Giá dầu tăng ngày thứ tư liên tiếp do thiếu nguồn cung

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa qua đã có văn bản quyết định loại trừ dư nợ của 18 dự án trọng điểm do Tập đoàn Vingroup, Công ty cổ phần Tập đoàn Masterise và Công ty cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) triển khai khỏi cách tính hạn mức tín dụng (room tín dụng).

Trước đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đã có văn bản gửi các ngân hàng thông báo về việc loại trừ phần dư nợ tín dụng tăng thêm đối với cho vay trong lĩnh vực phát triển các loại hình bất động sản gồm khu công nghiệp, khu chế xuất, nhà ở xã hội, nhà cho thuê.

Trả lời báo chí tại cuộc họp báo ngày 2/7 về băn khoăn liệu có phải Ngân hàng Nhà nước chấp nhận đánh đổi rủi ro lấy tăng trưởng, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, cho biết, thời gian qua Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước rất quan tâm đến tăng trưởng tín dụng vì đây là mạch máu của nền kinh tế.

Ngân hàng Nhà nước đã điều chỉnh cơ chế tín dụng đối với 18 dự án của 3 tập đoàn kinh tế tư nhân và một số lĩnh vực liên quan đến phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất và nhà ở cho người dân.

“Đây là các dự án trọng điểm quốc gia, có tính lan toả vùng lớn, tác động đến nền kinh tế”, ông Phạm Chí Quang nói.

Theo ông Quang, 18 dự án của 3 tập đoàn, cũng như những chương trình cho vay nhà ở xã hội, nhà cho thuê, bất động sản khu công nghiệp, khu chế xuất... là động lực quan trọng tạo ra tổng cầu và tổng cung rất tốt cho tăng trưởng GDP. Do đó, Ngân hàng Nhà nước quyết định không tính dư nợ room tín dụng để đảm bảo doanh nghiệp an tâm đầu tư vào các dự án trọng điểm quốc gia.

“Ngân hàng Nhà nước đang xem xét tái cấp vốn cho các công trình trọng điểm quốc gia, đặc biệt là các dự án nhà ở xã hội, nhà cho thuê. Ngân hàng Nhà nước song song tạo nguồn vốn mới, hướng tín dụng tạo sức bật cho tăng trưởng GDP cao trong thời gian tới”, ông Phạm Chí Quang nói.

Cũng theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 26/6, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025; tăng 18,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Trước đó, đầu năm nay, Ngân hàng Nhà nước cho biết dự kiến tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15%, song có điều chỉnh tăng, giảm phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế, đảm bảo kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.

Về quản lý thị trường vàng, Ngân hàng Nhà nước cho biết giá vàng vẫn biến động phức tạp gắn liền với những tác động từ tình hình căng thẳng địa chính trị, xung đột quân sự, cạnh tranh chiến lược gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Ngân hàng Nhà nước tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường vàng trong nước và quốc tế, phối hợp với các cơ quan hữu quan để tăng cường công tác quản lý và có biện pháp ổn định thị trường vàng theo thẩm quyền.

Về lãi suất cho vay, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện nhiều biện pháp, chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các giải pháp khác để phấn đấu hạ lãi suất cho vay. Do đó, kể từ khi triển khai chương trình tín dụng hỗ trợ nhà ở xã hội đến nay, mức lãi suất đã giảm 1,7% so với thời điểm ban đầu công bố (hiện áp dụng 7%/năm đối với chủ đầu tư và 6,5%/năm đối với người mua nhà).

Về kết quả giải ngân, đến ngày 31/5, doanh số giải ngân của chương trình đạt khoảng 12.440 tỷ đồng (bao gồm khoảng 10.640 tỷ đồng cho chủ đầu tư và 1.800 tỷ đồng cho người mua nhà); dư nợ của chương trình đạt khoảng 10.175 tỷ đồng.

Về cho vay đối với người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội (bắt đầu triển khai từ ngày 31/5/2025), đến ngày 31/5, doanh số giải ngân cho vay người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội đạt khoảng 383 tỷ đồng, dư nợ đạt khoảng 353 tỷ đồng.

