Bộ Quốc phòng Romania hôm nay cho biết radar phòng không của họ phát hiện một máy bay không người lái (UAV) xâm nhập không phận nước này khi Nga tiến hành cuộc tập kích vào Ukraine trong đêm 28/5, rạng sáng 29/5.
Quân đội Romania đã triển khai hai tiêm kích F-16 và một trực thăng để giám sát, phi công cũng được phép bắn hạ mục tiêu, nhưng không ngăn được UAV rơi xuống mái một tòa nhà chung cư ở phía nam thành phố biên giới Galati. Sự cố khiến hai người bị thương và 70 người phải sơ tán.
“Chúng tôi chỉ có 4 phút. Khoảng thời gian này cực kỳ ngắn”, tướng Gheorghe Maxim thuộc Bộ Tư lệnh Liên quân Romania giải thích trong cuộc họp báo hôm nay, khi được hỏi vì sao tiêm kích không khai hỏa để bắn hạ UAV.
Tổng thống Romania Nicusor Dan nói rằng quyết định không cho tiêm kích F-16 khai hỏa được đưa ra “vì không đủ điều kiện cần thiết để phá hủy UAV mà không gây nguy hiểm đáng kể cho dân thường”.
Romania đã triệu đại sứ Nga để phản đối, trong khi Tổng thống Nicusor Dan triệu tập cuộc họp Hội đồng Quốc phòng để thảo luận về “sự cố nghiêm trọng nhất ảnh hưởng đến lãnh thổ quốc gia” kể từ khi Nga mở chiến dịch ở Ukraine tháng 2/2022. Romania từng nhiều lần phát hiện UAV xâm nhập không phận, nhưng đây là lần đầu tiên một tòa chung cư bị đánh trúng.
Bộ Quốc phòng Romania nhận định sự cố này là “bước leo thang nghiêm trọng và vô trách nhiệm từ phía Nga”. Romania đồng thời cho biết đã yêu cầu các đồng minh phương Tây đẩy nhanh việc chuyển giao các hệ thống chống UAV cho đất nước họ.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói rằng sự việc cho thấy “cuộc chiến của Nga đã vượt thêm một lằn ranh”, đồng thời bày tỏ đoàn kết của Liên minh châu Âu (EU) với Romania và người dân nước này. Bà cũng cam kết tăng cường năng lực răn đe ở sườn đông của EU và tiếp tục gia tăng sức ép lên Nga.
NATO lên án “sự liều lĩnh” của Nga và tuyên bố “đoàn kết tuyệt đối” với Romania, trong khi Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot nói rằng việc UAV rơi xuống lãnh thổ một nước thành viên NATO là “hành động vô trách nhiệm”.
Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker lên án sự việc, khẳng định “sẽ bảo vệ từng tấc đất lãnh thổ NATO”.
Nga hiện vẫn chưa lên tiếng về sự việc này.
Ngoài Romania, các nước thành viên NATO khác giáp biên giới với Nga hoặc Ukraine, trong đó có Latvia, Estonia và Ba Lan, cũng ngày càng chứng kiến nhiều hơn các vụ UAV của Kiev hoặc Moskva xâm nhập không phận.
Một tiêm kích F-16 NATO hôm 19/5 bắn hạ UAV Ukraine trên không phận Estonia. Bộ Ngoại giao Ukraine đã xin lỗi Estonia, cáo buộc biện pháp tác chiến điện tử của Nga đã khiến UAV Ukraine bị chuyển hướng về phía các quốc gia vùng Baltic.
Cảnh sát hạt Cambridgeshire cho biết nhận được cuộc gọi báo án đến vườn thú Old Hurst, gần thị trấn Huntingdon, phía nam nước Anh, lúc 13h24 ngày 18/6. Andy Johnson, người điều hành vườn thú, cho biết vợ ông, Tracey, đã lao vào chuồng cá sấu để giải cứu cậu bé. Đứa trẻ được đưa đến bệnh viện, trên người có nhiều vết thương nghiêm trọng.
Người đàn ông 30 tuổi đến từ Norfolk đã bị bắt với cáo buộc giết người bất thành. Theo cảnh sát Anh, người này và em bé dường như không quen biết.
Cảnh sát Anh ngày 19/6 thông báo đã cho người này tại ngoại đến ngày 18/9 trong lúc điều tra thêm, vì giới chức đánh giá anh ta không ở trong trạng thái phù hợp để lấy lời khai.
Đài LBC đưa tin người này "gặp khó khăn về nhận thức" và đang đi dã ngoại cùng người chăm sóc khi sự việc xảy ra.
