“Nhiều khả năng trận động đất đầu tiên đã làm đứt gãy một đoạn đới đứt gãy và chuyển ứng suất sang một đới đứt gãy khác, đới này sau đó cũng bị gãy theo, gây ra trận động đất thứ hai”, ông Mark Allen, giáo sư Khoa học Trái đất tại Đại học Durham, nhận định về hiện tượng hai trận động đất mạnh liên tiếp ở Venezuela chiều 24/6.
Ông Allen cho biết các trận động đất dường như đã diễn ra trên ranh giới mảng kiến tạo giữa Nam Mỹ và Caribe.
Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), một trận động đất có cường độ 7,2 độ đã xảy ra cách thủ đô Caracas của Venezuela khoảng 160km về phía tây, theo sau đó chưa đầy một phút là một trận động đất 7,5 độ.
Một chuyên gia động đất lưu ý rằng trận thứ hai trên thực tế lớn gấp đôi trận đầu tiên.
“Cường độ 7,5 độ có vẻ không lớn hơn nhiều so với 7,2 độ, nhưng trên thực tế nó lớn gấp đôi do cách thức hoạt động của thang đo. Điều đó có nghĩa là rung chấn sẽ kéo dài hơn rất nhiều vì trận đầu tiên khơi mào cho sự rung lắc và sau đó 40 giây là một sự kiện lớn hơn, vốn sẽ có thời gian rung lắc kéo dài hơn”, Adam Pascale, một chuyên gia địa chấn học tại Viện Nghiên cứu Địa chấn ở Australia, nhận định.
Theo USGS, trận động đất có cường độ 7,5 độ hôm qua là trận động đất mạnh nhất ở Venezuela kể từ năm 1900.
Lần gần đây nhất Venezuela bị tấn công bởi một cơn địa chấn lớn hơn là vào ngày 29/10/1900, khi một trận động đất cường độ 7,7 độ được ghi nhận tại Caracas. Theo USGS, đã có 5 trận động đất có cường độ lớn hơn 7 độ xảy ra ở miền Bắc Venezuela hoặc gần bờ biển kể từ năm 1900.
Quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez, số người chết do động đất được xác nhận đã tăng lên ít nhất 164 người, trong khi gần 1.000 người bị thương,
Tuy nhiên, số người tử vong thực tế đáng lo ngại là sẽ còn cao hơn nhiều, xét đến số lượng các tòa nhà bị sập và hư hại, trong khi các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục các nỗ lực tìm kiếm và cứu nạn. Đã có ít nhất 30 dư chấn xảy ra kể từ sau hai trận động đất chính. USGS dự đoán trận động đất kép hôm qua có thể gây thiệt hại lớn về người và tài sản cho Venezuela, với con số thương vong ước tính trong khoảng 1.000 đến 100.000 người.
Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình nhà nước, bà Rodríguez cho biết chính quyền của bà đang phối hợp với Liên hợp quốc để cử các nhân viên cứu hộ đến và phối hợp với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) để thành lập một quỹ ban đầu trị giá 200 triệu USD nhằm tái thiết đất nước.
Bà Rodríguez cũng kêu gọi khu vực tư nhân hỗ trợ máy móc hạng nặng để trợ giúp các nỗ lực cứu hộ.
Bà Rodríguez thúc giục người dân Venezuela hãy giữ bình tĩnh và “đoàn kết”, đồng thời ở lại trong nhà nếu công trình an toàn. Bà nói thêm rằng Venezuela sẽ tổ chức một buổi cầu nguyện quốc gia cho tất cả các tôn giáo vào lúc 7h tối giờ địa phương.
Một số nước đã gửi lời chia buồn và sẵn sàng hỗ trợ Venezuela khắc phục hậu quả.
"Các tàu khu trục tên lửa dẫn đường của hải quân Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz và đang hoạt động tại vịnh Ba Tư để hỗ trợ cho Dự án Tự do", Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên X ngày 4/5, nhắc đến tên chiến dịch "giải cứu" mà Tổng thống Donald Trump khởi động.
