Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 25/6 đã ghi nhận 6 trạm quan trắc được nhiệt độ cao nhất trên 40 độ C bao gồm: Vĩnh Yên (Phú Thọ) 40,8, Láng (Hà Nội) 40,7, Bắc Ninh 40,5, Hồi Xuân (Thanh Hóa) 40,5, Đô Lương (Nghệ An) 40,3, Hương Khê (Hà Tĩnh) 40,2.
Liên quan đến việc ngày 25/5, Hà Nội ghi nhận nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất vượt 40 độ C – mức cao nhất cả nước, TS Trương Bá Kiên – Phó Giám đốc Điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển – nhận định, đây không phải hiện tượng quá bất thường. Bởi Hà Nội nằm trong khu vực đồng bằng Bắc Bộ, nơi chịu tác động mạnh của đợt nắng nóng hiện nay.
Ngoài yếu tố thời tiết, khu vực nội đô Hà Nội còn chịu ảnh hưởng rõ rệt của hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Mật độ bê tông, nhựa đường, nhà cao tầng dày đặc cùng hoạt động giao thông, sử dụng điều hòa và tiêu thụ năng lượng lớn khiến nhiệt lượng tích tụ nhiều hơn.
Do đó, trong cùng một hình thế thời tiết, nhiệt độ tại Hà Nội, đặc biệt ở các quận nội thành đô thị hóa mạnh, thường cao hơn đáng kể so với khu vực ngoại thành hoặc nơi có nhiều cây xanh, mặt nước.
Kỷ lục nhiệt độ tối ở Hà Nội từng được ghi nhận vào tháng 5/2015 là 40,3 độ C. “Hôm nay nền nhiệt khí tượng ở Hà Nội có thể tiệm cận con số này hoặc thiết lập một kỷ lục mới”, TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai nhận định.
Ngoài yếu tố thời tiết, khu vực nội đô Hà Nội còn chịu ảnh hưởng rõ rệt của hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Gió tây nam đến nam cấp 2-3. Nhiệt độ thấp nhất 29-31 độ. Nhiệt độ cao nhất 39-40 độ, có nơi trên 40 độ.
TS Nguyễn Ngọc Huy nhận định, tối mai (27/5) sẽ diễn ra om nhiệt và mưa dông ở miền núi phía Bắc, tuy nhiên, mưa dông chỉ xuất hiện rải rác ở miền núi và trung du phía Bắc, do đó sẽ không làm cho khu vực Hà Nội và vùng lân cận hạ nhiệt. Sang ngày 28/5, mưa dông ở miền núi và trung du phía Bắc xuất hiện dày hơn khi đó khu vực Hà Nội sẽ giảm nhiệt xuống mức 35-36 độ C.
Cơ quan khí tượng cũng cho biết, dự báo ngày mai 27/5, miền Bắc tiếp tục nắng nóng gay gắt nhưng nhiệt độ có thể giảm 1-2 độ so với hôm nay. Từ chiều tối và đêm mai, miền Bắc có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to. Dự báo nắng nóng tiếp tục ở miền Trung trong các ngày 27-28/5 với cường độ giảm 1-2 độ so với hôm nay. Từ ngày 29/5, khu vực này còn nắng nóng cục bộ 35-36 độ.
Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nắng nóng ở Bắc Bộ có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 27/5. Tại Trung Bộ, đợt nắng nóng sẽ kết thúc muộn hơn, khoảng ngày 28/5, khi các hình thái thời tiết thay đổi và tạo điều kiện cho mưa dông phát triển.
Dự báo từ chiều tối và đêm 27-30/5, Bắc Bộ xuất hiện mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa rất to, nền nhiệt giảm dần. Sau thời gian này, khu vực chuyển sang trạng thái có mưa rào và dông vài nơi, thời tiết dịu hơn rõ rệt.
Tại Trung Bộ, từ chiều tối 28-30/5 cũng bắt đầu có mưa rào và dông, góp phần chấm dứt đợt nắng nóng kéo dài nhiều ngày qua. Tuy nhiên, do vẫn chịu ảnh hưởng của vùng áp thấp nóng phía Tây nên cảm giác oi bức còn duy trì thêm trong vài ngày trước khi giảm hẳn.
Cơ quan khí tượng lưu ý, dù ban ngày trời nắng nóng nhưng vào chiều tối và đêm, nhiều nơi vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn trong giai đoạn chuyển mùa khiến các cơn dông dễ kèm theo hiện tượng thời tiết cực đoan như lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Từ ngày 29/5, vùng áp thấp nóng phía Tây tiếp tục suy yếu, khiến phạm vi nắng nóng thu hẹp dần, chủ yếu còn xuất hiện từ Nghệ An đến phía Đông Gia Lai. Đến ngày 30/5, nắng nóng diện rộng ở Trung Bộ được dự báo chấm dứt hoàn toàn.
