Bộ Quốc phòng Romania hôm nay cho biết radar phòng không của họ phát hiện một máy bay không người lái (UAV) xâm nhập không phận nước này khi Nga tiến hành cuộc tập kích vào Ukraine trong đêm 28/5, rạng sáng 29/5.
Quân đội Romania đã triển khai hai tiêm kích F-16 và một trực thăng để giám sát, phi công cũng được phép bắn hạ mục tiêu, nhưng không ngăn được UAV rơi xuống mái một tòa nhà chung cư ở phía nam thành phố biên giới Galati. Sự cố khiến hai người bị thương và 70 người phải sơ tán.
“Chúng tôi chỉ có 4 phút. Khoảng thời gian này cực kỳ ngắn”, tướng Gheorghe Maxim thuộc Bộ Tư lệnh Liên quân Romania giải thích trong cuộc họp báo hôm nay, khi được hỏi vì sao tiêm kích không khai hỏa để bắn hạ UAV.
Tổng thống Romania Nicusor Dan nói rằng quyết định không cho tiêm kích F-16 khai hỏa được đưa ra “vì không đủ điều kiện cần thiết để phá hủy UAV mà không gây nguy hiểm đáng kể cho dân thường”.
Romania đã triệu đại sứ Nga để phản đối, trong khi Tổng thống Nicusor Dan triệu tập cuộc họp Hội đồng Quốc phòng để thảo luận về “sự cố nghiêm trọng nhất ảnh hưởng đến lãnh thổ quốc gia” kể từ khi Nga mở chiến dịch ở Ukraine tháng 2/2022. Romania từng nhiều lần phát hiện UAV xâm nhập không phận, nhưng đây là lần đầu tiên một tòa chung cư bị đánh trúng.
Bộ Quốc phòng Romania nhận định sự cố này là “bước leo thang nghiêm trọng và vô trách nhiệm từ phía Nga”. Romania đồng thời cho biết đã yêu cầu các đồng minh phương Tây đẩy nhanh việc chuyển giao các hệ thống chống UAV cho đất nước họ.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói rằng sự việc cho thấy “cuộc chiến của Nga đã vượt thêm một lằn ranh”, đồng thời bày tỏ đoàn kết của Liên minh châu Âu (EU) với Romania và người dân nước này. Bà cũng cam kết tăng cường năng lực răn đe ở sườn đông của EU và tiếp tục gia tăng sức ép lên Nga.
NATO lên án “sự liều lĩnh” của Nga và tuyên bố “đoàn kết tuyệt đối” với Romania, trong khi Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot nói rằng việc UAV rơi xuống lãnh thổ một nước thành viên NATO là “hành động vô trách nhiệm”.
Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker lên án sự việc, khẳng định “sẽ bảo vệ từng tấc đất lãnh thổ NATO”.
Nga hiện vẫn chưa lên tiếng về sự việc này.
Ngoài Romania, các nước thành viên NATO khác giáp biên giới với Nga hoặc Ukraine, trong đó có Latvia, Estonia và Ba Lan, cũng ngày càng chứng kiến nhiều hơn các vụ UAV của Kiev hoặc Moskva xâm nhập không phận.
Một tiêm kích F-16 NATO hôm 19/5 bắn hạ UAV Ukraine trên không phận Estonia. Bộ Ngoại giao Ukraine đã xin lỗi Estonia, cáo buộc biện pháp tác chiến điện tử của Nga đã khiến UAV Ukraine bị chuyển hướng về phía các quốc gia vùng Baltic.
"Mỹ đòi hỏi chúng ta đầu hàng hoàn toàn, nhưng dân tộc Iran sẽ không bao giờ khuất phục. Giao tranh là không thể tránh khỏi, nên chúng tôi đang trong tâm thế sẵn sàng và không ngại chiến sự. Không có gì phải lo lắng, ngay cả khi NATO tham chiến", tướng Mohammad Jafar Asadi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, cho biết hôm nay.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya được coi là "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran. Lãnh đạo cơ quan này thường đưa ra những tuyên bố cứng rắn trong chiến sự.
Đề cập những tuyên bố gần đây từ giới chức Mỹ rằng năng lực phòng thủ của Iran đã suy yếu, tướng Asadi khẳng định Tehran "vẫn chưa tung ra hết tất cả quân bài chiến lược và sẽ sử dụng chúng khi cần thiết".
