Ihor Fedirko, CEO Hội đồng Công nghiệp Quốc phòng Ukraine (UCDI), cho biết quân đội Ukraine dự định mua 25.000 thiết bị không người lái mặt đất trong nửa đầu năm 2026. Nếu xe điện không bị áp thuế giá trị gia tăng đến 20% từ tháng 1, họ đã đủ sức mua thêm 5.000 chiếc.
“Đó là con số rất lớn đối với quân đội”, ông cho hay.
UCDI là hiệp hội công nghiệp được thành lập năm 2025 để đại diện và điều phối hoạt động của các nhà sản xuất quốc phòng tư nhân ở Ukraine.
Fedirko cho biết mức thuế mới đã khiến ngành công nghiệp thiết bị không người lái (drone) mặt đất nội địa của Ukraine rơi vào hỗn loạn từ đầu năm nay. Các nhà sản xuất đã trải qua nhiều tháng không có hợp đồng, một số doanh nghiệp lớn thậm chí suýt phá sản.
Nina Yuzhanina, nghị sĩ Ukraine thuộc đảng Đoàn kết châu Âu, tuần trước nói rằng thuế giá trị gia tăng (VAT) với xe điện đã khiến nguồn cung drone mặt đất cho binh sĩ ở một số khu vực “gần như bị đình trệ”. Một số chính trị gia cho rằng loại thuế này đang kìm hãm ngành công nghiệp quan trọng mà Ukraine đang cố gắng mở rộng.
Giới lập pháp Ukraine đang gấp rút tìm cách hủy bỏ thuế VAT đối với drone mặt đất. Bà Yuzhanina cùng 44 nghị sĩ hôm 19/5 đưa ra dự luật nhằm giải quyết khúc mắc cốt lõi, đó là hệ thống phân loại hàng hóa của nước này đang xếp drone mặt đất chung với xe điện.
Dự luật mới sẽ xác định drone mặt đất là hàng hóa riêng, giúp thiết bị này không phải chịu thuế VAT 20%. Dự luật sẽ được thảo luận trong vòng hai tuần tới, song nghị sĩ Yuzhanina thừa nhận ngay cả khi nó được thông qua ngay lập tức, vẫn cần khoảng hai tháng để tác động có thể lan tỏa đầy đủ và khôi phục hoạt động sản xuất.
Bộ Quốc phòng Ukraine dự tính mua tổng cộng 50.000 drone mặt đất trong năm nay. Mỗi thiết bị có giá 5.000-100.000 USD tùy chủng loại và cấu hình. “Được miễn thuế sẽ giúp tiết kiệm khoảng 200 triệu USD. Đây là con số rất lớn với chúng tôi”, ông Fedirko cho hay.
Trong thời kỳ thiết quân luật, hầu hết sản phẩm thuộc ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine đều không bị áp thuế. Xe điện cũng được miễn thuế từ năm 2018, song điều này chỉ kéo dài trong vòng 7 năm và đã hết hạn ngày 1/1.
Bước sang năm 2026, các bộ phận phụ trách mua sắm quân sự đột ngột phát hiện cần tăng thêm 20% ngân sách dành cho drone mặt đất. Họ cảm thấy bối rối trước quy trình mới, do vũ khí và thiết bị quân sự vốn mặc định được miễn thuế VAT.
Các nhà sản xuất drone không ký được hợp đồng nào với nhà nước trong suốt 3 tháng, dù đây vốn là nguồn sống của nhiều hãng lớn. “3 tháng mà không có ai mua hàng là điều điên rồ. Chúng tôi không thể sống thiếu hợp đồng được”, lãnh đạo UCDI cho hay.
Bộ Quốc phòng Ukraine hồi tháng 4 thừa nhận vấn đề, cho biết đang nhanh chóng “gỡ rối” cho các hợp đồng và đẩy nhanh tiến độ giao hàng. Cơ quan này cũng đảm bảo với các nhà sản xuất rằng sẽ mua 25.000 drone mặt đất trong nửa đầu năm 2026.
