Trong một cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn nhà nước Nga RIA Novosti ngày 29/5, ông Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, tuyên bố Tehran “không có ý định chuyển giao uranium làm giàu của nước này cho một nước thứ ba”.
Trước đó, Lãnh tụ Tối cao của Iran Mojtaba Khamenei cũng đưa ra chỉ thị không cho phép chuyển lượng uranium làm giàu cao của Tehran ra nước ngoài.
Giới chức hàng đầu của Iran tin rằng việc gửi số vật liệu này ra nước ngoài sẽ khiến đất nước dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công tiềm tàng trong tương lai của Mỹ và Israel.
Iran và Mỹ được cho là sắp đạt được thỏa thuận chính thức hóa lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, vấn đề liên quan tới số phận của kho uranium làm giàu vẫn chưa được giải quyết và là một phần quan trọng trong các cuộc đàm phán tiếp theo.
Uranium làm giàu cấp độ cao vốn có thể dùng chế tạo vũ khí hạt nhân. Vấn đề hạt nhân là một trong những điểm nghẽn cản trở các cuộc đàm phán hiện nay giữa Mỹ và Iran.
Tổng thống Donald Trump nhiều lần nêu rõ Mỹ sẽ bằng mọi giá ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông cũng để ngỏ khả năng tiến vào Iran và thu giữ số uranium làm giàu cấp độ cao.
Tổng thống Trump đã vạch ra kế hoạch tiêu hủy uranium làm giàu của Iran, nói rằng số vật liệu này sẽ được vận chuyển đến Mỹ, xử lý tại chỗ hoặc đưa đến một địa điểm khác.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.
Trước cuộc chiến, Iran từng ra tín hiệu sẵn sàng vận chuyển ra nước ngoài một nửa kho uranium đã được làm giàu lên mức 60%. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết lập trường đó đã thay đổi sau những lời đe dọa liên tiếp từ Mỹ về việc tấn công Iran.
Iran khẳng định chương trình hạt nhân của họ nhằm mục đích hòa bình. Tehran cũng nêu rõ họ không có ý định chuyển uranium làm giàu cao ra khỏi đất nước bất chấp Nga đề nghị tiếp quản số vật liệu đó để gỡ bế tắc đàm phán hòa bình Mỹ – Iran.
Các quan chức Iran nhiều lần tuyên bố ưu tiên của Tehran là đảm bảo xung đột chấm dứt vĩnh viễn, cũng như Mỹ và Israel cam kết sẽ không phát động các cuộc tấn công tiếp theo.
Các quan chức Iran cho biết chỉ sau khi những đảm bảo như vậy được thực thi, Iran mới sẵn sàng tham gia vào các cuộc đàm phán chi tiết về chương trình hạt nhân của mình.
Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga vẫn để ngỏ đề xuất chuyển giao uranium làm giàu của Iran sang Nga, và Moscow vẫn coi đây là một lựa chọn khả thi để giảm leo thang căng thẳng.
Theo Tổng thống Putin, Moscow sẵn sàng lưu trữ uranium làm giàu của Iran, tương tự thỏa thuận năm 2015 – một mô hình ban đầu được tất cả các bên chấp nhận trước khi Mỹ thay đổi lập trường.
Theo Tổng thống Putin, Mỹ, Iran và Israel ban đầu đã đồng ý với ý tưởng này. Tuy nhiên, cả Washington và Tehran sau đó đều đưa ra lập trường cứng rắn hơn. Mỹ yêu cầu uranium của Iran chỉ được đưa đến lãnh thổ nước này, trong khi Tehran đề xuất thành lập một liên danh Nga – Iran trên lãnh thổ của mình để pha loãng uranium. Cuối cùng, tình hình đã rơi vào bế tắc.
Theo Hãng tin AFP, phát biểu tại Nhà Trắng ngày 23-4, Tổng thống Trump tỏ ra lạc quan về triển vọng hòa bình tại Lebanon.
"Tôi nghĩ có cơ hội rất lớn để đạt được hòa bình. Đây đáng lẽ là một trường hợp dễ dàng" - ông nói với báo giới khi tiếp các quan chức và đại sứ Israel và Lebanon.
