“Ngày xưa cứ nghĩ sạ lúa càng nhiều thì càng trúng, ruộng phải ngập nước mới yên tâm”, bà Hồ Thị Thúy Hằng ở xã Mỹ Quí, tỉnh Đồng Tháp nhớ lại cách làm lúa quen thuộc của nông dân nhiều năm trước.
Những thói quen canh tác đó đang dần thay đổi khi bà tham gia dự án TRVC – chương trình canh tác lúa giảm phát thải, góp phần thực hiện Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong khuôn khổ mô hình này, gia đình bà Hằng đã tham gia bốn vụ trên diện tích 1,5 ha lúa, liên kết cùng Vinarice – đơn vị thuộc Vinaseed – hệ sinh thái Tập đoàn PAN, phụ trách tổ chức sản xuất và triển khai mô hình canh tác lúa giảm phát thải.
Theo bà Hằng, nông dân được hướng dẫn áp dụng quy trình “1 phải, 5 giảm”, trong đó “1 phải” là sử dụng giống xác nhận, còn “5 giảm” gồm giảm lượng giống gieo sạ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới và thất thoát sau thu hoạch. Cách làm này giúp hạ chi phí đầu vào và giảm phát thải trong sản xuất.
“Trước đây cứ thấy sâu bệnh là tăng thuốc, sạ dày cho chắc ăn. Giờ ruộng thoáng hơn nên sâu bệnh cũng ít hơn”, bà nói.
Nhờ áp dụng cách canh tác mới, chi phí sản xuất của gia đình bà Hằng giảm từ khoảng 30 triệu đồng xuống còn 25 triệu đồng mỗi ha, trong khi năng suất vẫn ổn định. Mỗi vụ, gia đình thu về khoảng 40-50 triệu đồng một ha tùy giá thị trường, lợi nhuận dao động 17-20 triệu đồng, có vụ đạt 20-30 triệu đồng.
Không chỉ thay đổi tập quán gieo sạ, nhiều hộ ở vùng này còn điều chỉnh cách quản lý nước trên đồng ruộng – yếu tố vốn quyết định lớn đến chi phí sản xuất.
Gia đình bà Nguyễn Thị Mới, xã Mỹ Quí, canh tác 5 ha lúa và đã tham gia mô hình TRVC hai vụ. Thay vì giữ ruộng ngập liên tục, nước được điều tiết theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, kết hợp rút khô xen kẽ.
“Hồi đầu nhìn ruộng khô cũng lo lắm, sợ lúa chết”, bà kể. Nhưng sau khi áp dụng, cây lúa khỏe hơn, ít sâu bệnh hơn và giảm chi phí điện bơm nước.
Theo bà Mới, lợi nhuận tăng thêm khoảng 2 triệu đồng mỗi ha, nhưng thay đổi lớn hơn nằm ở việc giảm phụ thuộc vào hóa chất và công chăm sóc.
Ở cấp hợp tác xã, ông Nguyễn Thành Nghiệp, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Đông III, cho biết đơn vị đang triển khai mô hình trên khoảng 267 ha.
Việc sản xuất được tổ chức đồng bộ giúp giảm chi phí đầu vào 10-15%, trong khi năng suất vẫn duy trì ổn định quanh mức 6,5-6,7 tấn một ha.
Rơm rạ sau thu hoạch được thu gom thay vì đốt bỏ, vừa giảm ô nhiễm môi trường vừa tận dụng làm nguyên liệu trồng nấm, giúp tạo thêm nguồn thu phụ cho nông dân. Đồng thời, đầu ra lúa được doanh nghiệp bao tiêu, giúp nông dân giảm rủi ro giá.
Bên cạnh những kết quả đạt được, ông Nguyễn Văn Bé Hai, Quyền Tổng giám đốc Vinarice, cho biết thách thức lớn nhất khi triển khai rộng mô hình là thay đổi tập quán canh tác đã hình thành lâu năm của nông dân.
Nhiều hộ vốn quen sử dụng giống và vật tư đầu vào để đảm bảo an toàn nên ban đầu lo ngại việc thay đổi quy trình sẽ ảnh hưởng năng suất.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy năng suất vẫn được duy trì ổn định trong khi chi phí giảm, qua đó cải thiện thu nhập cho nông dân.
Mô hình được vận hành theo cơ chế “trao thưởng theo kết quả”, trong đó mức giảm phát thải thực tế được quy đổi thành phần thưởng. Khoản này được tái đầu tư cho dự án, gồm 30% chia trực tiếp cho nông dân, 10% cho hợp tác xã và phần còn lại dành cho tập huấn, chuyển giao kỹ thuật.
