Chính phủ vừa ban hành Nghị định 174 năm 2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử, công nghệ thông tin.
Theo điểm d khoản 1 điều 95 Nghị định 174, đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để “cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí… mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, hoặc chưa được phép lưu hành, hoặc đã có quyết định cấm lưu hành, hoặc tịch thu”, sẽ bị phạt từ 20 – 30 triệu đồng. Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc gỡ bỏ thông tin. Nghị định này có hiệu lực từ 1.7.
Vậy việc cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí như thế nào mới bị xem là vi phạm quy định trên? Trao đổi với Báo Thanh Niên, luật sư – tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Vinh, Công ty luật TNJ, nguyên thẩm phán TAND tối cao, phân tích điểm d khoản 1 điều 95 Nghị định 174 không phải cấm người dân tiếp cận, hay lan tỏa thông tin báo chí chính thống, mà chủ yếu nhắm đến hành vi sử dụng trái phép tác phẩm báo chí trên mạng xã hội.
Cần phải hiểu đối tượng được bảo vệ là “tác phẩm báo chí”, tức là các sản phẩm được pháp luật sở hữu trí tuệ bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan. Hành vi vi phạm là “cung cấp, chia sẻ” mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
“Nghĩa là việc đăng tải lại nội dung báo chí lên mạng xã hội dưới dạng sao chép nguyên bài, chụp màn hình toàn bộ bài viết, cắt ghép video, đọc lại nội dung để kiếm tiền, “xào nấu” thành sản phẩm khác, nhưng thực chất khai thác trái phép chất xám của cơ quan báo chí”, luật sư Kim Vinh nhấn mạnh.
Theo luật Sở hữu trí tuệ, cơ quan báo chí và tác giả có quyền tài sản đối với tác phẩm do mình sáng tạo. Việc sao chép, phân phối, truyền đạt tác phẩm đến công chúng trên môi trường số về nguyên tắc phải được sự cho phép của chủ thể, trừ các trường hợp ngoại lệ luật định như: trích dẫn hợp lý để bình luận, nghiên cứu, giảng dạy hoặc đưa tin có dẫn nguồn phù hợp.
“Không phải mọi hành vi chia sẻ thông tin báo chí đều bị xử phạt. Điều mà Nghị định 174 hướng tới là hành vi khai thác lại nội dung báo chí một cách trái phép, có tính thay thế nguồn gốc ban đầu, hoặc gây thiệt hại cho chủ thể sở hữu quyền tác giả”, luật sư Kim Vinh phân tích.
Thực tế hiện nay cho thấy nhiều trang mạng xã hội, fanpage hoặc kênh nội dung đã sao chép gần như toàn bộ sản phẩm báo chí để câu view, kiếm quảng cáo hoặc xây dựng lượng người theo dõi. Có trường hợp chỉ vài phút sau khi báo đăng bài, nội dung đã bị “copy” hàng loạt lên các nền tảng khác, khiến độc giả không còn nhu cầu truy cập báo gốc.
Điều này gây thiệt hại rất lớn cho cơ quan báo chí vì doanh thu quảng cáo, lượng truy cập và giá trị thương mại của báo chí điện tử phụ thuộc đáng kể vào độc giả trực tiếp. Trong khi để tạo ra một tác phẩm báo chí chất lượng, cơ quan báo chí phải đầu tư nhân lực, thời gian, chi phí tác nghiệp và trách nhiệm nghề nghiệp.
“Quy định tại điều 95 Nghị định 174 có ý nghĩa như một công cụ pháp lý bổ sung để bảo vệ quyền tác giả báo chí trên không gian mạng. Từ đó góp phần lập lại trật tự trong môi trường nội dung số, hạn chế tình trạng ăn cắp chất xám đang diễn ra phổ biến”, luật sư Kim Vinh chia sẻ.
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại luật gia Việt Nam, quy định trên hỗ trợ rất nhiều cho việc bảo vệ sản phẩm trí tuệ của các cơ quan báo chí. Nó giúp tạo ra hành lang pháp lý để ngăn chặn việc các cá nhân, hội nhóm chụp màn hình, hoặc sao chép nguyên văn để “trục lợi trên công sức của người khác”.
