Chính phủ vừa ban hành Nghị định 174 năm 2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử, công nghệ thông tin.
Theo điểm d khoản 1 điều 95 Nghị định 174, đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để “cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí… mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, hoặc chưa được phép lưu hành, hoặc đã có quyết định cấm lưu hành, hoặc tịch thu”, sẽ bị phạt từ 20 – 30 triệu đồng. Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc gỡ bỏ thông tin. Nghị định này có hiệu lực từ 1.7.
Vậy việc cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí như thế nào mới bị xem là vi phạm quy định trên? Trao đổi với Báo Thanh Niên, luật sư – tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Vinh, Công ty luật TNJ, nguyên thẩm phán TAND tối cao, phân tích điểm d khoản 1 điều 95 Nghị định 174 không phải cấm người dân tiếp cận, hay lan tỏa thông tin báo chí chính thống, mà chủ yếu nhắm đến hành vi sử dụng trái phép tác phẩm báo chí trên mạng xã hội.
Cần phải hiểu đối tượng được bảo vệ là “tác phẩm báo chí”, tức là các sản phẩm được pháp luật sở hữu trí tuệ bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan. Hành vi vi phạm là “cung cấp, chia sẻ” mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
“Nghĩa là việc đăng tải lại nội dung báo chí lên mạng xã hội dưới dạng sao chép nguyên bài, chụp màn hình toàn bộ bài viết, cắt ghép video, đọc lại nội dung để kiếm tiền, “xào nấu” thành sản phẩm khác, nhưng thực chất khai thác trái phép chất xám của cơ quan báo chí”, luật sư Kim Vinh nhấn mạnh.
Theo luật Sở hữu trí tuệ, cơ quan báo chí và tác giả có quyền tài sản đối với tác phẩm do mình sáng tạo. Việc sao chép, phân phối, truyền đạt tác phẩm đến công chúng trên môi trường số về nguyên tắc phải được sự cho phép của chủ thể, trừ các trường hợp ngoại lệ luật định như: trích dẫn hợp lý để bình luận, nghiên cứu, giảng dạy hoặc đưa tin có dẫn nguồn phù hợp.
“Không phải mọi hành vi chia sẻ thông tin báo chí đều bị xử phạt. Điều mà Nghị định 174 hướng tới là hành vi khai thác lại nội dung báo chí một cách trái phép, có tính thay thế nguồn gốc ban đầu, hoặc gây thiệt hại cho chủ thể sở hữu quyền tác giả”, luật sư Kim Vinh phân tích.
Thực tế hiện nay cho thấy nhiều trang mạng xã hội, fanpage hoặc kênh nội dung đã sao chép gần như toàn bộ sản phẩm báo chí để câu view, kiếm quảng cáo hoặc xây dựng lượng người theo dõi. Có trường hợp chỉ vài phút sau khi báo đăng bài, nội dung đã bị “copy” hàng loạt lên các nền tảng khác, khiến độc giả không còn nhu cầu truy cập báo gốc.
Điều này gây thiệt hại rất lớn cho cơ quan báo chí vì doanh thu quảng cáo, lượng truy cập và giá trị thương mại của báo chí điện tử phụ thuộc đáng kể vào độc giả trực tiếp. Trong khi để tạo ra một tác phẩm báo chí chất lượng, cơ quan báo chí phải đầu tư nhân lực, thời gian, chi phí tác nghiệp và trách nhiệm nghề nghiệp.
“Quy định tại điều 95 Nghị định 174 có ý nghĩa như một công cụ pháp lý bổ sung để bảo vệ quyền tác giả báo chí trên không gian mạng. Từ đó góp phần lập lại trật tự trong môi trường nội dung số, hạn chế tình trạng ăn cắp chất xám đang diễn ra phổ biến”, luật sư Kim Vinh chia sẻ.
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại luật gia Việt Nam, quy định trên hỗ trợ rất nhiều cho việc bảo vệ sản phẩm trí tuệ của các cơ quan báo chí. Nó giúp tạo ra hành lang pháp lý để ngăn chặn việc các cá nhân, hội nhóm chụp màn hình, hoặc sao chép nguyên văn để “trục lợi trên công sức của người khác”.