Theo ông, ngành công nghiệp quốc phòng Iran đã hứng chịu thiệt hại trong 6 tuần giao tranh, nhưng các cơ sở sản xuất thiết bị quân sự và bảo đảm hậu cần cho lực lượng vũ trang đã được che giấu hoàn toàn khỏi tầm quan sát của Mỹ - Israel.
"Đối phương không biết vị trí những cơ sở này. Tình hình sản xuất quốc phòng vẫn ở mức chấp nhận được. Lực lượng vũ trang Iran không cần bom hạt nhân. Vũ khí mạnh nhất, hay 'bom nguyên tử' thực sự của chúng ta, chính là những người dân đã hiện diện trên các đường phố và quảng trường suốt hơn 90 đêm vừa qua", ông nói.
Tướng Iran cũng cho rằng Mỹ và đồng minh, trong đó có NATO, luôn tìm cách đối đầu Iran suốt hàng chục năm qua nhưng không đạt được mục tiêu. "Ngày nay, họ cũng sẽ phải đối mặt thất bại nếu hành động chống lại Iran", ông Asadi nhấn mạnh.
Phát biểu được đưa ra sau khi truyền thông Iran ngày 1/6 đưa tin nước này đã đình chỉ các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ và đang cân nhắc chấm dứt lệnh ngừng bắn, sau khi Israel không kích khu vực Dahiyeh ở ngoại ô thủ đô Beirut của Lebanon, nơi được coi là thành trì của Hezbollah.
"Vi phạm lệnh ngừng bắn trên một mặt trận đồng nghĩa vi phạm trên mọi mặt trận. Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm về hậu quả", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho hay.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết chưa nhận được thông tin đình chỉ đàm phán, thêm rằng nếu Tehran chọn im lặng thì điều đó "cũng không phải vấn đề" và ông sẵn sàng chờ đợi. "Điều đó không có nghĩa là chúng tôi sẽ ném bom khắp nơi. Chúng tôi chỉ đơn giản là ngừng trao đổi và tiếp tục duy trì phong tỏa. Tôi có thể chờ bao lâu cũng được. Họ đang mất rất nhiều tiền", ông nói.
Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, Tổng thống Trump tuyên bố ông "không quan tâm" nếu Mỹ và Iran chấm dứt đàm phán.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 21-5 Nga ra tuyên bố sẽ tích cực hỗ trợ Cuba bất chấp những nỗ lực của Mỹ nhằm đe dọa và siết chặt "vòng vây trừng phạt" đối với quốc đảo này.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục dành sự hỗ trợ tích cực nhất cho nhân dân Cuba anh em trong giai đoạn cực kỳ khó khăn này", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phát biểu với báo giới.
Bà Zakharova khẳng định Nga "hoàn toàn đoàn kết với Cuba" và mạnh mẽ lên án mọi hành động can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền, cũng như các biện pháp trừng phạt đơn phương mà Matxcơva cho là bất hợp pháp.
Dù vậy phía Nga chưa nêu cụ thể sẽ hỗ trợ Cuba bằng hình thức nào. Bà Zakharova cáo buộc Mỹ đang siết chặt "vòng vây trừng phạt" đối với Cuba và thể hiện tư duy của Học thuyết Monroe.
Đây là chính sách đối ngoại do Mỹ đưa ra năm 1823, nhấn mạnh việc ngăn các cường quốc bên ngoài can thiệp vào khu vực châu Mỹ, nhưng về sau thường được xem là cơ sở để Washington mở rộng ảnh hưởng tại Mỹ Latin và Caribe.
Cùng ngày, Trung Quốc cũng kêu gọi Mỹ "ngừng vung cây gậy tư pháp và cây gậy trừng phạt" đối với Cuba, theo Hãng tin AFP.
Phát biểu tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn khẳng định Bắc Kinh "kiên quyết ủng hộ Cuba bảo vệ chủ quyền và phẩm giá quốc gia", đồng thời phản đối mọi hình thức can thiệp từ bên ngoài.
Trước đó ngày 20-5, Mỹ công bố cáo trạng đối với cựu Chủ tịch Cuba Raul Castro (94 tuổi), em trai của cố lãnh tụ Fidel Castro. Các cáo buộc liên quan vụ bắn hạ hai máy bay dân sự của nhóm chống chính quyền Cuba năm 1996 khiến bốn người thiệt mạng.
Ngoài tội danh giết người, ông Raul Castro còn bị Mỹ cáo buộc âm mưu sát hại công dân Mỹ và phá hủy máy bay.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi bản cáo trạng là "một thời khắc quan trọng", làm dấy lên đồn đoán Washington có thể gia tăng chiến dịch gây áp lực nhằm vào chính quyền Cuba trong bối cảnh nước này đang chìm trong khủng hoảng nghiêm trọng do lệnh phong tỏa và trừng phạt của Mỹ.
