Với L.T.N, học sinh (HS) lớp 12 ở TP.HCM, một ngày ôn tập thường bắt đầu lúc 8 giờ sáng và kết thúc vào 2-3 giờ rưỡi sáng hôm sau với hy vọng đậu vào ngành sư phạm.
L.T.N kể em bắt đầu ôm giấc mơ trở thành giáo viên dạy sinh học từ cuối học kỳ 1 lớp 12 và tăng tốc ôn tập từ đầu năm nay để xét tuyển vào Trường ĐH Sư phạm TP.HCM. Song vì lo ngại điểm chuẩn tăng cao – năm ngoái yêu cầu hơn 8 điểm mỗi môn – nữ sinh quyết định thi đánh giá năng lực chuyên biệt của trường này (H-SCA) để kết hợp xét học bạ, bên cạnh ý định ban đầu là xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Ngày 29.5 cũng là lần thứ ba N. tham dự kỳ thi này, sau 2 lần thi đầu kết quả chưa như ý. “Em thấy áp lực hơn hồi thi lớp 10 nhiều, thậm chí tính đến kế hoạch năm sau thi lại nếu năm nay chưa thành công. Các kỳ thi cứ tới liên tục, em rất sợ”, nữ sinh bộc bạch.
Như kể nếu như năm lớp 9 chỉ chịu áp lực không được vào một ngôi trường tốt, thì năm lớp 12 nỗi lo tăng thành mất đi tương lai tốt nếu “sẩy chân”. Bởi lẽ, số lượng nguyện vọng dù tăng gấp 5 lần so với hồi thi lớp 10, nhưng cơ hội vào nguyện vọng 1 phải cạnh tranh ở quy mô toàn quốc chứ không chỉ ở TP.HCM. “Kết quả cuộc thi ngày hôm nay sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới những tháng ngày sau này”, N. nói.
N. cho biết đã học thêm các môn toán, lý, hóa, sinh từ hè để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT nhưng đến đầu tháng 4 phải học thêm môn sinh H-SCA vì “đề rất khó, như một chân trời mới”, dù bản thân từng thi học sinh giỏi môn sinh. Thế là mỗi ngày, ngoài giờ học chính khóa, N. phải học thêm trực tiếp các môn thi tốt nghiệp THPT trong 3 tiếng, sau đó thêm 2 tiếng rưỡi học trực tuyến cho kỳ thi H-SCA, kéo dài đến đúng nửa đêm.
“Có những hôm em ôn tiếp tới 2, 3 giờ rưỡi sáng mới đi ngủ tùy tình trạng sức khỏe. Khi thi học kỳ thì có lúc em thức trắng đêm đợi trời sáng để đi thi luôn. Những ngày gần đây vì không có lịch học trên trường nữa nên em thường dậy trễ hơn, khoảng 7 giờ và 8 giờ sẽ ngồi vào bàn học tiếp đến chiều”, N. kể và nói thêm: “Em và một bạn khác thấy áp lực kinh khủng. Có những ngày hai đứa nói chuyện xong, tự nhiên đứng giữa trường khóc ngon ơ”.
Tương tự, thời gian qua, Trịnh Xuân Trang, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), thường bắt đầu ngày mới vào sáng sớm và xếp lại sách vở khi kim đồng hồ đã nhích tới 1, 2 giờ. Đặt nguyện vọng 1 vào Trường ĐH Ngoại thương, nữ sinh nhìn nhận đây sẽ là một hành trình khó khăn và trước đó đã 2 lần dự thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM (V-ACT) để tăng sức cạnh tranh – với mục tiêu trên 1.000 điểm.
Trang cũng nhận định so với thi lớp 10, kỳ thi tốt nghiệp THPT căng thẳng hơn do “có quá nhiều lựa chọn”, khiến cô bạn liên tục thấy mông lung, băn khoăn chẳng biết lựa chọn của mình có thực sự phù hợp hay không. Đồng thời, nữ sinh cũng đối diện với áp lực đồng trang lứa, khi nhiều bạn bè ở trường sở hữu giải cấp thành phố, quốc gia hay thậm chí quốc tế.
“May mắn là em luôn được nhận “liều thuốc” tinh thần rất lớn từ gia đình. Mỗi đêm khi học bài, ba mẹ có khi đang ngủ còn giật mình tỉnh giấc khuyên em ngủ sớm, mang trái cây tiếp sức hay ôm em để động viên. Em cũng từng rưng rưng khi mỗi lần đạt điểm không tốt, ba mẹ không trách móc mà chỉ bảo còn nhiều con đường khác để đi và ba mẹ sẽ luôn ở đây với con”, Trang kể.