Ngân hàng Nhà nước chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc. Mặc dù nhiều dự án nhà ở xã hội đã được triển khai, tuy nhiên nguồn cung nhà ở xã hội vẫn ít so với nhu cầu thực tế của người dân. Vì vậy, chưa có nhiều dự án nhà ở xã hội để các ngân hàng thương mại tiếp cận, thẩm định, cho vay.

Thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục điều hành chính sách chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, quán cà phê và nhà hàng phải trả tiền bản quyền khi sử dụng các tác phẩm âm nhạc cho mục đích kinh doanh và thương mại. Nhiều chủ quán cho rằng họ đã trả tiền mua đĩa CD hoặc gói thuê bao, nên việc thu thêm tiền là "vô lý".

Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành phân tích bản chất của hai khoản tiền này là trả cho hai quyền khác nhau. Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật - điều ước quốc tế có hơn 180 quốc gia là thành viên, trong đó có Việt Nam - quy định tác giả có toàn quyền cho phép trình diễn công cộng tác phẩm của mình bằng bất kỳ phương tiện hoặc kỹ thuật nào. Trên cơ sở đó, pháp luật của nhiều quốc gia đều bảo hộ quyền của tác giả và chủ sở hữu với việc sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh.

Tại Việt Nam, theo Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, việc biểu diễn tác phẩm trước công chúng và việc truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác đều là quyền tài sản của chủ sở hữu.

Theo đó, việc sử dụng âm nhạc để nhiều người cùng thưởng thức tại cơ sở kinh doanh (quán cà phê, nhà hàng) thuộc phạm vi quyền tài sản được pháp luật bảo hộ. Vì vậy, việc mua đĩa CD, đĩa than, USB chứa nhạc hoặc trả phí Spotify, Apple Music, YouTube Music chỉ giúp người dùng có quyền sở hữu bản sao hoặc được nghe nhạc cho mục đích cá nhân. Khi quán cà phê hay nhà hàng phát nhạc để phục vụ khách, chủ cơ sở vẫn phải xin phép và trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu hoặc tổ chức đại diện.

Nhiều nền tảng phát nhạc trực tuyến đều quy định rõ trong điều khoản và điều kiện rằng dịch vụ chỉ được sử dụng cho mục đích cá nhân, phi thương mại. Tài khoản mà người dùng trả phí hằng tháng chỉ cho phép nghe riêng tư, không quảng cáo, tải về để nghe ngoại tuyến hoặc sử dụng thêm các tính năng nâng cao. Các nền tảng đều nêu rõ người dùng không có quyền mở nhạc tại quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng, phòng gym, trường học hoặc tại các sự kiện có yếu tố kinh doanh.

Nói cách khác, khoản tiền mua nhạc và khoản tiền bản quyền không phải là "thu hai lần" cho cùng một quyền, mà là chi trả cho hai quyền khai thác khác nhau đối với cùng một tác phẩm âm nhạc. Bảng dưới đây minh họa cụ thể hai quyền của một tác phẩm.

Khoản tiền

Trả cho ai?

Đổi lại được gì?

Tiền mua CD, đĩa than, USB nhạc hoặc thuê bao Spotify, Apple Music, YouTube Music...

Nhà sản xuất đĩa hoặc nền tảng âm nhạc

Quyền nghe cá nhân theo điều kiện sử dụng của sản phẩm hoặc dịch vụ.

Tiền bản quyền khi mở nhạc trong quán cà phê, nhà hàng

Tác giả, nhạc sĩ, người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi (thông qua chủ sở hữu hoặc tổ chức đại diện)

Quyền sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh, tức truyền đạt hoặc phát nhạc cho công chúng.