Những đợt mưa dông liên tiếp cuối tháng 5 không chỉ giúp giảm nhiệt cho Bắc Bộ mà còn cải thiện đáng kể tình trạng khô nóng kéo dài thời gian qua. Tuy nhiên, người dân cần chủ động phòng tránh các hiện tượng thời tiết nguy hiểm trong cơn dông để hạn chế thiệt hại.
Dù nắng nóng đang có xu hướng suy giảm, giới chuyên gia cảnh báo thời tiết thời kỳ chuyển mùa vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến khó lường. Người dân nên thường xuyên cập nhật thông tin dự báo để chủ động ứng phó với mưa dông và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra bất ngờ.
Sáng ngày 18/5, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo báo cáo và thông tin ban đầu từ trực ban các tỉnh Cao Bằng, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Đắk Lắk, mưa lớn, dông, lốc xảy ra từ ngày 15-17/5 khiến 1 người bị thương do cây đổ vào người (Đắk Lắk).
Mưa lớn, dông lốc cũng làm 1 nhà sập (Đắk Lắk); 27 nhà tốc mái, hư hỏng (Thanh Hóa 1, Đắk Lắk 26); 187 nhà bị ngập dưới 1m tại Cao Bằng (hiện nước đã rút); một số nhà bị ngập tại Quảng Ninh (hiện nước đã rút); 1 nhà di dời do nguy cơ sạt lở (Quảng Ninh).
419,6ha lúa và hoa màu bị ngập, thiệt hại (Cao Bằng 251,04ha; Quảng Ninh 135,5ha; Thanh Hóa 4,16ha; Đắk Lắk 28,9ha), 1 điểm trường bị ngập (Cao Bằng), 200m kênh mương bị bồi lấp (Cao Bằng). 2 tàu bị chìm tại Thanh Hóa (do dông làm đứt dây neo, tàu bị trôi ra xa và chìm; hiện chính quyền và người dân đã trục vớt đưa vào gần bờ).
28 vị trí trên QL4A (Cao Bằng) và 2 vị trí trên QL18C (Quảng Ninh) bị sạt lở, hiện đã thông tuyến; 07 vị trí đường giao thông nông thôn tại Cao Bằng và 1 vị trí đường tỉnh 326 tại Quảng Ninh bị sạt lở, hư hỏng, hiện đã khắc phục tạm thời để phương tiện qua lại; ngập cục bộ trên các tuyến phố tại Quảng Ninh, hiện nước đã rút.
1 xe ô tô khách bị hư hỏng do lũ cuốn (Cao Bằng); 5 cột điện bị gãy, đổ; 1 trạm biến áp bị hư hỏng (Đắk Lắk). Ước tính thiệt hại ở các địa phương là 10,2 tỷ đồng (Cao Bằng 6,7 tỷ đồng; Đắk Lắk 3,5 tỷ đồng; các tỉnh Quảng Ninh và Thanh Hóa chưa có ước tính thiệt hại).
Về tình hình thủy văn, mực nước lúc 7h ngày 18/5 các sông khu vực Bắc Bộ gồm: trên sông Hồng tại trạm Hà Nội là 2,01m; sông Thái Bình tại trạm Phả Lại là 0,92m. Dự báo mực nước hạ lưu sông Hồng tại trạm Hà Nội, trên sông Thái Bình tại trạm Phả Lại biến đổi chậm theo điều tiết của hồ chứa và ảnh hưởng của thủy triều.
Các sông khu vực Trung Bộ: Mực nước các sông biến đổi chậm theo điều tiết hồ chứa và ảnh hưởng của thủy triều. Các sông khu vực Nam Bộ: Mực nước đầu nguồn sông Cửu Long dao động theo triều. Đến ngày 21/5, mực nước cao nhất ngày trên sông Tiền tại trạm Tân Châu ở mức 1,50m; trên sông Hậu tại trạm Châu Đốc ở mức 1,60m.
Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai tổ chức trực ban nghiêm túc 24/24h, theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thiên tai, đê điều; chuyển các thông tin dự báo, cảnh báo đến các địa phương để kịp thời tham mưu công tác chỉ đạo, điều hành, ứng phó thiên tai. Các địa phương tổ chức trực ban; chủ động theo dõi thời tiết, thông tin dự báo, cảnh báo và triển khai các biện pháp ứng phó.
Ngay sau khi thiên tai xảy ra, chính quyền địa phương đã huy động lực lượng, phương tiện hỗ trợ người dân khắc phục thiệt hại; tổ chức canh gác, cắm biển cảnh báo tại các ngầm tràn; xử lý thông tuyến giao thông và tiếp tục tổng hợp, thống kê thiệt hại.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, diễn biến thiên tai hiện nay ngày càng cực đoan, khó lường, nhiều đợt bão lũ đã vượt xa các kịch bản dự báo và phá vỡ những mốc lịch sử từng được ghi nhận. Thực tế này tạo ra áp lực rất lớn đối với công tác phòng ngừa, ứng phó cũng như khắc phục hậu quả thiên tai trên cả nước.