"Chúng tôi đang nói chuyện với những người có mặt tại sở thú vào thời điểm xảy ra sự việc đáng tiếc này để hiểu rõ hơn diễn biến vụ việc", thanh tra Verity McCann nói.
Old Hurst là doanh nghiệp nông trại do gia đình tự điều hành, bao gồm một cửa hàng thịt, một cửa hàng nông sản, phòng trà, nhà hàng bít tết và vườn thú. Trang web giới thiệu nơi đây "nuôi dưỡng hơn 100 cá thể động vật hấp dẫn" bao gồm cá sấu, sư tử châu Phi và một con hổ Bengal. Những con cá sấu được nhốt trong một chuồng gia súc cải tạo, nơi có lối đi bộ trên cao rào bằng kim loại nhìn xuống hồ nước lớn được bao quanh bởi thảm thực vật nhiệt đới.
Mike Annicelli, 52 tuổi, người sống gần vườn thú, mô tả đàn cá sấu nằm cách sàn phía trên khoảng 4,5 m. Có hàng rào cao khoảng 1,2 m dọc theo lối đi bộ.
Gia đình Johnson cho hay Nhà kính Nhiệt đới, nơi nuôi cá sấu, sẽ đóng cửa cho đến khi có thông báo mới, để bày tỏ sự tôn trọng đối với gia đình.
"Xin gửi lời cầu chúc và cảm thông sâu sắc nhất đến cậu bé và gia đình", sở thú cho biết.
Bà Charlotte Lowe, đại diện cho vùng Old Hurst tại Hội đồng Quận Huntingdonshire và Hội đồng Hạt Cambridgeshire, cho biết "bị sốc" khi nghe tin về sự việc.
"Để một chuyện như thế này xảy ra ở đây thật sự là không thể tin nổi", bà nói. "Bạn không bao giờ nghĩ điều này lại xảy ra ở một ngôi làng nông thôn".
Bà nói thêm chuồng trại vốn có các biện pháp an toàn được thiết lập sẵn, bao gồm kính Perspex và các lối đi bộ an toàn. Vườn thú này là một địa điểm thu hút đông đảo du khách từ khắp nơi trên cả nước.
"Mỹ và Israel đã thực hiện các cuộc tấn công vào đảo Kharg. Một số vụ nổ đã được ghi nhận tại đó", hãng tin Mehr của Iran hôm nay cho hay. Theo hãng tin này, các tiêm kích của Mỹ và Israel đã tấn công cảng xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran trên đảo. Hiện chưa có thông tin cụ thể về thương vong hay thiệt hại.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận thông tin nước này không kích mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, song nhấn mạnh ông không nghĩ các cuộc tấn công này đánh dấu sự thay đổi chiến lược, cũng như không thay đổi thời hạn mà Tổng thống Donald Trump đã đặt ra cho Iran. Ông Trump đã yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá.
Nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn lời một quan chức Mỹ nói rằng quân đội nước này đã tấn công hơn 50 mục tiêu quân sự trên hòn đảo nằm ngoài khơi bờ biển phía tây của Iran, song không nhắm vào cơ sở dầu mỏ.
Ông Trump tuần trước tuyên bố tất cả mục tiêu quân sự trên đảo Kharg "đã bị phá hủy hoàn toàn".
Giá dầu thô của Mỹ tiếp tục tăng sau thông tin về cuộc tấn công vào cảng xuất khẩu của Iran trên đảo Kharg. Giá dầu WTI dự kiến giao vào tháng 5 tăng 2,1%, lên 114,71 USD/thùng. Giá dầu thô Brent dự kiến giao trong tháng 6 tăng 0,4%, lên 110,22 USD/thùng.
Mỹ từng không kích đảo Kharg ngày 13/3. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ khi đó cho biết 90 mục tiêu trên đảo đã bị đánh trúng, gồm "kho chứa thủy lôi, hầm chứa tên lửa và nhiều địa điểm quân sự khác". Tổng thống Trump sau đó nói rằng Mỹ đã tránh tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km, có chiều dài chỉ 6 km và diện tích 20 km2. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo.
Với nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu năng lượng, Kharg được coi là "huyết mạch dầu mỏ" và mắt xích sống còn của Iran.
Truyền thông Mỹ tháng trước đưa tin Lầu Năm Góc đang chuẩn bị cho chiến dịch trên bộ kéo dài nhiều tuần tại Iran, trong số này có thể bao gồm điều đặc nhiệm và bộ binh tham gia đột kích lên đảo Kharg.