Trong khi đó, nhiều công ty phải chật vật tìm cách tồn tại. Bị giảm đi 20% ngân sách có thể là đòn giáng chí mạng đối với ngành công nghiệp đang khát tiền này. Thuế VAT còn khiến các doanh nghiệp quốc phòng mất thêm nhiều tuần để xử lý thủ tục hành chính, do phải liên hệ với cơ quan thuế và kê khai quy trình mua sắm.
Ông Fedirko cho biết một số công ty có thể đã phải giảm sản lượng xuống còn 30% so với năm ngoái để duy trì hoạt động, cũng như cắt giảm nhân sự.
Một vài doanh nghiệp đã tìm cách phân loại drone mặt đất thành xe tăng hoặc thiết giáp, trong khi những công ty khác bán sản phẩm cho các tổ chức tình nguyện như Come Back Alive, đơn vị cung cấp trang thiết bị cho quân đội theo kênh không chính thống.
Tencore, hãng chế tạo drone mặt đất TerMIT đang được sử dụng rộng rãi, cho biết phải dựa vào những tổ chức tình nguyện do không ký hợp đồng với nhà nước trong 5 tháng. “Đối với các nhà sản xuất drone mặt đất, thuế VAT không đơn thuần chỉ là vấn đề sổ sách kế toán”, đại diện công ty cho hay.
Ukraine mất gần 6 tháng để bắt đầu giải quyết vấn đề áp thuế đối với drone mặt đất, vì đây là thiết bị rất mới và khiến giới lập pháp gặp khó khăn khi định nghĩa. Quy định về hàng hóa của Liên minh châu Âu, vốn là cơ sở để Ukraine xây dựng hệ thống phân loại trong nước, cũng chưa có tiêu chuẩn rõ ràng dành cho drone mặt đất.
Dù hoạt động mua sắm drone được nối lại từ mùa xuân, tức là khoảng tháng 3 ở Ukraine, các nhà sản xuất như Tencore cho biết sự chậm trễ đã khiến binh sĩ ở tiền tuyến lâm vào cảnh thiếu hụt thiết bị cần thiết.
“Đối với Ukraine, 6 tháng dài như vô tận”, ông Fedirko nói, dường như đề cập quãng thời gian tính từ lúc thuế VAT có hiệu lực đến khi giới lập pháp đưa ra dự luật gỡ rối.
Bộ Quốc phòng Ukraine từ chối bình luận về dự luật, cho biết không được phép gây ảnh hưởng tới quá trình xem xét hoặc tranh luận. Dù vậy, cơ quan này tuyên bố số công ty sản xuất drone mặt đất nội địa đã tăng lên hơn 280, với 550 sản phẩm đang được chào bán.
Quân đội Ukraine ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào drone mặt đất để tiến hành nhiệm vụ ở tiền tuyến, trong đó có hậu cần, sơ tán và tấn công. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết chỉ riêng trong 3 tháng đầu năm, quân đội Ukraine đã sử dụng drone mặt đất để thực hiện hơn 22.000 nhiệm vụ.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cũng nêu mục tiêu để “các hệ thống robot” đảm nhận 100% nhiệm vụ hậu cần ở tiền tuyến.
Bộ Y tế Tây Ban Nha ngày 13.5 cho biết trường hợp mới nhất được xác nhận là một công dân nước này, có kết quả dương tính với vi rút Hanta sau khi được sơ tán khỏi tàu MV Hondius. Bệnh nhân đang được cách ly tại một bệnh viện ở Madrid, theo AP. Tại Pháp, một hành khách nhiễm vi rút đang được hỗ trợ sự sống tại bệnh viện ở Paris. Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist ngày 13.5 cho biết tình trạng của người này đang xấu đi.
"Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một đợt bùng phát lớn hơn", Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nói. Tuy nhiên, ông cảnh báo tình hình vẫn có thể thay đổi do thời gian ủ bệnh dài, và có thể xuất hiện thêm ca bệnh trong những tuần tới.
Trong khi đó, Bộ Y tế Argentina ngày 13.5 cho hay một nhóm chuyên gia sẽ được cử đi trong những ngày tới để điều tra nguồn gốc dịch bệnh. Đây là đợt bùng phát vi rút Hanta đầu tiên được ghi nhận trên tàu du lịch và hiện chưa có thuốc đặc trị hay vắc xin cho vi rút này.
Trong một diễn biến khác, nhà chức trách Pháp ngày 13.5 yêu cầu hơn 1.700 hành khách và thủy thủ đoàn trên du thuyền Ambition của Hãng Ambassador Cruise Line (Anh) ở lại trên tàu, sau khi khoảng 80 người xuất hiện các triệu chứng nhiễm trùng đường tiêu hóa cấp tính, theo AFP. Cơ quan y tế khu vực khẳng định hiện không có cơ sở để liên hệ tình hình trên tàu Ambition với ổ dịch vi rút Hanta trên du thuyền MV Hondius. Đến ngày 14.5, giới chức Pháp cho phép các hành khách không có triệu chứng rời du thuyền.
Châu Âu đang oằn mình hứng chịu đợt nắng nóng tàn khốc, với nhiều nơi ghi nhận mức nhiệt vượt ngưỡng 40 độ C. Nắng nóng bất thường đang tạo ra cơn sốt mua sắm thiết bị làm mát chưa từng có tại châu lục vốn không quen sử dụng điều hòa.
AFP đưa tin nhu cầu lắp đặt điều hòa và quạt điện đang tăng vọt ở nhiều quốc gia. Tại Pháp, hệ thống siêu thị Carrefour hôm 22.6 đã bán ra 30.000 thiết bị làm mát như quạt, điều hòa chỉ trong một ngày, cao gấp 1.000 lần so với mức bình thường. Tình trạng tương tự diễn ra tại Anh khi chuỗi bán lẻ điện máy Currys ghi nhận doanh số quạt tăng tới 3.000% và điều hòa tăng 330%.
Giới chuyên gia nhận định sự bùng nổ doanh số trên đánh dấu bước chuyển dịch lớn ở châu Âu, nơi vốn ít phụ thuộc vào thiết bị làm mát. Giới thợ điện tại Pháp cũng cho biết họ rơi vào tình trạng quá tải do lượng yêu cầu lắp điều hòa hỏa tốc tăng vọt.
Bên cạnh cơn sốt mua sắm, các doanh nghiệp cũng đang xoay xở để duy trì hoạt động dưới nắng nóng. Tại Đức, Tập đoàn logistics hàng đầu DHL đã trang bị "hộp làm mát" chứa khăn lạnh, băng đeo tay tản nhiệt và đồ bảo hộ chống tia UV cho hơn 111.000 bưu tá. Ngành xây dựng và nông nghiệp tại nhiều nước phải đổi ca làm việc sang sáng sớm hoặc ban đêm nhằm tránh những khung giờ nhiệt độ cao.
Cơ sở hạ tầng dân sự tại châu Âu đang bộc lộ những hạn chế khi không được thiết kế để chống chọi với nắng nóng. Tại Anh, hầu hết các trường học phải thay đổi kế hoạch hoạt động để bảo vệ học sinh. Nắng nóng cũng buộc Hà Lan phải giảm tần suất các tuyến đường sắt, trong khi hàng loạt điểm du lịch nổi tiếng ở Bỉ và Pháp phải rút ngắn giờ mở cửa.