“Khi hành vi vi phạm bị xử phạt và buộc gỡ bỏ, độc giả sẽ quay lại tiếp cận thông tin tại trang web chính thống, giúp cơ quan báo chí duy trì lượt xem và doanh thu quảng cáo để tái đầu tư”, luật sư Hậu phân tích.
Cũng theo luật sư Hậu, nếu người nào sử dụng tính năng “chia sẻ” hoặc dán đường link dẫn trực tiếp về bài viết gốc của cơ quan báo chí thì không bị coi là hành vi cung cấp, chia sẻ trái phép tác phẩm báo chí.
Người chia sẻ trong trường hợp này đóng vai trò là người dẫn đường hướng dẫn người xem đến các bài viết chính gốc. Đây là hành vi hỗ trợ cho chính chủ sở hữu của bài viết, không phải là hành vi vi phạm pháp luật.
Ngoài ra, hiện nay việc các trang báo cho phép người dùng được chia sẻ bài viết qua nút share Facebook, Zalo cũng là một hình thức xác nhận rằng trang báo đồng ý cho phép độc giả truyền tải thông tin bài viết đến những người khác.
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Công ty luật TNHH HPL và cộng sự phân tích thêm: “Việc bảo vệ bản quyền báo chí và lan tỏa thông tin chính thống không hề mâu thuẫn với nhau, nếu mỗi người dùng mạng xã hội có ý thức sử dụng nội dung đúng cách”.
Thay vì sao chép nguyên bài báo, video, hình ảnh lên mạng xã hội, người dùng nên ưu tiên chia sẻ đường link từ nguồn báo chính thống, hoặc trích dẫn thông tin trong phạm vi hợp lý và ghi rõ nguồn. Cách chia sẻ này vừa giúp thông tin hữu ích được lan tỏa rộng rãi đến cộng đồng, vừa bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, lượt truy cập và quyền khai thác nội dung của cơ quan báo chí.
“Khi cả người dùng và các nền tảng mạng xã hội cùng tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, sẽ góp phần xây dựng môi trường thông tin số lành mạnh. Các thông tin chính thống vẫn được lan tỏa hiệu quả nhưng không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của cơ quan báo chí và người sáng tạo nội dung”, luật sư Huyền chia sẻ.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Xuân Tân vừa ký quyết định phê duyệt đề án xây dựng Bảo tàng Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình, tại xã Cửa Tùng, cạnh di tích quốc gia đặc biệt đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải. Dự án sử dụng nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035.
Theo đề án, giai đoạn 2026-2028, tỉnh sẽ xây các hạng mục chính và tổ chức sưu tầm tư liệu, hiện vật; năm 2029 lắp đặt nội thất, hoàn thiện hệ thống trưng bày và đào tạo nhân sự vận hành. Công trình dự kiến hoàn thành cuối năm 2030.
Đây sẽ là bảo tàng cấp quốc gia, không chỉ giới hạn trong phạm vi ký ức chiến tranh ở Quảng Trị mà mở rộng tới cuộc kháng chiến chống Mỹ trên toàn quốc, lấy Quảng Trị làm trọng tâm để kết nối và mở rộng nội hàm.
Bảo tàng có quy mô khoảng 11 ha, gồm hai không gian trưng bày cố định và một khu trưng bày chuyên đề, không cố định. Ngoài ra, dự án còn có hệ thống kho bảo quản hiện vật, khu làm việc, cùng các hạng mục phụ trợ phục vụ nghiên cứu và đón khách tham quan.
Không gian ngoài trời được quy hoạch đồng bộ với cảnh quan khu di tích, kết hợp các công trình dịch vụ nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách. Bảo tàng dự kiến ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại như trình chiếu thực tế ảo (VR/AR), phim tài liệu, mô phỏng 3D-4D nhằm tăng tính tương tác và trải nghiệm cho người xem.
Theo UBND tỉnh Quảng Trị, việc xây dựng Bảo tàng Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình nhằm lưu giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản ký ức chiến tranh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1954-1975, cả những ký ức hậu chiến trong thời bình và những khát vọng về độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; hòa hợp, hòa giải dân tộc để đoàn kết, chung lòng xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam văn minh và cường thịnh.