“Khi hành vi vi phạm bị xử phạt và buộc gỡ bỏ, độc giả sẽ quay lại tiếp cận thông tin tại trang web chính thống, giúp cơ quan báo chí duy trì lượt xem và doanh thu quảng cáo để tái đầu tư”, luật sư Hậu phân tích.
Cũng theo luật sư Hậu, nếu người nào sử dụng tính năng “chia sẻ” hoặc dán đường link dẫn trực tiếp về bài viết gốc của cơ quan báo chí thì không bị coi là hành vi cung cấp, chia sẻ trái phép tác phẩm báo chí.
Người chia sẻ trong trường hợp này đóng vai trò là người dẫn đường hướng dẫn người xem đến các bài viết chính gốc. Đây là hành vi hỗ trợ cho chính chủ sở hữu của bài viết, không phải là hành vi vi phạm pháp luật.
Ngoài ra, hiện nay việc các trang báo cho phép người dùng được chia sẻ bài viết qua nút share Facebook, Zalo cũng là một hình thức xác nhận rằng trang báo đồng ý cho phép độc giả truyền tải thông tin bài viết đến những người khác.
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Công ty luật TNHH HPL và cộng sự phân tích thêm: “Việc bảo vệ bản quyền báo chí và lan tỏa thông tin chính thống không hề mâu thuẫn với nhau, nếu mỗi người dùng mạng xã hội có ý thức sử dụng nội dung đúng cách”.
Thay vì sao chép nguyên bài báo, video, hình ảnh lên mạng xã hội, người dùng nên ưu tiên chia sẻ đường link từ nguồn báo chính thống, hoặc trích dẫn thông tin trong phạm vi hợp lý và ghi rõ nguồn. Cách chia sẻ này vừa giúp thông tin hữu ích được lan tỏa rộng rãi đến cộng đồng, vừa bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, lượt truy cập và quyền khai thác nội dung của cơ quan báo chí.
“Khi cả người dùng và các nền tảng mạng xã hội cùng tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, sẽ góp phần xây dựng môi trường thông tin số lành mạnh. Các thông tin chính thống vẫn được lan tỏa hiệu quả nhưng không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của cơ quan báo chí và người sáng tạo nội dung”, luật sư Huyền chia sẻ.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết ngày 22/5, khu vực đồng bằng Bắc Bộ và phía Nam Phú Thọ nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C. Từ ngày 23/5, miền Bắc nắng nóng gay gắt hơn và lan rộng ra toàn khu vực.
Theo dự báo, khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Từ ngày 23/5, các khu vực này nắng nóng gay gắt hơn.
Cơ quan khí tượng nhận định nắng nóng diện rộng ở những khu vực trên còn có khả năng kéo dài đến ngày 27/5.
Các khu vực khác được dự báo ngày trời nắng, riêng khu vực Nam Bộ chiều tối có mưa rào rải rác và có nơi có dông.
Dự báo thời tiết ngày 22/5 các vùng trên cả nước:
TP Hà Nội: Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; ngày nắng nóng. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 27-29 độ C; nhiệt độ cao nhất 34-36 độ C.
Tây Bắc Bộ: Đêm nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; ngày có mây, trời nắng, có nơi nắng nóng. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, có nơi dưới 24 độ C; nhiệt độ cao nhất 31-34 độ C, có nơi trên 35 độ C.
Đông Bắc Bộ: Đêm nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; ngày có mây, trời nắng, có nơi nắng nóng, riêng khu vực đồng bằng Bắc Bộ có nắng nóng. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C, có nơi dưới 25 độ C; nhiệt độ cao nhất 31-34 độ C, có nơi trên 35 độ C, riêng khu vực Đồng bằng Bắc Bộ 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C.
Thanh Hóa đến Huế: Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C; nhiệt độ cao nhất 34-37 độ C, có nơi trên 37 độ C.
Duyên hải Nam Trung Bộ: Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C; nhiệt độ cao nhất 34-37 độ C, có nơi trên 37 độ C.
Cao nguyên Trung Bộ: Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 20-23 độ C; nhiệt độ cao nhất 31-34 độ C.
