Chính phủ mới đây có báo cáo gửi Quốc hội về kết quả thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025. Kết quả cho thấy nhiều chuyển biến tích cực, song cũng chỉ ra những yếu tố "đảo chiều" đòi hỏi công tác về bình đẳng giới cần điều chỉnh để phù hợp hơn.
Đáng chú ý, tổng số người có hành vi bạo lực gia đình năm 2025 là 2.038 người, giảm 231 người so với năm 2024. Tuy nhiên, phân tích về tỷ lệ cho thấy nữ giới gây bạo lực gia đình có chiều hướng tăng (263 người, tăng 5 người). Nam giới gây bạo lực gia đình dù vẫn chiếm phần đa nhưng đã giảm (1.775 người, giảm 236 người).
Về phía người bị bạo lực gia đình, thống kê cũng phản ánh xu hướng tương tự. Trong tổng số 2.048 người bị bạo lực gia đình năm 2025, có 1.669 phụ nữ (giảm 322 người) và 379 nam giới (tăng 92 người).
Chính phủ nhận định tình hình bạo lực gia đình năm 2025 có chuyển biến tích cực khi cả 3 tiêu chí gồm số hộ có bạo lực gia đình, số người gây bạo lực và số người bị bạo lực đều giảm. Bên cạnh đó, cơ cấu giới trong các vụ việc có sự thay đổi đáng lưu ý. Số người gây bạo lực là nam giới giảm, trong khi số người gây bạo lực là phụ nữ tăng. Số nữ giới bị bạo lực giảm - là tín hiệu tích cực đối với mục tiêu bảo vệ phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng số nam giới bị bạo lực thì lại tăng.
Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thúy Hằng (Trung tâm hỗ trợ tâm lý Menthy) cho rằng từ số liệu nêu trên cần được nhìn nhận trên nhiều khía cạnh. Mô tả không đồng nghĩa với việc tình trạng bạo lực thực sự gia tăng, bản chất bạo lực đảo chiều hay phụ nữ đang trở nên bạo lực hơn nam giới. Điều này cần được xem xét như một chất liệu phản ánh xu hướng chuyển dịch từ mô hình nam giới nắm quyền sang thực tế phụ nữ nắm giữ nhiều nguồn lực kinh tế và địa vị hơn, dẫn đến quyền kiểm soát trong gia đình cũng gia tăng.
Số vụ bạo lực từ nữ giới tăng thực chất có thể là kết quả nam giới đã cởi mở hơn trong việc lên tiếng. Bạo lực từ phụ nữ không mới, nhưng trước đây nó thường bị xem là vụn vặt hoặc tự vệ. Góc nhìn về các mô tả nêu trên không làm giảm trải nghiệm của phụ nữ bị bạo hành mà thực tế bạo lực do phụ nữ gây ra cũng nghiêm trọng và không nên bị phớt lờ.
Từ góc độ tâm lý, vì sao nam giới thường khó thừa nhận mình là nạn nhân bạo lực gia đình. Chuyên gia tâm lý giải thích rằng mặc dù ngày càng nhiều nam giới bắt đầu cởi mở hơn trong các phản ánh về trải nghiệm bị bạo hành, nhưng thực tế họ vẫn phải đối mặt với rất nhiều rào cản.
Thực trạng phụ nữ sử dụng bạo lực thường được coi là hành vi có thể chấp nhận được, không đáng kể, đôi khi là hài hước, hoặc thường được giả định là để tự vệ hoặc trả đũa. Điều này phần nào khiến các vấn đề liên quan đến bạo hành ở nam giới không được công nhận là bạo lực hoặc không được coi là một vấn đề nghiêm trọng.
Các định kiến về giới mặc định đàn ông phải là người bảo vệ, không phải người cần được bảo vệ khiến nam giới nghĩ rằng việc cậy nhờ giúp đỡ là yếu đuối. Nhiều trường hợp, nam giới thừa nhận bị vợ đánh, chửi đồng nghĩa với việc tự nhận mình thất bại trong việc làm chồng, làm cha. Nỗi lo sợ bị đối phương phát hiện khi chia sẻ với người khác, sợ bị chế giễu, không được tin tưởng cũng khiến bức tranh bạo hành càng khó được cởi mở, nhìn nhận đúng mức.
Bên cạnh đó nỗi lo sợ mất quyền nuôi con nếu ly hôn hoặc nguy cơ con cái trở thành nạn nhân của bạo lực nếu ly hôn cũng có thể là một trong những rào cản khiến nam giới chọn im lặng khi đối diện với các hành vi bạo hành từ người bạn đời.
Cũng theo chuyên gia Thúy Hằng, bạo lực ở nam giới thường mang tính thể chất, trực tiếp như đấm, đá, gây thương tích nặng nhằm thị uy sức mạnh. Bạo lực do phụ nữ gây ra thường mang tính tâm lý, xã hội như bạo hành tinh thần và sự kiểm soát. Họ có thể sử dụng các vật dụng trong nhà để tấn công hoặc xuất hiện các hành vi gây hấn nhỏ nhưng lặp lại (tát, cấu, cào), hạ nhục chồng trước mặt người khác, kiểm soát tài chính, đe dọa tố cáo, không cho gặp con, hoặc cô lập chồng khỏi các mối quan hệ xã hội.
