Nhà Trắng ngày 3/4 công bố yêu cầu trên trong bản đề xuất ngân sách 92 trang trình lên quốc hội, kèm theo bản tóm tắt nêu rõ những ưu tiên của chính quyền Mỹ đối với các cơ quan liên bang.
Trong đề xuất, Tổng thống Donald Trump đề nghị quốc hội nhanh chóng phê duyệt hơn 1.100 tỷ USD ngân sách quốc phòng thông qua quy trình phân bổ ngân sách tiêu chuẩn, đồng thời phân bổ thêm hơn 350 tỷ USD bằng cơ chế bỏ phiếu đặc biệt để không cần đến ủng hộ từ phe Dân chủ.
Đề xuất này sẽ tăng chi tiêu của Lầu Năm Góc lên 1.500 tỷ USD, cao hơn 40% so với năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ Thế chiến II, khi chính quyền Mỹ đang nỗ lực duy trì các hoạt động quân sự ở Iran và bổ sung kho vũ khí gần cạn kiệt.
Kế hoạch không có tính ràng buộc, nhưng đóng vai trò là tuyên bố về các ưu tiên của chính quyền Mỹ khi quốc hội bắt đầu soạn thảo dự luật chi tiêu.
Yêu cầu ngân sách khổng lồ cho thấy áp lực tài chính ngày càng tăng của cuộc xung đột tại Trung Đông, hiện sắp bước sang tuần thứ 6, đồng thời châm ngòi cho một cuộc đối đầu chính trị tại quốc hội Mỹ về phương án chi trả cho kế hoạch tăng mạnh ngân sách quân sự.
Truyền thông Mỹ, dẫn thông tin từ các buổi điều trần kín tại quốc hội, cho biết cuộc chiến với Iran có thể tiêu tốn tới 2 tỷ USD mỗi ngày, cho thấy gánh nặng tài chính ngay cả khi chưa tính đến chi phí bổ sung vũ khí dài hạn.
Để bù đắp một phần chi phí tăng thêm, ông Trump đề xuất cắt giảm khoảng 73 tỷ USD ngân sách ngoài quốc phòng, tương đương 10%, nhằm “loại bỏ các chương trình thức tỉnh (woke) hay những chương trình lãng phí và bị vũ khí hóa cho mục đích chính trị”, đồng thời tăng trách nhiệm chi trả các chương trình phúc lợi của chính quyền bang và địa phương.
Tổng thống nhấn mạnh việc tăng ngân sách quốc phòng là nhiệm vụ cấp bách, khẳng định ưu tiên hàng đầu lúc này là đầu tư cho quân sự, dù có phải cắt giảm các chương trình an sinh xã hội của liên bang.
“Mỹ không thể gánh vác hết các khoản chi cho nhà trẻ, hỗ trợ y tế hay chăm sóc sức khỏe người cao tuổi”, ông Trump phát biểu tại một sự kiện nội bộ gần đây, thêm rằng những trách nhiệm này nên được chuyển giao cho các bang, để chính quyền Mỹ tập trung toàn lực vào việc “bảo vệ quân sự”.
Các lãnh đạo phe Cộng hòa đã bày tỏ thái độ cởi mở trước phương án ngân sách do Tổng thống đưa ra, nhất là khi họ đang ráo riết thúc đẩy tăng chi tiêu cho quốc phòng và thực thi luật di trú. Tuy nhiên, kế hoạch vẫn có thể bị phản đối ngay trong chính nội bộ đảng, khi một số nghị sĩ đang lo ngại về tình trạng thâm hụt ngân sách liên bang ngày càng trầm trọng.
Mỹ hiện đối mặt với mức thâm hụt hàng năm xấp xỉ 2.000 tỷ USD, trong khi tổng nợ công đã vượt ngưỡng 39.000 tỷ USD. Thực trạng trên khiến dư địa ngân sách cho các khoản chi tiêu mới trở nên hạn hẹp.
Các nghị sĩ lưỡng đảng cũng bày tỏ quan ngại về quy mô tăng cường quân sự được đề xuất, đặc biệt khi chính quyền Mỹ vẫn chưa cung cấp thông tin chi tiết về những kế hoạch sắp tới trong cuộc xung đột với Iran.
Phe Dân chủ lập tức công kích đề xuất ngân sách quốc phòng mới của Tổng thống. Bà Patty Murray, người đứng đầu cơ quan ngân sách của đảng Dân chủ tại Thượng viện, cảnh báo rằng kế hoạch này đang ưu tiên súng đạn hơn nhu cầu thiết yếu của người dân, đồng thời cáo buộc ông Trump đang theo đuổi những “cuộc chiến liều lĩnh ở nước ngoài”.
“Ông Donald Trump có thể sẵn lòng chi tiền cho bom đạn tại Trung Đông hơn là chăm lo cho các gia đình ngay tại Mỹ, nhưng tôi thì không”, bà Murray tuyên bố.