Các mô hình giảm phát thải đang được triển khai trong khuôn khổ Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 theo Quyết định 1490 của Thủ tướng.
Đề án được triển khai tại 12 tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long, hướng tới tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, giảm phát thải và nâng thu nhập cho nông dân.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2024-2025 đặt mục tiêu 180.000 ha. Tuy nhiên, sau hai năm triển khai, diện tích thực hiện đã đạt hơn 354.000 ha, vượt kế hoạch đề ra. Các mô hình áp dụng kỹ thuật canh tác bền vững, giúp giảm mạnh lượng giống, phân đạm và số lần phun thuốc bảo vệ thực vật so với truyền thống.
Theo số liệu từ các mô hình năm 2024, thu nhập của người trồng lúa trong mô hình tăng trung bình 13,4% trở lên so với canh tác truyền thống. Cùng với đó, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam đã bước đầu xây dựng nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”. Đến nay, diện tích lúa được cấp nhãn hiệu đạt 18.087 ha với sản lượng gạo tương ứng khoảng 75.060 tấn. Trong số này, 500 tấn gạo đã được xuất khẩu sang Nhật Bản – một trong những thị trường có yêu cầu khắt khe nhất về chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm.
Ở tầng doanh nghiệp quy mô lớn, hiệu quả mô hình được mở rộng theo hướng chuỗi giá trị và thị trường xuất khẩu.
Bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng giám đốc Tập đoàn PAN, cho biết tập đoàn đang triển khai mô hình thông qua Vinarice. Sau ba vụ, diện tích tham gia đạt khoảng 48.500 ha, chiếm gần 60% tổng diện tích dự án TRVC. Mỗi vụ có khoảng 5.500 hộ nông dân tham gia, tương đương 11.000 lượt hộ sau ba vụ triển khai. Theo bà, lợi nhuận của nông dân tăng 50-58%, vượt xa mức kỳ vọng 30% của dự án.
Song song sản xuất, doanh nghiệp đã hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín từ giống đến xuất khẩu. Nhờ truy xuất nguồn gốc, nhiều lô gạo đạt khoảng 1.300 USD một tấn, thậm chí một dòng gạo tím đặc sản đã xuất khẩu với giá 2.300 USD một tấn sang châu Âu.
“Có những lúc chúng tôi gần như phát khóc vì vui khi thấy bà con thay đổi cách làm và có thêm thu nhập”, bà My nói.
Mở cửa phiên giao dịch sáng 16/7, giá dầu thô thế giới tiếp tục nhích lên. Mỗi thùng Brent hiện tăng 0,3% lên 85 USD, trong khi dầu WTI tăng 0,5% lên 80 USD.
Đây là phiên thứ 4 liên tiếp giá tăng, sau khi Mỹ liên tục không kích Iran, làm dấy lên lo ngại xung đột toàn diện tái bùng phát, đe dọa nguồn cung năng lượng qua eo biển Hormuz. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf hôm 15/7 tuyên bố họ "đang trong cuộc chiến sống còn" với Mỹ. Tehran cũng dọa gây gián đoạn nhiều hơn với xuất khẩu năng lượng trong khu vực.
"Khi căng thẳng Trung Đông bùng phát trở lại, hoạt động mua bắt đầu sôi động. Dù các nước láng giềng vẫn nỗ lực làm trung gian hòa giải và khả năng xung đột toàn diện thấp, WTI vẫn có thể lên 85-87 USD, tùy diễn biến", Hiroyuki Kikukawa - chiến lược gia trưởng tại Nissan Securities Investment nhận định.
Giá dầu tuần này có thời điểm lên cao nhất một tháng, khi Mỹ và Iran căng thẳng trở lại từ cuối tuần trước, đe dọa thỏa thuận ngừng bắn ký tháng 6. Ngoài việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển 20% dầu, khí toàn cầu trước chiến sự, Iran được cho là có thể tận dụng lực lượng Houthi ở Yemen để chặn cửa ngõ vào Biển Đỏ. Việc này sẽ mở ra mặt trận đối đầu mới với Washington, khiến hai tuyến đường thủy quan trọng của năng lượng toàn cầu đều bị đe dọa.