Khi bị bạo lực, nam giới thường rơi vào trạng thái mất đi sự tự tin, tê liệt cảm xúc. Họ dễ bị trầm cảm, lo âu, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) và trong một số trường hợp có thể xuất hiện các ý nghĩ, hành vi tiêu cực. Một số khác có xu hướng lạm dụng chất kích thích để né tránh xung đột thay vì chia sẻ hay tìm kiếm sự giúp đỡ.
Việc nam giới bị bạo hành khi đối diện với sự thiếu cởi mở, lo sợ hay cảm giác bị nghi ngờ khi tìm kiếm sự giúp đỡ, họ có nguy cơ tiếp tục trải qua các tình huống bạo hành tương tự, dai dẳng trong tương lai.
Với định kiến "đàn ông phải mạnh mẽ", nam giới bị bạo hành có thể không nhận ra mình là nạn nhân, khó khăn để kiếm tìm các nguồn lực hỗ trợ. Nhiều người phải chịu đựng trong im lặng, khiến các vụ bạo hành ít có cơ hội được nhìn nhận đúng mức, khiến sự việc leo thang để lại hậu quả nghiêm trọng.
Trong thực tế, bạo lực tinh thần lời nói, kiểm soát, gây áp lực của vợ có là bạo lực gia đình không. Nó có đang bị xem nhẹ hơn so với bạo lực thể chất, đặc biệt khi nạn nhân là nam giới.
Bạo lực gia đình không dừng lại ở bạo lực thể chất. Bạo lực gia đình là sự việc hoặc một chuỗi các sự việc có hành vi kiểm soát, đe dọa, hạ thấp nhân phẩm và bạo lực thể chất. Bạo lực tinh thần bằng lời nói, kiểm soát, gây áp lực của vợ chính là bạo lực gia đình.
Các nghiên cứu cho thấy, với nữ giới, các vết thương do bạo hành thể chất gây ra thường nghiêm trọng hơn và để lại hậu quả nặng nề hơn. Pháp luật và xã hội cũng thường ưu tiên xử lý các vết thương nhìn thấy được (vết bầm tím, gãy xương). Chính vì thế, với nam giới, sự kiểm soát và gây áp lực tinh thần của người vợ thường bị coi là chuyện đèn nhà ai nấy tỏ, dẫn đến thực trạng bạo lực không nhận được sự can thiệp kịp thời.
Hiện nay, các chiến dịch truyền thông vẫn đang hoạt động theo tư duy: phụ nữ là nạn nhân, nam giới là kẻ gây hấn. Không khó để bắt gặp các video nhìn nhận bạo lực từ phụ nữ dưới góc độ hài hước. Khi các trường hợp bạo hành do phụ nữ gây ra được báo cáo, các phương tiện truyền thông thường đổ lỗi cho nạn nhân nam hoặc giảm thiểu mức độ nghiêm trọng của hành vi bạo hành. Nhiều chương trình can thiệp được thiết kế dành riêng cho phụ nữ, khiến nam giới bị bạo hành có ít lựa chọn giúp đỡ.
Sự tập trung vào việc bảo vệ phụ nữ có thể tạo ra một câu chuyện "hợp lý", bỏ qua các cá nhân bị bạo hành là nam giới.
Để có góc nhìn rộng hơn, thạc sĩ tâm lý nêu đề xuất cần thay đổi định nghĩa về giới. Cụ thể nam giới cũng có thể bị tổn thương và có quyền tìm kiếm sự giúp đỡ. Cần thành lập các hotline và cơ sở lưu trú dành cho các đối tượng nam giới bị bạo hành hoặc các tổ chức, chương trình hỗ trợ không phân biệt giới tính.
Đào tạo cán bộ chuyên trách nhận diện các dấu hiệu bạo hành gia đình. Cần có thái độ nhất quán, tránh sự định kiến khi tiếp nhận báo cáo từ cá nhân bị bạo hành. Các thông tin trên trang website cũng như ấn phẩm truyền thông cần đảm bảo ngôn từ không chỉ tập trung vào việc nam giới là kẻ gây tội, mà họ có thể là đối tượng bị bạo hành.
Truyền thông cần công bằng hơn, cụ thể là các chiến dịch truyền thông mang tính đại diện hơn cho tất cả những ai có thể là nạn nhân của bạo lực gia đình; ngừng bình thường hóa việc nữ giới có hành vi bạo hành.
"Bạo lực gia đình không còn là câu chuyện của những người trong cuộc, càng không phải là vấn đề của giới tính, thay vào đó, nó là một vấn đề về con người, là mối bận tâm của cả cộng đồng và cần được lên tiếng, can dự. Tất cả đối tượng bị bạo hành đều cần được quan tâm đúng mức để có sự hỗ trợ kịp thời, hiệu quả nhất", chuyên gia tâm lý Thúy Hằng chia sẻ.
Tin Gốc: Thanh Niên