Có thể thấy, không chỉ HS mà nhiều phụ huynh cũng sinh hoạt chung lịch trình với con để động viên con trong những tháng năm thi cử cuối cùng của tuổi học trò. Chị Lê Thị Oanh (46 tuổi, ngụ P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM), có con đang học lớp 12 vừa đạt nhiều học bổng giá trị của các trường nước ngoài, là một trường hợp điển hình.
Chị Oanh kể từ lúc con bắt đầu nhen nhóm ý định du học cho tới thời điểm đã chuẩn bị sẵn sàng như hiện tại, chị chưa từng nguôi lo lắng. Mỗi lần chứng kiến con phải thức tới 2-3 giờ sáng để học hay nghiên cứu hồ sơ, chị rất xót, đến nỗi không ngủ được, phải thức chuẩn bị đồ ăn thức uống cho con. “Nhiều lúc thấy con ngủ rồi nên mình cũng ngủ, tới khi chợt tỉnh giấc lại thấy con đang học vì chưa đạt mục tiêu trong ngày. Thực sự xót lắm”, chị kể.
Hiện tại, khi con không còn nhiều áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới, nỗi lo chuyển sang việc liệu con có thể tự lập và sống tốt ở xứ người. “Con nói mình tự bay được, ba mẹ không cần đưa đi, đồng thời đặt các mục tiêu rõ ràng ngay từ hè này nên tôi đã phần nào an tâm”, chị Oanh kể.
Như vậy, những lựa chọn khác ngoài xét điểm tốt nghiệp THPT là lý do giúp nhiều sĩ tử cuối cấp giảm được áp lực. Nguyễn Tôn Diễm Anh, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chia sẻ em thấy may mắn vì không chọn phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT nên có thể tận hưởng những ngày cuối cấp một cách trọn vẹn nhất và học thêm một số kỹ năng mềm.
Trước đó, Diễm Anh đạt điểm SAT 1.550 và IELTS 8.5, đồng thời đạt giải học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Anh. Đây là tiền đề giúp nữ sinh xét tuyển vào các trường công lập, trường quốc tế tại VN để chinh phục đam mê ngành kinh doanh quốc tế. Nỗi lo lớn nhất của Diễm Anh ở thời điểm này là việc chuẩn bị hồ sơ xin học bổng sao cho chỉn chu nhất. “Em khá háo hức về hành trình trên giảng đường ĐH sắp tới”, Diễm Anh nói.
Thầy Nguyễn Võ Minh Tâm, đồng sáng lập TTE-The Learning Center ở TP.HCM, kể nhiều học trò của thầy nhìn nhận kỳ thi lớp 10 nặng nề hơn vì mang tính “sống còn”, không có nhiều phương thức để vào trường mơ ước và không có cách nào để tăng khả năng cạnh tranh ngoài việc phải dồn sức luyện thi. Trong khi đó, với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các bạn có đa dạng phương thức xét tuyển và có thể ôn luyện lấy các chứng chỉ quốc tế từ trước – chẳng hạn như IELTS hoặc SAT – để được cộng thêm điểm.
“Một số bạn cảm thấy tự tin hơn ở kỳ thi tốt nghiệp THPT vì có thể phát huy đúng sở trường của bản thân, thông qua việc chọn tổ hợp môn khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội, thay vì bắt buộc học văn, toán, tiếng Anh như hồi thi lớp 10”, thầy Tâm chia sẻ. “Tuy nhiên, tâm lý dù có phần thoải mái hơn, các bạn đều cho rằng kỳ thi sắp tới sẽ khó và nặng hơn hẳn vì đề phân hóa cao, phạm vi kiến thức rộng và cạnh tranh quy mô toàn quốc”, thầy nói.
Chuẩn bị cho những ngày thi sắp tới, L.T.N chia sẻ em thường đi bơi vào cuối tuần cũng như tham gia các hoạt động cùng bạn bè để san sẻ áp lực. Trong khi đó, Xuân Trang dành thời gian để trò chuyện với gia đình về giấc mơ và định hướng của mình. “Đến những ngày cuối cùng, em không còn quá căng thẳng nữa vì tin rằng ngàn ngày học ở trường vừa qua đã trang bị đầy đủ năng lực, giúp em chinh phục hành trình phía trước”, Trang nói.
