Nhà Trắng ngày 3/4 công bố yêu cầu trên trong bản đề xuất ngân sách 92 trang trình lên quốc hội, kèm theo bản tóm tắt nêu rõ những ưu tiên của chính quyền Mỹ đối với các cơ quan liên bang.
Trong đề xuất, Tổng thống Donald Trump đề nghị quốc hội nhanh chóng phê duyệt hơn 1.100 tỷ USD ngân sách quốc phòng thông qua quy trình phân bổ ngân sách tiêu chuẩn, đồng thời phân bổ thêm hơn 350 tỷ USD bằng cơ chế bỏ phiếu đặc biệt để không cần đến ủng hộ từ phe Dân chủ.
Đề xuất này sẽ tăng chi tiêu của Lầu Năm Góc lên 1.500 tỷ USD, cao hơn 40% so với năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ Thế chiến II, khi chính quyền Mỹ đang nỗ lực duy trì các hoạt động quân sự ở Iran và bổ sung kho vũ khí gần cạn kiệt.
Kế hoạch không có tính ràng buộc, nhưng đóng vai trò là tuyên bố về các ưu tiên của chính quyền Mỹ khi quốc hội bắt đầu soạn thảo dự luật chi tiêu.
Yêu cầu ngân sách khổng lồ cho thấy áp lực tài chính ngày càng tăng của cuộc xung đột tại Trung Đông, hiện sắp bước sang tuần thứ 6, đồng thời châm ngòi cho một cuộc đối đầu chính trị tại quốc hội Mỹ về phương án chi trả cho kế hoạch tăng mạnh ngân sách quân sự.
Truyền thông Mỹ, dẫn thông tin từ các buổi điều trần kín tại quốc hội, cho biết cuộc chiến với Iran có thể tiêu tốn tới 2 tỷ USD mỗi ngày, cho thấy gánh nặng tài chính ngay cả khi chưa tính đến chi phí bổ sung vũ khí dài hạn.
Để bù đắp một phần chi phí tăng thêm, ông Trump đề xuất cắt giảm khoảng 73 tỷ USD ngân sách ngoài quốc phòng, tương đương 10%, nhằm “loại bỏ các chương trình thức tỉnh (woke) hay những chương trình lãng phí và bị vũ khí hóa cho mục đích chính trị”, đồng thời tăng trách nhiệm chi trả các chương trình phúc lợi của chính quyền bang và địa phương.
Tổng thống nhấn mạnh việc tăng ngân sách quốc phòng là nhiệm vụ cấp bách, khẳng định ưu tiên hàng đầu lúc này là đầu tư cho quân sự, dù có phải cắt giảm các chương trình an sinh xã hội của liên bang.
“Mỹ không thể gánh vác hết các khoản chi cho nhà trẻ, hỗ trợ y tế hay chăm sóc sức khỏe người cao tuổi”, ông Trump phát biểu tại một sự kiện nội bộ gần đây, thêm rằng những trách nhiệm này nên được chuyển giao cho các bang, để chính quyền Mỹ tập trung toàn lực vào việc “bảo vệ quân sự”.
Các lãnh đạo phe Cộng hòa đã bày tỏ thái độ cởi mở trước phương án ngân sách do Tổng thống đưa ra, nhất là khi họ đang ráo riết thúc đẩy tăng chi tiêu cho quốc phòng và thực thi luật di trú. Tuy nhiên, kế hoạch vẫn có thể bị phản đối ngay trong chính nội bộ đảng, khi một số nghị sĩ đang lo ngại về tình trạng thâm hụt ngân sách liên bang ngày càng trầm trọng.
Mỹ hiện đối mặt với mức thâm hụt hàng năm xấp xỉ 2.000 tỷ USD, trong khi tổng nợ công đã vượt ngưỡng 39.000 tỷ USD. Thực trạng trên khiến dư địa ngân sách cho các khoản chi tiêu mới trở nên hạn hẹp.
Các nghị sĩ lưỡng đảng cũng bày tỏ quan ngại về quy mô tăng cường quân sự được đề xuất, đặc biệt khi chính quyền Mỹ vẫn chưa cung cấp thông tin chi tiết về những kế hoạch sắp tới trong cuộc xung đột với Iran.
Phe Dân chủ lập tức công kích đề xuất ngân sách quốc phòng mới của Tổng thống. Bà Patty Murray, người đứng đầu cơ quan ngân sách của đảng Dân chủ tại Thượng viện, cảnh báo rằng kế hoạch này đang ưu tiên súng đạn hơn nhu cầu thiết yếu của người dân, đồng thời cáo buộc ông Trump đang theo đuổi những “cuộc chiến liều lĩnh ở nước ngoài”.
“Ông Donald Trump có thể sẵn lòng chi tiền cho bom đạn tại Trung Đông hơn là chăm lo cho các gia đình ngay tại Mỹ, nhưng tôi thì không”, bà Murray tuyên bố.