Nam Bộ: Nhiều mây, có mưa rào và dông vài nơi; riêng chiều tối mai có mưa rào rải rác và có nơi có dông. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C; nhiệt độ cao nhất 30-33 độ C.
TPHCM: Nhiều mây, có mưa rào và dông vài nơi; riêng chiều tối mai có mưa rào rải rác và có nơi có dông. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất 25-27 độ C; nhiệt độ cao nhất 31-33 độ C.
Ngày 21.6, Công an tỉnh Gia Lai cho biết vừa tống đạt quyết định khởi tố ông Tô Xuân Hồng (63 tuổi), chủ trang trại nuôi hơn 4.000 con heo ở xã Kon Gang, tỉnh Gia Lai về tội "Gây ô nhiễm môi trường".
Theo kết quả điều tra ban đầu, ông Hồng là chủ trang trại chăn nuôi hơn 4.000 con heo thịt nhưng không xây dựng hệ thống xử lý chất thải. Trong quá trình chăn nuôi đã xả hơn 240 tấn phân, nước thải chưa qua xử lý ra môi trường.
Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Gia Lai sau khi phối hợp với các đơn vị chức năng kiểm tra thực tế tại trang trại của ông Hồng, phát hiện cơ sở này có hệ thống dẫn nước thải, phân heo chưa qua xử lý, chảy trực tiếp ra khu vực bãi đất phía sau các dãy chuồng nuôi heo.
Khu vực tập kết chất thải gồm nhiều vị trí, với tổng diện tích khoảng 1,1 ha. Cơ quan điều tra xác định có khoảng 240 tấn chất thải đã bị xả trực tiếp ra môi trường mà không qua bất kỳ công đoạn xử lý nào.
Làm việc với cơ quan điều tra, ông Hồng khai nhận, trong quá trình hoạt động đã không thực hiện thủ tục xin cấp giấy phép môi trường, không xây dựng các công trình xử lý chất thải theo quy định và để chất thải thấm tự nhiên xuống đất.
Sau khi tiếp nhận kết luận giám định của Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), cơ quan chức năng xác định các mẫu thu thập tại hiện trường đều là chất thải rắn thông thường.
Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập được và kết quả giám định chuyên môn, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự và khởi tố bị can đối với ông Tô Xuân Hồng về tội "Gây ô nhiễm môi trường" để tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
Tối 3/4, đại diện UBND xã Việt Xuyên (Hà Tĩnh) thông tin về việc một người dân trên địa bàn bị chó becgie tấn công dẫn đến tử vong. Nạn nhân là cụ ông Đ.H.Q. (83 tuổi), trú tại thôn Phúc Lộc, xã Việt Xuyên.
Theo thông tin ban đầu, chiều 2/4, cụ Q. ra khu vực nuôi nhốt để cho con chó becgie của gia đình ăn. Trong lúc tiếp cận, con vật bất ngờ tuột xích, xổng ra ngoài cắn nhiều nhát vào người chủ.
Camera gia đình ghi lại thời điểm xảy ra vụ việc cho thấy trong nhà chỉ có cụ Q. và vợ. Do tuổi cao, sức yếu, bà không thể can thiệp nên đã hô hoán kêu cứu. Hàng xóm chạy sang xua đuổi con vật, đồng thời gọi xe cấp cứu đưa nạn nhân đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Tĩnh.
Dù được các bác sĩ cấp cứu, cụ Q. không qua khỏi do bị nhiều vết thương nặng ở vùng ngực và cổ.
Theo người thân, con chó becgie được gia đình nuôi từ hơn 4 năm trước, đến nay nặng khoảng 45kg. Hằng ngày, con vật được xích cẩn thận. Tuy nhiên, thời điểm xảy ra sự việc, dây xích bị tuột khỏi cổ con chó dẫn đến tai nạn đáng tiếc.
Sau vụ việc, người dân địa phương đã đánh chết con vật này để đảm bảo an toàn cho khu vực dân cư. Chính quyền địa phương đã đến thăm hỏi, động viên, hỗ trợ gia đình lo hậu sự cho cụ ông.