Khoảng 3.500 thủy thủ và lính thủy đánh bộ Mỹ trên tàu USS Tripoli, cùng vận tải cơ, tiêm kích và phương tiện đổ bộ đã tới Trung Đông vào ngày 27/3. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết việc điều lực lượng lớn đến khu vực không đồng nghĩa ông Trump đã quyết định mở chiến dịch trên bộ nhằm vào Iran.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 29/3 tuyên bố các quân nhân Iran "đang chờ lính Mỹ đổ bộ, sẵn sàng tung đòn hủy diệt đối phương và trừng phạt dứt điểm những đồng minh khu vực của họ".
Mỹ - Israel những ngày qua đã bắt đầu nhắm vào hạ tầng chiến lược và cơ sở năng lượng của Iran. Giới chức Iran ngày 7/4 cho biết ít nhất hai cây cầu, đường ray xe lửa và một tuyến đường cao tốc quan trọng bị hư hại do đòn không kích mới nhất của Mỹ và Israel.
Một số khu vực ở các thành phố Karaj và Fardis gần thủ đô Tehran đã bị mất điện sau khi đường dây truyền tải điện và một trạm biến áp bị phá hủy do không kích.
Quân đội Israel cùng ngày cho biết họ đã hoàn thành đợt tấn công quy mô lớn nhắm vào "các cơ sở hạ tầng" của Iran, song không cung cấp chi tiết về những địa điểm đó.
"Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh lập trường nguyên tắc của Trung Quốc trong việc thúc đẩy hòa bình và kêu gọi đàm phán", Xinhua dẫn lời ông Tập khi gặp Khaled bin Mohamed, Thái tử tiểu vương quốc Abu Dhabi thuộc Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), tại Bắc Kinh hôm nay.
Trong cuộc gặp, ông Tập nêu đề xuất 4 điểm nhằm thúc đẩy hòa bình tại Trung Đông, gồm tuân thủ nguyên tắc chung sống hòa bình; nguyên tắc chủ quyền quốc gia; thượng tôn luật pháp quốc tế; phối hợp giữa phát triển và an ninh.
"Chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia vùng Vịnh ở Trung Đông cần phải được tôn trọng một cách chân thành. Bảo vệ thẩm quyền của luật pháp quốc tế không thể đồng nghĩa với kiểu 'dùng khi có lợi, bỏ khi không thuận'", Chủ tịch Trung Quốc cho hay.
Theo ông Tập, cần phải bảo vệ một trật tự thế giới dựa vào Liên Hợp Quốc, đồng thời tăng cường phối hợp trong các vấn đề về an ninh và phát triển. Ông cũng kêu gọi thế giới không được phép "quay lại luật rừng".
Ông Tập cho hay Trung Quốc sẽ tiếp tục đóng vai trò mang tính xây dựng trong thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình ở Trung Đông.
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Iran và Mỹ diễn ra tại Pakistan cuối tuần qua đã không đạt được thỏa thuận nào. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó lệnh cho hải quân phong tỏa những tàu ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran ở vịnh Ba Tư, động thái bị Tehran chỉ trích là "lố bịch". Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc gọi lệnh phong tỏa của ông Trump "vi phạm nghiêm trọng" chủ quyền của Tehran.
Tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh ngày 14/4, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn nói rằng Mỹ đã tăng cường triển khai quân sự và thực hiện phong tỏa có chủ đích.
"Điều này chỉ làm trầm trọng thêm căng thẳng và làm suy yếu thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh, đồng thời gây nguy hiểm hơn nữa cho an ninh giao thông qua eo biển Hormuz. Đây là hành vi nguy hiểm và vô trách nhiệm", ông Quách cho hay.
Sau khi Mỹ, Israel mở chiến dịch tấn công nhằm vào Iran hôm 28/2, Trung Quốc nhiều lần lên tiếng phản đối sử dụng vũ lực tại Trung Đông. Bắc Kinh được cho là đã thuyết phục Tehran ngồi vào bàn đàm phán với Washington tại Pakistan cuối tuần qua.
Reuters và AP ngày 13/4 dẫn nguồn quan chức, nhà ngoại giao Mỹ, cho biết phái đoàn nước này và Iran có thể "tiến tới vòng đàm phán thứ hai" trong ngày 16/4. Theo nguồn tin, dù các cuộc đàm phán lần đầu tại Pakistan không đạt được thỏa thuận, phía Mỹ và Iran vẫn đang làm việc với nhau.