Tổng thống Mỹ cho biết lệnh ngừng bắn sẽ được gia hạn thêm ba tuần. Thỏa thuận đình chiến ban đầu được công bố sau cuộc gặp đầu tiên giữa đại sứ hai nước ngày 14-4 và dự kiến hết hiệu lực ngày 26-4.
Ông cũng nói kỳ vọng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun sẽ cùng tới Nhà Trắng để gặp ông trong thời gian ngừng bắn. "Tôi nghĩ trong vài tuần tới họ sẽ đến đây" - ông nói.
Tuy nhiên trước đó ông Aoun đã bác bỏ thông tin từ ông Trump rằng ông sẽ điện đàm với ông Netanyahu.
Các quan chức Lebanon cho biết họ mong muốn gia hạn ngừng bắn một tháng, với điều kiện thỏa thuận cần bao gồm việc "chấm dứt phá hủy nhà cửa và các cuộc tấn công nhằm vào dân thường, nơi thờ tự, nhà báo cũng như lĩnh vực y tế và giáo dục".
Israel tháng trước đã phát động chiến dịch tấn công quy mô lớn vào Lebanon nhằm đáp trả các đợt tấn công của Hezbollah, khiến nhiều người thiệt mạng và khoảng 1 triệu người phải di dời.
Đại sứ Israel tại Washington cho biết nước này mong muốn đạt được một thỏa thuận hòa bình với Chính phủ Lebanon và tin rằng Hezbollah đã suy yếu sau các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
"Chúng tôi cùng chung mục tiêu với Chính phủ Lebanon là loại bỏ ảnh hưởng tiêu cực mang tên Hezbollah" - ông nói.
Theo AFP, ngay khi các quan chức Israel và Lebanon đang gặp ông Trump, Hezbollah ngày 23-4 tuyên bố đã phóng loạt tên lửa vào miền bắc Israel "để đáp trả các vi phạm lệnh ngừng bắn của đối phương". Phía Israel sau đó cho biết các quả tên lửa đã bị đánh chặn thành công.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz ngày 6/7 cho biết nước này đã cung cấp các khoản viện trợ quân sự có tổng trị giá gần 3,9 tỷ USD trong giai đoạn 2022-2023, sau đó là khoảng 400 triệu USD kể từ năm 2024 đến nay.
Trong số thiết bị được Warsaw chuyển giao cho Kiev kể từ năm 2024 có tên lửa PAC-3 dành cho hệ thống phòng không Patriot.
Ông Kosiniak-Kamysz cho biết Ba Lan cung cấp tên lửa Patriot cho Ukraine theo đề nghị của Tổng thư ký NATO và giới chức Mỹ, thêm rằng số tên lửa chuyển giao "chỉ chiếm một phần nhỏ trong kho dự trữ" và điều này không gây ảnh hưởng đến năng lực phòng không quốc gia.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan, quyết định trên đã được thảo luận với cả Văn phòng Tổng thống và Cục An ninh Quốc gia, cả hai cơ quan đều "không cảm thấy bất ngờ". Ông cũng bác bỏ thông tin cho rằng Ba Lan đã nhượng lại cho Ukraine vị trí của mình trong danh sách chờ nhận tên lửa Patriot từ Mỹ.
"Chúng tôi không được đề nghị làm vậy hay đưa ra quyết định như thế", ông Kosiniak-Kamysz cho hay.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan trước đó tuyên bố đã lệnh cho lực lượng phản gián quân đội truy tìm "những người cố tình làm lộ bí mật quốc gia", khi thông báo sẽ giải mật tất cả khoản viện trợ cho Ukraine kể từ khi xung đột bùng phát đến nay.
Phát biểu được đưa ra sau khi một số tài khoản mạng xã hội Ba Lan cuối tuần trước tiết lộ Warsaw đã bí mật chuyển giao tên lửa PAC-3 của tổ hợp Patriot cho Kiev mà không thông báo cho quốc hội.