Ngoài lĩnh vực quốc phòng, chính quyền Mỹ còn đề xuất tăng ngân sách cho các cơ quan thực thi pháp luật liên bang, trong đó có khoản bổ sung hơn 40 tỷ USD cho Bộ Tư pháp.
Ông Trump đang đề nghị cấp 152 triệu USD để khởi động dự án mở cửa lại nhà tù Alcatraz trên đảo ở vịnh San Francisco, song đây là con số quá nhỏ bé so với tổng chi phí ước tính lên tới 2 tỷ USD.
Bản đề xuất này có thể khiến nợ liên bang tăng thêm hàng nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới, nhưng phe Cộng hòa cho rằng việc tăng ngân sách quốc phòng sẽ giúp đưa chi tiêu quân sự Mỹ tiến tới mức 5% GDP và tăng cường khả năng răn đe.
Theo Đài CNN, Quỹ Gates vừa chính thức khởi động một cuộc điều tra độc lập, nhằm làm rõ mối quan hệ giữa tổ chức từ thiện này và tội phạm tình dục Jeffrey Epstein.
Quỹ này được thành lập vào năm 2000 bởi tỉ phú Bill Gates và vợ cũ, hiện do ông Gates giữ vai trò Chủ tịch kiêm thành viên hội đồng quản trị.
Trong thông báo đưa ra ngày 21-4, tổ chức thiện nguyện trị giá hàng tỉ USD này cho biết họ đã ủy quyền cho một đơn vị bên ngoài thực hiện đánh giá toàn diện về những lần tương tác trong quá khứ giữa quỹ và ông Epstein.
Đồng thời quỹ cũng đang rà soát lại các quy trình thẩm định và xây dựng quan hệ với đối tác từ thiện mới.
Nhân viên của quỹ đã được thông báo về sự việc từ tháng 3, và quá trình điều tra dự kiến sẽ hoàn tất trong mùa hè năm nay.
Song song với cuộc điều tra, Quỹ Gates cũng đang tiến hành cắt giảm khoảng 500 nhân sự trong vài năm tới nhằm tối ưu hóa chi phí.
Các tài liệu liên quan đến "tỉ phú ấu dâm" Jeffrey Epstein do Bộ Tư pháp Mỹ công bố có hơn 3 triệu trang, trong đó chứa nhiều email trao đổi giữa ông Bill Gates và Epstein.
Nội dung cho thấy hai bên đã phối hợp sắp xếp các cuộc gặp và thảo luận về hoạt động từ thiện của quỹ.
Toàn bộ những tương tác này đều diễn ra sau khi ông Epstein bị kết án vào năm 2008 vì các tội danh liên quan đến môi giới mại dâm.
Trước làn sóng dư luận, ông Bill Gates đã gửi lời xin lỗi tới toàn thể nhân viên, thừa nhận mối liên hệ với tỉ phú Epstein là một sai lầm lớn. Tuy nhiên ông kiên quyết phủ nhận mọi cáo buộc về hành vi sai trái cá nhân, khẳng định đây là những thông tin sai sự thật.
Năm ngoái, ông Bill Gates thông báo kế hoạch quyên góp gần như toàn bộ khối tài sản của mình - ước tính khoảng 200 tỉ USD - trong vòng 20 năm tới, trước khi chính thức đóng cửa quỹ vào ngày 31-12-2045.
Vợ cũ của ông, bà Melinda French Gates - người từng đồng điều hành tổ chức này - đã rời Quỹ Gates cách đây hai năm, sau vụ ly hôn gây chấn động dư luận vào năm 2021.
Không quân Ukraine hôm qua 2.5 tuyên bố đã bắn hạ 142 trong số 163 máy bay không người lái (UAV) tầm xa do Nga phóng đi trong đêm 1.5 và rạng sáng 2.5, theo Reuters. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga hôm qua thông báo lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ 505 UAV của Ukraine.
Hai bên đưa ra những thông báo như trên sau khi quân đội Ukraine tuyên bố UAV của họ hôm 1.5 đã tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse ở thành phố cảng Tuapse thuộc tỉnh Krasnodar Krai của Nga, theo trang tin The Kyiv Independent. Cơ quan An ninh Ukraine khẳng định cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn tại những bể chứa dầu, và cột khói đen bốc lên trên nhà máy lọc dầu Tuapse. Đài truyền hình RTVI của Nga đưa tin ít nhất 2 bể chứa tại cơ sở này đã bốc cháy trong cuộc tấn công hôm 1.5.
Đây là lần thứ 4 trong vòng 16 ngày nhà máy lọc dầu Tuapse, nằm ven biển Đen, bị Ukraine tập kích, theo Reuters. Các cuộc tấn công đã tạo ra những đám mây đen dày đặc ở Tuapse và gây ra các vệt dầu loang dọc theo bờ biển, tàn phá bãi biển của những khu nghỉ dưỡng nổi tiếng. Giới chức Nga hôm 1.5 nói đến nay họ đã dọn sạch hơn 13.300 m3 dầu và đất bị ô nhiễm dọc theo bờ biển.
