Bắc Bộ và Trung Bộ đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt, trong đó tâm điểm là Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ thay vì Bắc Trung Bộ như thường lệ. VnExpress phỏng vấn tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển về hiện tượng này.
– Nguyên nhân của đợt nắng nóng gay gắt đang diễn ra ở Bắc Bộ và Trung Bộ là gì?
– Đợt nắng nóng hiện nay là kết quả của sự kết hợp giữa nhiều hình thế thời tiết. Sau khi mưa tiểu mãn suy yếu, vùng áp thấp nóng phía tây phát triển và mở rộng sang Bắc Bộ và Trung Bộ, khiến nền nhiệt tăng nhanh trên diện rộng.
Cùng với đó, gió mùa tây nam bắt đầu hoạt động rõ nét hơn. Khi vượt qua dãy Trường Sơn, luồng gió này tạo ra hiệu ứng phơn (gió Lào), làm không khí trở nên khô và nóng hơn, đặc biệt tại Trung Bộ và Bắc Trung Bộ. Ngoài ra, những ngày gần đây trời ít mây, bức xạ mặt trời mạnh và gió yếu khiến mặt đất hấp thụ nhiệt rất nhanh, góp phần làm nhiệt độ tăng cao và duy trì trong nhiều giờ liên tục.
Đây là đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026. Về thời điểm xuất hiện, đợt nóng này không bất thường vì cuối tháng 5 là giai đoạn Bắc Bộ và Trung Bộ bước vào cao điểm mùa hè. Tuy nhiên, đây là đợt nóng khá mạnh và kéo dài, với nhiệt độ cao nhất phổ biến 37-39 độ C, nhiều nơi trên 40 độ. Nền nhiệt cao xuất hiện từ khá sớm và kéo dài tới khoảng 19h khiến người dân cảm nhận rõ sự oi nóng, hầm hập kéo dài.
– Vì sao đợt này nhiệt độ ở Hà Nội lại cao hơn Trung Bộ và Tây Bắc Bộ?
– Thông thường, Trung Bộ hoặc Tây Bắc Bộ ghi nhận nhiệt độ rất cao trong các đợt nắng nóng do chịu tác động mạnh của hiệu ứng phơn. Tuy nhiên, trong từng đợt cụ thể, mức nhiệt cao nhất còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí vùng áp thấp nóng, độ ẩm không khí, lượng mây, gió và điều kiện bề mặt.
Riêng với Hà Nội, ngoài tác động của đợt nắng nóng diện rộng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị đóng vai trò rất quan trọng. Khu vực nội đô có mật độ bêtông hóa cao, nhiều đường nhựa, nhà cao tầng, phương tiện giao thông và nguồn nhiệt thải từ các hoạt động sinh hoạt, dịch vụ. Những yếu tố này khiến nhiệt lượng tích tụ mạnh vào ban ngày và giải phóng chậm về đêm, làm nhiệt độ trong đô thị thường cao hơn khu vực ngoại thành.
Vì vậy, có những thời điểm Hà Nội ghi nhận nhiệt độ cao hơn cả một số địa phương ở Trung Bộ hoặc Tây Bắc Bộ, dù đây vốn là những khu vực thường xuyên chịu nắng nóng gay gắt.
– Đợt nắng nóng này có gì khác biệt so với lịch sử và so với cùng kỳ?
– Xét về quy luật khí hậu, cuối tháng 5 đến tháng 7 là thời kỳ thường xuất hiện nắng nóng ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Vì vậy, sự xuất hiện của đợt nóng lần này không phải hiện tượng bất thường. Tuy nhiên, điều chú ý là nắng nóng xuất hiện trên diện rộng và có cường độ gay gắt ngay từ đầu hè. Tại Hà Nội, một số nơi ghi nhận nhiệt độ vượt 40 độ C; riêng trạm Láng đạt 40,7 độ C trong ngày 25/5.
So với đợt nắng nóng diễn ra ngày 13-16/5 vừa qua, đợt nóng lần này gay gắt hơn và kéo dài hơn. Xét trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay, đây được đánh giá là một trong ba đợt nắng nóng mạnh nhất từng xảy ra trong tháng 5.