Ngân hàng Goldman Sachs dự báo giá dầu Brent có thể vượt 100 USD một thùng nếu quá trình khôi phục xuất khẩu của vùng Vịnh tiếp tục chững lại. Tuy nhiên, giá cũng có thể về quanh 60 USD cuối năm nay, nếu căng thẳng hạ nhiệt và sản xuất phục hồi nhanh hơn kỳ vọng.
Tại Mỹ, Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA) cho biết tồn kho dầu thô giảm 1,7 triệu thùng tuần trước. Số liệu này thấp hơn dự báo là giảm 2,6 triệu thùng.
Trong kế hoạch gửi Bộ Tài chính, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) đặt mục tiêu có doanh thu hợp nhất khoảng 5.508 tỷ đồng cho năm nay, tăng 10,5% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế được kỳ vọng ở mức hơn 2.987 tỷ đồng, cải thiện thêm gần 3%. Nếu thành công, cả hai đều là mức cao kỷ lục của đơn vị này.
Với kết quả kinh doanh dự kiến như trên, VNX sẽ đóng góp hơn 3.404 tỷ đồng thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.
Ngoài kết quả kinh doanh, VNX cũng nêu nhiều kế hoạch trọng tâm trong năm nay. Đơn vị này sẽ tập trung vào công tác quản lý các thành viên tham gia thị trường, trong đó có việc đôn đốc các công ty chứng khoán đảm bảo an toàn hệ thống thông tin kết nối. Họ cũng sẽ tiếp tục giám sát thị trường, trong đó tập trung triển khai công cụ hỗ trợ hoạt động giám sát giao dịch liên thị trường.
Một trong những kế hoạch lớn của VNX trong năm nay là chỉ đạo các công ty con xây dựng các sản phẩm và thị trường mới. Đơn vị này nêu trọng điểm là đề án phái sinh và ETF vàng, sàn giao dịch vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Họ cũng nghiên cứu và triển khai sản phẩm mới trên hệ thống KRX.
Đối với sàn giao dịch carbon trong nước, VNX đang tham gia góp ý các quy định liên quan đến việc lưu ký, giám sát và giao dịch. Theo dự kiến, thị trường carbon sẽ được vận hành trong tháng 5.
Sở cũng đang nghiên cứu về việc hợp tác kết nối xuyên biên giới với Sở Giao dịch chứng khoán Singapore (SGX) để giao dịch hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu. Ngoài ra, đơn vị này đang khảo sát về nhu cầu đối với sản phẩm chứng chỉ lưu ký (DR).
Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn, chính thức hoạt động từ giữa 2021 theo mô hình công ty mẹ và công ty con. Việc hợp nhất HoSE và HNX trở thành 2 công ty con nhằm thống nhất về mô hình tổ chức, cơ chế, chính sách, tư duy phát triển và hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ thị trường.
Phần lớn doanh thu của VNX đến từ dịch vụ giao dịch chứng khoán. Ngoài ra, đơn vị này còn có doanh thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ, dịch vụ niêm yết chứng khoán, dịch vụ phí đấu thầu và đấu giá, dịch vụ kết nối trực tuyến, dịch vụ sử dụng thiết bị đầu cuối...
Song song đó, công ty còn có thêm thu nhập từ lãi tiền gửi. Tính đến cuối tháng 12/2025, VNX có tổng cộng hơn 3.300 tỷ đồng tiền gửi hoặc hợp đồng tiền gửi tại các ngân hàng thương mại.
Năm trước, VNX có doanh thu hợp nhất hơn 4.984 tỷ đồng, tăng 35% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt 2.907 tỷ đồng, tăng 30%. Cả hai chỉ tiêu đều đạt mức cao nhất từ trước đến nay.
Các chuyên gia cho rằng dòng tiền bắt đáy và áp lực bán từ khối ngoại sẽ là hai yếu tố đáng chú ý, có thể quyết định xu hướng trong ngắn hạn.
Ông Nguyễn Anh Quân - chuyên gia nghiên cứu và tư vấn đầu tư tại Chứng khoán DNSE - cho rằng nhịp điều chỉnh gần 45 điểm của thị trường trong tuần qua, đưa VN-Index lùi về 1.887 điểm, là diễn biến kỹ thuật bình thường sau giai đoạn tăng nóng.
Theo ông, thị trường cần những phiên "hạ nhiệt" để hấp thụ áp lực chốt lời ngắn hạn, đồng thời thiết lập mặt bằng tích lũy bền vững hơn.