Không chỉ ở Việt Nam, thu tiền bản quyền âm nhạc là thông lệ phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên, cách xác định mức thu của Việt Nam khá đặc thù, khi lấy diện tích kinh doanh làm căn cứ chính. Theo quy định của Nghị định 17/2023 và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 134/2026, tiền bản quyền âm nhạc phải nộp được xác định theo công thức tổng quát sau:

Trong đó, hệ số điều chỉnh được tính theo phương pháp lũy tiến từng phần dựa trên diện tích thực tế (m2) của cơ sở kinh doanh. Ngoài ra, Việt Nam còn áp dụng mức phí khác nhau tùy theo phân loại đô thị (Hà Nội, TP HCM trả 100%, các đô thị loại thấp hơn được chiết khấu từ 20-90%). Mức trần tiền bản quyền mỗi năm sẽ bằng 8 lần lương cơ sở, tương đương 20,24 triệu đồng.

Hàn Quốc là một trong những nước có cơ chế gần giống Việt Nam khi mức phí đối với quán cà phê và nhà hàng được xác định theo diện tích được cấp phép kinh doanh (licensed business area). Theo biểu phí do Ủy ban Bản quyền Hàn Quốc (KCC) công bố, các hàng quán có diện tích 50 m2 đến dưới 100 m2 sẽ đóng 4.000 won một tháng (khoảng 818.000 đồng một năm); mức phí lớn nhất dành cho cơ sở có diện tích từ 1.000 m2 trở lên là 20.000 won một tháng (gần 4,1 triệu đồng một năm).

Ngoài ra, biểu phí còn quy định khu vực nông thôn được áp dụng mức thấp hơn một bậc và hàng quán dưới 50 m² được miễn nộp. Nước này không quy định mức trần như Việt Nam.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia không chọn cách tính dựa trên diện tích. Các nước đưa ra nhiều cách tiếp cận khác nhau trong việc xác định mức phí bản quyền âm nhạc đối với nhà hàng và quán cà phê. Nhiều quốc gia áp dụng các biến số linh hoạt như sức chứa chỗ ngồi, cấu trúc loa phát hay số ngày hoạt động để tạo ra những công thức "may đo" sát với hiệu suất thương mại thực tế.

Tại Mỹ, điểm đặc biệt là thị trường bản quyền bị phân chia bởi nhiều tổ chức quản lý quyền biểu diễn khác nhau (gọi tắt là các PRO như ASCAP, BMI, SESAC). Điều này khiến các chủ quán thường phải mua đồng thời giấy phép của nhiều bên mới có thể phát nhạc một cách hợp pháp mà không sợ sót bài. Trong khi đó, mỗi PRO lại có một biểu phí và công thức tính tiền bản quyền riêng.

Hiệp hội Nhà soạn nhạc, Tác giả và Nhà xuất bản Mỹ (ASCAP) áp dụng cơ chế cấp phép hằng năm với các nhà hàng và quán cà phê phát nhạc nền. Mức phí được xác định chủ yếu dựa trên sức chứa tối đa của cơ sở (occupancy). Mỗi cơ sở được áp dụng một mức phí trên mỗi khách (rate per occupant) dành cho hình thức phát nhạc ghi âm (recorded background music), sau đó nhân với sức chứa để xác định phí giấy phép hằng năm.

Trường hợp cơ sở không có sức chứa do cơ quan có thẩm quyền xác định, ASCAP hướng dẫn quy đổi từ diện tích mặt bằng theo công thức 1 người cho mỗi 20 feet vuông (khoảng 1 người cho 1,86 m2). Theo đó, quán càng có sức chứa lớn, phí bản quyền phải trả càng cao, nhưng tiêu chí cốt lõi là sức chứa, không phải diện tích.

Tại Anh, thủ tục đã được đơn giản hóa tối đa khi gom tất cả loại bản quyền về một đầu mối duy nhất gọi là giấy phép TheMusicLicence. Biểu phí tiền bản quyền mỗi năm = mức phí cố định theo diện tích quán + tiền tính thêm theo số lượng loa tại cơ sở. Với cơ chế tính này, diện tích quán càng rộng, mức phí cố định càng cao. Cụ thể, mức phí sàn cho một hàng quán quy mô dưới 400 m2 là 195,4 bảng Anh một năm (hơn 6,8 triệu đồng), tăng dần theo các bậc diện tích. Tuy nhiên, đây chưa phải con số cuối cùng.