Về công tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT, Sở GD-ĐT yêu cầu các trường chuẩn bị phòng trực điểm thi và cơ số phòng thi được phân bổ. Phòng thi có đủ bàn ghế cho 24 thí sinh/phòng, đèn, quạt, bảng viết, bàn, ghế giám thị.
Phòng bảo quản đề thi, bài thi phải bảo đảm an toàn, đề thi và bài thi phải được bảo quản trong các tủ riêng biệt. Tủ đựng đề thi, tủ đựng bài thi phải đảm bảo chắc chắn; có camera an ninh giám sát ghi hình các hoạt động tại phòng liên tục 24 giờ/ngày; có công an trực, bảo vệ liên tục 24 giờ/ngày.
Camera giám sát phòng bảo quản đề thi và bài thi phải bảo đảm bao quát được toàn bộ các vật dụng chứa đề thi, bài thi trong phòng và các hành vi tác động đến vật dụng đó; lưu trữ được toàn bộ dữ liệu của quá trình bảo quản đề thi và bài thi tại điểm thi; hoạt động liên tục kể cả khi mất điện lưới. Hệ thống camera không được kết nối internet và chỉ được kết nối bằng hình thức hữu tuyến (có dây) tới màn hình hiển thị (nếu có);
Các thùng chứa vật dụng cá nhân và phương tiện thu, phát thông tin cá nhân của tất cả những người làm nhiệm vụ tại điểm thi phải được lưu giữ tại phòng trực của điểm thi, được khóa và niêm phong cho đến khi kết thúc buổi thi.
Bố trí nơi bảo quản đồ dùng của thí sinh (vật dụng cá nhân, tài liệu không được phép mang vào phòng thi) bảo đảm khoảng cách tối thiểu 25 mét tính từ nơi bảo quản đến phòng thi của thí sinh đó dự thi; chuẩn bị nước uống cho thí sinh...
Đặc biệt để đảm bảo quyền lợi thí sinh một cách tối ưu, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, chỉ đạo đến toàn bộ các điểm thi, cán bộ coi thi trong quá trình coi thi, mọi tình huống bất thường phát sinh, đặc biệt là các tình huống có ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh, phải được báo cáo kịp thời qua giám sát phòng thi lên trưởng điểm thi để xem xét, quyết định trước khi tiến hành xử lý.
Sau khi nhận được hướng dẫn xử lý, cán bộ coi thi có trách nhiệm thực hiện đúng quy trình theo chỉ đạo của lãnh đạo điểm thi và báo cáo đầy đủ kết quả thực hiện. Trường hợp tình huống phát sinh có ảnh hưởng đến thời gian làm bài của thí sinh, phải báo cáo ngay trưởng điểm để xin ý kiến hội đồng thi nhằm có phương án xử lý phù hợp. Tuyệt đối không được tự ý xử lý hoặc có bất kỳ hành vi nào che giấu các vấn đề phát sinh.
Với các thí sinh, Sở GD-ĐT TP.HCM lưu ý, ở buổi làm thủ tục dự thi, phải có mặt tại phòng thi đúng thời gian quy định để làm thủ tục dự thi; Xuất trình thẻ căn cước/căn cước công dân/định danh cá nhân/hộ chiếu và giấy báo dự thi.
Nếu thấy có những sai sót về họ, tên đệm, tên, ngày, tháng, năm sinh, đối tượng ưu tiên, khu vực ưu tiên, phải báo ngay cho giám thị hoặc người làm nhiệm vụ tại điểm thi để xử lý kịp thời.
Trường hợp bị mất căn cước/căn cước công dân/định danh cá nhân/hộ chiếu hoặc các giấy tờ cần thiết khác, phải báo cáo ngay cho trưởng điểm thi để xem xét, xử lý.
Mỗi buổi thi, thí sinh phải có mặt tại điểm thi và phòng thi đúng thời gian quy định, chấp hành hiệu lệnh của điểm thi và thực hiện theo hướng dẫn của giám thị.
Thí sinh đến muộn quá 15 phút kể từ thời điểm có hiệu lệnh bắt đầu tính giờ làm bài - căn cứ theo đồng hồ chính thức tại điểm thi - sẽ không được phép dự thi buổi thi đó.
Thí sinh phải ngồi đúng vị trí theo số báo danh; có trách nhiệm xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ và giấy báo dự thi khi được giám thị hoặc người làm nhiệm vụ tại điểm thi yêu cầu kiểm tra.
