Chính phủ vừa ban hành Nghị định 174 năm 2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử, công nghệ thông tin.
Theo điểm d khoản 1 điều 95 Nghị định 174, đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để “cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí… mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, hoặc chưa được phép lưu hành, hoặc đã có quyết định cấm lưu hành, hoặc tịch thu”, sẽ bị phạt từ 20 – 30 triệu đồng. Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc gỡ bỏ thông tin. Nghị định này có hiệu lực từ 1.7.
Vậy việc cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí như thế nào mới bị xem là vi phạm quy định trên? Trao đổi với Báo Thanh Niên, luật sư – tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Vinh, Công ty luật TNJ, nguyên thẩm phán TAND tối cao, phân tích điểm d khoản 1 điều 95 Nghị định 174 không phải cấm người dân tiếp cận, hay lan tỏa thông tin báo chí chính thống, mà chủ yếu nhắm đến hành vi sử dụng trái phép tác phẩm báo chí trên mạng xã hội.
Cần phải hiểu đối tượng được bảo vệ là “tác phẩm báo chí”, tức là các sản phẩm được pháp luật sở hữu trí tuệ bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan. Hành vi vi phạm là “cung cấp, chia sẻ” mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
“Nghĩa là việc đăng tải lại nội dung báo chí lên mạng xã hội dưới dạng sao chép nguyên bài, chụp màn hình toàn bộ bài viết, cắt ghép video, đọc lại nội dung để kiếm tiền, “xào nấu” thành sản phẩm khác, nhưng thực chất khai thác trái phép chất xám của cơ quan báo chí”, luật sư Kim Vinh nhấn mạnh.
Theo luật Sở hữu trí tuệ, cơ quan báo chí và tác giả có quyền tài sản đối với tác phẩm do mình sáng tạo. Việc sao chép, phân phối, truyền đạt tác phẩm đến công chúng trên môi trường số về nguyên tắc phải được sự cho phép của chủ thể, trừ các trường hợp ngoại lệ luật định như: trích dẫn hợp lý để bình luận, nghiên cứu, giảng dạy hoặc đưa tin có dẫn nguồn phù hợp.
“Không phải mọi hành vi chia sẻ thông tin báo chí đều bị xử phạt. Điều mà Nghị định 174 hướng tới là hành vi khai thác lại nội dung báo chí một cách trái phép, có tính thay thế nguồn gốc ban đầu, hoặc gây thiệt hại cho chủ thể sở hữu quyền tác giả”, luật sư Kim Vinh phân tích.
Thực tế hiện nay cho thấy nhiều trang mạng xã hội, fanpage hoặc kênh nội dung đã sao chép gần như toàn bộ sản phẩm báo chí để câu view, kiếm quảng cáo hoặc xây dựng lượng người theo dõi. Có trường hợp chỉ vài phút sau khi báo đăng bài, nội dung đã bị “copy” hàng loạt lên các nền tảng khác, khiến độc giả không còn nhu cầu truy cập báo gốc.
Điều này gây thiệt hại rất lớn cho cơ quan báo chí vì doanh thu quảng cáo, lượng truy cập và giá trị thương mại của báo chí điện tử phụ thuộc đáng kể vào độc giả trực tiếp. Trong khi để tạo ra một tác phẩm báo chí chất lượng, cơ quan báo chí phải đầu tư nhân lực, thời gian, chi phí tác nghiệp và trách nhiệm nghề nghiệp.
“Quy định tại điều 95 Nghị định 174 có ý nghĩa như một công cụ pháp lý bổ sung để bảo vệ quyền tác giả báo chí trên không gian mạng. Từ đó góp phần lập lại trật tự trong môi trường nội dung số, hạn chế tình trạng ăn cắp chất xám đang diễn ra phổ biến”, luật sư Kim Vinh chia sẻ.
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại luật gia Việt Nam, quy định trên hỗ trợ rất nhiều cho việc bảo vệ sản phẩm trí tuệ của các cơ quan báo chí. Nó giúp tạo ra hành lang pháp lý để ngăn chặn việc các cá nhân, hội nhóm chụp màn hình, hoặc sao chép nguyên văn để “trục lợi trên công sức của người khác”.
“Khi hành vi vi phạm bị xử phạt và buộc gỡ bỏ, độc giả sẽ quay lại tiếp cận thông tin tại trang web chính thống, giúp cơ quan báo chí duy trì lượt xem và doanh thu quảng cáo để tái đầu tư”, luật sư Hậu phân tích.
Cũng theo luật sư Hậu, nếu người nào sử dụng tính năng “chia sẻ” hoặc dán đường link dẫn trực tiếp về bài viết gốc của cơ quan báo chí thì không bị coi là hành vi cung cấp, chia sẻ trái phép tác phẩm báo chí.