Giả sử hai quán có cùng diện tích tại Lon Don (Anh), số tiền bản quyền âm nhạc phải trả sẽ khác nhau nếu một quán chỉ treo 2 chiếc loa nhỏ ở góc tường, còn quán kia đầu tư hệ thống âm thanh vòm tới 10 chiếc loa công suất lớn. Ngoài ra, công thức cũng tích hợp mức phạt nặng lên đến 50% nếu phát hiện cơ sở phát nhạc "chui" trước khi đăng ký giấy phép.

Với Singapore, cách xác định phí của Hiệp hội Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc (COMPASS) là ví dụ điển hình cho cơ chế lũy thoái dựa trên số lượng ghế ngồi thực tế. Trái ngược hoàn toàn với việc cào bằng đơn giá, công thức của Singapore được thiết lập theo nguyên lý số lượng ghế của quán càng nhiều, đơn giá bản quyền trên mỗi ghế lại càng giảm dần.

Nếu quán chỉ sử dụng nhạc nền thuần túy, 40 chiếc ghế đầu tiên sẽ bị áp mức phí cao nhất là 8,23 SGD một ghế mỗi năm; 40 chiếc ghế tiếp theo giảm xuống còn 4,70 một ghế mỗi năm và từ chiếc ghế thứ 81 trở đi, đơn giá chỉ còn 2,35 SGD một ghế mỗi năm. Ngoài ra, để tính toán tổng chi phí cuối cùng, Singapore còn áp dụng phép cộng gộp với các khoản phụ thu tính theo kích thước phần cứng, cụ thể là thu thêm khoảng 45,83 SGD cho mỗi inch đường chéo của các màn hình được lắp đặt trong không gian quán. Tiền bản quyền hàng năm phải chịu tối thiểu là 275 SGD (gần 5,6 triệu đồng).

Tại Thái Lan, các bên thu tiền bản quyền âm nhạc cũng rất đa dạng. Một trong các tổ chức quản lý quyền tại Thái Lan là MPC Music, chọn cách tiếp cận dựa trên hiệu suất khai thác chỗ ngồi thực tế. Theo đó, số tiền chủ nhà hàng có phục vụ đồ uống có cồn, bar, pub, lounge... phải trả mỗi năm được quy định bằng các mức khoán cố định theo từng hạng, bắt đầu từ mức sàn thấp nhất là 18.000 THB (khoảng 14,2 triệu đồng) cho quán hạng F (dưới 20 ghế) và chạm mốc trần là 85.500 THB (khoảng 67,6 triệu đồng) cho quán hạng A (201 ghế trở lên).

Tuy nhiên, mức phí tính theo số ghế này mới chỉ là "vé thông hành" cho kho nhạc của MPC Music. Nếu muốn phát thêm các bài hát độc quyền từ các hãng đĩa tư nhân lớn khác, chủ quán bắt buộc chi trả thêm các gói danh mục (catalog) độc lập theo từng năm.

Tin Gốc: Vnexpress

Mỹ - Iran vừa thông báo đạt thỏa thuận chấm dứt hơn ba tháng giao tranh. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định giá xăng dầu và các vấn đề về nguồn cung năng lượng sẽ không được giải quyết ngay lập tức. Nguyên nhân là doanh nghiệp cần thời gian để yên tâm rằng việc đi lại qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải lưu thông khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu - đã thực sự an toàn. Chưa kể, quá trình vận chuyển, lọc dầu vốn diễn ra chậm chạp. Do đó, có thể phải mất nhiều tháng để dòng chảy năng lượng phục hồi.

"Cần thời gian để mọi người an tâm, khôi phục hoạt động bảo hiểm, đưa nhân lực trở lại hiện trường để tái vận hành cơ sở hạ tầng", ông Daniel Evans, Giám đốc nghiên cứu nhiên liệu và lọc dầu tại S&P Global Energy, nhận định.