Để phục vụ quá trình làm bài thi tốt nghiệp THPT, thí sinh được mang vào phòng thi, gồm: bút viết; thước kẻ; bút chì; tẩy chì; êke; thước vẽ đồ thị; dụng cụ vẽ hình; máy tính cầm tay không có chức năng soạn thảo văn bản, không có thẻ nhớ.
Cấm mang vào phòng thi/phòng chờ: giấy than, bút xóa, đồ uống có cồn; vũ khí và chất gây nổ, gây cháy; tài liệu, thiết bị truyền tin (thu, phát sóng thông tin, ghi âm, ghi hình) hoặc chứa thông tin để gian lận trong quá trình làm bài thi.
Trước khi làm bài thi, thí sinh phải ghi đầy đủ số báo danh và thông tin của mình vào đề thi, giấy thi, phiếu trả lời trắc nghiệm, giấy nháp. Khi nhận đề thi, phải kiểm tra kỹ số trang, chất lượng các trang in và mã đề thi ở từng trang bảo đảm thống nhất (đối với các môn trắc nghiệm); nếu phát hiện đề thi thiếu trang hoặc rách, hỏng, nhòe, mờ phải báo cáo ngay với giám thị, chậm nhất 5 phút từ thời điểm bắt đầu tính giờ làm bài.
Bộ GD-ĐT dự kiến thành lập Quỹ Học bổng Quốc gia (viết tắt là Quỹ) trực thuộc Bộ, trong bối cảnh hệ thống học bổng còn phân tán và tới nay chưa có một đầu mối cấp quốc gia để điều phối, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực học bổng từ ngân sách nhà nước và xã hội.
Theo dự thảo Nghị định công bố hôm 4.5, Quỹ sẽ tổ chức 5 chương trình học bổng gồm: học bổng tài năng; học bổng đi học tại nước ngoài; học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam; học bổng tạo cơ hội phát triển đối với người học thuộc các nhóm ưu tiên.
Như vậy, lần đầu tiên Quỹ có học bổng ở cấp quốc gia thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam. Hiện nay học bổng dạng này chỉ dừng ở việc các cơ sở giáo dục, chủ yếu là các trường ĐH, chủ động cấp học bổng cho sinh viên quốc tế.
Theo dự thảo, chương trình học bổng này sẽ hỗ trợ người nước ngoài tới học tập và nghiên cứu ở các cơ sở giáo dục của Việt Nam, góp phần thúc đẩy quốc tế hóa giáo dục, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài quốc tế, cũng như nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và vị thế học thuật của nước ta.
Bộ GD-ĐT thông tin trong dự thảo, mức hỗ trợ của học bổng được xác định dựa trên chi phí học tập, nghiên cứu và sinh hoạt phí "hợp lý" trong thời gian du học Việt Nam, phù hợp với nguồn lực của Quỹ. Mức hỗ trợ có thể bao gồm toàn bộ học phí hoặc một phần học phí, chi phí đào tạo; sinh hoạt phí thiết yếu; phí bảo hiểm y tế, thị thực, cư trú và những chi phí cần thiết khác theo quy định.
Học bổng thu hút người nước ngoài đề ra 5 trường hợp ưu tiên.
Thứ nhất là những công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu các lĩnh vực về Việt Nam, Đông Nam Á, ngôn ngữ Việt, dạy tiếng Việt và các khía cạnh khác của Việt Nam như lịch sử, văn hóa, kinh tế... Thứ hai là các chương trình đào tạo, nghiên cứu trình độ sau ĐH và chương trình nghiên cứu chuyên sâu gắn với bối cảnh, dữ liệu và thực tiễn Việt Nam.
Thứ ba là một số ngành hoặc lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, công nghệ... Thứ tư là các chương trình, đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu gắn với phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu quốc gia và các dự án Việt Nam ưu tiên. Cuối cùng là người nước ngoài đến từ một số quốc gia, vùng lãnh thổ và đối tác theo danh mục hoặc tiêu chí do Bộ GD-ĐT quy định.
Trong quá trình xét chọn, Bộ GD-ĐT cho biết ưu tiên cá nhân nước ngoài có thành tích học tập, nghiên cứu tốt, hoặc có đóng góp tích cực cho Việt Nam trong những lĩnh vực phù hợp theo từng giai đoạn.