Phó chủ tịch Hạ viện Ba Lan Krzysztof Bosak gọi đây là "thông tin rất đáng lo ngại", nhấn mạnh tổ hợp Patriot là "vũ khí duy nhất" có thể bắn hạ tên lửa đạn đạo Iskander-M mà Nga triển khai tại lãnh thổ hải ngoại Kaliningrad giáp với Ba Lan. Ông kêu gọi thông qua luật cấm chuyển giao vũ khí của Ba Lan ra nước ngoài mà không được quốc hội chấp thuận.
Cựu bộ trưởng quốc phòng Ba Lan Mariusz Blaszczak, thành viên đảng Luật pháp và Công lý đối lập, cũng chỉ trích quyết định trên là hành động làm suy yếu năng lực phòng không của đất nước.
Giới chức Ukraine chưa đưa ra bình luận.
Các hệ thống Patriot Ukraine được trang bị tên lửa PAC-3 MSE hiện đại nhất do Mỹ sản xuất, có tầm bắn tối đa 120 km đối với máy bay và 60 km đối với tên lửa đạn đạo. Ukraine nhiều lần ca ngợi hiệu quả của Patriot, nhấn mạnh đây là vũ khí duy nhất đối phó được tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và đạn đạo chiến thuật Iskander-M của Nga.
Tuy nhiên, tỷ lệ đánh chặn của Patriot ở Ukraine ngày càng suy giảm do tình trạng cạn kiệt tên lửa, trong khi nhiều khẩu đội cũng bị Nga tập kích và phá hủy. Moskva còn liên tục nâng cấp tên lửa đạn đạo Iskander-M, khiến hệ thống Patriot không đạt hiệu quả như mong muốn của Kiev.
Trong cuộc tập kích quy mô lớn của Nga rạng sáng 6/7, không quân Ukraine thừa nhận không chặn được mục tiêu nào trong 6 tên lửa siêu vượt âm Zircon và 23 tên lửa đạn đạo được Nga triển khai. Giới chức Ukraine cũng ngầm xác nhận để lọt toàn bộ 4 tên lửa siêu vượt âm Zircon cùng 20 tên lửa đạn đạo Iskander-M/S-400 trong đòn tấn công nhằm vào Kiev hôm 2/7.
"Dù rất muốn ở bên con trai Don Jr. và vợ sắp cưới Bettina, thành viên mới nhất của gia đình Trump, những vấn đề của chính phủ và tình yêu dành cho nước Mỹ không cho phép tôi làm điều đó", Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social ngày 22/5.
Ông gửi lời chúc mừng hai con, nhấn mạnh rằng "điều quan trọng là phải ở lại thủ đô Washington, ở lại Nhà Trắng vào giai đoạn quan trọng này".
Ông Trump không nói rõ tại sao đây lại là "giai đoạn quan trọng", dù động thái diễn ra giữa lúc các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Iran dường như đang đi đến bước ngoặt. Iran đang xem xét đề xuất mới của Mỹ và đại diện Pakistan, nước trung gian hòa giải, đã có mặt tại Tehran.
Tổng thống Trump hôm 22/5 nói rằng xung đột với Iran khiến tham dự đám cưới của Trump Jr. với Bettina Anderson ở Bahamas là "không đúng thời điểm". Nhà Trắng sau đó cũng thông báo thay đổi trong kế hoạch đi lại của ông Trump, nói rằng Tổng thống Mỹ sẽ không đến khu nghỉ dưỡng chơi golf ở New Jersey vào cuối tuần như dự kiến mà ở lại thủ đô Washington.
Phát biểu bên lề cuộc họp của NATO tại Thụy Điển, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết đã có "một số tiến triển" trong các cuộc đàm phán, nhưng cảnh báo rằng Washington chưa đạt được thỏa thuận. "Chúng tôi đang đối phó với nhóm người rất khó tính. Nếu điều đó không thay đổi, Tổng thống đã nói rõ rằng ông ấy có những lựa chọn khác", Ngoại trưởng Rubio cho hay.
Ngoại trưởng Mỹ thêm rằng ông Trump "thích phương án đàm phán hơn" nhưng đã bày tỏ lo ngại rằng một thỏa thuận "có thể là không khả thi".