Đây là hai tàu chiến đầu tiên của hải quân Mỹ di chuyển thành công qua eo biển Hormuz kể từ khi ông Trump ngày 3/5 khởi động chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm "dẫn đường cho tàu thuyền di chuyển an toàn khỏi vùng biển bị phong tỏa, để họ có thể tiếp tục công việc một cách tự do".
"Bước đầu, hai tàu thương mại mang cờ Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz thành công và tiếp tục hành trình an toàn", CENTCOM cho biết, nhưng không nêu tên của hai phương tiện. "Lực lượng Mỹ đang tích cực hỗ trợ các nỗ lực nhằm khôi phục hoạt động đi lại qua eo biển cho các tàu thương mại".
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển này trong suốt cuộc xung đột.
Tổng thống Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố triển khai lực lượng quy mô lớn gồm khu trục hạm, khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch "Dự án Tự do".
Iran ngày 4/5 cảnh báo sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào Hormuz. Truyền thông Iran đưa tin lực lượng nước này đã bắn cảnh báo và buộc một tàu chiến Mỹ phải quay đầu, các nguồn tin địa phương nói hai quả tên lửa đã đánh trúng chiến hạm này gần đảo Jask. Tuy nhiên, CENTCOM bác bỏ thông tin, khẳng định không tàu chiến nào của Mỹ bị tấn công ở eo biển Hormuz.
Hãng tin Mỹ Axios và kênh truyền hình Lebanon Al Mayadeen ngày 26/4 dẫn nguồn thạo tin cho biết phía Iran đã gửi thông điệp tới Mỹ thông qua Pakistan, cho biết nếu Washington muốn nối lại đàm phán một cách hiệu quả, hai bên cần đi qua ba giai đoạn.
Giai đoạn một gồm chấm dứt hoàn toàn chiến sự, đảm bảo ngăn xung đột tái diễn nhằm vào Iran và Lebanon. Nếu các yêu cầu ở giai đoạn đầu được chấp thuận, hai bên bước vào giai đoạn hai, thảo luận về quản lý, điều hành eo biển Hormuz.
Chỉ sau khi hoàn tất hai giai đoạn trên, Iran mới thảo luận về vấn đề hạt nhân, tức giai đoạn ba.
Iran chưa xác nhận thông tin từ truyền thông.
Khi được hỏi về thông tin này, phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales cho biết đây là các cuộc thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Washington "sẽ không đàm phán qua báo chí".
"Như Tổng thống đã tuyên bố, Mỹ đang nắm thế thượng phong và sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận đặt lợi ích của người dân Mỹ lên hàng đầu, đồng thời tuyệt đối không cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân", phát ngôn viên nói thêm.
Thông tin về tiến trình đàm phán ba giai đoạn xuất hiện sau khi vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran tại Pakistan chưa thể tổ chức.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã hai lần tới Pakistan, song từ chối đàm phán trực tiếp với Washington. Đáp lại, ông Trump tuyên bố sẽ không cử các đặc phái viên Mỹ tới Pakistan đối thoại với Iran nữa, cho rằng các cuộc thảo luận "có thể tiến hành qua điện thoại".
Tổng thống Mỹ cảnh báo cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể "phát nổ" trong ba ngày tới do các sự cố kỹ thuật trầm trọng bởi lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran.
"Khi trữ lượng dầu khổng lồ bị dồn nén trong hệ thống mà không có tàu bè hay bể chứa để tiêu thụ do lệnh phong tỏa, áp suất sẽ khiến đường ống phát nổ từ bên trong, thậm chí nổ tung từ dưới lòng đất. Một khi điều đó xảy ra, Iran sẽ không bao giờ có thể khôi phục lại hạ tầng như cũ", ông Trump nói trong phỏng vấn với Fox News ngày 26/4.
Mỹ và Iran từng đàm phán trong khoảng 21 giờ tại Islamabad hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Ông Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho tới khi Tehran đưa ra đề xuất cụ thể với Washington.