Ông cũng lưu ý rằng tàu dầu di chuyển khá chậm. Có thể mất nhiều tháng để vận chuyển dầu từ Hormuz đến các thị trường xa, đưa chúng vào nhà máy lọc, rồi phân phối cho người tiêu dùng cuối.

Ngoài ra, một số nhà sản xuất dầu ở Trung Đông đã phải tạm dừng khai thác do hết công suất lưu trữ. Việc khởi động lại cũng mất thời gian. Ông Daniel Sternoff, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho rằng các quốc gia đã dừng khai thác dầu sẽ không muốn khôi phục sản xuất, cho tới khi chắc chắn rằng tình hình lưu thông qua eo biển Hormuz đã ổn định và lệnh ngừng bắn có thể duy trì lâu hơn 30 hoặc 60 ngày.

"Chúng ta vẫn chưa biết chính xác việc 'mở cửa' có nghĩa là gì, cũng như tốc độ giải phóng lượng hàng hóa đang mắc kẹt sẽ diễn ra như thế nào", ông nói.

Theo ước tính của ông Tamas Varga, nhà phân tích tại PVM Oil Associates, khôi phục hoàn toàn lưu thông qua Hormuz mất vài tuần đến vài tháng. "Việc nối lại chậm chạp có thể dẫn đến thiếu hụt nguồn cung trong suốt năm 2026", ông nói.

Sau khi thỏa thuận Mỹ - Iran được công bố, giá dầu giảm hơn 4 USD mỗi thùng trong phiên thứ hai (15/6). Dầu Brent và WTI giao dịch quanh mốc 82,63 USD và 80 USD mỗi thùng. Nhưng giá vẫn cao hơn đáng kể so với trước chiến sự, từng chỉ khoảng 70 USD mỗi thùng.

"Các nhà đầu tư tài chính chỉ đơn thuần là đang vay mượn nguồn cung dầu trong tương lai nên giá dầu mới đang giảm", ông Tamas Varga giải thích.

Theo ông Evans, khi giá dần hạ nhiệt, các tàu chở dầu bị mắc kẹt sẽ phải lần lượt rời eo biển Hormuz, trước khi những tàu mới có thể đi vào để nhận hàng. "Để đưa một con tàu mới, bạn phải đảm bảo có khoảng thời gian đủ dài để tàu cập cảng an toàn, bốc hàng rồi rời đi", ông nói.

Ông Alan Gelder, Phó chủ tịch cấp cao mảng lọc hóa dầu và thị trường dầu mỏ tại công ty tư vấn Wood Mackenzie, cho rằng Arab Saudi và UAE có thể khôi phục sản lượng nhanh nhất, nhờ có các đường ống và tuyến xuất khẩu thay thế eo biển Hormuz.

"Nhưng những nơi như Iraq sẽ gặp nhiều khó khăn hơn vì đã cắt giảm sản lượng lớn, trong khi các mỏ dầu phức tạp hơn. Có thể mất khoảng một năm để họ quay trở lại mức bình thường", ông nhận định.

Ngoài ra, các khoản đầu tư vào hệ thống năng lượng gần như bị đình trệ kể từ khi Hormuz bị phong tỏa. Do đó, dòng vốn này cũng cần thời gian để tái khởi động, theo ông Gelder.

Nhà đầu tư cũng đang thận trọng theo dõi lưu lượng tàu tiến vào eo biển Hormuz, cũng như tốc độ khôi phục sản xuất và xuất khẩu của các nhà sản xuất dầu Trung Đông, sau những thiệt hại do xung đột.

"Những tổn thất đã xảy ra không thể được đảo ngược chỉ sau một đêm. Điều này không chỉ bao gồm thiệt hại vật chất với cơ sở hạ tầng dầu khí, mà còn là những áp lực kinh tế mà các quốc gia nhập khẩu dầu phải gánh chịu sau nhiều tháng đối mặt với chi phí năng lượng ở mức cao", bà Priyanka Sachdeva, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại Phillip Nova, bình luận.

Tin Gốc: Vnexpress