Vùng 1.860 - 1.880 điểm hiện đóng vai trò là vùng hỗ trợ ngắn hạn quan trọng khi lực cầu liên tục tham gia nâng đỡ chỉ số. Trong tuần này, xu hướng chủ đạo của thị trường nhiều khả năng vẫn là dao động và kiểm định quanh vùng hỗ trợ trên. Nếu VN-Index đánh mất mốc này, xu hướng điều chỉnh ngắn hạn có thể được xác nhận rõ nét hơn.
Ông Quân cho rằng nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý hai yếu tố. Thứ nhất là phản ứng của dòng tiền tại vùng hỗ trợ 1.860 - 1.880 điểm, qua đó đánh giá liệu lực cầu có đủ mạnh để giúp thị trường phục hồi hay không.
Thứ hai là áp lực bán ròng từ khối ngoại cùng quá trình hạ nhiệt nguồn vốn margin tại các công ty chứng khoán sau giai đoạn tăng mạnh. Bên cạnh đó, sự phân hóa và xoay vòng của dòng tiền giữa các nhóm cổ phiếu dẫn dắt cũng sẽ là yếu tố quan trọng định hình xu hướng kế tiếp của thị trường.
Trong bối cảnh thị trường phân hóa và tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn sau nhịp điều chỉnh về vùng 1.887 điểm, đây chưa phải thời điểm bán tháo bằng mọi giá, mà phù hợp hơn với chiến lược phòng thủ và tái cơ cấu danh mục.
Nhà đầu tư nên thu hẹp tỉ trọng sử dụng margin, đồng thời tận dụng các nhịp hồi kỹ thuật để giảm tỉ trọng ở những nhóm cổ phiếu đã tăng nóng hoặc xuất hiện dấu hiệu phân phối.
Về dòng tiền ngắn hạn, chuyên gia của DNSE nhận định dòng tiền thông minh có xu hướng tìm đến các nhóm ngành đã điều chỉnh sâu nhưng vẫn được hỗ trợ bởi yếu tố vĩ mô. Trong đó, dầu khí và hóa chất là hai nhóm đáng chú ý khi định giá đã trở nên hấp dẫn hơn sau giai đoạn giảm mạnh.
Bên cạnh đó, Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo thị trường có thể tiếp tục rung lắc trong vùng 1.860 - 1.880 điểm để kiểm định cung - cầu. Tuy nhiên, điểm tích cực là lực cầu bắt đáy vẫn xuất hiện khá tốt mỗi khi chỉ số lùi về vùng hỗ trợ quan trọng.
VCBS cũng lưu ý nhiều cổ phiếu và nhóm ngành vẫn đang tích lũy ở vùng giá thấp, qua đó mở ra cơ hội đầu tư đáng chú ý. Trong bối cảnh biến động thị trường còn lớn, nhà đầu tư được khuyến nghị ưu tiên quản trị rủi ro danh mục và chỉ giải ngân thăm dò tại những cổ phiếu có tín hiệu hút dòng tiền tốt.
Trong khi đó, Chứng khoán TPS nhận định VN-Index tiếp tục điều chỉnh trong phiên gần nhất do thiếu vắng lực cầu chủ động, song áp lực bán hiện chưa quá mạnh. Theo TPS, điều này cho thấy cả bên mua lẫn bên bán vẫn đang duy trì tâm lý thận trọng.
Điểm tích cực là chỉ số đã hồi phục nhẹ khi lùi về vùng hỗ trợ quanh 1.860 điểm. TPS đánh giá VN-Index vẫn duy trì xu hướng tăng trung hạn khi vùng 1.850 - 1.860 điểm đã chuyển thành ngưỡng hỗ trợ quan trọng sau khi được chinh phục trước đó.
Theo công ty chứng khoán này, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục tích lũy trong vùng 1.850 - 1.925 điểm để cân bằng cung - cầu trước khi hình thành xu hướng rõ ràng hơn. Nhà đầu tư được khuyến nghị duy trì tỉ trọng tiền mặt ở mức hợp lý và giải ngân có chọn lọc tại các vùng hỗ trợ mạnh.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, Công ty Chứng khoán Vietcap cho rằng tín hiệu điều chỉnh ngắn hạn của VN-Index đã được xác nhận sau khi chỉ số đánh mất các ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật quan trọng quanh 1.890 - 1.905 điểm.
Theo Vietcap, trong trường hợp thị trường xuất hiện nhịp hồi phục, vùng 1.890 - 1.900 điểm sẽ đóng vai trò kháng cự gần của VN-Index. Trong khi đó, vùng 1.830 - 1.840 điểm được xem là mục tiêu của nhịp điều chỉnh hiện tại.