Về phương án phối hợp, Quỹ sẽ công bố chương trình học bổng, điều kiện, tiêu chí lẫn chỉ tiêu. Các cơ sở giáo dục sẽ đánh giá năng lực học thuật và đề cử ứng viên đáp ứng yêu cầu của học bổng cũng như tiêu chí tiếp nhận của đơn vị. Sau đó, Quỹ sẽ xem xét và quyết định cấp học bổng dựa trên danh sách ứng viên do các đơn vị đề cử và tiêu chí đã đề ra. Đây là quy trình tương tự nhiều chương trình học bổng của các chính phủ khác trên thế giới.
Ngoài ra, một trong 5 chương trình học bổng khác của Quỹ là học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế cũng sẽ có suất cho công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam.
Trước Việt Nam, nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ cũng đang vận hành chương trình học bổng chính phủ để thu hút người nước ngoài tới học tập, nghiên cứu và đóng góp cho địa phương. Có thể kể đến chương trình Fulbright của Mỹ gồm nhiều loại học bổng cho các hình thức khác nhau; Australia Awards Scholarship của Úc, Manaaki của New Zealand, Chevening của Anh chú trọng bậc thạc sĩ...
Tại khu vực Đông Nam Á, nhiều quốc gia hiện cũng thành lập chương trình học bổng chính phủ để thu hút sinh viên quốc tế, như học bổng ASEAN dành cho bậc THPT của Singapore, học bổng MIS (Malaysia) và học bổng Thailand Scholarships (Thái Lan) cho bậc thạc sĩ và tiến sĩ, hay học bổng Kemitraan Negara Berkembang cho bậc học từ cử nhân tới tiến sĩ của Indonesia...
Những ngày qua, video ghi lại cảnh một nam sinh đi xe đạp điện trở về nhà sau lễ bế giảng với hàng loạt huy chương đeo kín cổ đã thu hút sự chú ý. Nhiều người không khỏi tò mò trước thành tích học tập “khủng” cùng vẻ ngoài điềm tĩnh của nam sinh này.
Nhân vật trong clip là em Lê Thiện Khôi (18 tuổi), học sinh trường THPT chuyên Lê Thánh Tông (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng).
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Dương Thị Như Hiền (mẹ của Khôi) cho biết video được chị quay lại vào ngày 20/5 khi con tham dự lễ bế giảng năm học.
Theo chị Hiền, Thiện Khôi là học sinh xuất sắc nhất khối 12 năm học 2025-2026, giải nhì học sinh giỏi quốc gia môn Tin học. Trước đó, Khôi cũng giành nhiều giải thưởng về môn Tin học như Huy chương Vàng Olympic Tin học miền Trung - Tây Nguyên, Huy chương Vàng kỳ thi Olympic truyền thống 30/4 do Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TPHCM) tổ chức.
"Trong lễ bế giảng năm học cuối nên con đã mang và đeo lại các huy chương, giấy khen tới trường để lưu giữ kỷ niệm thời học sinh nên gia đình ghi lại khoảnh khắc tuyệt vời đó”, chị Hiền nói.
Ngoài những tấm huy chương gây chú ý, nhiều người còn tò mò về chiếc vali được Khôi chở phía trước xe đạp. Theo chị Hiền, đây là phần quà nhà trường trao tặng cho danh hiệu học sinh xuất sắc nhất khối, kèm theo một khoản tiền thưởng.
Nói thêm về con trai, chị Hiền cho biết Khôi sớm bộc lộ năng khiếu với môn Tin học từ bậc tiểu học, chủ yếu tự tìm tòi, học hỏi. Từ cấp 2, em bắt đầu theo học lớp chuyên tin và tham gia nhiều kỳ thi học sinh giỏi.
“Giống nhiều bạn cùng tuổi, Khôi cũng thích chơi game và đôi lúc chưa thật sự tập trung học tập. Vợ chồng tôi thường xuyên động viên, nhắc nhở để con không sa đà. May mắn là con rất ngoan và thay đổi nhanh”, chị Hiền chia sẻ.
Chị Hiền cũng cho biết, Khôi đã được xét tuyển thẳng đại học và nhận nhiều lời mời từ các trường danh tiếng. Tuy nhiên để theo đuổi niềm yêu thích dành cho công nghệ, nam sinh đang cân nhắc Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Công nghệ TPHCM hoặc Đại học Bách khoa TPHCM.
Ông Lê Thành Vinh, Hiệu trưởng Trường chuyên Lê Thánh Tông, cho biết trong lễ bế giảng năm học 2025-2026, nhà trường đã tổ chức lễ vinh danh các học sinh trong đó có em Lê Thiện Khôi là học sinh xuất sắc nhất khối 12. Nhà trường rất vinh dự khi có một học sinh như em Khôi.