Cử tri tại 6 bang Alabama, Georgia, Idaho, Kentucky, Oregon và Pennsylvania của Mỹ đã bắt đầu đi bỏ phiếu bầu cử sơ bộ vào ngày 19-5.
Kết quả các cuộc bỏ phiếu sẽ cho thấy mức độ ảnh hưởng của Tổng thống Donald Trump trong việc tác động đến lá phiếu của cử tri Đảng Cộng hòa, cũng như khả năng Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào cuối năm nay.
Sự xuất hiện của nhiều nhân vật chính trị hàng đầu từ hai đảng đã "hâm nóng" cuộc đua ở các bang.
Theo báo US News & World Report, tại bang Alabama, Đảng Cộng hòa sẽ bầu ứng viên thay vị trí tại thượng viện của thượng nghị sĩ Tommy Tuberville - người sẽ ra tranh cử Thống đốc.
Ông Tuberville dự kiến có màn tái đấu với cựu thượng nghị sĩ Dân chủ Doug Jones - người đã thất bại trước ông trong cuộc bầu cử Thượng viện năm 2020.
Trong khi đó ở đường đua Thượng viện bang này, dân biểu Barry Moore - ứng viên "nặng ký" do được Tổng thống Trump hậu thuẫn - sẽ cạnh tranh với 6 ứng viên khác như Tổng chưởng lý Steve Marshall và cựu đặc nhiệm hải quân Jared Hudson.
Tại bang Georgia, cuộc đua Thống đốc phía Dân chủ có sự tham gia của cựu Thị trưởng Atlanta Keisha Lance Bottoms, người nhận được sự ủng hộ của cựu Tổng thống Joe Biden.
Nếu giành chiến thắng, bà có thể trở thành nữ Thống đốc da màu đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, theo phóng viên TTXVN ở Washington. Về phía Đảng Cộng hòa, ông Trump dành sự hậu thuẫn Phó thống đốc Burt Jones trong cuộc đua Thống đốc.
Ngoài ra, cử tri bang này sẽ bầu ba ghế tại Tòa án tối cao bang. Hai trong số đó hiện do các thẩm phán được phe Cộng hòa bổ nhiệm nắm giữ.
Hiện Đảng Dân chủ kỳ vọng các ứng viên được cựu Tổng thống Barack Obama và nhiều lãnh đạo đảng hậu thuẫn có thể tạo đột phá.
Tại bang Pennsylvania, cử tri Đảng Dân chủ sẽ chọn ra các ứng viên để giành lại bốn ghế do Đảng Cộng hòa nắm giữ, được coi là rất quan trọng để đảng này giành lại quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ tại cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới
Tại Kentucky, tâm điểm là cuộc đối đầu giữa dân biểu Đảng Cộng hòa Thomas Massie - người thường xuyên chỉ trích ông Trump - và ứng viên được ông Trump hậu thuẫn là ông Ed Gallrein.
Theo Công ty AdImpact, đây là cuộc bầu cử sơ bộ Hạ viện có chi tiêu quảng cáo lớn nhất kể từ năm 2018, với gần 33 triệu USD, chủ yếu từ các nhóm ủng hộ ông Trump và các tổ chức thân Israel phản đối lập trường của ông Massie về cuộc chiến ở Iran.
Ngoài ra, cử tri bang này sẽ tìm ra người kế nhiệm thượng nghị sĩ Mitch McConnell - người có bốn thập niên giữ ghế tại Thượng viện.
Tại Idaho, toàn bộ 105 ghế trong nghị viện bang sẽ được bầu lại.
Một trong những cuộc đua đáng chú ý của Đảng Cộng hòa là màn "tái đấu" giữa thượng nghị sĩ bang Jim Woodward và cựu thượng nghị sĩ Scott Herndon để giành quyền đại diện khu vực 1 ở Thượng viện bang. Đây là lần thứ ba trong bốn năm họ đối đầu nhau, sau cuộc đua tốn kém kỷ lục năm 2024.
Tại Oregon, cử tri sẽ bỏ phiếu cho bầu cử sơ bộ Thống đốc và đề xuất tăng thuế xăng dầu, giao thông. Đáng chú ý là phe Đảng Cộng hòa có tới 14 ứng viên tranh cử Thống đốc tại bang này.