Tỉnh kỳ vọng bảo tàng gắn với di tích quốc gia đặc biệt đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải sẽ tạo điểm nhấn văn hóa du lịch mới trên tuyến hành trình di sản miền Trung. Cùng với di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng, công trình được kỳ vọng thu hút du khách trong và ngoài nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội cho tỉnh.
Quảng Trị giữ vị trí đặc biệt ở miền Trung, từng là chiến trường khốc liệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, được gọi là "vùng đất lửa", ghi dấu nhiều trận chiến khốc liệt. Nhiều địa danh tại Quảng Trị gắn với các sự kiện lịch sử quan trọng như thành cổ, Khe Sanh, Cửa Việt, Hiền Lương - Bến Hải, đường 20 Quyết thắng hay Ngư Thủy. Những địa danh này trở thành biểu tượng cho tinh thần kiên cường và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam.
Hiện tỉnh Quảng Trị lưu giữ hơn 5.000 tài liệu, hiện vật liên quan đến cuộc kháng chiến chống Mỹ. Hàng nghìn hiện vật được trưng bày tại Bảo tàng tỉnh, các nhà truyền thống và nhà trưng bày tại nhiều di tích. Nhiều hiện vật lớn như xác máy bay trực thăng, xe tăng hay đuôi máy bay thu thập từ chiến trường được xem là nguồn tư liệu quan trọng cho nội dung trưng bày của bảo tàng mới.
Tại tỉnh Thanh Hóa, ông Đầu Thanh Tùng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, đã trao quà của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng các thương binh, bệnh binh nặng đang được chăm sóc, điều trị tại Trung tâm Nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công Thanh Hóa.
Ông Đầu Thanh Tùng đã chuyển lời thăm hỏi, lời chúc tốt đẹp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới các thương binh, bệnh binh - những người đã hy sinh một phần xương máu của mình cho Tổ quốc.
Tại tỉnh Nghệ An, bà Nguyễn Thị Hà, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, và lãnh đạo tỉnh đã thăm hỏi, trao quà của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng các thương binh, bệnh binh đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, việc thăm hỏi, tặng quà là tấm lòng tri ân sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, của Đảng, Nhà nước với những người có công với nước.
Cùng ngày, ông Nguyễn Anh Chức, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, đã đến thăm và trao quà của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng người có công đang được chăm sóc, điều dưỡng tại Trung tâm Điều dưỡng người có công tỉnh Ninh Bình.
Trung tâm Điều dưỡng người có công tỉnh Ninh Bình hiện đang chăm sóc 124 người có công và thân nhân người có công.
Hoạt động thăm hỏi, động viên các thương binh, bệnh binh là việc làm thường xuyên của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các địa phương, đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.
Ngày 27.5, tin từ Công an phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang, cho biết đơn vị vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với N.N.O (19 tuổi, ở xã Ô Lâm, tỉnh An Giang) số tiền 3,5 triệu đồng do có hành vi cố ý báo tin giả, không đúng sự thật đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
Theo Công an phường Vĩnh Tế, do cần tiền tiêu xài cá nhân, N.N.O mang xe máy cùng trang sức và điện thoại bán lấy tiền. Sợ gia đình phát hiện la rầy, tối 16.5, chị O. đến Công an phường Vĩnh Tế trình báo bị cướp tài sản.
Theo trình báo của O., chiều 16.5, chị bị 4 thanh niên và 1 phụ nữ đi trên 3 xe máy chặn đường tại cầu Kênh số 5 (thuộc khóm Vĩnh Đông, phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang) đe dọa rồi cướp xe máy, điện thoại, bông tai, dây chuyền vàng 18K và 1,5 triệu đồng tiền mặt rồi nhanh chóng tẩu thoát. Tổng tài sản bị cướp khoảng 42 triệu đồng.
Vào cuộc điều tra, xác minh, lực lượng Công an phường Vĩnh Tế nhận thấy dấu vết tại hiện trường và lời khai bị cướp tài sản của chị O. có nhiều mâu thuẫn, không phù hợp. Sau thời gian đấu tranh, chị O. đã thừa nhận báo tin giả; đồng thời cho biết bản thân mang tài sản đi bán chứ không bị cướp như nội dung trình báo với công an trước đó.