Ngoài lĩnh vực quốc phòng, chính quyền Mỹ còn đề xuất tăng ngân sách cho các cơ quan thực thi pháp luật liên bang, trong đó có khoản bổ sung hơn 40 tỷ USD cho Bộ Tư pháp.
Ông Trump đang đề nghị cấp 152 triệu USD để khởi động dự án mở cửa lại nhà tù Alcatraz trên đảo ở vịnh San Francisco, song đây là con số quá nhỏ bé so với tổng chi phí ước tính lên tới 2 tỷ USD.
Bản đề xuất này có thể khiến nợ liên bang tăng thêm hàng nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới, nhưng phe Cộng hòa cho rằng việc tăng ngân sách quốc phòng sẽ giúp đưa chi tiêu quân sự Mỹ tiến tới mức 5% GDP và tăng cường khả năng răn đe.
Theo TTXVN, sáng 8-5, lễ khai mạc và phiên họp toàn thể của Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 đã diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Mactan Expo ở Cebu (Philippines). Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự các sự kiện.
Tại phiên toàn thể của hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có bài phát biểu quan trọng. Trước hết, Thủ tướng khẳng định sự ủng hộ và cam kết hợp tác của Việt Nam với Chủ tịch ASEAN Philippines và các nước thành viên để hiện thực hóa các ưu tiên, sáng kiến của Philippines trong năm 2026.
Thủ tướng nhấn mạnh trước những thách thức mang tính liên thông, đa chiều, câu hỏi đặt ra đối với ASEAN không phải là "có bị ảnh hưởng hay không?" mà là ASEAN sẽ "ứng phó như thế nào và ứng phó cùng nhau ra sao?".
Trên cơ sở đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu ba đề xuất lớn:
Trước hết, cần tập trung nguồn lực nhằm đảm bảo các nhu cầu an ninh thiết yếu bao gồm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người, trong đó có phê chuẩn và triển khai hiệu quả Hiệp định An ninh dầu khí ASEAN (APSA), thực hiện thực chất Kế hoạch hành động hợp tác năng lượng ASEAN giai đoạn 2026 - 2030, Lưới điện ASEAN và Hệ thống Đường ống dẫn khí ASEAN.
Đa dạng hóa các nguồn năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, tăng cường tiếp cận tài chính xanh và công nghệ tiên tiến, đồng thời nâng cao hiệu quả các khuôn khổ và thỏa thuận về an ninh lương thực hiện có, tăng cường dự trữ chiến lược và thiết lập cơ chế dự trữ khẩn cấp, chuyên biệt đối với gạo và các mặt hàng thiết yếu khác.
Đặc biệt, Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực trong các tình huống khẩn cấp, chia sẻ kinh nghiệm liên quan với các quốc gia thành viên ASEAN và sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên ASEAN trong công tác hỗ trợ công dân.
Thứ hai, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị thúc đẩy hợp tác thực chất nhằm tăng cường năng lực nội tại và khả năng chống chịu của ASEAN. Theo đó cần triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) và sớm hoàn tất Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA).
Cuối cùng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng kêu gọi tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN, trong đó cần nâng cao hiệu quả tham vấn và điều phối liên ngành trong các tình huống khẩn cấp, cũng như tiếp tục phát huy vai trò điều phối của Ban Thư ký ASEAN nhằm bảo đảm các cam kết khu vực được triển khai liên tục, đồng bộ và hiệu quả.
Các đề xuất của Việt Nam được các lãnh đạo ASEAN hoan nghênh, đánh giá cao về nội dung và tính kịp thời.
Trên cơ sở đề xuất của Việt Nam, hội nghị thảo luận, nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với các hệ lụy từ tình hình Trung Đông.
Văn kiện này đã thể hiện quan điểm chính trị của ASEAN với các hệ lụy tình hình Trung Đông, tầm nhìn của các lãnh đạo định vị ASEAN trong cấu trúc khu vực, cùng với chiến lược và biện pháp ứng phó chung mang tính hành động, thực thi cao.
Cũng tại phiên họp toàn thể, các nhà lãnh đạo ASEAN chia sẻ đánh giá về các tác động tiêu cực của những biến động địa chính trị phức tạp trên thế giới, nhất là xung đột ở Trung Đông.
Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định và các nguyên tắc quan trọng về thúc đẩy đối thoại, giải quyết hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc.
Các nhà lãnh đạo cũng chia sẻ và ủng hộ các định hướng và ưu tiên của Philippines cho hợp tác ASEAN trong năm 2026 với chủ đề "Cùng chèo lái tương lai chung" với 3 trọng tâm lớn, bao gồm hợp tác ứng phó với các thách thức phi truyền thống làm mỏ neo cho hòa bình và ổn định khu vực; lấy kết nối kinh tế, số hóa, phát triển bao trùm và bền vững làm động lực phát triển hành lang thịnh vượng; và lấy người dân ASEAN là trọng tâm cho phát triển cộng đồng.