Trước tình hình đó, thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tham mưu Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương triển khai nhiều giải pháp trọng tâm. Trong đó, yếu tố thiên tai cần được xem là tiêu chí quan trọng khi xây dựng hoặc điều chỉnh quy hoạch vùng, quy hoạch quốc gia và các công trình hạ tầng. Các dự án phải bảo đảm thích ứng với điều kiện thiên tai mới, hạn chế tối đa rủi ro và thiệt hại.
Bên cạnh đó, nhiều tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành cũng cần được rà soát, nâng cấp để phù hợp với mức độ khắc nghiệt ngày càng gia tăng của thiên tai. Công tác dự báo, cảnh báo tiếp tục được xác định giữ vai trò then chốt, bởi trong nhiều tình huống đây là yếu tố quyết định hiệu quả phòng tránh và ứng phó.
Ngoài việc đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng chống chịu thiên tai, các địa phương có nguy cơ cao xảy ra sạt lở, lũ quét, lũ ống cần xây dựng phương án di dời dân cư an toàn. Người dân cũng phải được trang bị kỹ năng ứng phó, biết nơi trú tránh khi thiên tai xảy ra. Song song với đó, công tác truyền thông cần chuyển từ cung cấp thông tin sang nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn trước thiên tai.
Ngày 29/4, Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đã chỉ đạo Phòng An ninh kinh tế phối hợp các đơn vị liên quan xác minh vụ ông Đặng Huy Dũng (trú xã Bình Sơn) trúng đấu giá lô đất số 19 tại khu dân cư Cây Trắc nhưng khi xây nhà mới phát hiện lô đất không tồn tại trên thực địa.
Qua làm việc với các tổ chức, cá nhân liên quan, Phòng An ninh kinh tế bước đầu phát hiện một số bất cập trong công tác quản lý nhà nước về đất đai cần tiếp tục xác minh.
Cụ thể, việc giao đất, quy hoạch, sử dụng đất để thực hiện dự án có dấu hiệu không trùng khớp về diện tích; công tác bàn giao đất thực địa sau khi trúng đấu giá chưa rõ ràng. Ranh giới giữa khu dân cư Cây Trắc và các hộ dân liền kề cũng có sự thay đổi.
Đáng chú ý, phần diện tích đất của một số hộ dân giáp ranh (nằm ngoài khu dân cư Cây Trắc) có biến động tăng nhưng chưa xác định được nguyên nhân. Bên cạnh đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng liên quan dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn qua khu vực này cũng được đặt ra để rà soát.
Quá trình thu thập hồ sơ, tài liệu gặp khó khăn do việc lưu trữ tại UBND xã Bình Sơn không đầy đủ, chưa đủ cơ sở để xác định rõ nguyên nhân vụ việc. Hiện Công an tỉnh đã có văn bản đề nghị UBND xã Bình Sơn phối hợp kiểm tra, xác minh, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân.
Theo UBND xã Bình Sơn, sau khi tiếp nhận đơn của ông Đặng Huy Dũng, địa phương đã mời Thanh tra tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan để tham vấn, định hướng giải quyết.
UBND xã cũng thành lập đoàn kiểm tra liên ngành do lãnh đạo UBND xã làm tổ trưởng để kiểm tra, xác minh các nội dung liên quan đến lô đất số 19. Đoàn đã xây dựng kế hoạch, thuê đơn vị tư vấn đo đạc lại toàn bộ khu dân cư Cây Trắc và các thửa đất liền kề.
Song song đó, đoàn tiến hành làm việc với các cá nhân, tổ chức liên quan để thu thập hồ sơ, tài liệu phục vụ xác minh. Tuy nhiên, do vụ việc kéo dài từ năm 2005, liên quan đến nhiều nội dung như thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và quá trình quản lý, sử dụng đất nên việc thẩm tra gặp nhiều khó khăn, mất nhiều thời gian.
Theo hồ sơ, năm 2007, ông Dũng trúng đấu giá hai lô đất số 18 và 19 tại khu dân cư Cây Trắc, đến năm 2008 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, đến năm 2018 khi chuẩn bị xây nhà, ông mới phát hiện lô đất số 19 không tồn tại trên thực tế.
Qua kiểm tra hồ sơ và thực địa, cơ quan chuyên môn xác nhận khu dân cư Cây Trắc không có lô đất số 19 như trong giấy chứng nhận. Dù vậy, địa phương cho rằng hiện chưa có cơ sở để tham mưu hướng giải quyết.