Người chia sẻ trong trường hợp này đóng vai trò là người dẫn đường hướng dẫn người xem đến các bài viết chính gốc. Đây là hành vi hỗ trợ cho chính chủ sở hữu của bài viết, không phải là hành vi vi phạm pháp luật.
Ngoài ra, hiện nay việc các trang báo cho phép người dùng được chia sẻ bài viết qua nút share Facebook, Zalo cũng là một hình thức xác nhận rằng trang báo đồng ý cho phép độc giả truyền tải thông tin bài viết đến những người khác.
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Công ty luật TNHH HPL và cộng sự phân tích thêm: “Việc bảo vệ bản quyền báo chí và lan tỏa thông tin chính thống không hề mâu thuẫn với nhau, nếu mỗi người dùng mạng xã hội có ý thức sử dụng nội dung đúng cách”.
Thay vì sao chép nguyên bài báo, video, hình ảnh lên mạng xã hội, người dùng nên ưu tiên chia sẻ đường link từ nguồn báo chính thống, hoặc trích dẫn thông tin trong phạm vi hợp lý và ghi rõ nguồn. Cách chia sẻ này vừa giúp thông tin hữu ích được lan tỏa rộng rãi đến cộng đồng, vừa bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, lượt truy cập và quyền khai thác nội dung của cơ quan báo chí.
“Khi cả người dùng và các nền tảng mạng xã hội cùng tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, sẽ góp phần xây dựng môi trường thông tin số lành mạnh. Các thông tin chính thống vẫn được lan tỏa hiệu quả nhưng không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của cơ quan báo chí và người sáng tạo nội dung”, luật sư Huyền chia sẻ.
Ngày 27-4, ông Trương Công Thái - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk - cho biết đã chỉ đạo các ngành chức năng sớm tham mưu phương án sử dụng đất dôi dư từ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột để hoàn thiện đường dẫn, chấm dứt tình trạng cầu xây xong đã lâu mà người dân vẫn phải qua sông bằng phà.
Cầu Krông Bông thuộc dự án bố trí, ổn định dân di cư tự do tại xã Vụ Bổn, có tổng mức đầu tư hơn 36 tỉ đồng. Dù phần cầu chính đã hoàn thành từ cuối năm 2023, công trình hiện đạt khoảng 98% khối lượng nhưng vẫn chưa thể đưa vào khai thác do thiếu đường dẫn.
Tại hiện trường, hai đầu cầu vẫn bị rào chắn. Dưới chân cầu, người dân phải qua sông bằng phà tự chế đơn sơ buộc dây thừng, người điều khiển dùng tay kéo qua lại.
Phà không chỉ chở xe đạp, xe máy mà cả ô tô, với chi phí từ 10.000 - 70.000 đồng/lượt. Nếu không đi phà, người dân phải đi vòng hơn 40km.
Việc qua sông tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là mùa mưa khi nước dâng cao, chảy xiết. Nhiều học sinh hằng ngày phải qua lại nhiều lần để đến trường. "Có hôm mưa lớn, nước chảy mạnh rất nguy hiểm, tụi em sợ lắm", một học sinh bộc bạch.
Theo lãnh đạo địa phương, dự án còn vướng 1 hộ dân chưa đồng thuận di dời, đồng thời phần mặt bằng liên quan trụ sở Trạm kiểm lâm chưa thể bàn giao do chưa hoàn tất thủ tục thanh lý tài sản công.
Để tháo gỡ, UBND tỉnh Đắk Lắk giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp phát triển nông thôn tỉnh (Ban A) phối hợp các địa phương khẩn trương lập phương án sử dụng đất dôi dư từ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột để đắp đường dẫn hai đầu cầu. Hiện các đơn vị đang hoàn thiện thủ tục theo quy định để sớm triển khai.
Đại diện Ban A cho biết đã xây dựng phương án sử dụng bãi thải số 4 của cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, dự kiến cung cấp khoảng 30.000m³ đất phục vụ thi công đường dẫn.
Theo đó, chủ đầu tư sẽ bàn giao khối lượng đất nêu trên để xã quản lý, theo dõi và bảo vệ khoáng sản là đất đắp phục vụ cho việc đắp hai đầu cầu, tránh thất thoát khoáng sản. Tuy nhiên, phương án này chưa được UBND xã Vụ Bổn chấp thuận nên các bên vẫn đang tiếp tục làm việc.
Liên quan nội dung này, ông Trương Công Thái cho biết tỉnh đang chờ Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Ban A hoàn thiện phương án. Việc tiếp nhận, quản lý khối lượng đất dôi dư phải đúng quy định, đồng thời có phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác.