Nắng nóng còn làm gia tăng nguy cơ chết đuối khi nhiều người đi tắm sông, hồ nhằm giải nhiệt. Về dài hạn, nền kinh tế châu lục cũng đang đối mặt với sức ép rất lớn. Reuters dẫn nghiên cứu vào năm 2025 chỉ ra tình trạng thời tiết cực đoan có thể khiến Liên minh châu Âu (EU) thiệt hại khoảng 126 tỉ euro (hơn 143 tỉ USD) tính đến năm 2029.
Bốn nước E4 gồm Anh, Pháp, Đức và Italy tuyên bố hôm 14/6 rằng họ sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran để đáp lại những bước đi của Tehran liên quan đến chương trình hạt nhân, sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận hạ nhiệt cuộc chiến giữa hai bên.
“Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân. Chúng tôi sẵn sàng hợp tác với Mỹ, Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) nhằm đạt được mục tiêu đó", lãnh đạo bốn quốc gia nêu trong một tuyên bố chung.
Iran trước đó khẳng định họ không có ý định phát triển vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh họ có quyền duy trì chương trình nguyên tử vì mục đích hòa bình. Vấn đề kho vật liệu hạt nhân của Iran dự kiến sẽ là một trong những điểm chính trong các cuộc đàm phán giai đoạn tiếp theo với Mỹ.
Thông tin về việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận để xuống thang căng thẳng đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các lãnh đạo toàn cầu.
Người phát ngôn của Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho biết: “Tổng thư ký hoan nghênh thông báo rằng Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận hòa bình, bao gồm lệnh ngừng bắn ngay lập tức và kéo dài, việc mở lại eo biển Hormuz, cũng như một khuôn khổ cho các cuộc đàm phán tiếp theo. Đây là một bước đi quan trọng hướng tới giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột".
Trong khi đó, Thủ tướng Australia Anthony Albanese nhấn mạnh: “Chính phủ Australia hoan nghênh thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Australia từ lâu đã kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng và chấm dứt xung đột, bao gồm cả tại Li Băng. Như chúng tôi đã nhiều lần nhấn mạnh, cuộc chiến càng kéo dài thì tác động càng lớn. Sự kiềm chế liên tục và các hoạt động hợp tác mang tính xây dựng sẽ đóng vai trò thiết yếu để ngăn chặn leo thang hơn nữa và bảo đảm một thỏa thuận lâu dài".
Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh: “Chúng tôi khẳng định rõ rằng quyền tự do hàng hải không bị cản trở phải được khôi phục tại eo biển Hormuz... Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân".
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho hay: “Nhật Bản hết sức hy vọng rằng quyền tự do và an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm trên thực tế, đồng thời một thỏa thuận cuối cùng về vấn đề hạt nhân của Iran và các vấn đề khác sẽ sớm được đạt được".
Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani cho biết Qatar “hoan nghênh thỏa thuận” và cảm ơn Pakistan vì vai trò trung gian hòa giải, đồng thời bày tỏ hy vọng rằng tất cả các bên sẽ tham gia các cuộc đàm phán trong tương lai “với tinh thần tích cực và mang tính xây dựng”.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cho hay ông coi thỏa thuận này là “một diễn biến quan trọng đối với việc thiết lập hòa bình và ổn định trong khu vực của chúng ta” và bày tỏ sự hoan nghênh đối với kết quả đạt được. Ông kêu gọi tránh mọi hành động khiêu khích có thể làm gia tăng căng thẳng trước khi thỏa thuận được ký kết, đồng thời cảm ơn Pakistan, Qatar và Ả rập Xê út.
Bên cạnh đó, Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters nói rằng: “Thỏa thuận mang tính bước ngoặt và xây dựng này là một bước tiến hướng tới việc giảm căng thẳng và thúc đẩy ổn định tại một khu vực có ý nghĩa then chốt đối với an ninh kinh tế toàn cầu... Đối thoại và ngoại giao vẫn là những phương thức hiệu quả nhất để giải quyết các vấn đề tồn tại lâu dài".