Một vấn đề được nhiều người quan tâm là vì sao nhiệt độ ngoài trời thường cao hơn đáng kể so với nhiệt độ trong bản tin dự báo. Thực tế, công bố trong các bản tin khí tượng là nhiệt độ không khí đo trong điều kiện tiêu chuẩn. Nhiệt độ người dân cảm nhận ngoài trời còn chịu tác động của bức xạ mặt trời và các bề mặt hấp thụ nhiệt như đường nhựa, bêtông, mái tôn hay kim loại.
Do đó, nhiệt độ cảm nhận thực tế có thể cao hơn nhiệt độ dự báo 2-4 độ C, thậm chí cao hơn ở các khu vực đô thị đông đúc hoặc bề mặt hấp thụ nhiệt mạnh. Đây là lý do nhiều người cảm thấy nắng nóng gay gắt hơn so với con số nhiệt độ được công bố.
– Dự báo đợt nắng nóng này bao giờ kết thúc và còn bao nhiêu đợt nắng nóng trong năm nay?
– Đối với Bắc Bộ và Hà Nội, đợt nắng nóng diện rộng hiện nay có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 27/5. Sau đó, mưa giông có xu hướng gia tăng và nắng nóng sẽ giảm dần.
Tại Trung Bộ, nắng nóng có thể kéo dài thêm khoảng một ngày, đến ngày 28/5. Trong thời gian này, khu vực Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía đông tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục xuất hiện nắng nóng gay gắt, nhiều nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ phổ biến từ 38-40 độ C, có nơi trên 40 độ C.
Tuy nhiên, việc nắng nóng giảm không đồng nghĩa thời tiết sẽ chuyển mát hoàn toàn. Sau nhiều ngày tích nhiệt, các đô thị lớn vẫn có thể duy trì cảm giác oi nóng vào chiều tối và ban đêm.
Từ nay đến hết mùa hè, Bắc Bộ và Trung Bộ vẫn còn khả năng xuất hiện thêm nhiều đợt nắng nóng khác, tập trung trong các tháng 6 và 7, thậm chí có thể kéo dài sang tháng 8. Riêng trong tháng 6, khả năng xuất hiện khoảng 2-3 đợt nắng nóng. Một số đợt có thể đạt mức nhiệt 39-41 độ, thậm chí 41-42 độ C tại vùng núi phía tây từ Thanh Hóa đến Huế.
Về tác động của El Nino, hiện tượng này chưa phải nguyên nhân trực tiếp gây ra đợt nắng nóng hiện nay. Tuy nhiên, từ nay đến khoảng tháng 8/2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-1 độ C. Điều này đồng nghĩa mùa hè năm nay có khả năng nóng hơn trung bình, số ngày nắng nóng và số đợt nắng nóng có thể nhiều hơn so với năm 2025.
– Với mức nhiệt cao như hiện nay, ông có cảnh báo gì tới người dân và chính quyền?
– Trong các đợt nắng nóng kéo dài, những nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất là người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp hoặc tiểu đường. Bên cạnh đó, những người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, nông dân, shipper hay công nhân vệ sinh môi trường cũng đối mặt với nguy cơ cao bị mất nước, kiệt sức, say nắng hoặc sốc nhiệt.
Người dân nên hạn chế hoạt động ngoài trời trong khung giờ 11h đến 16h; uống đủ nước, tăng cường che chắn khi di chuyển và tránh làm việc quá sức dưới trời nắng gắt. Đồng thời, cần hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa môi trường ngoài trời và phòng điều hòa.
Đối với các đô thị lớn, cần lưu ý nguy cơ quá tải điện, cháy nổ do nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát tăng mạnh; đồng thời bảo đảm các điều kiện y tế, cấp nước và an toàn cho người lao động ngoài trời.
Ngoài tác động trực tiếp của nắng nóng, người dân cũng cần đề phòng giông lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh và mưa lớn cục bộ có thể xuất hiện sau những ngày nắng kéo dài. Vì vậy, cần thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết để chủ động bảo vệ sức khỏe và tài sản.
