viên Meta hiện vẫn trong tình trạng "lo lắng kèm tức giận trong lòng". Một người thậm chí đã tóm tắt tâm trạng bằng meme từ The Office - bộ phim về đề tài châm biếm chốn công sở - đăng trên diễn đàn nội bộ với nội dung: "0 ngày kể từ lần làm trò ngớ ngẩn cuối cùng của chúng ta".

Tin Gốc: Vnexpress