Các nhà lãnh đạo ASEAN cũng nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, các nước ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm, tăng cường và mở rộng hợp tác với các đối tác, đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả triển khai các kế hoạch và chương trình hợp tác, nhất là về bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định kinh tế, bảo đảm chuỗi cung ứng và hỗ trợ người dân ASEAN.
Hãng AFP ngày 13.5 dẫn thông cáo của cảnh sát Cộng hòa Czech cho hay một tên trộm đã đánh cắp hộp sọ của thánh Zdislava xứ Lemberk tại một nhà thờ ở miền bắc nước này.
Thánh Zdislava xứ Lemberk (khoảng 1220-1252) là một nữ quý tộc nổi tiếng với những hành động nhân ái, được Giáo hoàng John Paul II phong thánh vào năm 1995.
Vụ trộm tại Nhà thờ thánh Lawrence và thánh Zdislava ở thị trấn Jablonne v Podjestedi phía bắc Cộng hòa Czech xảy ra sau 16 giờ GMT ngày 12.5 (23 giờ tại VN), theo phát ngôn viên cảnh sát Dagmar Sochorova.
"Một thủ phạm chưa rõ danh tính đã phá vỡ điện thờ để lấy hộp sọ và bỏ trốn khỏi hiện trường", theo bà Sochorova.
Cảnh sát đã công bố đoạn phim chất lượng thấp mô tả thủ phạm mặc dường như mặc đồ đen và đi giày trắng, đồng thời kêu gọi công chúng giúp đỡ tìm kiếm.
"Giá trị của hộp sọ bị đánh cắp hiện đang được đánh giá. Tuy nhiên, giá trị lịch sử của nó rõ ràng là không thể định lượng được", bà Sochorova nói thêm.
Tổng giám mục Prague Stanislav Pribyl cho biết tin tức này "thật kinh hoàng".
Hộp sọ được đặt trên bàn thờ trong một nhà nguyện nhỏ ở Jablonne, nơi thánh Zdislava sống và làm việc hơn 750 năm trước.
"Tôi không thể tin được rằng có người lại thực hiện một vụ trộm táo tợn giữa ban ngày để đánh cắp một thánh tích trong nhà thờ mà giá trị của nó trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử", Tổng giám mục Pribyl nói thêm.
"Việt Nam quan ngại sâu sắc về biện pháp tư pháp của Bộ Tư pháp Mỹ ban hành cáo trạng hình sự đối với nguyên Bí thư thứ nhất đảng Cộng sản Cuba, nguyên Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Cuba Raul Castro", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết ngày 22/5.
Việt Nam kêu gọi đối thoại xây dựng trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc (LHQ), tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào các công việc nội bộ của các quốc gia.
Một lần nữa, Việt Nam khẳng định mạnh mẽ tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống với nhân dân Cuba anh em, kêu gọi việc thực hiện các nghị quyết của Đại hội đồng LHQ yêu cầu dỡ bỏ bao vây, cấm vận đơn phương chống Cuba.
Bộ Tư pháp Mỹ ngày 20/5 thông báo truy tố ông Castro với các cáo buộc liên quan đến vụ bắn rơi hai máy bay xuất phát từ Florida năm 1996. Sự việc khiến 4 người thiệt mạng và quan hệ Mỹ - Cuba lao dốc.
Theo chính phủ Cuba, hai máy bay này là do tổ chức khủng bố Hermanos al Rescate, trụ sở ở Miami, Florida, vận hành và đã nhiều lần xâm phạm không phận Cuba với mục đích thù địch.
Havana cho hay Washington đã bóp méo sự thật lịch sử, bỏ qua nhiều chi tiết, trong đó có các khiếu nại chính thức mà Cuba đã nhiều lần gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ, Cục Hàng không Liên bang Mỹ và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế, về hơn 25 vụ xâm phạm không phận Cuba do Hermanos al Rescate thực hiện trong giai đoạn 1994-1996.
Cuba cũng cáo buộc chính phủ Mỹ khi đó phớt lờ các cảnh báo chính thức và công khai của giới chức Cuba, cũng như các thông điệp cảnh báo được chuyển trực tiếp tới tổng thống Mỹ về tính nghiêm trọng và những hệ quả có thể xảy ra từ các hành vi vi phạm này.
Báo Granma, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Cuba, ngày 20/5 đăng tuyên bố của chính phủ Cuba khẳng định Mỹ "hoàn toàn không có tính chính danh lẫn quyền tài phán để đưa ra cáo buộc như vậy", gọi đây là "hành vi khiêu khích chính trị".