Ngày 2.4, Cơ quan An ninh điều tra (PA09) Công an TP.HCM cho biết đã ra quyết định truy tìm đối với Võ Ngọc Hản (tên gọi khác là Võ Ngọc Hải, 50 tuổi, quê ở Quảng Ngãi, thường trú ở đường Huỳnh Văn Bánh, phường Phú Nhuận) để phục vụ công tác điều tra vụ án hình sự. Theo đó, Võ Ngọc Hản đã tổ chức cho người khác trốn sang Hàn Quốc lao động trái phép.
Theo hồ sơ vụ việc của PA09 Công an TP.HCM, thông qua các mối quan hệ xã hội, anh Bùi Khắc Dũng (49 tuổi, ở tỉnh Quảng Trị) đã liên hệ với Võ Ngọc Hản để nhờ môi giới đi lao động tại Hàn Quốc. Hản cam kết sẽ tổ chức cho anh Dũng xuất cảnh sang đảo Jeju (Hàn Quốc) theo diện du lịch miễn thị thực (visa), sau đó trốn ở lại để lao động bất hợp pháp với tổng chi phí là 210 triệu đồng.
Tin lời môi giới, trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 3.2024, anh Dũng đã 3 lần chuyển tiền cho Hản 210 triệu đồng theo yêu cầu của Hản.
Ngày 18.3.2024, theo hướng dẫn của Hản, anh Dũng bay từ sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, quá cảnh tại Thượng Hải (Trung Quốc) trước khi đến đảo Jeju.
Tại đây, sau khi được một đối tượng nữ (chưa rõ lai lịch) đến bảo lãnh theo sắp xếp của Hản, anh Dũng đã nhập cảnh thành công. Tuy nhiên, thực tế Hản không hề bố trí việc làm như đã hứa hẹn, khiến nạn nhân lâm vào cảnh thất nghiệp suốt 3 tháng nơi xứ người.
Đến ngày 25.11.2024, anh Dũng bị cảnh sát Hàn Quốc bắt giữ vì cư trú và lao động bất hợp pháp, sau đó bị trục xuất về Việt Nam vào tháng 12.2024. Hiện Công an TP.HCM đang truy tìm Hản vì hành vi tổ chức cho người khác trốn sang Hàn Quốc.
Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ngày 7/4 thay mặt Bộ Chính trị ký kết luận về chủ trương, đồng thời giao các cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Theo định hướng, Quảng Ninh sẽ phát triển theo mô hình đô thị xanh, thông minh, tái cấu trúc không gian theo hướng tích hợp đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản thành một hệ sinh thái phát triển. Địa phương chuyển từ mô hình phân tán sang đa trung tâm, tăng tính kết nối và liên kết vùng.
Cùng với đó, tỉnh mở rộng không gian tăng trưởng với các động lực chính là khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; phát triển đồng bộ kinh tế xanh, kinh tế biển, kinh tế di sản, kinh tế biên giới, kinh tế ban đêm và công nghiệp văn hóa.
Hạ tầng được định hướng phát triển đồng bộ, gồm đường bộ, đường sắt tốc độ cao, sân bay, cảng biển và hạ tầng đô thị thông minh, kết nối các trung tâm lớn. Các phường, xã và đặc khu phát triển hài hòa với bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa. Cùng với đó, tỉnh phải cải cách thể chế, đổi mới quản trị, xây dựng chính quyền kiến tạo phát triển, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Bộ Chính trị giao Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo các cơ quan phối hợp với tỉnh Quảng Ninh hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Trung ương và trình Quốc hội xem xét trong năm 2026.
Quảng Ninh nằm ở vùng Đông Bắc, giáp Trung Quốc, vịnh Bắc Bộ và các địa phương như Hải Phòng, Bắc Ninh. Tỉnh có diện tích đất liền hơn 6.200 km2, địa hình đa dạng, với hơn 2.000 đảo, tạo lợi thế phát triển du lịch, cảng biển và kinh tế biển.