"Sau khi ngành chức năng hoàn thiện phương án, tỉnh sẽ giao xã quản lý chứ không có chuyện thoái thác vì đất này phục vụ công trình địa phương", ông Thái nói.
Theo ông Thái, việc sớm tháo gỡ vướng mắc, tận dụng nguồn đất dôi dư để hoàn thiện đường dẫn là giải pháp quan trọng nhằm đưa công trình chậm tiến độ nhiều năm vào sử dụng, chấm dứt tình trạng "có cầu nhưng chưa thể qua".
Ngày 26.4, Công an TP.HCM cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã thi hành quyết định khởi tố vụ án, khởi tố, bắt tạm giam đối với Nguyễn Thị Mỹ Phụng và chồng là Phạm Tuấn Thanh (cùng 44 tuổi, ở phường Tân Tạo) về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Trước đó, ngày 16.4, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM phối hợp Công an phường Tân Tạo và các địa phương triển khai nhiều tổ công tác, đồng loạt kiểm tra đối với cơ sở sản xuất của hộ kinh doanh Nguyễn Thị Mỹ Phụng tại phường Tân Tạo. Cùng lúc này, các tổ công tác khác ập vào kiểm tra các đầu mối tiêu thụ tại phường Phú Định, phường Bình Đông…
Qua đó, công an thu giữ gần 700 kg mì tươi, 10,2 kg bột hàn the, 27 can nhựa chứa thủy tinh lỏng, 10 lít dung dịch chất lỏng màu vàng và nhiều công cụ, phương tiện khác phục vụ hoạt động sản xuất mì tươi.
Kết quả điều tra ban đầu xác định Nguyễn Thị Mỹ Phụng và chồng là Phạm Tuấn Thanh trực tiếp và thuê nhân công tổ chức sản xuất mì tươi từ năm 2014 đến nay.
Quá trình sản xuất, các đối tượng sử dụng các hóa chất là hàn the, dung dịch thủy tinh lỏng (các chất cấm sử dụng trong thực phẩm) và các chất phẩm màu khác để sản xuất mì tươi. Họ khai mục đích của việc này là để các sợi mì được dai, không bị bở, gãy vỡ, bảo quản được lâu rồi đưa ra thị trường tiêu thụ.
Việc sản xuất mì tươi có chứa chất cấm, ngoài danh mục cho phép nêu trên diễn ra từ năm 2014 đến nay và đã đưa ra thị trường tiêu thụ ước tính hơn 2.800 tấn thành phẩm, gây ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng.
Hiện vụ án đang được Công an TP.HCM tiếp tục điều tra mở rộng, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tiếp tay, tiêu thụ, bán sản phẩm trên thị trường để xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.
Đây là nỗ lực của lực lượng công an trong việc thực hiện chỉ đạo của Giám đốc Công an TP.HCM về tăng cường công tác đấu tranh chống tội phạm về môi trường, an toàn thực phẩm và triển khai thực hiện kế hoạch của Công an TP.HCM về tháng cao điểm bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Khoảng 7 giờ ngày 30.5, trên tuyến đường tránh thuộc phường Mỹ Xuyên, thành phố Cần Thơ xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng làm 2 người tử vong tại chỗ và 2 người bị thương nặng.
Theo thông tin ban đầu, vào thời điểm trên, xe khách mang biển kiểm soát tỉnh Bạc Liêu (cũ) lưu thông trên tuyến đường tránh thuộc phường Mỹ Xuyên, thành phố Cần Thơ theo hướng từ Cà Mau đi Cần Thơ bất ngờ va chạm với 3 xe máy chạy cùng chiều.
Cú va chạm mạnh làm 2 người đi xe máy tử vong tại chỗ. Nạn nhân được xác định là chị S.T.H.N (39 tuổi, ở xã Gia Hòa, thành phố Cần Thơ). Nạn thứ hai nằm gần bánh sau của xe khách, là nam giới khoảng 40 tuổi, quê ở xã Phú Lộc, thành phố Cần Thơ. Đồng thời, có 2 người bị thương nặng, được người dân đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Sóc Trăng.
Vụ tai nạn còn làm 3 xe máy hư hỏng nặng; trong đó có một chiếc hư hỏng hoàn toàn, một chiếc văng xa hiện trường khoảng 20 mét. Thời điểm xảy ra tai nạn, trời có mưa khá lớn.
Tiếp nhận tin báo, lực lượng Công an phường Mỹ Xuyên nhanh chóng có mặt bảo vệ hiện trường, điều tiết giao thông; đồng thời phối hợp cơ quan chức năng tiến hành khám nghiệm hiện trường để điều tra làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng.