Đến chiều qua, Nga chưa phản ứng trước thông tin Ukraine tiếp tục tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse. Sau vụ cơ sở này bị tấn công vào ngày 28.4, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh: "Như Tổng thống Nga đã nói, cuộc tấn công của Ukraine vào Tuapse có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường". Bà Zakharova cho rằng các quốc gia thành viên NATO ven biển Đen phải cùng chịu trách nhiệm về quyết định của liên minh quân sự này trong việc cung cấp vũ khí cho Kyiv, theo Hãng tin TASS.
Cũng trong ngày 1.5, Chỉ huy Lực lượng Hệ thống không người lái Ukraine Robert Brovdi khẳng định UAV của nước này ngày 25.4 đã tấn công sân bay Shagol ở TP.Chelyabinsk thuộc Nga, khiến 2 chiến đấu cơ thế hệ 5 tàng hình Su-57, 1 chiếc Su-34 và 1 chiến đấu cơ khác bị hư hại, theo The Kyiv Independent.
Trước đó, Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Ukraine thông báo những chiến đấu cơ Nga bị hư hại trong cuộc tấn công vào sân bay Shagol được tìm thấy cách biên giới Ukraine khoảng 1.700 km.
Khi Kyiv tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự của Nga, Moscow đã điều động phần lớn lực lượng không quân của mình ra xa biên giới Ukraine hơn. Tuy nhiên, UAV của Ukraine hiện có khả năng bay xa hơn 2.000 km, gây ra mối đe dọa ngay cả đối với máy bay nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Ngày 29.4, Cơ quan An ninh Ukraine thông báo trên mạng xã hội rằng UAV của nước này đã tấn công một trạm bơm dầu gần TP.Perm của Nga, cách Ukraine khoảng 1.500 km, theo Reuters. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi đó là giai đoạn mới trong việc sử dụng vũ khí của Ukraine để hạn chế tiềm năng tác chiến của Nga, và nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng tầm bắn này".
Đến nay chưa có thông tin phản ứng từ Nga về những tuyên bố trên của phía Ukraine. Trong khi đó, Đài RT dẫn lời chuyên gia quân sự Nga Dmitry Kornev cho rằng những đợt tấn công ồ ạt bằng UAV của Ukraine gần đây đã trở thành thử thách thực sự đối với hệ thống phòng không Nga, và Moscow đã tăng cường khả năng phát hiện cũng như phản ứng trước những cuộc tấn công như thế.
Số máy bay A-10 của Mỹ đang được điều động thêm đã hạ cánh tại căn cứ Không quân Hoàng gia Lakenheath ở Anh trên đường đến Trung Đông, theo The New York Times dẫn dữ liệu theo dõi chuyến bay và các quan chức Lầu Năm Góc.
Trước đó, tạp chí Air & Space Forces đã đưa tin về việc triển khai thêm máy bay A-10 đến Trung Đông.
Các chỉ huy Mỹ đã sử dụng A-10 để tấn công các tàu của Iran và các lực lượng dân quân được Tehran Iran hậu thuẫn ở Iraq.
A-10 "Warthog" (Lợn lòi) di chuyển chậm là loại máy bay hỗ trợ không kích tầm gần với một khẩu pháo đáng sợ ở đầu mũi có thể bắn 70 quả đạn 30 mm/giây.
A-10 bay ở độ cao thấp và tốc độ chậm, cho phép nó lượn lờ trên các mục tiêu trên đất liền và trên biển. Máy bay này có thể được sử dụng để hỗ trợ lực lượng mặt đất của Mỹ kiểm soát lãnh thổ gần eo biển Hormuz.
Sự hiện diện của A-10 cho thấy hệ thống phòng không chiến lược của Iran đã bị phá hủy hoặc bị vô hiệu hóa đáng kể. A-10 dễ bị tổn thương trước hệ thống phòng không hơn so với máy bay chiến đấu, theo The New York Times.
Hôm 31.3, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố Mỹ đã kiểm soát được bầu trời Iran đến mức máy bay ném bom B-52 bay thẳng qua lãnh thổ Iran lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28.2.
Hình ảnh máy bay A-10 thực hiện các cuộc tấn công ở Iraq đã lan truyền trên mạng xã hội, và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine đã xác nhận việc sử dụng máy bay này để tuần tra eo biển Hormuz.
"Máy bay A-10 Warthog đang tham gia chiến đấu dọc theo sườn phía nam, và đang săn lùng và tiêu diệt các tàu chiến tấn công nhanh ở eo biển Hormuz", tướng Caine nói với các phóng viên hôm 19.3.