Năm 2025, GRDP của Quảng Ninh ước tăng 11,89%, quy mô nền kinh tế đạt hơn 368.445 tỷ đồng. Tổng thu ngân sách nhà nước đạt 84.500 tỷ đồng, trong đó thu nội địa 68.150 tỷ đồng. Du lịch tiếp tục là ngành chủ lực với 21,28 triệu lượt khách, doanh thu đạt 57.000 tỷ đồng.
Năm 2026, địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 12,5%, GRDP bình quân đầu người từ 11.800 USD, tổng thu ngân sách khoảng 100.000 tỷ đồng.
Thông tin từ Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cho hay trong tuần qua, các đợt nắng nóng diện rộng cường độ cao dẫn đến nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao, đặt áp lực lớn lên công tác điều độ, vận hành hệ thống điện quốc gia.
Điển hình, mặc dù mới bước vào mùa nắng nóng, ngày 15-5, công suất phụ tải toàn quốc đã thiết lập kỷ lục mới ở mức 54.654 MW, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,152 tỉ kWh, tăng 9,9% so với cùng kỳ 2025.
Đây là mức công suất, sản lượng điện tiêu thụ lớn nhất từng được ghi nhận.
Theo NSMO, một thách thức lớn của hệ thống điện trong mùa khô là khi nắng nóng diễn ra trên diện rộng và kéo dài, đỉnh phụ tải có xu hướng chuyển sang khung giờ tối (20h - 23h), thậm chí cao hơn cả cao điểm ban ngày.
Khung giờ cao điểm tối cũng là giai đoạn hệ thống chịu áp lực rất lớn do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, trong khi nhiều nhà máy thủy điện nhỏ cũng không đủ nước để phát điện.
Hệ thống cũng đang phải đối mặt với một số rủi ro tiềm ẩn như: suy giảm công suất các tổ máy nhiệt điện than do đã vận hành ở mức công suất cao trong thời gian dài hoặc yêu cầu về môi trường, cũng như nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu (LNG, dầu, than nhập khẩu) do những bất ổn địa chính trị trên thế giới.
Dự báo từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ sẽ bước vào đợt nắng nóng rất gay gắt từ ngày 23-5 đến 27-5. Đáng chú ý, tại thủ đô Hà Nội trong hai ngày cao điểm 25 và 26-5, nhiệt độ khí tượng có thể chạm ngưỡng 40°C.
Vì vậy, NSMO dự báo phụ tải của hệ thống điện miền Bắc trong tuần tới ở mức xấp xỉ 29.000 MW, cao hơn 9,8% so với mức kỷ lục ghi nhận ngày 15-5.
Cơ quan này cho biết đã phối hợp cùng các đơn vị trong hệ thống chủ động triển khai đồng bộ nhiều phương án vận hành, chuẩn bị và sẵn sàng các kịch bản nhằm đảm bảo cung ứng điện trong các ngày nắng nóng.
Trong đó, thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết và tình hình thủy văn các hồ chứa để điều chỉnh huy động nguồn kịp thời, tuyệt đối không để xảy ra thiếu điện do nguyên nhân chủ quan.
Ngoài ra, để phù hợp với đặc tính phụ tải mùa hè, NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6-2026 nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện khỏi giờ cao điểm 17h30 - 22h30.
Với dự báo nắng nóng trong tuần tới, theo tính toán của NSMO, hệ thống điện dự kiến sẽ phải huy động cao nguồn khí LNG và huy động các tổ máy chạy dầu có giá thành cao như nhiệt điện Ô Môn sử dụng dầu FO, các tổ tua bin khí sử dụng dầu DO như nhà máy điện Thủ Đức, Cần Thơ. NSMO đã phối hợp thông báo nhu cầu huy động LNG tới đơn vị cấp khí (PV Gas) và dự kiến nhu cầu huy động dầu đến các đơn vị phát điện để có sự chuẩn bị sẵn sàng nhiên liệu, đáp ứng nhu cầu hệ thống.
Cơ quan vận hành hệ thống điện quốc gia kêu gọi người dân tăng cường tiết kiệm điện, sử dụng hiệu quả và phát triển điện mặt trời mái nhà nhằm đảm bảo vận hành an toàn của hệ thống điện và tối ưu chi phí.
